Adhyaya 4: On Nārāyaṇa’s Ten Avatāras and Eightfold Manifestations, and the Account of King Aśvaśirā

Verse 1

धरण्युवाच । योऽसौ नारायणो देवः परमात्मा सनातनः । भगवन् सर्वभावेन उताहो नेति शंस मे ॥ ४.१ ॥

ധരണി പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ! ആ നാരായണദേവൻ, സനാതന പരമാത്മാവ്—അവനെ സർവ്വഭാവേന ‘ഇതി’ എന്നു സ്ഥിരീകരിക്കണോ, അല്ലെങ്കിൽ ‘നേതി’ (നേതി-നേതി) വഴി സമീപിക്കണോ? എനിക്ക് വിശദമാക്കുക।

Verse 2

श्रीवराह उवाच । मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः । रामो रामश्च कृष्णश्च बुद्धः कल्की च ते दश ॥ ४.२ ॥

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—മത്സ്യ, കൂർമ, വരാഹ; തുടർന്ന് നരസിംഹ, വാമന; രാമ, പരശുരാമ; കൃഷ്ണ; ബുദ്ധ; കല്കി—ഇവയാണ് നിങ്ങളുടെ പത്ത് (അവതാരങ്ങൾ)।

Verse 3

इत्येताः कथितास्तस्य मूर्त्तयो भूतधारिणि । दर्शनं प्राप्तुमिच्छूनां सोपानानीव शोभते ॥ ४.३ ॥

ഹേ ഭൂതധാരിണീ! ഇങ്ങനെ അവന്റെ ഈ മൂർത്തികൾ വിവരിക്കപ്പെട്ടു; ദർശനം പ്രാപിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് അവ പടിക്കെട്ടിലെ പടികളുപോലെ ദീപ്തമാകുന്നു।

Verse 4

यत् तस्य परमं रूपं तन्न पश्यन्ति देवताः । अस्मदादिस्वरूपेण पूरयन्ति ततो धृतिम् ॥ ४.४ ॥

അവന്റെ പരമരൂപം ദേവന്മാർക്കും കാണാനാവില്ല; അതിനാൽ ഞങ്ങളാദിയായ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു അവർ ധൃതി—സ്ഥിരധൈര്യം—പൂരിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 5

ब्रह्मा भगवतो मूर्त्या रजसस्तमसस्तथा । याभिः संस्थाप्यते विश्वं स्थितौ संचाल्यते च ह ॥ ४.५ ॥

ബ്രഹ്മാ—ഭഗവാന്റെ രജസ്-തമസ് സംബന്ധമായ മൂർത്തികളോടുകൂടി—അവയാൽ വിശ്വം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു; സ്ഥിതികാലത്തും അത് പ്രവർത്തിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 6

त्वमेकाऽस्य देवस्य मूर्तिराद्या धराधरे । द्वितीया सलिलं मूर्तिस्तृतीया तैजसी स्मृता ॥ ४.६ ॥

ഹേ ധരാധരാ! നീ ആ ദേവന്റെ ആദ്യമൂർത്തിയാണ്; രണ്ടാം മൂർത്തി ജലമെന്നു ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു; മൂന്നാമത് തൈജസി—അഗ്നിതേജസ്—എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 7

चतुर्थी वायुमूर्तिः स्यादाकाशाख्या तु पञ्चमी । एतास्तु मूरतयस्तस्य क्षेत्रज्ञत्वं हि मद्धियाम् । मूर्त्तित्रयं तथा तस्य इत्येताश्चाष्टमूर्तयः ॥ ४.७ ॥

നാലാമത് വായുമൂർത്തി, അഞ്ചാമത് ‘ആകാശ’ എന്ന മൂർത്തി; എന്റെ ബുദ്ധിപ്രകാരം ഇവ അവന്റെ ക്ഷേത്രജ്ഞത്വം—ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ജ്ഞാതാവെന്ന ഭാവം—സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ അവന് മറ്റൊരു മൂർത്തിത്രയവും ഉണ്ട്; ഇങ്ങനെ ഇവ അഷ്ടമൂർത്തികളാകുന്നു।

Verse 8

अभिव्याप्तिमिदं सर्वं जगन्नारायणेन ह । इत्येतत् कथितं देवि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ४.८ ॥

ഈ സമസ്ത ജഗത്തും സർവ്വത്ര നാരായണനാൽ വ്യാപ്തമാണ്—എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു. ദേവീ, ഇത് വിശദീകരിച്ചു; ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹം?

Verse 9

धरण्युवाच । नारदेनैवमुक्तस्तु तदा राजा प्रियव्रतः । कृतवान् किं ममाचक्ष्व प्रसादात् परमेश्वर ॥ ४.९ ॥

ധരണി പറഞ്ഞു—നാരദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് പ്രിയവ്രതൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: “പരമേശ്വരാ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്തു? എനിക്കു പറയുക.”

Verse 10

श्रीवराह उवाच । भवतीं सप्तधा कृत्वा पुत्राणां च प्रदाय सः । प्रियव्रतस्तपस्तेपे नारदाच्छ्रुतविस्मयः ॥ ४.१० ॥

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—നിന്നെ ഏഴായി വിഭജിച്ച് പുത്രന്മാർക്ക് ഏല്പിച്ച ശേഷം, നാരദനിൽ നിന്നു കേട്ടതിൽ വിസ്മയിച്ച് പ്രിയവ്രതൻ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 11

नारायणात्मकं ब्रह्म परं जप्त्वा स्वयम्भुवः । ततस्तुष्टमनाः पारं परं निर्वाणमाप्तवान् ॥ ४.११ ॥

നാരായണസ്വരൂപമായ പരബ്രഹ്മത്തെ ജപിച്ച് സ്വയംഭുവൻ അന്തർമനസ്സിൽ തൃപ്തനായി; പിന്നെ പരതീരമായ പരമ നിർവാണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 12

शृणु चान्यद् वरारोहे यद्वृत्तं परमेष्ठिनः । आराधनाय यततः पुराकाले नृपस्य ह ॥ ४.१२ ॥

വരാരോഹേ, മറ്റൊന്നും കേൾക്കുക—പരമേഷ്ഠിനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വൃത്താന്തം; പുരാതനകാലത്ത് ഒരു രാജാവ് ആരാധനാർത്ഥം പരിശ്രമിച്ചതെന്തെന്നു.

Verse 13

आसीदश्वशिरा नाम राजा परमधार्मिकः । सोऽश्वमेधेन यज्ञेन यष्ट्वा सुबहुदक्षिणः ॥ ४.१३ ॥

അശ്വശിരാ എന്നൊരു രാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹം പരമധാർമ്മികൻ. അദ്ദേഹം അശ്വമേധയാഗം നടത്തി അത്യധികം ദക്ഷിണകൾ ദാനം ചെയ്തു.

Verse 14

स्नातश्चावभृथिथे सोऽथ ब्राह्मणैः परिवारितः । यावदास्ते स राजर्षिस्तावद् योगिवरो मुनिः । आययौ कपिलः श्रीमान् जैगीषव्यश्च योगिराट् ॥ ४.१४ ॥

അവഭൃത സ്നാനം ചെയ്ത് ആ രാജർഷി ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചുറ്റിനിന്നിരിക്കെ ഇരുന്നു. അദ്ദേഹം അവിടെ ഇരിക്കുമ്പോഴേക്കും യോഗികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മുനി—ശ്രീമാൻ കപിലനും യോഗിരാട് ജൈഗീഷവ്യനും—അവിടെ എത്തി.

Verse 15

ततस्त्वरितमुत्थाय स राजा स्वागतक्रीयाम् । चकार परया युक्तः स मुदा राजसत्तमः ॥ ४.१५ ॥

അപ്പോൾ ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, പരമ യുക്തിയോടെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വാഗതകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു.

Verse 16

तावर्च्चितावासनगौ दृष्ट्वा राजा महाबलः । पप्रच्छ तौ तिग्मधियौ योगज्ञौ स्वेच्छयागतौ ॥ ४.१६ ॥

അവർ രണ്ടുപേരും ആദരപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെട്ട് ആസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതു കണ്ട മഹാബലവാൻ രാജാവ് അവരോടു ചോദിച്ചു—അവർ തീക്ഷ്ണബുദ്ധിയുള്ള യോഗജ്ഞർ, സ്വേച്ഛയാൽ വന്നവർ.

Verse 17

भवन्तौ संशयं विप्रौ पृच्छामि पुरुषोत्तमौ । कथमाराधयेद् देवं हरिं नारायणं परम् ॥ ४.१७ ॥

ഹേ പുരുഷോത്തമരായ ശ്രേഷ്ഠ വിപ്രദ്വയമേ! ഒരു സംശയം ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു—പരമദേവനായ ഹരി നാരായണനെ യഥാവിധി എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം?

Verse 18

विप्रावूचतुः । क एष प्रोच्यते राजंस्त्वया नारायणो गुरुः । आवां नारायणौ द्वौ तु त्वत्प्रत्यक्षगतो नृप ॥ ४.१८ ॥

വിപ്രന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജൻ, നീ ‘നാരായണൻ ഗുരു’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നവൻ ആര്? ഹേ നൃപ, ഞങ്ങൾ ഇരുവരും നാരായണന്മാരാണ്; നിന്റെ കണ്ണുമുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായി നിൽക്കുന്നു.

Verse 19

अश्वशिरा उवाच । भवन्तौ ब्राह्मणौ सिद्धौ तपसा दग्धकिल्बिषौ । कथं नारायणावावामिति वाक्यमथेरितम् ॥ ४.१९ ॥

അശ്വശിരസ് പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ ഇരുവരും സിദ്ധബ്രാഹ്മണന്മാർ; തപസ്സാൽ നിങ്ങളുടെ പാപദോഷങ്ങൾ ദഗ്ധമായിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ‘ഞങ്ങൾ ഇരുവരും നാരായണന്മാർ’ എന്ന വാക്ക് എങ്ങനെ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടു?

Verse 20

शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासाऽ जनार्दनः । गरुडस्थो महादेवः कस्तस्य सदृशो भुवि ॥ ४.२० ॥

ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈകളിൽ ധരിച്ച് പീതാംബരം അണിഞ്ഞ ജനാർദനൻ, ഗരുഡാരൂഢനായ ആ മഹാദേവൻ—ഭൂമിയിൽ അവനോട് സമനായവർ ആരുണ്ട്?

Verse 21

तस्य राज्ञो वचः श्रुत्वा तौ विप्रौ संहितव्रतौ । जहसतुः पश्य विष्णुं राजन्निति जजल्पतुः ॥ ४.२१ ॥

ആ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വ്രതനിയമങ്ങളിൽ സ്ഥിരരായ ആ രണ്ടു വിപ്രന്മാർ ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു—“ഹേ രാജൻ, വിഷ്ണുവിനെ കാണുക.”

Verse 22

एवमुक्त्वा स कपिलः स्वयं विष्णुर्बभूव ह । जैगीषव्यश्च गरुडस्तत्क्षणात् समजायत ॥ ४.२२ ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ഉടനെ ആ കപിലൻ സ്വയം വിഷ്ണുവായി ഭവിച്ചു; ജൈഗീഷവ്യനും അതേ ക്ഷണത്തിൽ ഗരുഡരൂപമായി ഉദിച്ചു.

Verse 23

ततो हाहाकृतं त्वासीत्तत्क्षणाद्राजमण्डलम् । दृष्ट्वा नारायणं देवं गरुडस्थं सनातनम् ॥ ४.२३ ॥

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ രാജമണ്ഡലമൊട്ടാകെ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു; ഗരുഡാരൂഢനായ സനാതനദേവൻ നാരായണനെ അവർ ദർശിച്ചു.

Verse 24

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा ततो राजा महायशाः । उवाच शम्यतां विप्रौ नायं विष्णुरथेदृशः ॥ ४.२४ ॥

അപ്പോൾ മഹായശസ്സുള്ള രാജാവ് അഞ്ജലി ചേർത്ത് പറഞ്ഞു—“ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ശാന്തരാകുവിൻ; ഇദ്ദേഹം വിഷ്ണുവല്ല, ഇത്തരത്തിലുള്ളവനും അല്ല.”

Verse 25

यस्य ब्रह्मा समुत्पन्नो नाभिपङ्कजमध्यतः । तस्माच्च ब्रह्मणो रुद्रः स विष्णुः परमेश्वरः ॥ ४.२५ ॥

ആരുടെ നാഭികമലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ഉദ്ഭവിച്ചു, ആ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് രുദ്രൻ ഉദ്ഭവിച്ചു—അവൻ തന്നെയാണ് വിഷ്ണു, പരമേശ്വരൻ.

Verse 26

इति राजवचः श्रुत्वा तदा तौ मुनिपुङ्गवौ । चक्रतुः परमां मायां योगमायां विशेषतः ॥ ४.२६ ॥

രാജവചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ രണ്ടു മുനിപുങ്ഗവന്മാർ അപ്പോൾ പരമമായ മായയെ—വിശേഷിച്ച് യോഗമായയെ—പ്രയോഗിച്ചു.

Verse 27

कपिलः पद्मनाभस्तु जैगीषव्यः प्रजापतिः । कमलस्थो बभौ ह्रस्वस्तस्य चाङ्के कुमारकः ॥ ४.२७ ॥

കമലാസനസ്ഥനായ കപിലൻ, പദ്മനാഭൻ, ജൈഗീഷവ്യ പ്രജാപതി എന്നിവർ ഹ്രസ്വരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മടിയിൽ ഒരു കുമാരകനും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 28

ददर्श राजा रक्ताक्षं कालानलसमद्युतिम् । नेत्थं भवति विश्वेशो मायैषा योगिनां सदा । सर्वव्यापी हरिः श्रीमानिति राजा जगाद ह ॥ ४.२८ ॥

രാജാവ് അവനെ രക്തനേത്രനായി, പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തിമാനായി കണ്ടു. പിന്നെ രാജാവ് പറഞ്ഞു—“വിശ്വേശ്വരൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇങ്ങനെയല്ല; ഇത് യോഗികളുടെ സദാ നിലനിൽക്കുന്ന മായയാണ്. ശ്രീമാൻ ഹരി സർവ്വവ്യാപിയാണ്.”

Verse 29

ततो वाक्यावसाने तु तस्य राज्ञो हि संसदि । मशका मत्कुणा यूका भ्रमराः पक्षिणोरगाः ॥ ४.२९ ॥

രാജാവിന്റെ സഭയിൽ വാക്കുകൾ അവസാനിച്ചതോടെ കൊതുകുകൾ, കട്ടില്പുഴുക്കൾ, പേനുകൾ, വണ്ടുകൾ, പക്ഷികൾ, സർപ്പങ്ങൾ എന്നിവ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 30

अश्वा गावो द्विपाः सिंहा व्याघ्रा गोमायवो मृगाः । अन्येऽपि पशवः कीटा ग्राम्यारण्याश्च सर्वशः । दृश्यन्ते राजभवने कोटिशो भूतधारिणि ॥ ४.३० ॥

കുതിരകൾ, പശുക്കൾ, ആനകൾ, സിംഹങ്ങൾ, കടുവകൾ, കുറുക്കന്മാർ, മാൻകൾ തുടങ്ങിയവയും; കൂടാതെ കീടങ്ങൾ—ഗൃഹ്യവും അരണ്യവുമായ എല്ലാ തരങ്ങളും—ഹേ ഭൂതധാരിണി, രാജഭവനത്തിൽ കോടിക്കണക്കിന് കാണപ്പെട്ടു.

Verse 31

तं दृष्ट्वा भूतसङ्घातं राजा विस्मितमानसः । यावच्चिन्तयते किं स्यादेतदित्यवगम्य च । जैगीषव्यस्य माहात्म्यं कपिलस्य च धीमतः ॥ ४.३१ ॥

ആ ജീവസമൂഹത്തെ കണ്ട രാജാവിന്റെ മനസ്സ് വിസ്മയത്തോടെ നിറഞ്ഞു. “ഇത് എന്താകാം?” എന്ന് ആലോചിച്ചു; പിന്നെ ഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ ജൈഗീഷവ്യന്റെ മഹാത്മ്യവും ജ്ഞാനിയായ കപിലന്റെ മഹിമയും അവൻ അറിഞ്ഞു.

Verse 32

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा स राजा अश्वशिरास्तदा । पप्रच्छ तावृषी भक्त्या किमिदं द्विजसत्तमौ ॥ ४.३२ ॥

അപ്പോൾ രാജാവ് അശ്വശിരസ് കൈകൾ അഞ്ജലിയാക്കി ഭക്തിയോടെ ആ രണ്ടു ഋഷിമാരോടു ചോദിച്ചു—“ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ, ഇത് എന്താണ്?”

Verse 33

द्विजावूचतुः । आवां पृष्टौ त्वया राजन् कथं विष्णुरिहेज्यते । प्राप्यते वा महाराज तेनिदं दर्शितं तव ॥ ४.३३ ॥

ആ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, നീ ഞങ്ങളോട് ചോദിച്ചു; ഇവിടെ വിഷ്ണുവിനെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം? അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ മഹാരാജാ, അവനെ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കാം? അതിനായിട്ടാണ് ഇത് നിനക്കു കാണിച്ചുതന്നത്।

Verse 34

सर्वज्ञस्य गुणा ह्येते ये राजंस्तव दर्शिताः । स च नारायणो देवः सर्वज्ञः कामरूपवान् ॥ ४.३४ ॥

ഹേ രാജാവേ, സർവ്വജ്ഞന്റെ ഈ ഗുണങ്ങൾ നീ തന്നെയാണ് വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ആ ദേവൻ നാരായണൻ—സർവ്വജ്ഞനും ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവനും ആകുന്നു।

Verse 35

सौम्यस्तु संस्थितः क्वापि प्राप्यते मनुजैः किल । आराधनेन चैतस्य वाक्यमर्थवदिष्यते ॥ ४.३५ ॥

ആ സൗമ്യമായ (മംഗളകരമായ) സാന്നിധ്യം എവിടെയെങ്കിലും നിലകൊണ്ടിരുന്നാലും മനുഷ്യർക്ക് തീർച്ചയായും പ്രാപിക്കാം. അതിനെ ആരാധിക്കുന്നതിലൂടെ ഈ വാക്ക് അർത്ഥവത്തായി, അനുഭവസിദ്ധമായി തീരുന്നു।

Verse 36

किन्तु सर्वशरीरस्थः परमात्मा जगत्पतिः । स्वदेहे दृश्यते भक्त्या नैकस्थानगतस्तु सः ॥ ४.३६ ॥

എന്നാൽ ആ പരമാത്മാവ്, ജഗത്പതി, എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും വസിക്കുന്നു. ഭക്തിയാൽ അവൻ സ്വന്തം ദേഹത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ദർശനമാകുന്നു; എങ്കിലും അവൻ ഒരിടത്തേക്ക് മാത്രം പരിമിതനല്ല।

Verse 37

अतोऽर्थं दर्शितं रूपं देवस्य परमात्मनः । आवयोस्तव राजेन्द्र प्रतीतिः स्याद् यथा तव । एवं सर्वगतो विष्णुस्तव देहे जनेश्वर ॥ ४.३७ ॥

അതുകൊണ്ട് പരമാത്മദേവന്റെ ഉദ്ദേശ്യാർത്ഥസഹിതമായ രൂപം കാണിച്ചുതന്നിരിക്കുന്നു; ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഞങ്ങളുടെയും നിന്റെയും ഇടയിൽ നിനക്കു യഥോചിതമായ ബോധം ഉദിക്കേണ്ടതിന്. ഇങ്ങനെ സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണു, ഹേ ജനേശ്വരാ, നിന്റെ ദേഹത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 38

मन्त्रिणां भृत्यसङ्घस्य सुराद्या ये प्रदर्शिताः । पशवः कीटसङ्घाश्च तेऽपि विष्णुमया नृप ॥ ४.३८ ॥

ഹേ നൃപാ! മന്ത്രിമാരും ഭൃത്യസമൂഹവും, ദേവതാദികൾ എന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെട്ടവരും—മൃഗങ്ങളും കീടസമൂഹങ്ങളും പോലും—ഇവയൊക്കെയും വിഷ്ണുമയമാണ്.

Verse 39

भावनां तु दृढां कुर्याद् यथा सर्वगतो हरिः । नान्यत् तत्सदृशं भूतमिति भावेन सेव्यते ॥ ४.३९ ॥

ഹരി സർവ്വവ്യാപിയാണെന്ന ദൃഢമായ ഭാവന വളർത്തണം; ‘അവനോടു സമമായ മറ്റൊരു സത്തയില്ല’ എന്ന ഭാവത്തോടെ അവനെ സേവിച്ചു ഉപാസിക്കണം.

Verse 40

एष ते ज्ञानसद्भावस्तव राजन् प्रकीर्तितः । परिपूर्णेन भावेन स्मरन् नारायणं हरिम् ॥ ४.४० ॥

ഹേ രാജാ! നിനക്കായി ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഈ സത്യഭാവം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു; പരിപൂർണ്ണവും അവിഭക്തവുമായ ഭാവത്തോടെ നാരായണഹരിയെ സ്മരിക്കണം.

Verse 41

परिपूर्णेन भावेन स्मर नारायणं गुरुम् । पुष्पोपहारैर्धूपैश्च ब्राह्मणानां च तर्पणैः । ध्यानॆन सुस्थितेनाशु प्राप्यते परमेश्वरः ॥ ४.४१ ॥

പരിപൂർണ്ണ ഭാവത്തോടെ ഗുരുസ്വരൂപനായ നാരായണനെ സ്മരിക്കൂ. പുഷ്പോപഹാരങ്ങൾ, ധൂപം, ബ്രാഹ്മണർക്കുള്ള തർപ്പണം, സ്ഥിരധ്യാനം എന്നിവയാൽ പരമേശ്വരൻ ശീഘ്രം പ്രാപ്യനാകുന്നു.