Adhyaya 182: Installation of a Stone Image (Ritual Procedure for Consecration)

Verse 1

अथ शैलार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ यथा तिष्ठामि शैलेषु प्रतिमायामितस्ततः ॥

ഇപ്പോൾ ശൈലാർച്ചാ-സ്ഥാപനം. ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ വസുന്ധരേ, ഞാൻ വീണ്ടും മറ്റൊരു വിധി പ്രസ്താവിക്കുന്നു; കേൾക്കുക, ഞാൻ പർവ്വതങ്ങളിൽ—ഇവിടെ അവിടെ—പ്രതിമാരൂപത്തിൽ എങ്ങനെ സ്ഥാപിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന്.

Verse 2

सुरूपां च शिलां दृष्ट्वा निःशल्यां सुपरिक्षिताम् ॥ तत्र दक्षं रूपकारं शीघ्रं च विनियोजयेत् ॥

സുന്ദരരൂപമുള്ള, ദോഷരഹിതവും നന്നായി പരിശോധിച്ചതുമായ ശില കണ്ടാൽ, അവിടെ ഉടൻ തന്നെ പ്രാവീണ്യമുള്ള ശില്പിയെ നിയോഗിക്കണം.

Verse 3

शीघ्रमालिख्य तं तत्र श्वेतवर्तिकया नरः ॥ प्रदक्षिणां ततः कृत्वा पूजयेदक्षतादिभिः ॥

അവിടെ മനുഷ്യൻ വെളുത്ത ചോക്ക്-കമ്പുകൊണ്ട് അതിനെ വേഗത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തി/ചിഹ്നപ്പെടുത്തി, തുടർന്ന് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അക്ഷതാദികളാൽ പൂജിക്കണം.

Verse 4

दीपकं च ततो दद्याद्बलिं दध्योदनेन च ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रमुदीरयेत् ॥

അതിനുശേഷം ദീപം അർപ്പിക്കുകയും, ദധ്യോദനത്തോടെ (തൈര്-അന്നത്തോടെ) ബലി സമർപ്പിക്കുകയും വേണം; ‘നമോ നാരായണായ’ എന്നു പറഞ്ഞു മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 5

मन्त्रः— योऽसौ भवान्सर्वजनप्रवीरः सोमाग्नितेजाः सुमतिप्रधानः ॥ एतेन मन्त्रेण तु वासुदेव प्रतिष्ठितो वर्धय कीर्तिराशिम् ॥

മന്ത്രം— “ഹേ പ്രഭോ! നിങ്ങൾ സർവ്വജനങ്ങളിൽ വീരശ്രേഷ്ഠൻ; സോമവും അഗ്നിയും ഉള്ള തേജസ്സാൽ ദീപ്തൻ, സുമതിയിൽ അഗ്രഗണ്യൻ. ഈ മന്ത്രത്താൽ, ഹേ വാസുദേവ, പ്രതിഷ്ഠിതനായി കീർത്തിരാശി വർധിപ്പിക്കണമേ.”

Verse 6

प्रवर अयुतवराह जय जय वर्धस्व ॥ अनेनैव तु मन्त्रेण कर्तव्यं यस्य यादृशम् ॥ एवंरूपं ततः कृत्वा देवं नारायणं प्रभुम् ॥

“ഹേ പ്രവരാ, ഹേ അയുതവരാഹാ, ജയ ജയ, വർധിക്കണമേ.” ഈ തന്നെയായ മന്ത്രംകൊണ്ട്, ഉദ്ദേശിച്ച രൂപത്തിന് യോജിച്ചവിധം ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യണം; തുടർന്ന് അത്തരത്തിലുള്ള രൂപം നിർമ്മിച്ച് പ്രഭുവായ ദേവ നാരായണനെ (അടുത്ത കര്‍മ്മങ്ങളിൽ) അനുസരിക്കണം.

Verse 7

ततो वै स्थापयेत् तत्र पूर्वाभिमुखमेव तु ॥ अहोरात्रमुषित्वैवं शुक्लवस्त्रेण भूषितः ॥

അപ്പോൾ അവിടെ കിഴക്കോട്ടു മുഖമാക്കി തന്നെ സ്ഥാപിക്കണം. ഇങ്ങനെ ഒരു പകലും ഒരു രാത്രിയും അനുഷ്ഠിച്ച്, ശ്വേതവസ്ത്രം ധരിച്ചു അലങ്കൃതനായി ഇരിക്കണം.

Verse 8

शुक्लयज्ञोपवीती च कृत्वा वै दन्तधावनम् ॥ सर्वगन्धोदकं गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

ശ്വേത യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചു ദന്തധാവനം ചെയ്ത്, വിവിധ സുഗന്ധങ്ങളാൽ യുക്തമായ ജലം എടുത്ത് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 9

मन्त्रः— योऽसौ भवांस्तिष्ठति सर्वरूपं मायाबलं सर्वजगत्स्वरूपम् ॥ एतेन मन्त्रेण जगत्स्वरूप सम्पूजितस्तिष्ठसि लोकनाथ ॥

മന്ത്രം— ഹേ ഭഗവൻ! നിങ്ങൾ സർവരൂപമായി നിലകൊള്ളുന്നു; നിങ്ങളുടെ ശക്തി മായാബലം, നിങ്ങളുടെ സ്വരൂപം സമസ്ത ജഗത്താണ്. ഈ മന്ത്രത്താൽ, ഹേ ജഗത്സ്വരൂപാ, സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കപ്പെട്ട്, ഹേ ലോകനാഥാ, നിങ്ങൾ നിലനിൽക്കുക.

Verse 10

यो मां संस्थापयेद्भूमे मम कर्मपरायणः ॥ स याति वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा ॥

എന്നെ ഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിച്ച് എന്റെ കര്‍മത്തിൽ പരായണനായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ വൈഷ്ണവലോകം പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ കൂടുതൽ വിചാരം വേണ്ടതില്ല.

Verse 11

यावकं पायसं भुक्त्वा अहोरात्रं समापयेत् ॥ ततः पश्चिमसन्ध्यायां दद्याच्चत्वारि दीपकान् ॥

യവകവും പായസവും (ക്ഷീരാന്നം) ഭുജിച്ച് ഒരു പകലും ഒരു രാത്രിയും ഉള്ള അനുഷ്ഠാനം സമാപിപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് പാശ്ചാത്യ സന്ധ്യാകാലത്ത് നാല് ദീപങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 12

पञ्चगव्यं च गन्धं च वारिणा सह मिश्रयेत् ॥ चतुरः कलशांश्चैव स्थापयेत्पादमूलतः ॥

പഞ്ചഗവ്യവും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും ജലത്തോടുകൂടെ നന്നായി കലർത്തണം. പിന്നെ ദേവമൂർത്തിയുടെ പാദമൂലത്തിൽ നാല് കലശങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 13

गीतवादित्रघोषेण उत्सवं तत्र कारयेत् ॥ ब्राह्मणैः सामगैस्तत्र वेदघोषं तु कारयेत् ॥

അവിടെ ഗീതവും വാദ്യഘോഷവും സഹിതം ഉത്സവം നടത്തണം. കൂടാതെ അവിടെ സാമഗാനം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ മുഖേന വേദഘോഷം/വേദപാരായണം നടത്തിക്കൊള്ളണം.

Verse 14

ब्रह्माक्षरसहस्राणि पठतां ब्रह्मवादिनाम् ॥ येषां पठितशब्देन शुभगीतस्वरेण च ॥

ബ്രഹ്മവിദ്യ പ്രസ്താവിക്കുന്നവർ ബ്രഹ്മഗ്രന്ഥത്തിലെ ആയിരക്കണക്കിന് അക്ഷരങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുമ്പോൾ—അവരുടെ പാരായണശബ്ദത്താലും മംഗളഗീതസ്വരത്താലും…

Verse 15

पुनरावाहनं कुर्यान्मन्त्रेणानेन सुव्रतः ॥ आगच्छ हे देव सुमन्त्रयुक्तः पञ्चेन्द्रियैः षट्सु तथा प्रधानः ॥

സുവ്രതൻ ഈ മന്ത്രംകൊണ്ട് പുനരാവാഹനം ചെയ്യണം—“വരിക, ഹേ ദേവാ! സുമന്ത്രയുക്തനായി, പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളോടുകൂടെ, ഷട് (തത്ത്വ/വർഗ) സഹിതം, കൂടാതെ പ്രധാനം (ആദി-പ്രകൃതി) രൂപമായും വരിക.”

Verse 16

एतेषु भूतेषु च संविधाता आवासितस्तिष्ठति लोकनाथ ॥

ഈ ഭൂത/തത്ത്വങ്ങളിലൊക്കെയും ആ സംവിദ്ധാതാവ്—ഇവിടെ ആവാസിതനായി—ലോകനാഥനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 17

अनेनैव तु मन्त्रेण समित्तिलघृतेन च ॥ मधुना चैव होतव्यमष्टोत्तरशताहुतिः ॥

ഈ മന്ത്രം തന്നെയുപയോഗിച്ച് സമിത്ത്, എള്ള്, നെയ്യ്, കൂടാതെ തേൻ എന്നിവയോടെ നൂറ്റെട്ട് ആഹുതികൾ ഹോമിക്കണം।

Verse 18

पञ्चगव्यं ततः प्राश्य मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥ सर्वगन्धैश्च लाजैश्च पञ्चगव्यजलं तथा ॥

പിന്നീട് മന്ത്രത്തോടെ വിധിപൂർവം പഞ്ചഗവ്യം പ്രാശനം ചെയ്ത്, എല്ലാ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും ലാജ (വറുത്ത ധാന്യം)യും പഞ്ചഗവ്യജലവും സഹിതം (അടുത്ത ക്രിയ നടത്തണം)।

Verse 19

ततः प्रासादे स्थाप्योऽहं गीतवादित्रमङ्गलैः ॥ सर्वगन्धान्स्ततो गृहीत्वा इमं मन्त्रं उदाहरेत् ॥

പിന്നീട് മംഗളഗീതങ്ങളും വാദ്യങ്ങളുടെ മംഗളധ്വനിയും നടുവിൽ പ്രാസാദത്തിൽ (ക്ഷേത്രത്തിൽ) എന്നെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം। തുടർന്ന് എല്ലാ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും എടുത്ത് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 20

मन्त्रश्च — योऽसौ भवान्लक्षणलक्षितश्च लक्ष्म्या च युक्तः सततं पुराणः ॥ अत्र प्रासादे सुसमिद्धतेजाः प्रवेशमायाहि नमो नमस्ते ॥

മന്ത്രം— “ഹേ ഭഗവൻ! ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ ലക്ഷിതനും ലക്ഷ്മിയോടു നിത്യം യുക്തനും ആയ സനാതന പുരാണപുരുഷനേ! ഹേ സുസമിദ്ധ തേജസ്സുള്ളവനേ! ഈ പ്രാസാദത്തിൽ പ്രവേശിക്കുവാൻ വരിക. നമോ നമസ്തേ।”

Verse 21

तत एतेन मन्त्रेण प्रासादं संप्रवेशयेत् ॥ प्रतिमा स्थापितव्या मे मध्ये न तु विपार्श्वतः ॥

പിന്നീട് ഈ മന്ത്രംകൊണ്ട് പ്രാസാദത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കണം. എന്റെ പ്രതിമ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം; ഇരുവശങ്ങളിലും അല്ല।

Verse 22

एवं संस्थापनं कृत्वा दद्यादुद्वर्तनं विभोः ॥ चन्दनं कुङ्कुमं चैव मिश्रं कालेयकेन च ॥

ഇങ്ങനെ സ്ഥാപനം പൂർത്തിയാക്കി, വിഭുവിന് ഉദ്വർത്തനം അർപ്പിക്കണം—ചന്ദനം, കുങ്കുമം, കാളേയകവുമായി കലർത്തിയത്।

Verse 23

एवं चोद्वर्तनं कृत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ योऽसौ भवान्सर्वजगत्प्रधानः सम्पूजितो ब्रह्मबृहस्पतिभ्याम् ॥ प्रवन्दितः कारणं मन्त्रयुक्तः सुस्वागतं तिष्ठ सुलोकनाथ ॥

ഇങ്ങനെ ഉദ്വർത്തനം ചെയ്ത് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം: “നീ സമസ്ത ജഗത്തിന്റെ പ്രധാനം; ബ്രഹ്മാവും ബൃഹസ്പതിയും സമ്യക് പൂജിക്കുന്നവൻ; കാരണതത്ത്വമായി വന്ദിതൻ, മന്ത്രയുക്തൻ. സുസ്വാഗതം; ഇവിടെ നിലകൊൾക, ഹേ സുലോകനാഥാ।”

Verse 24

एवं संस्थापनं कृत्वा गन्धमाल्यैश्च पूजयेत् ॥ शुक्लवस्त्राणि मे दद्यादिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

ഇങ്ങനെ സ്ഥാപനം ചെയ്ത് ഗന്ധവും മാല്യവുംകൊണ്ട് പൂജിക്കണം. എനിക്ക് ശ്വേതവസ്ത്രങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 25

मन्त्रः— वस्त्राणि देवेश गृहाण तानि मया सुभक्त्या रचितानि यानि ॥ इमानि सन्धारय विश्वमूर्त्ते प्रसीद मह्यं च नमो नमस्ते ॥

മന്ത്രം: “ഹേ ദേവേശാ! ഞാൻ സുദ്ഭക്തിയോടെ ഒരുക്കിയ ഈ വസ്ത്രങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണമേ. ഹേ വിശ്വമൂർത്തേ! ഇവ ധരിക്കണമേ; എനിക്കു പ്രസാദിക്കണമേ—നമോ നമസ്തേ।”

Verse 26

एवं वस्त्राणि मे दद्याद्विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ धूपनं मे ततो दद्यात्कुङ्कुमागुरुमिश्रितम् ॥ एवं च धूपनं दद्यादिमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥

ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം കർമ്മം ചെയ്ത് എനിക്ക് വസ്ത്രങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് കുങ്കുമവും അഗരുമും കലർന്ന ധൂപം എനിക്ക് അർപ്പിക്കണം. ധൂപം അർപ്പിക്കുമ്പോൾ ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 27

एवं पूजां ततः कृत्वा प्रापणं च निवेदयेत् ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन प्रापणं चोपकल्प्य च ॥

ഇങ്ങനെ പൂജ ചെയ്തു ശേഷം പ്രാപണ നൈവേദ്യം സമർപ്പിക്കണം. മുൻപ് പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം പ്രാപണം ഒരുക്കി അർപ്പിക്കണം.

Verse 28

पूर्वोक्तेनैव मन्त्रेण दद्यत्प्रापणकं बुधः ॥ प्रापणान्ते चाचमनं दद्याद्देहविशुद्धये ॥

മുൻപ് പറഞ്ഞ അതേ മന്ത്രം കൊണ്ടു ജ്ഞാനി പ്രാപണം സമർപ്പിക്കണം. പ്രാപണാന്തത്തിൽ ദേഹശുദ്ധിക്കായി ആചമനം ചെയ്യണം (അഥവാ ചെയ്യിക്കണം).

Verse 29

शान्तिजापस्ततः कार्यः सर्वकार्यर्थसिद्धिदः ॥ मन्त्रः— त्वं वै सुशान्तिं कुरु लोकनाथ राज्ञः सराष्ट्रस्य च ब्राह्मणानाम् ॥ बालेषु वृद्धेषु गवाङ्गणेषु कन्यासु शान्तिं च पतिव्रतासु ॥

അതിനുശേഷം ശാന്തി-ജപം ചെയ്യണം; അത് എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളുടെയും ലക്ഷ്യസിദ്ധി നല്‍കുന്നതായി പറയുന്നു. മന്ത്രം— “ഹേ ലോകനാഥാ! നീ തീർച്ചയായും സു-ശാന്തി വരുത്തണമേ—രാജാവിനും, അവന്റെ രാജ്യത്തിനും, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും; കുട്ടികളിലും വൃദ്ധരിലും, പശുക്കളിലും ഗൃഹങ്ങളിലും, കന്യകളിലും, പതിവ്രതകളിലും കൂടി ശാന്തി ഉണ്ടാകട്ടെ.”

Verse 30

रोगा विनश्यन्तु च सर्वतश्च कृषीवलानां च कृषिः सदा स्यात् ॥ सुभिक्षयुक्ताश्च सदा हि लोकाः काले सुवृष्टिर्भविता च शान्तिः ॥

എല്ലാ ദിക്കുകളിലും രോഗങ്ങൾ നശിക്കട്ടെ; കർഷകരുടെ കൃഷി എപ്പോഴും സമൃദ്ധിയാകട്ടെ. ജനങ്ങൾ സദാ സുഖഭിക്ഷയോടെ ഇരിക്കട്ടെ; കാലോചിതമായി നല്ല മഴ പെയ്യട്ടെ—ശാന്തിയും ഉണ്ടാകട്ടെ.

Verse 31

आगमिष्याम्यहं देवि मन्त्रपाठो मम प्रियः ॥ निःशब्दं च ततः कृत्वा स्थाप्यो भागवतैः सह

“ഹേ ദേവീ! ഞാൻ തീർച്ചയായും വരും; മന്ത്രപാഠം എനിക്ക് പ്രിയമാണ്. തുടർന്ന് നിശ്ശബ്ദത സ്ഥാപിച്ച്, ഭഗവാന്റെ ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം (വിഗ്രഹം/ദേവതയെ) പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.”

Verse 32

एवं विधिं ततः कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ सम्पूज्य तत्र देवेशं ब्राह्मणान्भोजयेद्व्रती

ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം കര്‍മ്മം നിര്‍വഹിച്ചു, വ്രതധാരി അവിടെ ദേവേശ്വരനെ സമ്യക് പൂജിച്ച് ബ്രാഹ്മണര്‍ക്ക് ഭോജനം നല്‍കണം।

Verse 33

दीनानाथान्प्रतर्प्याथ यथाविभवशक्तितः ॥ य एतेन विधानेन कुर्यात्संस्थापनं मम

പിന്നീട് തന്റെ ശേഷിയും സമ്പത്തും അനുസരിച്ച് ദീനരെയും അനാഥരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി—ഈ വിധാനപ്രകാരം എന്റെ സ്ഥാപനം ചെയ്യുന്നവൻ…

Verse 34

यावन्तो मम गात्रेषु जायन्ते जलबिन्दवः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु तिष्ठति

എന്റെ അവയവങ്ങളിൽ എത്ര ജലബിന്ദുക്കൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നുവോ, അത്ര ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവൻ എന്റെ ലോകങ്ങളിൽ വസിക്കും।

Verse 35

यो मां संस्थापयेद्भूमे सर्वाहङ्कारवर्जितः ॥ तारितं च कुलं तेन सप्त सप्त च सप्ततिः

സകല അഹങ്കാരവും വിട്ട് ഭൂമിയിൽ എന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ—അവനാൽ അവന്റെ കുലം ഏഴും ഏഴും എഴുപതും (തലമുറകൾ) വരെ കരകയറുന്നു।

Verse 36

एतत्ते कथितं भद्रे शैलिकास्थापनं मम ॥ धर्मसन्धारणार्थाय मम भक्तसुखाय च

ഹേ ഭദ്രേ! എന്റെ ശിലാ-സ്ഥാപനത്തെക്കുറിച്ച് നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു—ധർമ്മം നിലനിറുത്തുന്നതിനും എന്റെ ഭക്തരുടെ സുഖത്തിനുമായി കൂടി।

Verse 37

करणधारणप्रवध्यं उदाहरणम् अपराजितम् अजारामर । सम्पूज्य स्नापयात्मानम् अनेन मन्त्रेण ॐ नमो वासुदेवाय ॥ एवं तु स्थापनं कृत्वा शिलायां मम सुन्दरि ॥ ततोऽधिवासनं कार्यं पूर्वप्रोष्ठपदासु च

ഇത് കരണമധാരണാദി വിധിയുടെ അപരാജിതമായ ഉദാഹരണമാണ്. വിധിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്ത് ഈ മന്ത്രത്തോടെ സ്വയം സ്നാനം ചെയ്യിക്കണം—“ഓം നമോ വാസുദേവായ.” ഹേ സുന്ദരി, ശിലയിൽ എന്റെ സ്ഥാപനം നടത്തി, തുടർന്ന് പൂർവപ്രോഷ്ഠപദാ നക്ഷത്രദിനങ്ങളിൽ അധിവാസനകർമ്മം ചെയ്യണം.

Verse 38

एवं कृते विधाने भवामि सन्निहितः स्वयम् ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यां प्रभाते विमले ततः

ഇങ്ങനെ വിധാനം ചെയ്താൽ ഞാൻ സ്വയം സന്നിഹിതനാകുന്നു. രാത്രി കഴിഞ്ഞാൽ, നിർമ്മലമായ പ്രഭാതത്തിൽ പിന്നെ…

Verse 39

मन्त्रः — असावनादिः पुरुषः पुराणो नारायणः सर्वजगत्प्रधानः ॥ गन्धं च माल्यानि च धूपदीपौ गृहाण देवेश नमो नमस्ते

മന്ത്രം: അവൻ അനാദി, പുരാതന പുരുഷൻ—നാരായണൻ, സർവ്വജഗത്തിന്റെ പ്രധാന തത്ത്വം. ഹേ ദേവേശാ! ഈ സുഗന്ധവും മാലകളും ധൂപവും ദീപവും സ്വീകരിക്കണമേ; നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.