Sukta 50
Sukta 5.50
Atri (Ātreya)
Deva as Netṛ (the Divine Leader/Guide) (often read as Savitṛ/Pūṣan-like guiding power; hymn context needed for precision)
Gāyatrī/Anuṣṭubh-like brevity is possible, but Mandala 5 commonly uses Triṣṭubh; requires metrical verification
हे संक्षिप्त आत्रेय सूक्त देवाला ‘नेतृ’—दिव्य मार्गदर्शक—म्हणून आवाहन करते. तो मनुष्याला योग्य मार्गावर नेतो, मैत्री, संरक्षण, तसेच रयी (द्रव्य/संपत्ती) आणि द्युम्न (तेजस्वी सामर्थ्य) यांची वाढ प्रदान करतो. नेत्याच्या सान्निध्याची निवड करण्याची वैयक्तिक आकांक्षा आणि अतिथींचे स्वागत व्हावे व पत्नी (आधार देणाऱ्या सहचर-शक्ती) यांचा सन्मान व्हावा अशी यज्ञ-सामाजिक प्रार्थना—या दोन्हींचा येथे संगम आहे; मार्गावरून वैरभाव दूर करण्याचीही विनंती आहे. शेवटी हे सूक्त ‘शम्’ या शांती-आशीर्वादाने समाप्त होते—कल्याण (स्वस्ति) कडे सुरक्षितपणे गती नेणाऱ्या रथाधिपतीशी जोडलेले.
Mantras
Mantra 1
विश्वो देवस्य नेतुर्मर्तो वुरीत सख्यम् । विश्वो राय इषुध्यति द्युम्नं वृणीत पुष्यसे ॥
देव-नेता (नेतृ) याचे सख्य प्रत्येक मर्त्य शोधतो. प्रत्येकजण रायि-पूर्णतेसाठी स्वतःला सज्ज करतो; आपल्या पोषणासाठी द्युम्न (दीप्त सामर्थ्य) आणि वाढ यांची निवड करतो.
Mantra 2
ते ते देव नेतर्ये चेमाँ अनुशसे । ते राया ते ह्यापृचे सचेमहि सचथ्यैः ॥
हे देव-नेता! ज्यांचे आम्ही अनुशासनाने (आज्ञापालनाने) अनुसरण करतो ते सर्व तुझेच आहेत. त्यांच्यासह—तुझ्या रयि (धन-समृद्धी)सह, आणि तुझ्या निकट-स्पर्शी सान्निध्यासह—यात्रेच्या सत्य-सख्यात (खऱ्या सहचर्यात) आम्ही एकरूप होवो.
Mantra 3
अतो न आ नॄनतिथीनतः पत्नीर्दशस्यत । आरे विश्वं पथेष्ठां द्विषो युयोतु यूयुविः ॥
म्हणून आमच्याकडे नर-बलांना, अतिथीप्रमाणे स्वागतार्ह शक्तींना आण; आणि यज्ञ-गृह धारण करणाऱ्या पत्नींना (गृहिणी-शक्तींना) मान दे. पथाच्या स्थिर-स्थानापासूनच, रक्षणकारी शक्तीने, द्वेषीला फार दूर हाकलून दिले जावो.
Mantra 4
यत्र वह्निरभिहितो दुद्रवद्द्रोण्यः पशुः । नृमणा वीरपस्त्योऽर्णा धीरेव सनिता ॥
जिथे हवि-वाहक (वह्नि) पुढे स्थापिला जाऊन, द्रोणीतील पशूसारखा वेगाने धावतो—तिथे मनुष्यात विचार करणारी व वीर-कर्म करणारी शक्ती प्रवाह जिंकते; जशी प्राप्तीचा उपाय जाणणारी स्थिर बुद्धी.
Mantra 5
एष ते देव नेता रथस्पतिः शं रयिः । शं राये शं स्वस्तय इषःस्तुतो मनामहे देवस्तुतो मनामहे ॥
हे देव-नेता, रथस्पति! हीच तुझी मार्गदर्शक शक्ती—शांतीच धन आहे. आमच्या रायेसाठी शांती, आमच्या स्वस्तीसाठी शांती; इषः (प्रेरक शक्ती) स्तुत, देवांनी स्तुत—तिला आम्ही मनात धारण करतो, मनात मान्यता देतो।
Frequently Asked Questions
Netṛ means “leader” or “guide.” In this hymn it is a divine guiding power—often understood as Savitṛ/Pūṣan-like—who leads safely on the path, grants increase, and removes obstacles.
It asks for friendship with the divine Guide, growth in prosperity and radiance (rayi and dyumna), welcoming supportive forces (guests and patnīs), and protection by driving hostile influences away from one’s path.
The chariot symbolizes directed movement and progress. Calling the deity rathaspati emphasizes safe guidance—steering one’s journey, work, or inner progress toward peace (śam) and well-being (svasti).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.