Adhyaya 74
शिवपूजाकथनम् (Śiva-pūjā-kathana) — The Exposition of Śiva Worship
पूर्वीच्या सूर्यपूजा-प्रकरणानंतर हा अध्याय ईश्वरकृत शिवपूजेचा काटेकोर क्रम सांगतो. आचमन, प्रणवसंस्कृत अर्घ्य, अस्त्राम्बूने द्वारप्रोक्षण आणि प्रवेशरक्षक व सहदेवतांची पूजा (गण, सरस्वती, लक्ष्मी; नंदी, गंगा; महाकाळ, यमुना) दिली आहे. साधक टाचांनी आघात इत्यादी देहक्रिया करून, उजव्या पायाने प्रवेश करतो, डाव्या द्वारस्तंभावर आधार घेतो; उदुंबर स्तंभावर अस्त्ररक्षा स्थापून मध्यभागी वास्त्वधिपती ब्रह्म्याची पूजा करतो. पुढे कलशादी सामग्रीची मांडणी, भूतशुद्धी, प्राणायाम, ग्रंथिभेद, द्वादशांत व बिंदुध्यान; मंडलकल्पना व बीजमंत्रांनी पंचतत्त्व (पृथ्वी-जल-अग्नी-वायू-आकाश) शुद्ध करून हृदयपीठ स्थापन करतात. सकलीकरण, अस्त्रपरिधी, शक्तिजाळ, महामुद्रा यानंतर हृदयकमळात शिवाची अंतःपूजा, अर्घ्य व उपकरणांची तयारी, लिंगशुद्धी येते. पंचवक्त्र-दशभुज शिवध्यान, मूल/शिरः/शिखा/कवच/अस्त्र न्यास, उपचारक्रम व क्रमशः द्रव्यांनी अभिषेक; शेवटी आरती, भोग, जपाहुती, स्तोत्र, प्रदक्षिणा, अष्टमूर्ती शिवाला अष्टांग नमस्कार आणि अग्नी इत्यादी रूपांत ध्यान करून निरंतर पूजेचे निर्देश आहेत।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
Three right-heel strikes on the ground, stepping over the threshold, entering supported by the left doorpost, and entering with the right foot; followed by astra installation on the udumbara and central worship.
Gaṇa, Sarasvatī, Lakṣmī (upper udumbara position), Nandī and Gaṅgā on the right, and Mahākāla with Yamunā are also beheld/considered in the early protective sequence.
It prescribes bhūtaśuddhi, prāṇāyāma (recaka–pūraka–kumbhaka), granthi-bheda, dvādaśānta and bindu contemplation, then transitions into nyāsa, āvāhana, and upacāra offerings.
Washing the pedestal and liṅga with astra-water, then sprinkling with arghya-vessel water while using the Hṛd-mantra—this procedure is explicitly named liṅga purification.
Gentle bathing with arghya-water and flower-scented water, followed successively by milk, curd, ghee, honey, sugar, and related substances, with mantra-consecrated materials and mūla-mantra bathing.
Astra-mantra perimeter protection, casting a śakti-net above and below, displaying mahāmudrā, using kavaca/varma, and repeated sprinkling/consecration of implements with astrāmbu and hṛd-mantra.