Vastu-Pratishtha (Supplementary)

Adhyaya 74

शिवपूजाकथनम् (Śiva-pūjā-kathana) — The Exposition of Śiva Worship

पूर्वीच्या सूर्यपूजा-प्रकरणानंतर हा अध्याय ईश्वरकृत शिवपूजेचा काटेकोर क्रम सांगतो. आचमन, प्रणवसंस्कृत अर्घ्य, अस्त्राम्बूने द्वारप्रोक्षण आणि प्रवेशरक्षक व सहदेवतांची पूजा (गण, सरस्वती, लक्ष्मी; नंदी, गंगा; महाकाळ, यमुना) दिली आहे. साधक टाचांनी आघात इत्यादी देहक्रिया करून, उजव्या पायाने प्रवेश करतो, डाव्या द्वारस्तंभावर आधार घेतो; उदुंबर स्तंभावर अस्त्ररक्षा स्थापून मध्यभागी वास्त्वधिपती ब्रह्म्याची पूजा करतो. पुढे कलशादी सामग्रीची मांडणी, भूतशुद्धी, प्राणायाम, ग्रंथिभेद, द्वादशांत व बिंदुध्यान; मंडलकल्पना व बीजमंत्रांनी पंचतत्त्व (पृथ्वी-जल-अग्नी-वायू-आकाश) शुद्ध करून हृदयपीठ स्थापन करतात. सकलीकरण, अस्त्रपरिधी, शक्तिजाळ, महामुद्रा यानंतर हृदयकमळात शिवाची अंतःपूजा, अर्घ्य व उपकरणांची तयारी, लिंगशुद्धी येते. पंचवक्त्र-दशभुज शिवध्यान, मूल/शिरः/शिखा/कवच/अस्त्र न्यास, उपचारक्रम व क्रमशः द्रव्यांनी अभिषेक; शेवटी आरती, भोग, जपाहुती, स्तोत्र, प्रदक्षिणा, अष्टमूर्ती शिवाला अष्टांग नमस्कार आणि अग्नी इत्यादी रूपांत ध्यान करून निरंतर पूजेचे निर्देश आहेत।