
Sukta 1.175
Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 1.175 in the Vasiṣṭha-associated cluster; verify against śākhā-anukramaṇī for edition-specific certainty)
Indra (Soma-empowered Indra)
Triṣṭubh (probable for RV 1.175; confirm per padya count in critical edition)
हा सहा ऋचांचा त्रिष्टुभ सूक्त सोम-समर्थ इंद्राचे आवाहन करतो. त्यात त्या उन्माद/उत्साहाच्या (मद) उधाणाची स्तुती आहे, ज्यामुळे तो “हजार-विजयी” वीर ठरतो, आणि उपासकांसाठी विजयशक्ती नव्याने जागृत/नूतनीकृत करण्याची प्रार्थना केली आहे. सूक्त इंद्राच्या पौराणिक उद्धारकृत्यांची आठवण करून देतो—सूर्य/प्रकाश परत मिळवणे, शुष्णावर प्रहार करून त्याचा नाश करणे, आणि कुत्साला सहाय्य करणे—जेणेकरून तोच निर्णायक पराक्रम वर्तमान अडथळे फोडून बल, लाभ आणि शीघ्र दाने प्रदान करो.
Mantra 1
मत्स्यपायि ते महः पात्रस्येव हरिवो मत्सरो मदः । वृषा ते वृष्ण इन्दुर्वाजी सहस्रसातमः ॥
हे हरिवो इंद्रा! भरून ओसंडणाऱ्या पात्राप्रमाणे महान् मत्सर (उन्माद-आनंद) तू पिलास. हे वृषन्! तुझ्यासाठी हा इंदु (सोमरस)—वाजी, बलवान् व विजयदायी—सहस्र-विजय देणारा होतो.
Mantra 2
आ नस्ते गन्तु मत्सरो वृषा मदो वरेण्यः । सहावाँ इन्द्र सानसिः पृतनाषाळमर्त्यः ॥
आमच्याकडे येवो तुझा वृषभासारखा मत्सर, तुझा वरेण्य मद (दैवी उन्माद). हे इंद्रा! तू सहावान्, सानसि (लाभ-विजेता), पृतनाषाळ (युद्ध-विध्वंसक), अमर्त्य—आमच्यासाठी विजय दृढ कर.
Mantra 3
त्वं हि शूरः सनिता चोदयो मनुषो रथम् । सहावान्दस्युमव्रतमोषः पात्रं न शोचिषा ॥
तूच शूर, सनि (विजेता); मनुष्याचा रथ पुढे ढकलणारा चोदय तूच. सहावान् होऊन तू अव्रत दस्युला जाळून टाकतोस—जसा शोचिषा (ज्योतीने) पात्र दग्ध होऊन शुद्ध होते.
Mantra 4
मुषाय सूर्यं कवे चक्रमीशान ओजसा । वह शुष्णाय वधं कुत्सं वातस्याश्वैः ॥
हे कवी, सूर्याला पुन्हा हिसकावून आण; आपल्या अधिपत्याने व ओजाने चक्र वश कर. शुष्णावर वधाचा प्रहार वहा; वाताच्या अश्वांनी कुत्साला घेऊन जा—दिव्य, वेगवान शक्तींनी हरवलेला प्रकाश परत आणावा आणि प्रकाश साठवून ठेवणाऱ्यावर घाव घालावा.
Mantra 5
शुष्मिन्तमो हि ते मदो द्युम्निन्तम उत क्रतुः । वृत्रघ्ना वरिवोविदा मंसीष्ठा अश्वसातमः ॥
कारण तुझा मद (उन्माद) सर्वाधिक शुष्मयुक्त आहे, आणि तुझा क्रतु (संकल्पशक्ती) सर्वाधिक द्युम्नयुक्त आहे. हे वृत्रघ्ना, हे वरिवोविदा (विस्तृत पथ जाणणाऱ्या), आमच्यात श्रेष्ठ मनीषी व अश्वसातम—ऊर्जांचा सर्वोत्तम विजेता—हो; जेणेकरून योग्य ती व्यापकता सापडो.
Mantra 6
यथा पूर्वेभ्यो जरितृभ्य इन्द्र मय इवापो न तृष्यते बभूथ । तामनु त्वा निविदं जोहवीमि विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
जसा तू पूर्वीच्या जरीतृ (स्तुतिकर्त्या) जनांसाठी, हे इंद्रा, तहान न सोडणाऱ्या तृप्तिदायक आपः (जलां) प्रमाणे झाला होतास; तसाच. त्या अनुरूप या निविद् (पवित्र आवाहन-वाक्य) ने मी तुला हाक देतो. आम्ही एष (प्रेरणा) व वृजन (विजयी क्षेत्र) जाणून-प्राप्त करू; आणि तुलाही—शीघ्र दान करणाऱ्या दात्याला—प्राप्त करू.
It praises Indra strengthened by Soma and asks him to bring the same victorious power into the present—removing obstacles, restoring clarity (light), and granting strength and gains.
These are mythic images for Indra’s role as restorer of lost light and destroyer of hoarding forces. In practice, they symbolize recovering insight and defeating whatever blocks progress.
It can be recited as an Indra-invocation before demanding work or during a fire offering, with a clear intention for courage, victory over inner/outer obstacles, and right action.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.