Adhyaya 211: Methods for the Removal of Sin and the Eulogy of Prabodhinī Ekādaśī/Dvādaśī

Verse 1

पुनः पापनाशोपायवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं धर्मराजस्य नारदः ॥ इदं भावेन भक्त्या च पुनर्वचनमब्रवीत् ॥

വീണ്ടും പാപനാശോപായങ്ങളുടെ വർണ്ണനം. ഋഷിപുത്രൻ പറഞ്ഞു—ധർമ്മരാജന്റെ ഈ ശുഭവാക്യം കേട്ട് നാരദൻ ഭാവത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 2

नारद उवाच ॥ समः सर्वेषु भूतेषु स्थावरेषु चरेषु च ॥ धर्मराज महाबाहो पितृतुल्यपराक्रम ॥

നാരദൻ പറഞ്ഞു—സ്ഥാവരവും ചരവും ആയ എല്ലാ ജീവികളോടും നിങ്ങൾ സമഭാവം പുലർത്തുന്നു. ഹേ ധർമ്മരാജാ, മഹാബാഹോ, പിതൃസമാന പരാക്രമവാനേ.

Verse 3

ब्राह्मणानां हितार्थाय यदुक्तं मे प्रदक्षिणम् ॥ इदं श्रेयतमाख्यानं श्रुतं श्रुतपरं पदम् ॥

ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതാർത്ഥമായി പ്രദക്ഷിണയെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പറഞ്ഞത്—ഇത് അത്യന്തം ശ്രേയസ്കരമായ ആഖ്യാനം; ശ്രുതി-പരമ്പരയുടെ പരമ പ്രാമാണ്യ ഉപദേശമായി ശ്രുതമായത്।

Verse 4

त्रयो वर्णा महाभाग यज्ञसामान्यभागिनः ॥ शूद्रा वेदपवित्रेभ्यो ब्राह्मणैस्तु बहिष्कृताः ॥

ഹേ മഹാഭാഗ! മൂന്ന് വർണങ്ങൾ യജ്ഞത്തിലെ സാധാരണ ഭാഗങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാണ്; എന്നാൽ ശൂദ്രർ വേദബന്ധിത പവിത്രകർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ দ্বারা ബഹിഷ്കൃതരാണ്।

Verse 5

यथैव सर्वसमता तव भूतेषु मानद ॥ तथैव तेषामपि हि श्रेयो वाच्यं महामते ॥

ഹേ മാനദ! നീ സകല ജീവികളോടും പൂർണ്ണ സമത്വം കാണിക്കുന്നതുപോലെ, അവർക്കും ശ്രേയസ്കരമായത് നിർബന്ധമായി പറയപ്പെടണം, ഹേ മഹാമതേ।

Verse 6

यथा कर्म हितं वाक्यं शूद्राणामपि कथ्यताम् ॥ यम उवाच ॥ अहं ते कथयिष्यामि चातुर्वर्ण्यस्य नित्यशः ॥

ശൂദ്രർക്കും കർമ്മാനുസൃതമായി ഹിതകരമായ ഉപദേശം പറയപ്പെടട്ടെ. യമൻ പറഞ്ഞു—ചാതുർവർണ്യത്തിന്റെ നിത്യ തത്ത്വം ഞാൻ നിന്നോട് നിരന്തരം വിശദീകരിക്കും।

Verse 7

यद्धितं धर्मयुक्तं च नित्यं भवति सुव्रत ॥ केवलं श्रुतिसंयोगाच्छ्रद्धया नियमेन च ॥

ഹേ സുവ്രത! ഹിതകരവും ധർമ്മയുക്തവുമായത് ശ്രുതി-സംബന്ധം, ശ്രദ്ധ, നിയമാനുഷ്ഠാനം എന്നിവയാൽ നിത്യമായി സ്ഥിരമാകുന്നു।

Verse 8

करोति पापनाशार्थमिदं वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ गावः पवित्रा मङ्गल्या देवानामपि देवताः ॥

പാപനാശത്തിനായി ഈ കര്‍മ്മം ചെയ്യപ്പെടുന്നു; ഞാൻ പറയുന്നു—ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക. പശുക്കൾ പവിത്രവും മംഗളകരവും; ദേവന്മാരിലും ദേവതാസമമായി പൂജ്യരാണ്.

Verse 9

यस्ताः शुश्रूषते भक्त्या स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ सौम्ये मुहूर्ते संयुक्ते पञ्चगव्यं तु यः पिबेत् ॥

ഭക്തിയോടെ ആ പശുക്കളെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. കൂടാതെ ശുഭവും സൗമ്യവും യുക്തമായ സംയോഗമുള്ള മുഹൂർത്തത്തിൽ പഞ്ചഗവ്യം പാനം ചെയ്യുന്നവൻ…

Verse 10

सर्वतीर्थफलṃ प्राप्य स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ प्रस्रवेण च यः स्नायाद्रोहिण्यां मानवॆ द्विज ॥

സകല തീർത്ഥഫലവും പ്രാപിച്ച് അവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. കൂടാതെ രോഹിണി നക്ഷത്രത്തിൽ, ഹേ മനുഷ്യാ, ഹേ ദ്വിജാ, പ്രസ്രവം എന്നൊഴുകുന്ന ധാരയാൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ…

Verse 11

सर्वपापकृतान्दोषान्दहत्याशु न संशयः ॥ धेनुस्तनाद्विनिष्क्रान्तां धारां क्षीरस्य यो नरः ॥

ഇത് എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടായ ദോഷങ്ങളെ വേഗത്തിൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നു—സംശയമില്ല. ധേനുവിന്റെ തനത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട പാലധാരയെ ഒരാൾ (സ്വീകരിച്ച്/ഉപയോഗിച്ച്) ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ…

Verse 12

शिरसा प्रतिगृह्णाति स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ ब्राह्मणस्तु सदा स्नातो भक्त्या परमया युतः ॥

തല കുനിച്ച് അതിനെ സ്വീകരിക്കുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. ബ്രാഹ്മണൻ സദാ സ്നാനശുദ്ധനായി, പരമഭക്തിയോടെ യുക്തനായി ആചരിക്കുന്നു.

Verse 13

नमस्येत्प्रयतो भूत्वा स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ उदयान्निःसृतं सूर्यं भक्त्या परमया युतः ॥

നിയമശുദ്ധിയോടെ നമസ്കരിക്കണം; അവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും. സൂര്യോദയത്തിൽ ഉദിച്ച സൂര്യനെ പരമഭക്തിയോടെ വണങ്ങണം.

Verse 14

नमस्येत्प्रयतो भूत्वा स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ दध्यक्षताञ्जलीभिस्तु त्रिभिः पूजयते शुचिः ॥

നിയമത്തോടെ നമസ്കരിച്ചാൽ അവൻ പാപമുക്തനാകും. ശുദ്ധനായി ദധി കലർന്ന അക്ഷതം മൂന്നു അഞ്ജലികളാൽ പൂജിക്കണം.

Verse 15

तस्य भानुः प्रसन्नश्च ह्यशुभं यत्समर्जितम् ॥ तस्य भानुः स संदह्य दूरीकुर्यात्सदा द्विज ॥

അവനോടു ഭാനു പ്രസന്നനാകും; സമ്പാദിച്ച അശുഭം ഏതായാലും അവന്റെ സൂര്യൻ അതിനെ ദഹിപ്പിച്ച് എപ്പോഴും അകറ്റും, ഹേ ദ്വിജാ.

Verse 16

तावकं दधिमिश्रं तु पात्रे औदुम्बरे स्थितम् ॥ सोमाय पौर्णमास्यां हि दत्वा पापैः प्रमुच्यते ॥

ഔദുംബരപാത്രത്തിൽ വെച്ച ദധി-മിശ്രിതമായ ആ അർപ്പണം പൗർണ്ണമാസിയിൽ സോമനു നൽകി എങ്കിൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും.

Verse 17

अरुन्धतीं बुधं चैव तथा सर्वान्महामुनीन् ॥ अभ्यर्च्य वेदविधिना तेभ्यो दत्त्वा च तावकम् ॥

അരുന്ധതി, ബുധൻ, കൂടാതെ എല്ലാ മഹാമുനിമാരെയും വേദവിധിപ്രകാരം അഭ്യർചിച്ച്, അവർക്കും ആ അർപ്പണം നൽകി എങ്കിൽ (മനുഷ്യൻ) ശുദ്ധി പ്രാപിക്കും.

Verse 18

एकाग्रमानसो भूत्वा यो नमस्येत्कृताञ्जलिः ॥ किल्बिषं तस्य वै सर्वं तत्क्षणादेव नश्यति ॥

ഏകാഗ്രചിത്തനായി അഞ്ജലി ചേർത്ത് നമസ്കരിക്കുന്നവന്റെ സകല കിൽബിഷവും (പാപദോഷം) അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു।

Verse 19

विषुवेषु च योगेषु शुचिर्दत्त्वा पयो नरः ॥ तस्य जन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥

വിഷുവങ്ങളിലും യോഗദിനങ്ങളിലും ശുചിയായി പാൽ ദാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യന്റെ ജന്മകൃത പാപം അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു।

Verse 20

प्राचीनीग्राङ्कुशान् कृत्वा स्थापयित्वा वृषं नरः ॥ द्विजैः सह नमस्कृत्य सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

കിഴക്കോട്ടു മുഖമുള്ള അങ്കുശസദൃശ ചിഹ്നങ്ങൾ ഒരുക്കി, വൃഷഭത്തെ സ്ഥാപിച്ച്, ദ്വിജന്മാരോടൊപ്പം നമസ്കരിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനാകുന്നു।

Verse 21

दक्षिणावर्तसव्येन कृत्वा प्राक्स्रोतसं नदीम् ॥ कृत्वा अभिषेकं विधिवत्ततः पापात्प्रमुच्यते ॥

ദക്ഷിണാവർത്ത രീതിയിൽ (വലത്തോട്ടുള്ള പരിക്രമയായി) നദിയുടെ പ്രവാഹം കിഴക്കോട്ടാക്കി, വിധിപൂർവ്വം അഭിഷേകം ചെയ്താൽ പിന്നീട് പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു।

Verse 22

दक्षिणावर्तशङ्खेन कृत्वा चैव करे जलम् ॥ शिरसा तद्गृहीत्वा तु विप्रो हृष्टमनाः शुचिः ॥

ദക്ഷിണാവർത്ത ശംഖംകൊണ്ട് കൈയിൽ ജലം എടുത്ത്, അത് ശിരസ്സിൽ സ്വീകരിച്ച്, ശുചിയും ഹൃഷ്ടമനസ്സുമായ വിപ്രൻ (ആ കർമ്മം) നിർവഹിക്കുന്നു।

Verse 23

तस्य जन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ प्राक्स्रोतसं नदीं गत्वा नाभिमात्रजले स्थितः ॥

അവന്റെ ജന്മം മുതൽ സഞ്ചിതമായ പാപം ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നേ നശിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്ന നദിയിലേക്കു ചെന്നു നാഭിവരെ വെള്ളത്തിൽ നില്ക്കുന്നു.

Verse 24

स्नात्वा कृष्णतिलैर्मिश्राः दद्यात्सप्ताञ्जलीर्नरः ॥ प्राणायामत्रयं कृत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ॥

സ്നാനം ചെയ്ത് കറുത്ത എള്ള് കലർത്തിയ ജലം ഏഴ് അഞ്ജലികളായി അർപ്പിക്കണം. മൂന്ന് പ്രാണായാമം ചെയ്ത് ബ്രഹ്മചാരിയായി ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം പാലിക്കണം.

Verse 25

यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ अच्छिद्रपद्मपत्रेण सर्वरत्नोदकेन तु ॥

ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ചെയ്ത പാപം ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നേ നശിക്കുന്നു—തുളയില്ലാത്ത താമരയിലയാൽ, ‘സർവരത്നോദകം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ജലത്താൽ.

Verse 26

त्रिधा यस्तु नरः स्नायात्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं मुने ॥

മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു. പിന്നെയും, ഹേ മുനേ, ഗുഹ്യത്തിലും ഗുഹ്യതരമായതു ഞാൻ നിന്നോടു പറയും.

Verse 27

कार्त्तिकेऽमलपक्षे तु स्मृता ह्येकादशी तिथिः ॥ भुक्तिमुक्तिप्रदा या तु नाम्ना ख्याता प्रबोधिनी ॥

കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുദ്ധ (അമല) പക്ഷത്തിൽ ഏകാദശി തിഥി സ്മരണീയമാണ്. അത് ഭുക്തിയും മുക്തിയും നൽകുന്നവൾ; ‘പ്രബോധിനി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 28

ये उपोष्यन्ति विधिवन्नारायणपरायणाः ॥ न तेषामशुभं किञ्चिज्जन्मकोटिकृतं मुने ॥

വിധിപൂർവ്വം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് നാരായണപരായണരായിരിക്കുന്നവർക്ക്, ഹേ മുനേ, കോടി ജന്മങ്ങളിൽ സഞ്ചിതമായ അശുഭം പോലും ഒന്നും ശേഷിക്കുകയില്ല।

Verse 29

एकादशीं समाश्रित्य पुरा पृष्टो महेश्वरः ॥ वाराहरूपी धरया सर्वलोकहिताय वै ॥

ഏകാദശിയെ സംബന്ധിച്ച് പുരാകാലത്ത് മഹേശ്വരനോട് ചോദ്യം ഉന്നയിക്കപ്പെട്ടു; ധരാ (ഭൂമി)യും സർവ്വലോകഹിതത്തിനായി നിശ്ചയമായി വരാഹരൂപിയായ ഭഗവാനോട് ചോദിച്ചു।

Verse 30

धरण्युवाच ॥ अस्मिन्कलियुगे घोरे नराः पापरताः प्रभो ॥ ब्रह्मस्वहरणे युक्ता तथा ब्राह्मणघातकाः ॥

ധര പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രഭോ, ഈ ഭീകരമായ കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർ പാപത്തിൽ ആസക്തരാണ്; അവർ ബ്രഹ്മസ്വം (പവിത്ര സമ്പത്ത്) കവർന്നെടുക്കുന്നതിലും, ബ്രാഹ്മണഹത്യയിലും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 31

गुरुद्रोहरता देव मित्रद्रोहरतास्तथा ॥ स्वामिद्रोहरताश्चैव परदाराभिमर्शकाः ॥

ഹേ ദേവാ, അവർ ഗുരുദ്രോഹികളാണ്, മിത്രദ്രോഹികളും; സ്വാമിദ്രോഹികളും തന്നേ, പരസ്ത്രീകളെ അശുദ്ധമായി സമീപിച്ച് അപമാനിക്കുന്നവരും।

Verse 32

परद्रव्यापहरणे संसक्ताश्च सुरेश्वर ॥ अभक्ष्यभक्षणरता वेदब्राह्मणनिन्दकाः

ഹേ സുരേശ്വരാ, അവർ പരദ്രവ്യം അപഹരിക്കുന്നതിൽ ആസക്തരാണ്; അഭക്ഷ്യം ഭക്ഷിക്കുന്നതിൽ രതരും, വേദത്തെയും ബ്രാഹ്മണരെയും നിന്ദിക്കുന്നവരുമാണ്।

Verse 33

दाम्भिका भिन्नमर्यादा नायमस्तीति वादिनः ॥ असत्प्रतिग्रहे सक्ता अगम्यागमने रताः

അവർ കപടന്മാർ, സ്ഥാപിതമായ മര്യാദാസീമകൾ ലംഘിക്കുന്നവർ; “ഇത് (ധർമ്മക്രമം) ഇല്ല” എന്നു വാദിക്കുന്നവർ; അയോഗ്യമായ ദാനഗ്രഹണത്തിൽ ആസക്തരും, ഗമനം നിഷിദ്ധമായവരുടെ അടുക്കൽ പോകുന്നതിൽ രതരുമാണ്.

Verse 34

एतैश्चान्यैश्च पापैश्च संसक्ता ये नरा विभो ॥ किमासाद्य गतिर्देव तेषां वद सुरेश्वर

ഹേ വിഭോ! ഈയും മറ്റു പാപങ്ങളിലുമെല്ലാം കുടുങ്ങിയ മനുഷ്യർ—ഹേ ദേവാ, എന്ത് പ്രാപിച്ച് ഏതു ഗതിയിലേക്കാണ് അവർ പോകുന്നത്? ഹേ സുരേശ്വരാ, പറയുക.

Verse 35

श्रीवराह उवाच ॥ साधु देवि महाभागे यत्पृष्टोऽहं वरानने ॥ रहस्यं ते प्रवक्ष्यामि लोकानां हितकाम्यया

ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാഭാഗ്യവതീ ദേവീ, ഹേ വരാനനേ! നീ നല്ല ചോദ്യം ചോദിച്ചു. ലോകങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ നിനക്ക് ഒരു രഹസ്യോപദേശം പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 36

महापातकयुक्ता ये नराः सुकृतवर्जिताः ॥ तेषां मया हितार्थाय निर्मितं तच्छृणुष्व मे

മഹാപാതകങ്ങളാൽ ബന്ധിതരായി സുകൃതം ഇല്ലാത്ത മനുഷ്യരുടെ ഹിതത്തിനായി ഞാൻ ഒരു മാർഗം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; അത് എന്നിൽ നിന്നു കേൾക്കുക.

Verse 37

तामुपोष्य नरा भद्रे महापापरताश्च ये ॥ पुण्यपापविनिर्मुक्ता गच्छन्ति पदमव्ययम्

ഹേ ഭദ്രേ! മഹാപാപങ്ങളിൽ രതരായവരായാലും, ആ (വ്രതം/ഉപവാസം) അനുഷ്ഠിച്ച് ഉപവസിച്ചാൽ പുണ്യവും പാപവും രണ്ടിലും നിന്നു വിമുക്തരായി അവ്യയമായ പദത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 38

उपायोऽतः परो नान्यो विद्यते हि वसुन्धरे ॥ एकादशीं विना येन सर्वपापक्शयो भवेत्

ഹേ വസുന്ധരേ! ഇതിലധികം ശ്രേഷ്ഠമായ മറ്റൊരു ഉപായം ഇല്ല. ഏകാദശി ഒഴികെ സർവ്വപാപക്ഷയം വരുത്തുന്ന മറ്റൊരു മാർഗം കാണപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 39

यथा शुक्ला तथा कृष्णा ह्युपोष्या सा प्रयत्नतः ॥ शुक्ला भक्तिप्रदा नित्यं कृष्णा मुक्तिं प्रयच्छति

ശുക്ലപക്ഷ ഏകാദശിയെപ്പോലെ തന്നെ കൃഷ്ണപക്ഷ ഏകാദശിയും പരിശ്രമത്തോടെ ഉപവാസമായി ആചരിക്കണം. ശുക്ലാ നിത്യം ഭക്തി നൽകുന്നു; കൃഷ്ണാ മോക്ഷം പ്രസാദിക്കുന്നു.

Verse 40

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्त्तव्या द्वादशी सदा ॥ यदीच्छेद्वैष्णवं लोकं गन्तुं वै भूतधारिणि

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ഭൂതധാരിണി (ഭൂമിയേ)! വൈഷ്ണവ ലോകത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, എല്ലാ പരിശ്രമത്തോടെയും എപ്പോഴും ദ്വാദശി ആചരിക്കണം.

Verse 41

मनसा वचसा चैव कर्मणा समुपार्जितम् ॥ पापं मासकृतं पुंसां दहत्येकादशी कृता

മനസ്സാൽ, വാക്കാൽ, കര്‍മ്മത്താൽ മനുഷ്യർ ഒരു മാസത്തിൽ സമ്പാദിച്ച പാപം—ഏകാദശി വ്രതം ആചരിക്കുമ്പോൾ ദഹിച്ച് നശിക്കുന്നു.

Verse 42

दहन्तीह पुराणानि भूयोभूयो वरानने ॥ न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं सम्प्राप्ते हरिवासरे

ഹേ വരാനനേ! ഹരിവാസരം (ഏകാദശി) എത്തിയാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്നു—ഭക്ഷിക്കരുത്, ഭക്ഷിക്കരുത്; കാരണം അപ്പോൾ ഭക്ഷിക്കുന്നത് പുരാണങ്ങളിൽ പറഞ്ഞ പുണ്യങ്ങളെ ഇവിടെ ആവർത്തിച്ച് ദഹിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 43

यदीच्छथ नराः गन्तुं तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं तदा केशववासरे

മനുഷ്യർ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, കേശവവാസരത്തിൽ (പുണ്യദിനത്തിൽ) ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്, കഴിക്കരുത്।

Verse 44

ऊर्ध्वबाहुर्विरौम्येष प्रलापं मे शृणुष्व तम् ॥ आराधयस्व विश्वेशमेकादश्यामतन्द्रितः

ഞാൻ കൈകൾ ഉയർത്തി ഇത് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക: ഏകാദശിയിൽ അശ്രദ്ധയില്ലാതെ വിശ്വേശനെ ആരാധിക്കൂ।

Verse 45

न शङ्खेन पिबेत्तोयं न हन्यान्मत्स्यसूकरौ ॥ एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोऽपि

ശംഖുപയോഗിച്ച് വെള്ളം കുടിക്കരുത്; മത്സ്യത്തെയും സൂകരത്തെയും കൊല്ലരുത്। ഏകാദശിയിൽ—ശുക്ലവും കൃഷ്ണവും ഇരുപക്ഷങ്ങളിലും—ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്।

Verse 46

किं तेन न कृतं पापं दुर्वृत्तेनात्मघातिना ॥ एकादश्यां विशालाक्षि भुक्तं येन विजानता

ഹേ വിശാലാക്ഷി! ദുർവൃത്തനും ആത്മനാശകനുമായ ഒരാൾ അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഏകാദശിയിൽ ഭക്ഷിച്ചാൽ, അവൻ ചെയ്യാത്ത പാപം ഏതാണ്?

Verse 47

एकादशीं च यः शुक्लामसमर्थं उपोषितुम् ॥ तदा नक्तं प्रकर्तव्यं तथाऽयाचितमेव वा

ശുക്ലപക്ഷ ഏകാദശിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്യാൻ അശക്തനായാൽ, അപ്പോൾ നക്തവ്രതം ആചരിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ യാചിക്കാതെ ലഭിച്ചതേ മാത്രം സ്വീകരിക്കണം।

Verse 48

एकभक्तेन दानेन कर्तव्यं द्वादशीव्रतम् ॥ न करोति यदा भूमे व्रतं वा दानमेव वा

ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം കഴിച്ച് ദാനത്തോടുകൂടി ദ്വാദശീ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. ഹേ ഭൂമേ, ആരെങ്കിലും വ്രതമോ ദാനമോ ഒന്നും ചെയ്യാതിരുന്നാൽ—

Verse 49

एका सा द्वादशी पुण्या उपोष्या सा प्रबोधिनी ॥ तस्यामाराध्य विश्वेशं जगतामीश्वरश्वरम्

ആ ഒരേയൊരു ദ്വാദശീ പുണ്യപ്രദമാണ്; ആ ദിവസം ഉപവാസം വേണം; അതുതന്നെ പ്രബോധിനീ. ആ ദിവസം ലോകങ്ങളുടെ ഈശ്വരന്മാരുടെ ഈശ്വരനായ വിശ്വേശനെ ആരാധിച്ച്—

Verse 50

प्राप्नोति सकलं चैतद्द्वादशद्वादशीफलम् ॥ पूर्वाभाद्रपदायोगे सैव या द्वादशी भवेत

ആ ദ്വാദശീ പൂർവാഭാദ്രപദ നക്ഷത്രയോഗത്തോടുകൂടി വന്നാൽ, ഒരാൾ ഇതെല്ലാം—പന്ത്രണ്ട് ദ്വാദശികളുടെ ഫലം—ലഭിക്കുന്നു.

Verse 51

अतीव महती तस्यां सर्वं कृतमिहाक्षयम् ॥ उत्तराभाद्रसहिता यदि सैकादशी भवेत

ആ അവസരത്തിൽ മഹിമ അത്യന്തം മഹത്താണ്; ഇവിടെ ചെയ്തതെല്ലാം അക്ഷയമാകുന്നു—ആ ഏകാദശീ ഉത്തരാഭാദ്രയോടുകൂടി വന്നാൽ.

Verse 52

तदा कोटिगुणं पुण्यं केशवात् लभते फलम् ॥ सकृद्देवेऽर्च्चिते तस्यां लभते भूतधारिणि

അപ്പോൾ പുണ്യം കോടിഗുണമായി വർധിക്കുന്നു; കേശവനിൽ നിന്ന് അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. ഹേ ഭൂതധാരിണീ (ഭൂമേ), ആ ദിവസം ദേവനെ ഒരിക്കൽ മാത്രം പൂജിച്ചാലും ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 53

यथा प्रबोधिनी पुण्या तथा यस्यां स्वपेद्धरिः ॥ उपोष्या हि महाभागे त्वनन्तफलदा हि सा

പ്രബോധിനീ തിഥി പുണ്യദായിനിയായതുപോലെ, ഹരി ശയിക്കുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ആ തിഥിയും പുണ്യദായിനിയാണ്. ഹേ മഹാഭാഗേ, ആ ദിവസം ഉപവാസം നിർബന്ധമായി ആചരിക്കണം; അത് അനന്തഫലപ്രദമാണ്.

Verse 54

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन द्वादशीं समुपोषयेत् ॥ यदीच्छेत्तु विशालाक्षि शाश्वतीं गतिमात्मनः

അതുകൊണ്ട് സർവ്വശ്രമത്തോടെയും ദ്വാദശീ തിഥിയിൽ സമ്യകമായി ഉപവാസം ആചരിക്കണം. ഹേ വിശാലാക്ഷി, ആരെങ്കിലും തനിക്കായി ശാശ്വത ഗതി/ചിരസ്ഥായി ലക്ഷ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഇതുതന്നെ മാർഗമാണ്.

Verse 55

एकादशी सोमयुता कार्त्तिके मासि भामिनि ॥ उत्तराभाद्रसंयोगे अनन्तफलदा हि सा

ഹേ ഭാമിനി, കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഏകാദശി തിങ്കളാഴ്ചയോടു ചേർന്ന്, ഉത്തരാഭാദ്രപദ നക്ഷത്രസംയോഗവും ഉണ്ടായാൽ, ആ വ്രതം തീർച്ചയായും അനന്തഫലപ്രദമാണ്.

Verse 56

तस्यां यत्क्रियते भद्रे तदनन्तगुणं स्मृतम् ॥ एकादशी भौमयुता यदा स्याद्भूतधारिणि

ഹേ ഭദ്രേ, ആ അവസരത്തിൽ ചെയ്യുന്നതെല്ലാം അനന്തഗുണഫലപ്രദമെന്നു സ്മൃതികളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഹേ ഭൂതധാരിണീ, ഏകാദശി ഭൗമവാരത്തോടു (ചൊവ്വ) ചേർന്നാൽ…

Verse 57

स्नात्वा देवे समभ्यर्च्य प्राप्नोति परमं फलम् ॥ प्राप्नोति सकलं चैव द्वादशद्वादशीफलम्

സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവനെ സമ്യകമായി ആരാധിച്ചാൽ പരമഫലം ലഭിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദ്വാദശവും ദ്വാദശീ വ്രതവും സംബന്ധിച്ച സമ്പൂർണ്ണ ഫലവും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 58

जलपूर्णं तथा कुम्भं स्थापयित्वा विचक्षणः ॥ पञ्चरत्नसमोपेतं घृतपात्रयुतं तथा

ജലപൂർണ്ണമായ കുംഭം സ്ഥാപിച്ച് വിവേകിയായ साधകൻ അതിനെ പഞ്ചരത്നങ്ങളോടും ഘൃതപാത്രത്തോടും കൂടി ഒരുക്കണം।

Verse 59

तस्योपरि न्यसेन्मत्स्यस्वरूपं तु जनार्दनम् ॥ निष्कमात्रसुवर्णेन घटितं तु वरानने

അതിന്റെ മീതെ മത്സ്യസ്വരൂപനായ ജനാർദനനെ സ്ഥാപിക്കണം। ഹേ വരാനനേ, അത് നിഷ്കമാത്ര സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിതമായിരിക്കണം।

Verse 60

पञ्चामृतेन संस्नाप्य कुंकुमेन विलेपितम् ॥ पीतवस्त्रयुगच्छन्नं छत्रोपानद्युगान्वितम्

പഞ്ചാമൃതംകൊണ്ട് സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച് കുങ്കുമം ലേപിച്ച്, മഞ്ഞ വസ്ത്രയുഗലത്തോടെ മൂടി, ഛത്രവും പാദുകായുഗലവും സഹിതമാക്കണം।

Verse 61

पूजयेत् कमलैर्देवि मद्भक्तः संयतेन्द्रियः ॥ मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं च वामनम्

ഹേ ദേവി, ഇന്ദ്രിയസംയമമുള്ള എന്റെ ഭക്തൻ കമലങ്ങളാൽ മത്സ്യൻ, കൂർമൻ, വരാഹൻ, നരസിംഹൻ, വാമനൻ എന്നിവരെ പൂജിക്കണം।

Verse 62

रामं रामं च कृष्णं च बुद्धं चैव च कल्किनम् ॥ एवं दशावतारांश्च पूजयेद्भक्तिसंयुतः ॥

ഭക്തിയോടെ രാമൻ, പരശുരാമൻ, കൃഷ്ണൻ, ബുദ്ധൻ, കല്കി എന്നിവരെ—ഇങ്ങനെ ദശാവതാരങ്ങളെ—പൂജിക്കണം।

Verse 63

रात्रौ चोत्थापनं कार्यं देवदेवस्य सुव्रते ॥ प्रभाते विमले स्नात्वा भक्त्या सम्पूज्य केशवम् ॥

ഹേ സുവ്രതേ, രാത്രിയിൽ ദേവദേവന്റെ ഉത്ഥാപനകർമ്മം ചെയ്യേണ്ടതാണ്. പ്രഭാതത്തിൽ ശുദ്ധസ്നാനം ചെയ്ത് ഭക്തിയോടെ കേശവനെ സമ്പൂജിക്കണം.

Verse 64

अनेनैव विधानेन कुर्यादेकादशीव्रतम् ॥ तस्य पुण्यं भवेद्यत्तु तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

ഇതേ വിധാനപ്രകാരം ഏകാദശീ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. അതിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന പുണ്യം എന്തെന്നു, ഹേ വസുന്ധരേ, കേൾക്കുക.

Verse 65

पुष्पधूपादिनैवेद्यैः फलैर्नानाविधैः शुभैः ॥ ततस्तु पूजयेद्विद्वानाचार्यं भक्तिसंयुतः ॥

പുഷ്പം, ധൂപം, നൈവേദ്യം, വിവിധ മംഗളഫലങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട്; തുടർന്ന് ഭക്തിസഹിതനായ പണ്ഡിതൻ ആചാര്യനെ പൂജിക്കണം.

Verse 66

अलङ्कारोपहारैश्च वस्त्राद्यैश्च स्वशक्तितः ॥ पूजयित्वा विधानेन तं देवं प्रतिपादयेत् ॥

അലങ്കാരങ്ങൾ, ഉപഹാരങ്ങൾ, വസ്ത്രാദികൾ എന്നിവ സ്വശക്തിപ്രകാരം; വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് ആ ദേവനെ നിയമാനുസാരം സമർപ്പിക്കണം.

Verse 67

जगदादिर्जगद्रूपो जगदादिरनादिमान् ॥ जगदादिर्जगद्योनिः प्रीयतां मे जनार्दनः ॥

ജഗത്തിന്റെ ആദിയും ജഗദ്രൂപനും; ജഗത്തിന്റെ ആദിയായിട്ടും അനാദിയായവൻ; ജഗത്തിന്റെ ആദിയും ജഗദ്യോനിയും—ആ ജനാർദ്ദനൻ എന്നിൽ പ്രസന്നനാകട്ടെ.

Verse 68

यदि वक्त्रसहस्राणां सहस्राणि भवन्ति तैः ॥ सङ्ख्यातुं नैव शक्यन्ते प्रबोधिन्यास्तथा गुणाः ॥

ആയിരങ്ങളായ ആയിരം വായുകൾ ഉണ്ടായാലും, അവകൊണ്ടും പ്രബോധിനിയുടെ ഗുണമഹിമകൾ പൂർണ്ണമായി എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല।

Verse 69

तथाप्युद्देशमात्रेण शक्त्या वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ चन्द्रतारार्कसङ्काशमधिष्ठायानुजीविभिः ॥

എങ്കിലും, സൂചനമാത്രമായി എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു—കേൾക്കുക. ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, സൂര്യൻ എന്നിവയെപ്പോലെ ദീപ്തമായ നില പ്രാപിച്ച്, അനുചരന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ അധിവസിക്കുന്നു।

Verse 70

सहैव यानमागच्छेन्मम लोकं वसुन्धरे ॥ ततः कल्पसहस्रान्ते सप्तद्वीपेश्वरो भवेत् ॥

ഹേ വസുന്ധരേ, ദിവ്യയാനത്തോടുകൂടെ അവൻ എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ആയിരം കല്പങ്ങളുടെ അവസാനം അവൻ സപ്തദ്വീപങ്ങളുടെ അധിപനാകുന്നു।

Verse 71

आयुरारोग्यसम्पन्नो जन्मातीतो भवेत् ततः ॥ ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः ॥

തുടർന്ന് അവൻ ദീർഘായുസ്സും ആരോഗ്യസമ്പത്തും പ്രാപിച്ച് ജന്മചക്രത്തെ അതിക്രമിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണഹന്താവ്, സുരാപാനി, കള്ളൻ, ഗുരുശയ്യ ലംഘിച്ചവനും (ഈ ഫലത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു).

Verse 72

पश्ये च धीमानधनोऽपि भक्त्या स्पृशेन्मनुष्यं इह चिन्त्यमानः॥ शृणोति भक्तस्य मतिं ददाति विकल्मषः सोऽपि दिवं प्रयाति॥

ഞാൻ കാണുന്നു—ബുദ്ധിമാൻ ദരിദ്രനായാലും, ഇവിടെ ഭക്തിയോടെ സ്മരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ അവനെ സ്പർശിച്ച് (സഹായിച്ച്) എത്താം. അവൻ ഭക്തന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ബോധം നൽകുന്നു; മലിനതൊഴിഞ്ഞ് അവനും സ്വർഗ്ഗസ്ഥിതിയിലേക്കു പോകുന്നു।

Verse 73

दुःस्वप्नः प्रशममुपैति पठ्यमाने माहात्म्ये भवभयहारके नरस्य॥ यः कुर्याद्व्रतवरमेतदव्ययाया बोधिन्याः किमुत फलं तु तस्य वाच्यम्॥

ഭവഭയം ഹരിക്കുന്ന ഈ മഹാത്മ്യം പാരായണം ചെയ്യുമ്പോൾ ദുഷ്സ്വപ്നങ്ങൾ ശമിക്കുന്നു. അവ്യയയായ ബോധിനിയുടെ ഈ ശ്രേഷ്ഠവ്രതം ആരെങ്കിലും അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, അതിന്റെ ഫലം പിന്നെ എന്തു പറയാൻ—അത് അത്യന്തം അവർണ്ണനീയമാണ്.

Verse 74

ते धन्यास्ते कृतार्थाश्च तैरेव सुकृतं कृतम्॥ तैरात्मजन्म सफलं कृतं ये व्रतकाःरकाः॥

അവർ ധന്യർ, അവർ കൃതാർത്ഥർ; അവരാൽ തന്നെയാണ് സുകൃതം സമ്പാദിതമായത്. വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർ തങ്ങളുടെ ജന്മം സഫലമാക്കി.

Verse 75

नारायणाच्युतानन्त वासुदेवेत यो नरः॥ सततं कीर्त्तयेद्भूमे याति मल्लयतां प्रिये॥

ഹേ ഭൂമീ! ‘നാരായണ, അച്യുത, അനന്ത, വാസുദേവ’ എന്നു നിരന്തരം കീർത്തിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, പ്രിയേ, മല്ലയതയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 76

किं पुनः श्रद्धया युक्तः पूजयेनमामनन्यधीः॥ गुरूपदिष्टमार्गेण याति मल्लयतां नरः॥

അതിലുപരി—ശ്രദ്ധയോടെ, അനന്യചിത്തനായി, ഗുരു ഉപദേശിച്ച മാർഗ്ഗത്തിൽ എന്നെ പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ മല്ലയതയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 77

तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरमिततेजसः॥ प्रयाणं ये च कुर्वन्ति ते पूज्याः सततं सुरैः॥

ആ യജ്ഞവരാഹനായ, അപാരതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രയാണസമയത്തിൽ വിധിക്രമങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നവർ ദേവന്മാരാലും സദാ പൂജ്യരാകുന്നു.

Verse 78

तस्मात् सुनियतैर्भाव्यं वैष्णवं मार्गमास्पदम्॥ दुर्ल्लभं वैष्णवत्वं हि त्रिषु लोकेषु सुन्दरी॥

അതുകൊണ്ട് നല്ല നിയന്ത്രണത്തോടെ വൈഷ്ണവമാർഗ്ഗത്തെ ആധാരമാക്കി ആശ്രയിക്കണം. ഹേ സുന്ദരി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വൈഷ്ണവത്വം സത്യത്തിൽ ദുർലഭമാണ്.

Verse 79

जन्मान्तरसहस्रेषु समाराध्य वृषध्वजम्॥ वैष्णवत्वं लभेत्कश्चित्सर्वपापक्शये सति॥

ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മാന്തരങ്ങളിൽ വൃഷധ്വജൻ (ശിവൻ)നെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച്, സർവ്വപാപക്ഷയം സംഭവിച്ചാൽ മാത്രമേ ആരെങ്കിലും വൈഷ്ണവത്വം പ്രാപിക്കൂ.

Verse 80

पापक्शयमवाप्नोति चेश्वराराधने कृते॥ ज्ञानमन्विच्छता रुद्रं पूजयेत्परमेश्वरम्॥

ഈശ്വരാരാധന ചെയ്താൽ പാപക്ഷയം ലഭിക്കുന്നു. ജ്ഞാനം അന്വേഷിക്കുന്നവൻ പരമേശ്വരനായ രുദ്രനെ പൂജിക്കണം.

Verse 81

संस्मृतः कीर्तितो वापि दृष्टः स्पृष्टोऽपि वा प्रिये॥ पुनाति भगवद्भक्तश्चाण्डालोऽपि यदृच्छया॥

ഹേ പ്രിയേ, ഭഗവദ്ഭക്തനെ സ്മരിച്ചാലും, കീർത്തിച്ചാലും, കണ്ടാലും, സ്പർശിച്ചാലും അവൻ പവിത്രമാക്കുന്നു; യാദൃശ്ചികമായി കണ്ടുമുട്ടുന്ന ചാണ്ഡാലനും (ഭക്തനായാൽ) ശുദ്ധികരനാണ്.

Verse 82

एतज्ज्ञात्वा तु विद्वद्भिः पूजनीयो जनार्दनः॥ वेदोक्तविधिना भद्रे आगमोक्तेन वा सुधीः॥

ഇതു മനസ്സിലാക്കി പണ്ഡിതർ ജനാർദനനെ പൂജിക്കണം—ഹേ ഭദ്രേ, വേദോക്തവിധിപ്രകാരം അല്ലെങ്കിൽ ആഗമോക്തവിധിപ്രകാരം; ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് ബുദ്ധിമാന്മാർ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത്.

Verse 83

यम उवाच॥ एतच्छ्रुत्वा महाभागा धरणी संहितव्रता॥ समाराध्य जगन्नाथं विधिना तल्लयङ्गता॥

യമൻ പറഞ്ഞു—ഇതു കേട്ട മഹാഭാഗ്യവതി ധരണി, വ്രതത്തിൽ ദൃഢയായി, വിധിപൂർവ്വം ജഗന്നാഥനെ ആരാധിച്ച് അവനിൽ ലീനയായി।

Verse 84

महापातकभागी स्यात्सुगतिं नाप्नुयात्क्वचित्॥ उपवासासमर्थानां तथैव पृथुलोचने॥

മനുഷ്യൻ മഹാപാതകത്തിന്റെ പങ്കാളിയാകും; എവിടെയും സുഖഗതി പ്രാപിക്കുകയില്ല; ഹേ വിശാലനയനേ, ഉപവാസം ചെയ്യാൻ അശക്തരായവരെക്കുറിച്ചും അതുപോലെ തന്നെയാണു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്।

Verse 85

अतो यत्नेन वै साध्यं वैष्णवत्वं विपश्चिता॥ ये वैष्णवा महात्मानो विष्णुपूजनतत्पराः॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിവേകിയേ, പരിശ്രമത്തോടെ വൈഷ്ണവത്വം അഭ്യസിക്കണം; വിഷ്ണുപൂജനത്തിൽ നിരന്തരം തത്പരരായ വൈഷ്ണവ മഹാത്മാക്കൾ അങ്ങനെ തന്നെയാണ്।

Verse 86

तेषां नैवास्त्ययं लोको यान्ति तत्परमं पदम्॥ ये सकृद्द्वादशीमेतामुपोष्यन्ति विधानतः॥

അവർക്കു ഈ (സാധാരണ) ലോകം അന്തിമമല്ല; വിധിപൂർവ്വം ഈ ദ്വാദശിയിൽ ഒരിക്കൽപോലും ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർ ആ പരമപദത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 87

प्रबोधनाख्यां सुधियस्ते यान्ति परमं पदम्॥ न यमं यातनादण्डान्नरकं न च किङ्करान्॥

പ്രബോധനാ എന്നറിയപ്പെടുന്ന (ദ്വാദശി) അനുഷ്ഠിച്ച ബുദ്ധിമാന്മാർ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു; അവർ യമനെയും, യാതനാദണ്ഡങ്ങളെയും, നരകത്തെയും, (യമന്റെ) കിങ്കരന്മാരെയും കാണുകയില്ല।

Verse 88

पश्यन्ति द्विजशार्दूल इति सत्यं मयोदितम्॥ एतत्ते सर्वमाख्यातं यथादृष्टं यथाश्रुतम्॥

“ഹേ ദ്വിജശാർദൂല, അവർ (ഇവയിൽ ഒന്നും) കാണുന്നില്ല”—ഇതാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞ സത്യം. ഞാൻ കണ്ടതും കേട്ടതും പോലെ എല്ലാം നിനക്കു അറിയിച്ചു।

Verse 89

कथितं मे महाभाग यत्त्वया परिपृच्छितम्॥ स्वयम्भुवा यथा प्रोक्तं गुह्याख्यानं महामुने॥

ഹേ മഹാഭാഗാ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു—സ്വയംഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്) പറഞ്ഞതുപോലെ ഈ ഗുഹ്യാഖ്യാനം, ഹേ മഹാമുനേ।

Verse 90

तत्ते सर्वं समासेन व्याख्यातं धर्मवत्सल॥

ഹേ ധർമ്മവത്സലാ, ആ മുഴുവൻ കാര്യവും ഞാൻ നിനക്കു സംക്ഷേപമായി വ്യാഖ്യാനിച്ചു।

Verse 91

यावज्जीव कृतात्पापात्तत्क्षणादेव मुच्यते॥ लाङ्गूलेनोद्धृतं तोयं मूर्ध्ना गृह्णाति यो नरः॥

വാലാൽ ഉയർത്തപ്പെട്ട ജലം തലയിൽ സ്വീകരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ജീവിതകാലം ചെയ്ത പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ മോചിതനാകുന്നു।

Verse 92

द्विजं शुश्रूषते यस्तु तर्पयित्वातिभक्तितः ॥ नमस्येत्प्रयतो भूत्वा स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

ദ്വിജനെ (ബ്രാഹ്മണനെ) ഭക്തിയോടെ ശുശ്രൂഷിച്ച്, അത്യന്തഭക്തിയാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, പിന്നെ നിയന്ത്രിതനായി നമസ്കരിക്കുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു।

Verse 93

या सा विष्णोः परा मूर्तिरव्यक्तानेकरूपिणी ॥ सा क्षिप्ता मानुषे लोके द्वादशी मुनिपुङ्गव ॥

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! വിഷ്ണുവിന്റെ ആ പരമ മൂർത്തി—അവ്യക്തമായിട്ടും അനേകരൂപിണി—മനുഷ്യലോകത്തിൽ ‘ദ്വാദശി’യായി സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു.

Verse 94

या सा विष्णोः परा शक्तिरव्यक्तानेकरूपिणी ॥ सा मर्त्ये निर्मिता भूमे द्वादशीरूपधारिणी ॥

ഹേ ഭൂമീ! വിഷ്ണുവിന്റെ ആ പരമ ശക്തി—അവ്യക്തമായിട്ടും അനേകരൂപിണി—മർത്ത്യലോകത്തിൽ ‘ദ്വാദശി’ രൂപം ധരിച്ചു നിർമ്മിതമായിരിക്കുന്നു.

Verse 95

स ब्रह्महा सुरापश्च स स्तेयी गुरुतल्पगः ॥ एकादश्यां तु यो भुङ्क्ते पक्षयोरुभयोऽपि ॥

ഇരു പക്ഷങ്ങളിലും ഏകാദശിയിൽ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മഹന്ത, സുരാപാനി, കള്ളൻ, ഗുരുതൽപഗൻ എന്നിങ്ങനെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 96

शयने बोधने चैव हरेस्तु परिवर्तने ॥ उपोष्यैव विधानॆन नरो निर्मलतां व्रजेत् ॥

ഹരിയുടെ ശയനം, ബോധനം, പരിവർത്തനം (പരിവർത്തിനി) എന്നീ ആചാരങ്ങളിൽ വിധിപ്രകാരം ഉപവസിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ നിർമലത പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 97

पुष्पैर्धूपैस्तथा दीपनैवद्यैर्विविधैरपि ॥ सम्पूज्यैवमलङ्कारैर्विविधैरुपशोभितम् ॥

പുഷ്പം, ധൂപം, ദീപം, വിവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ സമ്യക് പൂജ ചെയ്ത്, നാനാവിധ അലങ്കാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച് (ദേവനെ) കൂടുതൽ ശോഭിപ്പിക്കണം.

Verse 98

पापान्येतानि सर्वाणि श्रवणेनैव नाशयेत् ॥

ഈ എല്ലാ പാപങ്ങളും കേൾവിമാത്രത്താൽ തന്നെ നശിച്ചുപോകും।

Verse 99

मामाराध्य तथा याति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ वैष्णवा हि महाभागाः पुनन्ति सकलं जगत् ॥

എന്നെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചവൻ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദത്തിൽ എത്തുന്നു. വൈഷ്ണവർ മഹാഭാഗ്യവർ; അവർ സർവ്വലോകത്തെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.