Sukta 12
Rishi: Atharvanic tradition (attribution varies by anukramaṇī; commonly classed under Atharvan/Āṅgirasa protective charms)
Devata: Dyāvāpr̥thivī and Antárikṣa (cosmic regions) with Vāta as guardian; also the personified Kṣetrasya Patnī (Field’s Lady)
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like cadence (mixed/irregular in Atharvanic transmission; requires metrical verification against pada counts)
AVŚ 2.12 हे मिश्र उद्देशांचे अथर्वणिक सूक्त आहे. यात कर्त्याचा प्रत्यक्ष वसलेला प्रदेश (क्षेत्र) द्यावा–पृथिवी आणि अंतरिक्ष या महान विश्व-आवरणांत अंतर्भूत करून, शत्रुत्वजन्य पीडा/अभिचार पाठविणाऱ्यावरच परत आदळेल अशी मांडणी केली आहे. यात अपोत्प्रायिक प्रतिअभिचार आहे—तपस्द्वारे आक्रमकाला ‘परत दाहून’ प्रत्युत्तर देणे, इंद्राच्या साहाय्याने मनाला इजा करणाऱ्याला पाडणे—आणि शेवटी पुनर्स्थापनाचा वळण, ज्यात अग्नी जातवेदस् पीडिताची उभी राहण्याची स्थिरता, प्राण (असु) आणि वाणी (वाक्) पुन्हा प्रस्थापित करतो.
Mantras
Mantra 1
शत्रुनाशनम्। ५ सोम्यासः पितरः, ६ मरुतः, ७ यमसादनम्, ब्रह्म, ८ अग्निः। द्यावा॑पृथिवी उ॒र्व॑१न्त॑रिक्षं॒ क्षेत्र॑स्य॒ पत्न्यु॑रुगा॒योऽद्भु॑तः । उ॒तान्तरिक्ष॑मु॒रु वात॑गोपं॒ त इ॒ह त॑प्यन्तां॒ मयि॑ त॒प्यमा॑ने
द्यावा-पृथिवी, विस्तीर्ण अंतरिक्ष; क्षेत्राची अधिष्ठात्री (पत्नी), दूरवर विहरणारी, अद्भुत; आणि वाऱ्याने रक्षित ते विशाल अंतरिक्ष—मी पीडित/तप्त होत असताना, इथे त्या शक्ती शत्रूंनाच दग्ध करो.
Mantra 2
इ॒दं दे॑वाः शृणुत॒ ये य॒ज्ञिया॒ स्थ भ॒रद्वा॑जो॒ मह्य॑मु॒क्थानि॑ शंसति । पाशे॒ स ब॒द्धो दु॑रि॒ते नि यु॑ज्यतां॒ यो अ॒स्माकं॒ मन॑ इ॒दं हि॒नस्ति॑
यज्ञयोग्य देवहो, हे ऐका. माझ्या हितासाठी भरद्वाज उक्थ/स्तुती उच्चारतो. जो आमच्या या मनाला इजा करतो, तो पाशात बद्ध होऊन दुरितातच घट्ट जखडला जावो, खाली दाबला जावो.
Mantra 3
इ॒दमि॑न्द्र शृणुहि सोमप॒ यत् त्वा॑ हृ॒दा शोच॑ता॒ जोह॑वीमि । वृ॒श्चामि॒ तं कुलि॑शेनेव वृ॒क्षं यो अ॒स्माकं॒ मन॑ इ॒दं हि॒नस्ति॑
हे इन्द्र, सोमपा! हे ऐक: शोकाने जळणाऱ्या हृदयाने मी तुला अखंड हाक मारतो. जो आमच्या या मनावर आघात करतो, त्याला मी वज्रप्रहाराने कुऱ्हाड जशी झाड पाडते तसा छेदून पाडतो.
Mantra 4
अ॒शी॒तिभि॑स्ति॒सृभिः॑ साम॒गेभि॑रादि॒त्येभि॒र्वसु॑भि॒रङ्गि॑रोभिः । इ॒ष्टा॒पू॒र्तम॑वतु नः पितॄ॒णामामुं द॑दे॒ हर॑सा॒ दैव्ये॑न
अशीती (ऐंशी) व त्रयस्त्रिंशत् (तेहेतीस), सामगायकांसह; आदित्य, वसु व अङ्गिरसांसह—इष्टापूर्त (यज्ञ व पुण्यदानाचे फळ) आमचे रक्षण करो. पितृलोकातील त्या (फळ/भाग) मी दैवी वेगयुक्त सामर्थ्याने अर्पण करीत आहे.
Mantra 5
द्यावा॑पृथिवी॒ अनु॒ मा दी॑धीथां॒ विश्वे॑ देवासो॒ अनु॒ मा र॑भध्वम्। अङ्गि॑रसः॒ पित॑रः॒ सोम्या॑सः पा॒पमार्छ॑त्वपका॒मस्य॑ क॒र्ता
द्यावा-पृथिवी, योग्य क्रमाने माझ्यावर प्रकाश पाडा; विश्वदेवहो, योग्य क्रमाने मला धरून आधार द्या. अङ्गिरसहो, पितरहो, सोम्यहो—पाप दूर जावो; अपकार करणाऱ्या, दुष्ट-इच्छुकाच्या कर्त्या/साधनावरच ते परत जावो.
Mantra 6
अती॑व॒ यो म॑रुतो॒ मन्य॑ते नो॒ ब्रह्म॑ वा॒ यो निन्दि॑षत् क्रि॒यमा॑णम्। तपूं॑षि॒ तस्मै॑ वृजि॒नानि॑ सन्तु ब्रह्म॒द्विषं॒ द्यौर॑भि॒संत॑पाति
हे मरुतांनो, जो कोणी अतीमर्यादेने आमच्याविषयी दुष्ट विचार करतो, किंवा जेव्हा ब्रह्म (पवित्र मंत्र-क्रिया) घडत आहे तेव्हा त्याची निंदा करतो—त्याच्यासाठी दाह व विपत्ती असोत. ब्रह्मद्वेष्यावर द्यौ (आकाश/स्वर्ग) तीव्रतेने तापून दग्ध करो.
Mantra 7
स॒प्त प्रा॒णान॒ष्टौ म॒न्यस्तांस्ते॑ वृश्चामि॒ ब्रह्म॑णा । अया॑ य॒मस्य॒ साद॑नम॒ग्निदू॑तो॒ अरं॑कृतः
सात प्राण आणि आठ (शक्ती)—हे मन्यु (क्रोधा), ब्रह्म-मंत्राच्या बळाने मी ते तुझ्यापासून तोडून वेगळे करतो. यामुळे यमाच्या सदनापर्यंत, अग्नीला दूत करून, मार्ग विधिपूर्वक सिद्ध केला आहे.
Mantra 8
आ द॑धामि ते प॒दं समि॑द्धे जा॒तवे॑दसि । अ॒ग्निः शरी॑रं वेवे॒ष्ट्वसुं॒ वागपि॑ गछतु
हे समिद्ध जातवेदस् (अग्ने), तुझ्यासाठी तुझे पद/आधार मी स्थापन करतो. अग्नी शरीराला वेढून ठेवो; प्राण आणि वाणीही पुन्हा परत येवोत.
Frequently Asked Questions
It is used to counter hostile magic or affliction, protect the practitioner’s territory (kṣetra), and—by the end—restore strength, breath, and speech to someone in danger of collapse.
Because the hymn treats them as a vast protective enclosure: by placing the person inside that cosmic ‘fence,’ hostile forces are constrained and pushed back toward their source.
Indra is invoked to strike down the mind-harming attacker (a decisive counter-blow), while Agni Jātavedas is invoked to stabilize and revive the victim by ‘wrapping’ the body and calling back breath (asu) and speech (vāk).
Ask anything about Sukta 12 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.