
Sukta 5.49
Savitṛ and Bhaga; also Aśvins invoked for daily companionship
આ ટૂંકા સૂક્તમાં જીવનવર્ધક ધનના દિવ્ય વિતરણકર્તા તરીકે સવિતૃ અને ભગને પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે, તેમજ અશ્વિનોને દૈનિક સાથી અને સહાયક તરીકે આમંત્રિત કરવામાં આવે છે. આગળ તે અનેક દેવતાઓના સમૂહ સ્તુતિમાં વિસ્તરે છે, જે શુભ દિવસો ઉત્પન્ન કરે છે અને અવરોધો દૂર કરે છે; અંતે વિશાળ માર્ગ અને દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી)ના પોષક આધાર માટે પ્રાર્થના સાથે પૂર્ણ થાય છે.
Mantra 1
देवं वो अद्य सवितारमेषे भगं च रत्नं विभजन्तमायोः । आ वां नरा पुरुभुजा ववृत्यां दिवेदिवे चिदश्विना सखीयन् ॥
આજે હું તમારા માટે દેવ સવિતૃને શોધું છું, અને ભગને પણ—જે આયુષ્યના વિસ્તરણ માટે રત્ન-ધનનું વિભાજન કરે છે. અને તમને, હે નરાઓ, અનેક રીતે ભોગવનારા, હે અશ્વિનો, હું દિવસે દિવસે વળી આવું છું—તમારી સખાઈ ઇચ્છતો.
Mantra 2
प्रति प्रयाणमसुरस्य विद्वान्त्सूक्तैर्देवं सवितारं दुवस्य । उप ब्रुवीत नमसा विजानञ्ज्येष्ठं च रत्नं विभजन्तमायोः ॥
અસુરના અગ્રગામી ગતિને જાણનાર, સુસંસ્કૃત સૂક્તોથી દેવ સવિતૃની સેવા કરે. નમસ્કાર સાથે નજીકથી ઉચ્ચારે—આયુષ્યના વૃદ્ધિ માટે જે વિભાજન કરે છે તે જ્યેષ્ઠ રત્નને ઓળખતો.
Mantra 3
अदत्रया दयते वार्याणि पूषा भगो अदितिर्वस्त उस्रः । इन्द्रो विष्णुर्वरुणो मित्रो अग्निरहानि भद्रा जनयन्त दस्माः ॥
અદાત્રયા—અવિરત દાનથી—પૂષા ઇચ્છનીય વરદાન આપે છે; ભગ, અદિતિ અને તેજસ્વી ઉષાઓ અમને વૃદ્ધિમાં આવરી લે છે. ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, વરુણ, મિત્ર, અગ્નિ—આ દસ્મ શક્તિઓ કલ્યાણકારી દિવસો જનમાવે છે.
Mantra 4
तन्नो अनर्वा सविता वरूथं तत्सिन्धव इषयन्तो अनु ग्मन् । उप यद्वोचे अध्वरस्य होता रायः स्याम पतयो वाजरत्नाः ॥
તન્નો અનર્વા સવિતા વરૂથં—અચૂક સવિતા અમારે માટે રક્ષાત્મક આશ્રય બને; અને સિંધવો (નદીઓ) પોતાની પ્રેરણાથી આગળ ધસી, તેના અનુસરણમાં ચાલે. યજ્ઞના હોતૃ તરીકે જ્યારે હું અધ્વરમાં નજીકથી વચન ઉચ્ચારું, ત્યારે અમે રાયઃ (આંતરિક સમૃદ્ધિ) અને વાજરત્ન (બળનાં ખજાના)ના સ્વામી બનીએ.
Mantra 5
प्र ये वसुभ्य ईवदा नमो दुर्ये मित्रे वरुणे सूक्तवाचः । अवैत्वभ्वं कृणुता वरीयो दिवस्पृथिव्योरवसा मदेम ॥
પ્ર યે વસુભ્ય ઈવદા નમો—વસુઓ સુધી પહોંચતું નમસ્કાર વહન કરતી અમારી સુક્તવાચા આગળ વધે; મિત્રી અને વરુણ માટે તે દુર્જેય (અટકાવવું કઠિન) બને. અભ્વં (વિશાળ અવરોધ) દૂર થઈ જાય; અમારે માટે વધુ વિશાળ, શ્રેષ્ઠ માર્ગ રચો. દ્યાવાપૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી)ના અવસ (પોષક અનુગ્રહ)થી અમે આંતરિક સમૃદ્ધિમાં આનંદિત થઈએ.
Savit is the divine Impeller who awakens and sets life in motion, especially at daily transitions like dawn. Bhaga is the giver who apportions fortune and rightful shares, so the hymn asks them for increase and well-being.
The Aśvins are invoked as friendly helpers ƭay by dayprotecting, restoring, and accompanying the worshipper in daily life. Their presence adds a personal, companionable support to the hymns request for prosperity.
Ask for a good beginning and a good share: may the gods grant prosperity, generate auspicious days, and remove what blocks progress. The hymn ends by seeking a wider, freer path under the sustaining care of Heaven and Earth.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.