Sukta 41
Sukta 10.41
Uṣas (Dawn) (with chariot imagery possibly linked to a divine vehicle; devata explicitly uṣasaḥ in the verse)
हे संक्षिप्त सूक्त उषःकाळातील दिव्य गतीचे आवाहन करते: आपल्या प्रतीकात्मक रथासह तेजस्वी उषेचे आगमन, आणि प्रातःकालीन सोमपेषणांकडे अश्विनांचे वेगवान येणे. प्रेरित वाणी, सुव्यवस्थित यज्ञ आणि देवतांचे आगमन जिथे एकत्र येते असा यज्ञाचा उंबरठा म्हणून उषेचे चित्रण केले आहे; देवतांनी जागृत होऊन विधीला व त्याच्या गायकांना सामर्थ्य द्यावे अशी प्रार्थना आहे.
Mantras
Mantra 1
समानमु त्यं पुरुहूतमुक्थ्यं रथं त्रिचक्रं सवना गनिग्मतम् । परिज्मानं विदथ्यं सुवृक्तिभिर्वयं व्युष्टा उषसो हवामहे ॥
तोच बहु-आहूत, स्तुत्य त्रिचक्र रथ—सोम-प्रसवांकडे गमन करणारा—येऊन पोहोचला आहे। परिक्रमी, विधथ (सभा) योग्य; सुगठित स्तुतिवचनांनी, उषेच्या व्युष्टि-क्षणी, जागरणासाठी आम्ही उषसांना (प्रभातांना) आवाहन करतो.
Mantra 2
प्रातर्युजं नासत्याधि तिष्ठथः प्रातर्यावाणं मधुवाहनं रथम् । विशो येन गच्छथो यज्वरीर्नरा कीरेश्चिद्यज्ञं होतृमन्तमश्विना ॥
हे नासत्यौ, प्रातर्युग जुव्यावर अधिष्ठित व्हा; प्रातः येणाऱ्या मधुवाहन रथावर आरूढ व्हा। त्याच्याने, हे नरौ, तुम्ही जनांमध्ये व यज्वरी जनांमध्ये संचार करता; आणि गायकासाठीही, हे अश्विनौ, तुम्ही यज्ञाला होतृ-शक्तीने संपन्न, आवाहन-वाणीने समृद्ध करता.
Mantra 3
अध्वर्युं वा मधुपाणिं सुहस्त्यमग्निधं वा धृतदक्षं दमूनसम् । विप्रस्य वा यत्सवनानि गच्छथोऽत आ यातं मधुपेयमश्विना ॥
मधुपाणी, सुहस्त (कुशल-हस्त) अध्वर्यु असो, किंवा दृढ-दक्ष व योग्य निवास असलेला अग्नीध असो—जेव्हा जेव्हा तुम्ही विप्राच्या सवन-यज्ञांकडे जाता, तेव्हा हे अश्विनौ, येथे या आणि मधु-पेय (मधुर सोम/आहुती-रस) प्राशन करा.
Frequently Asked Questions
It touches both. The first verse explicitly calls the Dawns (Uṣasaḥ), while the next two verses directly invoke the Aśvins to arrive at dawn for the Soma-pressings.
It is a poetic way to say the Aśvins bring sweetness, delight, and quick help at dawn—especially the joy and potency of Soma offered in the morning rite.
They are key Vedic ritual priests. Naming them ties the prayer to the actual sacrificial setting, emphasizing that the gods should come whenever the pressings and offerings are properly underway.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.