Adhyaya 40: Ritual Procedure for the Kūrma Dvādaśī Observance

Verse 1

दुर्वासा उवाच । तथैव पौषमासे तु अमृतं मथितं सुरैः । तत्र कूर्मो भवेद्देवः स्वयमेव जनार्दनः ॥ ४०.१ ॥

ദുർവാസൻ പറഞ്ഞു—അതുപോലെ പൗഷമാസത്തിൽ ദേവന്മാർ സമുദ്രമഥനം ചെയ്ത് അമൃതം മഥിച്ചു. അവിടെ സ്വയം ജനാർദനൻ തന്നെയാണ് കൂർമരൂപനായ ദേവൻ ആകുന്നത്.

Verse 2

तस्येयं तिथिरुद्दिष्टा हरेर्वै कूर्मरूपिणः । पुष्यमासस्य या शुद्धा द्वादशी शुक्लपक्षतः ॥ ४०.२ ॥

ഹരിയുടെ കൂർമരൂപത്തിനായി ഈ തിഥി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—പുഷ്യ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ശുദ്ധ ദ്വാദശി.

Verse 3

तस्यां प्रागेव संकल्प्य प्राग्वत् स्नान्नादिकाः क्रियाः । निर्वर्त्याराधयेद् रात्र्यामेकादश्यां जनार्दनम् । पृथङ्मन्त्रैर्मुनिश्रेष्ठ देवदेवं जनार्दनम् ॥ ४०.३ ॥

ആ തിഥിക്കായി ആദ്യം സംകല്പം ചെയ്ത്, മുൻപുപോലെ സ്നാനാദി കര്‍മ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു, ഏകാദശിയുടെ രാത്രിയിൽ—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ—വ്യത്യസ്ത മന്ത്രങ്ങളാൽ ദേവദേവനായ ജനാർദനനെ ആരാധിക്കണം.

Verse 4

ॐकूर्माय पादौ प्रथमं प्रपूज्य नारायणेत्य् हरेः कटिं च । संकर्षणायेत्युदरं विशोकेत्युरोभवायेत्य् तथैव कण्ठम् । सुबाहवेतेव भुजौ शिरश्च नमो विशालाय रथाङ्गसारम् ॥ ४०.४ ॥

“ഓം കൂർമായ” എന്നു പറഞ്ഞ് ആദ്യം പാദങ്ങൾ പൂജിച്ച്, തുടർന്ന് “നാരായണ” എന്നു പറഞ്ഞ് ഹരിയുടെ കടിയെ; “സങ്കർഷണായ” എന്നു പറഞ്ഞ് ഉദരം, “വിശോകായ” എന്നു പറഞ്ഞ് വക്ഷസ്ഥലം, “ഉരോഭവായ” എന്നു പറഞ്ഞ് കണ്ഠം; പിന്നെ “സുബാഹവേ” എന്നു പറഞ്ഞ് ഭുജങ്ങളും ശിരസ്സും പൂജിക്കണം. രഥാംഗസാരനായ വിശാലനു നമസ്കാരം.

Verse 5

स्वनाममन्त्रेण सुगन्धपुष्पैर् नानानिवेद्यैर्विविधैः फलैश्च | अभ्यर्च्य देवं कलशं तदग्रे संस्थाप्य माल्यैः सितकण्ठदाम || ४०.५ ||

ദേവന്റെ സ്വനാമമന്ത്രത്തോടെ സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളും നാനാവിധ നൈവേദ്യങ്ങളും വിവിധ ഫലങ്ങളും അർപ്പിച്ച് ആരാധിച്ച ശേഷം, അവന്റെ മുമ്പിൽ കലശം സ്ഥാപിച്ച്, മാലകളും വെളുത്ത കണ്ഠഹാരസദൃശമായ അലങ്കാരവും കൊണ്ട് അതിനെ ശോഭിപ്പിക്കണം.

Verse 6

तं रत्नगर्भं तु पुरेव कृत्वा स्वशक्तितो हेममयं तु देवम् । समन्दरं कूर्मरूपेण कृत्वा संस्थाप्य ताम्रे घृतपूर्णपात्रे । पूर्णघटस्योपरि संनिवेश्य श्वो ब्राह्मणायैवमेवं तु दद्यात् ॥ ४०.६ ॥

ആദ്യം ‘രത്നഗർഭ’ (രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ അർപ്പണം) ഒരുക്കി, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് സ്വർണമയ ദേവപ്രതിമയും നിർമ്മിക്കണം. തുടർന്ന് കൂർമരൂപത്തിൽ സമുദ്രത്തിന്റെ പ്രതിനിധി രൂപപ്പെടുത്തി, നെയ്യ് നിറഞ്ഞ താമ്രപാത്രത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. അത് പൂർണ്ണജലഘടത്തിന്റെ മുകളിൽ വെച്ച്, അടുത്ത ദിവസം ഇതേവിധം ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 7

श्वो ब्राह्मणान् भोज्य सदक्षिणांश्च यथाशक्त्या प्रीणयेद् देवदेवम् । नारायणं कूर्मरूपेण पश्चाद् तथा स्वयं भुञ्जीत सभृत्यवर्गः ॥ ४०.७ ॥

അടുത്ത ദിവസം ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിച്ച്, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദക്ഷിണയും നൽകി ദേവദേവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് കൂർമരൂപ നാരായണനെ ധ്യാനിച്ച്, താനും ഭൃത്യവർഗ്ഗത്തോടുകൂടി ഭോജനം ചെയ്യണം.

Verse 8

एवं कृते विप्र समस्तपापं विनश्यते नात्र कुर्याद्विचारम् । संसारचक्रं तु विहाय शुद्धं प्राप्नोति लोकं च हरेः पुराणम् । प्रयान्ति पापानि विनाशमाशु श्रीमांस्तथा जायते सत्यधर्मः ॥ ४०.८ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ സമസ്ത പാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട. സംസാരചക്രം ഉപേക്ഷിച്ച് ശുദ്ധനായവൻ ഹരിയുടെ പുരാതന ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. പാപങ്ങൾ വേഗം നാശം പ്രാപിക്കുന്നു; ശ്രീസമ്പത്ത് ലഭിക്കുന്നു; സത്യാധിഷ്ഠിത ധർമ്മവും ഉദിക്കുന്നു.

Verse 9

अनेकजन्मान्तरसंचितानि नश्यन्ति पापानि नरस्य भक्त्या । प्रागुक्तरूपं तु फलं भवेत नारायणस्तुष्टिमायाति सद्यः ॥ ४०.९ ॥

മനുഷ്യന്റെ ഭക്തിയാൽ അനേകം ജന്മാന്തരങ്ങളിൽ സഞ്ചിതമായ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു. മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഫലം നിശ്ചയമായും ലഭിക്കുന്നു; നാരായണൻ ഉടൻ തന്നെ തൃപ്തനാകുന്നു.