Adhyaya 183: Installation of a Clay Icon (Mṛnmayārcā) and the Ritual Protocol of Worship

Verse 1

अथ मृन्मयार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ तिष्ठामि मृन्मयीं चापि प्रतिमां पूजनेच्छया

ഇപ്പോൾ മൃൺമയ അർച്ചയുടെ സ്ഥാപനം. ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു: ഞാൻ വീണ്ടും മറ്റൊന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ഹേ വസുന്ധരേ, കേൾക്കുക. പൂജിക്കപ്പെടണമെന്ന ഇച്ഛയാൽ ഞാൻ മണ്ണുപ്രതിമയിലും വസിക്കുന്നു.

Verse 2

अर्च्चां च मृण्मयीं कृत्वा अस्पुटां चाप्यखण्डिताम् ॥ नाधिकां वामनां चापि न वक्रां कारयेद्बुधः ॥

മണ്ണുകൊണ്ട് അർച്ച നിർമ്മിച്ച് അത് വ്യക്തവും അഖണ്ഡവുമായിരിക്കണം. വിവേകി അതിനെ അതിയായി വലുതായോ, കുള്ളനായോ, വളഞ്ഞതായോ ചെയ്യിക്കരുത്.

Verse 3

ईदृशीं प्रतिमां कृत्वा मम कर्मपरायणः ॥ भूमे सर्वाणि कर्माणि यथा वा रोचते तथा ॥

ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച്, ഹേ ഭൂമേ, എന്റെ കർമങ്ങളിൽ പരായണനായവൻ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും തനിക്കനുകൂലമായും യഥായോഗ്യമായും നിർവഹിക്കാം।

Verse 4

काष्ठानामप्यलाभे तु मृण्मयीं तत्र कारयेत् ॥ शैलजां वा ततो भूमे मम कर्मपरायणः ॥

മരവും ലഭിക്കാത്തപക്ഷം അവിടെ മണ്ണിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിമ നിർമ്മിപ്പിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ പിന്നീട്, ഹേ ഭൂമേ, കല്ലിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിമ നിർമ്മിപ്പിക്കണം—എന്റെ കർമങ്ങളിൽ പരായണനായവൻ।

Verse 5

ताम्रेण कांस्यरौप्येण सौवर्णत्रपु-रीतिभिः ॥ कुर्वन्ति शुभकर्माणः कोविदः प्रतिमां शुभाम् ॥

ചെമ്പ്, വെങ്കലം, വെള്ളി, സ്വർണം, ടിൻ, സീസം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ശുഭകർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട നിപുണ ശില്പികൾ ശുഭമായ പ്രതിമ നിർമ്മിക്കുന്നു।

Verse 6

अर्चनं त्वपरं वेद्यां मम कर्मपरिग्रहात् ॥ केचिल्लोकापवादेन ख्यात्यै कुर्वन्ति केचन ॥

എന്നാൽ എന്റെ വിധിക്കപ്പെട്ട കർമങ്ങളെ ഏറ്റെടുക്കുന്ന ദൃഷ്ടിയിൽ അർച്ചനയുടെ മറ്റൊരു ഭേദവും അറിയേണ്ടതാണ്: ചിലർ ലോകനിന്ദയുടെ ഭയത്താൽ, ചിലർ പ്രശസ്തിക്കായി ചെയ്യുന്നു।

Verse 7

गृहं चालोच्य कश्चिन्मां पूजयेत्कामनापरः ॥ पूजयेद्यदि वा चक्रं मम तेजोंऽशसम्भवम् ॥

ഗൃഹസ്ഥാവസ്ഥ പരിഗണിച്ച്, ആഗ്രഹഫലത്തിൽ പരായണനായ ഒരാൾ എന്നെ പൂജിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ തേജസ്സിന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ചക്രത്തെയും പൂജിക്കാം।

Verse 8

भूमे एवं विजानीहि स्थापितोऽहं न संशयः ॥ सम्पदस्तु प्रयच्छामि पूजितोऽहं धराधरे ॥

ഹേ ഭൂമീ, ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞുകൊൾക—ഞാൻ വിധിപൂർവം സ്ഥാപിതനായാൽ എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സംശയമില്ല. ഹേ ധരാധരേ, എന്നെ പൂജിച്ചാൽ ഞാൻ സമ്പത്ത്‌-സമൃദ്ധി നൽകുന്നു.

Verse 9

मन्त्रैर्वा विधिपूर्वेण यो मे कर्माणि कारयेत् ॥ यं यं फलं समुद्दिश्य मां पूजयति मानवः ॥

മന്ത്രങ്ങളാലോ അല്ലെങ്കിൽ വിധിപൂർവമായോ, ആരാണ് എന്റെ കർമ്മങ്ങൾ/അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ നടത്തിക്കുന്നതോ—മനുഷ്യൻ ഏത് ഏത് ഫലം ലക്ഷ്യമാക്കി എന്നെ പൂജിക്കുന്നതോ—

Verse 10

मद्भक्तः सततं नित्यं कर्मणा परिवेष्टितः ॥ स वै मत्परितोषार्थं मनस्येव प्रपूजयेत् ॥

എന്റെ ഭക്തൻ, എപ്പോഴും നിത്യകർമ്മങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നാലും, എന്നെ പ്രസാദിപ്പാൻ മനസ്സിൽ തന്നെയായി നിശ്ചയമായി പൂജിക്കണം.

Verse 11

दद्याज्जलाञ्जलिं मह्यं तेन मे प्रीतिरुत्तमा ॥ तस्य किं सुमनोभिश्च जाप्येन नियमेन किम् ॥

എനിക്ക് ജലാഞ്ജലി അർപ്പിക്കട്ടെ; അതിനാൽ തന്നെ എനിക്ക് പരമ പ്രീതി ഉണ്ടാകുന്നു. അത്തരം ഒരാൾക്ക് പുഷ്പങ്ങൾ എന്തിന്? ജപം എന്തിന്? നിയമവ്രതങ്ങൾ എന്തിന്?

Verse 12

मह्यं चिन्तयतो नित्यं निभृतेनान्तरात्मना ॥ तस्य कामान्प्रयच्छामि दिव्यान्भोगान्मनोरमान् ॥

സംയമിതമായ അന്തരാത്മയോടെ നിത്യമായി എന്നെ ധ്യാനിക്കുന്നവന്, അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ലക്ഷ്യങ്ങൾ—ദിവ്യവും മനോഹരവുമായ ഭോഗങ്ങൾ—ഞാൻ നൽകുന്നു.

Verse 13

एतत्ते सर्वमाख्यातं सुगोप्यं च प्रयत्नतः ॥ मृन्मयीं प्रतिमां कृत्वा मम कर्मसु निष्ठितः ॥

ഇതൊക്കെയും നിനക്കു വിശദമായി അറിയിച്ചു; ഇത് അത്യന്തം പരിശ്രമത്തോടെ രഹസ്യമായി സംരക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്. മണ്ണുകൊണ്ടൊരു പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച്, എന്നോടു ബന്ധപ്പെട്ട കര്‍മങ്ങളില്‍ സ്ഥിരനിഷ്ഠനാകുക.

Verse 14

श्रवणे चैव नक्षत्रे कुर्यात्तस्याधिवासनम् ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन स्थापयेन्मन्त्रपूर्वकम् ॥

ശ്രവണ നക്ഷത്രദിനത്തിൽ അതിന്റെ അധിവാസനം നടത്തണം. മുൻപ് പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം മന്ത്രപൂർവം സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 15

पञ्चगव्यं च गन्धं च वारिणा सह मिश्रयेत् ॥ ततो मे स्नपनं कार्यमिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

പഞ്ചഗവ്യവും സുഗന്ധദ്രവ്യവും വെള്ളത്തോടുകൂടെ കലർത്തണം. തുടർന്ന് എന്റെ സ്നപനം (സ്നാനവിധി) നടത്തുകയും ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കുകയും ചെയ്യണം.

Verse 16

मन्त्रः— योऽसौ भवान्सर्वजगत्प्रकर्त्ता यस्य प्रसादेन भवन्ति लोकाः ॥ स त्वं कुरुष्वाच्युत मत्प्रसादं त्वं तिष्ठ चार्चासु च मृन्मयीषु ॥

മന്ത്രം— “നീ തന്നെയാണ് സർവ്വജഗത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ്; നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ലോകങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ അച്യുതാ, എനിക്കു പ്രസാദം അരുളുക; ആരാധനാർഹമായ അർച്ചാപ്രതിമകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് മണ്ണിൽ നിർമ്മിത പ്രതിമകളിൽ, അധിഷ്ഠിതനാകുക।”

Verse 17

कारणकारणं ह्युग्रतेजसं द्युतिमन्तं महापुरुषं नमो नमः ॥ अनेन मन्त्रेण वेश्मनि प्रविश्य स्थापनां कुर्यात् ॥ अनेनैव तु मन्त्रेण स्थापयेन्मां समाहितः ॥ पूर्ववत्स्थापयेत्तत्र चतुरः कलशान्पुरा ॥ चतुरस्तान्गृहीत्वा च इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

“കാരണങ്ങളുടെ കാരണമായ, ഉഗ്രതേജസ്സുള്ള, ദ്യുതിമാനായ മഹാപുരുഷനു നമോ നമഃ।” ഈ മന്ത്രത്തോടെ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് സ്ഥാപനം നടത്തണം; ഇതേ മന്ത്രത്തോടെ മനസ്സിനെ സമാഹിതമാക്കി എന്നെ സ്ഥാപിക്കണം. മുൻവിധിപ്രകാരം ആദ്യം അവിടെ നാല് കലശങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം; ആ നാലും കൈയിലെടുത്ത് പിന്നെ ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 18

मन्त्रः— ॐ वरुणं समुद्रो लब्ध्वा सम्पूजितो ह्यात्ममतिप्रसन्नः ॥ एतेन मन्त्रेण ममाभिषेकं प्राप्तं वरिष्ठं हि स ऊर्ध्वबाहुः ॥ अग्निश्च भूमिश्च रसाश्च सर्वे भवन्ति यस्मात्सततं नमस्ये ॥

മന്ത്രം— ഓം. വരുണസ്വരൂപമായ സമുദ്രത്തെ പ്രാപിച്ച് സമ്യക്പൂജിതനായാൽ മനസ്സും ബുദ്ധിയും പ്രസന്നമാകുന്നു. ഈ മന്ത്രത്താൽ എന്റെ അഭിഷേകം ശ്രേഷ്ഠത പ്രാപിച്ചു; അദ്ദേഹം ഊർധ്വബാഹുവായി നിലകൊള്ളുന്നു. യാതിൽ നിന്നാണ് അഗ്നിയും ഭൂമിയും എല്ലാ രസങ്ങളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നതോ, അവനേ ഞാൻ നിരന്തരം നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 19

अगुरुं चैव धूपं च सकर्पूरं सकुङ्कुमम् ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा धूपं प्रकल्पयेत् ॥

അഗരു ധൂപം കർപ്പൂരം കുങ്കുമം എന്നിവ ചേർത്ത് ഒരുക്കണം. “നമോ നാരായണായ” എന്നു പറഞ്ഞു ധൂപം അർപ്പിക്കണം.

Verse 20

धूपं दत्त्वा यथान्यायं पीतं वस्त्रं तु दापयेत् ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रमुदाहरेत् ॥

നിയമപ്രകാരം ധൂപം അർപ്പിച്ച ശേഷം മഞ്ഞ വസ്ത്രം സമർപ്പിക്കണം. “നമോ നാരായണായ” എന്നു പറഞ്ഞു മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 21

मन्त्रः— वस्त्रेण पीतेन सदा प्रसन्नो यस्मिन्प्रसन्ने तु जगत्प्रसन्नम् ॥ गृह्णातु वस्त्रं सुमुखः प्रसन्नो देवः सदा पातु भवस्य बन्धात् ॥

മന്ത്രം— മഞ്ഞ വസ്ത്രം കൊണ്ടു സദാ പ്രസന്നനായവൻ; അവൻ പ്രസന്നനായാൽ ലോകവും പ്രസന്നമാകുന്നു. സുമുഖനായ പ്രസന്ന ദേവൻ ഈ വസ്ത്രം സ്വീകരിക്കട്ടെ; ഭവബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് സദാ രക്ഷിക്കട്ടെ.

Verse 22

तत एतेन मन्त्रेण वस्त्रं दद्याद्यथोचितम् ॥ धूपदीपादिभिः पूज्य प्रापणं परिकल्पयेत् ॥

അതിനുശേഷം ഈ മന്ത്രത്താൽ യഥോചിതമായ വസ്ത്രം സമർപ്പിക്കണം. ധൂപം, ദീപം മുതലായവകൊണ്ട് പൂജിച്ച് പ്രാപണം (അർപ്പണം/വിതരണം) ക്രമീകരിക്കണം.

Verse 23

पूर्वोक्तेन विधानेन दद्यात्प्रापणकं नरः ॥ पश्चादाचमनं दद्यान्मन्त्रपूर्वं प्रयत्नतः ॥

പൂർവോക്ത വിധിപ്രകാരം മനുഷ്യൻ പ്രാപണകം ദാനം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് മന്ത്രപൂർവം പരിശ്രമത്തോടെ ആചമനത്തിനുള്ള ജലം നൽകണം.

Verse 24

मन्त्रः— शान्तिर्भवतु देवानां ब्रह्मक्षत्रविशां तथा ॥ शान्तिर्भवतु वृद्धानां बालानां शान्तिरुत्तमा ॥

മന്ത്രം: ദേവന്മാർക്ക് ശാന്തി ഉണ്ടാകട്ടെ; അതുപോലെ ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ എന്നിവർക്കും ശാന്തി ഉണ്ടാകട്ടെ. വൃദ്ധർക്കു ശാന്തി ഉണ്ടാകട്ടെ; ബാലർക്കു ഉത്തമ ശാന്തി ഉണ്ടാകട്ടെ.

Verse 25

देवो वर्षतु पर्जन्यः पृथिवी सस्यपूरिता ॥ अनेनैव तु मन्त्रेण शान्तिं कृत्वा विधानतः ॥

ദൈവസ്വരൂപനായ പർജന്യൻ മഴ പെയ്യിക്കട്ടെ; ഭൂമി വിളകളാൽ സമൃദ്ധമാകട്ടെ. ഈ മന്ത്രം തന്നെയാൽ വിധിപ്രകാരം ശാന്തികർമ്മം ചെയ്ത്...

Verse 26

पश्चाद्भागवतान्पूज्य ततो ब्राह्मणपूजनम् ॥ शिरसा वचनं कार्यं दक्षिणाभिः प्रपूज्य च ॥

തുടർന്ന് ഭാഗവത ഭക്തരെ പൂജിച്ച്, പിന്നെ ബ്രാഹ്മണപൂജ നടത്തണം. ശിരസ്സു നമിച്ച് അവരുടെ വാക്ക് അനുസരിക്കണം; ദക്ഷിണ മുതലായവ നൽകി അവരെ ആദരിക്കണം.

Verse 27

अच्छिद्रं वाच्य पश्चाच्च कुर्यादेवं विसर्जनम् ॥ एवं विसर्जनं कृत्वा ये च तत्र समागताः ॥

പിന്നീട് ‘അച്ചിദ്രം’ എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് ഇങ്ങനെ വിസർജനം നടത്തണം. ഇപ്രകാരം വിസർജനം ചെയ്ത ശേഷം, അവിടെ സമാഗമിച്ചവർ...

Verse 28

यो गुरुं पूजयेद्भक्त्या विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ तेनाहं पूजितो नित्यं देवि सत्यं ब्रवीमि ते ॥

വിധിസമ്മതമായ കര്‍മ്മത്തോടെ ഭക്തിയോടെ ഗുരുവിനെ പൂജിക്കുന്നവന്‍ മുഖേന ഞാന്‍ നിത്യവും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ ദേവീ, നിന്നോട് സത്യം പറയുന്നു.

Verse 29

तुष्टो ददाति कृच्छ्रेण ग्राममात्रं नराधिपः ॥ आब्रह्मपदपर्यन्तं हेलया यच्छते गुरुः ॥

രാജാവ് സന്തുഷ്ടനായാലും പ്രയാസത്തോടെ ഒരു ഗ്രാമമാത്രം തന്നേ നൽകും; എന്നാൽ ഗുരു എളുപ്പത്തിൽ ബ്രഹ്മപദം വരെയും അനുഗ്രഹമായി നൽകുന്നു.

Verse 30

तथैव मम शास्त्रेषु ममैव वचनाच्छुभे ॥ सर्वशास्त्रेषु कल्याणि गुरुपूजा व्यवस्थिताः ॥

അതുപോലെ എന്റെ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ—എന്റെ തന്നെ വചനപ്രകാരം, ഹേ ശുഭേ—സകല ശാസ്ത്രങ്ങളിലും, ഹേ കല്യാണീ, ഗുരുപൂജ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു.

Verse 31

य एतेन विधानेन कुर्यात्संस्थापनं मम ॥ तारितानि कुलान्येव त्रीणि त्रिंशच्च सप्ततिः ॥

ഈ വിധാനപ്രകാരം എന്റെ സംസ്ഥാപനം ചെയ്യുന്നവന്റെ കുലങ്ങൾ രക്ഷപ്പെടുന്നു—മൂന്ന്, മുപ്പത്, എഴുപത് (എന്ന നിശ്ചിത പരിധിയിൽ).

Verse 32

पूजायां मम मार्गेषु पतन्ति जलबिन्दवः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु मोदते

എന്റെ പൂജയിൽ എന്റെ മാർഗങ്ങളിൽ ജലബിന്ദുക്കൾ വീഴുമ്പോൾ, അത്രയും ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവൻ എന്റെ ലോകങ്ങളിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 33

एवं ते कथितं भूमे स्थापने मृण्मयस्य तु ॥ कथयिष्यामि ते ह्यन्यत्सर्वभागवतप्रियं

ഹേ ഭൂമിയേ! മണ്ണിൽ നിർമ്മിച്ച പ്രതിമയുടെ സ്ഥാപനവിധി നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇനി സർവ്വ ഭാഗവതഭക്തർക്കും പ്രിയമായ മറ്റൊരു കാര്യവും ഞാൻ നിന്നോട് പറയും.

Verse 34

तत्तत्फलं प्रयच्छामि प्रसन्नेनान्तरात्मना ॥ मम चैव प्रसादेन प्राप्नोति गतिमुत्तमाम्

പ്രസന്നമായ അന്തരാത്മാവോടെ ഞാൻ അതത് കർമത്തിന്റെ ഫലം നൽകുന്നു; എന്റെ പ്രസാദം കൊണ്ടുതന്നെ അവൻ ഉത്തമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 35

एवमास्नाप्य विधिवन्मम कर्मपरायणः ॥ पूर्वोक्तविधिना चैव गन्धमाल्यैश्च पूजयेत्

ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച്, എന്റെ കർമത്തിൽ പരായണനായി, മുൻപ് പറഞ്ഞ വിധം അനുസരിച്ച് ഗന്ധവും മാല്യവും കൊണ്ടും പൂജിക്കണം.

Verse 36

पूजयेत् तांश्च विधिवद्वस्त्रालङ्कारभूषणैः ॥ पूजयीता गुरुं तत्र यदीच्छेन्मम सात्म्यताम्

അവരെയും വിധിപ്രകാരം വസ്ത്രം, അലങ്കാരം, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം. എന്നോടുള്ള സാത്മ്യത ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അവിടെ ഗുരുവിനെയും ആദരിച്ചു പൂജിക്കണം.