Adhyaya 7

Verse 1

अगस्त्य उवाच । तीर्थमन्यत्प्रवक्ष्यामि क्षीरोदकमिति स्मृतम् । सीताकुण्डाच्च वायव्ये वर्त्तते गुणसुन्दरम् । पुण्यैकनिचयस्थानं सर्वदुःखविनाशनम्

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—‘ക്ഷീരോദകം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു തീർത്ഥം ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു. സീതാകുണ്ഡത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി അത് ഗുണസൗന്ദര്യത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു; പുണ്യസഞ്ചയസ്ഥാനം, സർവ്വദുഃഖനാശകം।

Verse 2

पुरा दशरथो राजा पुत्रेष्टिनाम नामतः । चकार विधिवद्यज्ञं पुत्रार्थं यत्र चादरात्

പുരാതനകാലത്ത് രാജാവ് ദശരഥൻ പുത്രാർത്ഥമായി അവിടെ വിധിപൂർവ്വം ‘പുത്രേഷ്ടി’ എന്ന യജ്ഞം ആദരത്തോടെ നടത്തി।

Verse 3

क्रतुं समापयामास सानन्दो भूरिदक्षिणम् । यज्ञान्ते क्रतुभुक्तत्र मूर्तिमान्समदृश्यत

അവൻ ആനന്ദത്തോടെ ധാരാളം ദക്ഷിണകൾ നൽകി ആ ക്രതു സമാപിപ്പിച്ചു. യജ്ഞാന്തത്തിൽ അവിടെ ഹവിഭോക്താവായ ദേവൻ സാകാരമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 4

हस्ते कृत्वा हेमपात्रं हविःपूर्णमनुत्तमम् । तस्मिन्हविषि संकीर्णं वैष्णवं तेज उत्तमम् । चतुर्विधं विभज्यैव पत्नीभ्यो दत्तवान्नृपः

അത്യുത്തമ ഹവിയാൽ നിറഞ്ഞ സ്വർണ്ണപാത്രം കൈയിൽ എടുത്തപ്പോൾ, ആ ഹവിയിൽ പരമ വൈഷ്ണവ തേജസ് കലർന്നിരുന്നു. രാജാവ് അതിനെ നാലായി വിഭജിച്ച് തന്റെ പത്നിമാർക്ക് നൽകി।

Verse 5

यत्र तत्क्षीरसंप्राप्तिर्जाता परमदुर्लभा । क्षीरोदकमिति ख्यातं तत्स्थानं पापनाशनम् । उदकेनाभिव्यक्तं च उत्तमं च फलप्रदम्

അത്യന്തം ദുർലഭമായ ‘ക്ഷീരസമ്പ്രാപ്തി’ നടന്നിടം ‘ക്ഷീരോദകം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി. അത് പാപനാശിനി; തന്റെ ജലത്തിലൂടെ പ്രത്യക്ഷമായി ഉത്തമഫലം നൽകുന്നു.

Verse 6

तत्र स्नात्वा नरो धीमान्विजितेन्द्रिय आदरात् । सर्वान्कामानवाप्नोति पुत्रांश्च सुबहुश्रुतान्

അവിടെ ഭക്തിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്ത്, ഇന്ദ്രിയജയിയായ ജ്ഞാനി എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുന്നു; കൂടാതെ വളരെ പണ്ഡിതരായ പുത്രന്മാരെയും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 7

आश्विने शुक्लपक्षस्य एकादश्यां जितव्रतः । तत्र स्नात्वा विधानेन दत्त्वा शक्त्या द्विजन्मने

ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ഏകാദശിയിൽ, വ്രതനിഷ്ഠനായവൻ അവിടെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്ത്, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഒരു ദ്വിജനു ദാനം നൽകണം.

Verse 8

विष्णुं संपूज्य विधिवत्सर्वान्कामानवाप्नुयात् । पुत्रानवाप्नुयाद्विद्धि धर्मांश्च विधिवन्नरः

വിധിപൂർവ്വം വിഷ്ണുവിനെ സമ്പൂജിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടും. അവൻ യോഗ്യമായ പുത്രന്മാരെയും പ്രാപിക്കും; കൂടാതെ വിധിവതാചരണത്തിലൂടെ ധർമ്മഫലവും ലഭിക്കും എന്നു അറിയുക.

Verse 9

तस्मात्क्षीरोदकस्थानान्नैरृते दिग्दले श्रितम् । ख्यातं बृहस्पतेः कुण्डमुद्दंडाचंडमंडितम्

അതുകൊണ്ട് ക്ഷീരോദകസ്ഥാനത്തിനടുത്ത്, നൈഋത്യ ദിശാഭാഗത്ത്, ബൃഹസ്പതിയുടെ പ്രസിദ്ധ കുണ്ഡം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അത് ഉയർന്നതും ഭംഗിയാർന്ന അലങ്കാരങ്ങളാലും ശോഭിക്കുന്നു.

Verse 10

सर्वपापप्रशमनं पुण्यामृततरंगितम् । यत्र साक्षात्सुरगुरुर्निवासं किल निर्ममे

ഇത് സർവ്വപാപശമനകരം, പുണ്യാമൃതതരംഗങ്ങളാൽ തരംഗിതം; അവിടെ സാക്ഷാൽ ദേവഗുരു ബൃഹസ്പതി തന്റെ നിവാസം സ്ഥാപിച്ചതായി പറയുന്നു।

Verse 11

यज्ञं च विधिवच्चक्रे बृहस्पतिरुदारधीः । नानामुनिगणैर्युक्तं रम्यं बहुफलप्रदम् । सुपर्णच्छायसंपन्नं कुण्डं तत्पापिदुर्ल्लभम्

ഉദാരധീ ബൃഹസ്പതി അവിടെ വിധിപൂർവ്വം യജ്ഞം നടത്തി—നാനാമുനിഗണങ്ങളോടുകൂടി—ആ രമ്യകുണ്ഡത്തെ ബഹുഫലപ്രദമാക്കി. സുപർണന്റെ ഛായയാൽ സമ്പന്നമായ ആ തീർത്ഥകുണ്ഡം പാപികൾക്ക് ദുർലഭം।

Verse 12

इन्द्रादयोऽपि विबुधा यत्र स्नात्वा प्रयत्नतः । मनोभीष्टफलं प्राप्ताः सौंदर्यौदार्यतुंदिलाः

ഇന്ദ്രൻ മുതലായ ദേവന്മാരും അവിടെ പരിശ്രമത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം നേടി; സൗന്ദര്യവും ഔദാര്യവും നിറഞ്ഞവരായി സമൃദ്ധരായി।

Verse 13

यत्र स्नानेन दानेन नरो मुच्येत किल्बिषात्

അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു।

Verse 14

भाद्रे शुक्ले तु पंचम्यां यात्रा तत्र फलप्रदा । अन्यदापि गुरोर्वारे स्नानं बहुफलप्रदम्

ഭാദ്രപദത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ പഞ്ചമിയിൽ അവിടത്തെ യാത്ര ഫലപ്രദം; മറ്റുസമയങ്ങളിലും വ്യാഴാഴ്ച (ഗുരുവാരം) സ്നാനം ബഹുഫലപ്രദം।

Verse 15

बृहस्पतेस्तथा विष्णोः पूजां तत्र य आचरेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके स मोदते

അവിടെ ബൃഹസ്പതിയെയും വിഷ്ണുവിനെയും പൂജിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 16

भवेद्बृहस्पतेः पीडा यस्य गोचरवेधतः । तेनात्र विधिवत्स्नानं कार्यं संकल्पपूर्वकम्

പ്രതികൂല ഗോചരവേധം മൂലം ആര്ക്കെങ്കിലും ബൃഹസ്പതി പീഡ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ ഇവിടെ സംകല്പപൂർവ്വം വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്യണം।

Verse 17

होमं कृत्वा गुरोर्मूर्तिः सुवर्णेन विनिर्मिता । स्थित्वा जले प्रदेया वै पीतांबरसमन्विता

ഹോമം ചെയ്ത ശേഷം ഗുരു (ബൃഹസ്പതി)യുടെ സ്വർണ്ണനിർമ്മിത പ്രതിമ ഒരുക്കി, പീതാംബരം അണിയിച്ച് ജലത്തിൽ വെച്ച് ദാനമായി അർപ്പിക്കണം।

Verse 18

वेदज्ञायातिशुचये स्नात्वा पीडापनुत्तये । होमं च कारयेत्तत्र ग्रहजाप्यविधानतः

പീഡ അകറ്റുന്നതിനായി അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, അതിശുദ്ധനായ വേദജ്ഞനെ നിയോഗിച്ച്, ഗ്രഹജപവിധാനപ്രകാരം അവിടെ ഹോമം നടത്തണം (അല്ലെങ്കിൽ നടത്തിക്കൊള്ളണം)।

Verse 19

एवं कृते न संदेहो ग्रहपीडा प्रणश्यति

ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ സംശയമില്ല—ഗ്രഹപീഡ നശിക്കുന്നു।

Verse 20

तद्दक्षिणे मुनिश्रेष्ठ रुक्मिणीकुण्डमुत्तमम् । चकार यत्स्वयं देवी रुक्मिणी कृष्णवल्लभा

ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കുവശത്ത്, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഉത്തമമായ രുക്മിണീകുണ്ഡം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതിനെ സ്വയം ദേവി രുക്മിണി—ശ്രീകൃഷ്ണപ്രിയ—നിർമ്മിച്ചു।

Verse 21

तत्र विष्णुः स्वयं चक्रे निवासं सलिले तदा । वरप्रदानात्स्नेहेन भार्यायाः प्रगुणीकृतम्

അവിടെ വിഷ്ണു അന്നേ ജലത്തിനുള്ളിൽ സ്വയം വാസം ചെയ്തു; വരം നല്കി, ഭാര്യയോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ, അതിനെ അത്യുത്തമമായി ഒരുക്കി।

Verse 22

तत्र स्नानं तथा दानं होमं वैष्णवमंत्रकम् । द्विजपूजां विष्णुपूजां कुर्वीत प्रयतो नरः

അവിടെ നിയന്ത്രണമുള്ളവൻ സ്നാനം, ദാനം, വൈഷ്ണവമന്ത്രങ്ങളോടെ ഹോമം ചെയ്യണം; കൂടാതെ ദ്വിജപൂജയും വിഷ്ണുപൂജയും ഭക്തിയോടെ നിർവഹിക്കണം।

Verse 23

तत्र सांवत्सरी यात्रा कर्त्तव्या सुप्रयत्नतः । ऊर्जकृष्णनवम्यां च सर्वपापापनुत्तये

അവിടെ വാർഷിക യാത്ര അത്യന്തം പരിശ്രമത്തോടെ നടത്തണം; കൂടാതെ ഊർജ (കാർത്തിക) മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ നവമിയിൽ, സർവ്വപാപനിവൃത്തിക്കായി।

Verse 24

पुत्रवाञ्जायते वन्ध्यो यात्रां कृत्वा न संशयः । नारीभिर्वा नरैर्वापि कर्त्तव्यं स्नानमादरात्

യാത്ര ചെയ്താൽ വന്ധ്യയും പുത്രവതിയാകും—സംശയമില്ല; സ്ത്രീകളായാലും പുരുഷന്മാരായാലും, എല്ലാവരും അവിടെ ആദരത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്യണം।

Verse 25

भुक्त्वा भोगान्समग्रांश्च विष्णुलोके स मोदते । लक्ष्मीकामनया तत्र स्नातव्यं च विशेषतः

സമഗ്രമായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം അവൻ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീപ്രാപ്തിക്കായുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 26

सर्वकाममवाप्नोति तत्र स्नानेन मानवः । रुक्मिणीश्रीपतिप्रीत्यै दातव्यं च स्वशक्तितः

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും നേടുന്നു. റുക്മിണിയും ശ്രീപതിയും (വിഷ്ണു) പ്രസന്നരാകുവാൻ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 27

कर्त्तव्या विधिवत्पूजा ब्राह्मणानां विशेषतः । ध्येयो लक्ष्मीपतिस्तत्र शंखचक्रगदाधरः

വിധിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്യണം—പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിച്ച്. അവിടെ ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരിയായ ലക്ഷ്മീപതിയെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 28

पीतांबरधरः स्रग्वी नारदादिभिरीडितः । तार्क्ष्यासनो मुकुटवान्महेन्द्रादिविभूषितः

പീതാംബരം ധരിച്ചു, വനമാലയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, നാരദാദി ഋഷിമാർ സ്തുതിച്ച, താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ) ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, മുകുടധാരിയായി, മഹേന്ദ്രാദി ദേവന്മാർക്കു യോജ്യമായ ആഭരണങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതനായ ഹരിയെ ദർശിക്കാം.

Verse 29

सर्वकामफलावाप्त्यै वक्षोलक्षितकौस्तुभः । अतसीकुसुमश्यामः कमलामललोचनः

സകല ധർമ്മസമ്മത ആഗ്രഹഫലപ്രാപ്തിക്കായി, വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ കൗസ്തുഭമണി വിരാജിക്കുന്ന, അതസി പുഷ്പംപോലെ ശ്യാമവർണ്ണനായ, നിർമ്മല കമലസമാന നേത്രങ്ങളുള്ള ആ പ്രഭുവിനെ സ്മരിക്കണം.

Verse 30

एवं कृते न संदेहः सर्वान्कामानवाप्नुयात् । इह लोके सुखं भुक्त्वा हरिलोके स मोदते

ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ സംശയമില്ല—സകല ഇഷ്ടഫലങ്ങളും ലഭിക്കും. ഇഹലോകസുഖം അനുഭവിച്ച് പിന്നെ ഹരിലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കും.

Verse 31

अतः परं प्रवक्ष्यामि तीर्थमन्यदघापहम् । कलिकिल्विषसंहारकारकं प्रत्ययात्मकम्

ഇനി ഞാൻ മറ്റൊരു തീർത്ഥത്തെ വിവരിക്കുന്നു; അത് പാപഹരമാണ്. കലിയുഗത്തിലെ കല്മഷങ്ങളെ സംഹരിച്ച്, നേരിട്ടുള്ള ആത്മാനുഭവംകൊണ്ട് ദൃഢവിശ്വാസം നൽകുന്നതാണ്.

Verse 32

परं पवित्रमतुलं सर्वकामार्थसिद्धिदम् । धनयक्षैतिख्यातं परं प्रत्ययकारकम्

അത് പരമപവിത്രവും അതുല്യവും ആകുന്നു; സകല ലക്ഷ്യങ്ങളിലും സിദ്ധിയും എല്ലാ യോഗ്യകാമനകളുടെയും പൂർത്തിയും നൽകുന്നു. ‘ധന-യക്ഷ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായത് പരമനിശ്ചയം നൽകുന്നു.

Verse 33

रुक्मिणीकुण्डवायव्यदिग्दले संस्मृतं शुभम् । हरिश्चन्द्रस्य राजर्षेरासीत्तत्र धनं महत्

രുക്മിണീ-കുണ്ഡത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ദിശാഭാഗത്ത് ഒരു ശുഭസ്ഥലം പവിത്രമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ രാജർഷി ഹരിശ്ചന്ദ്രന് മഹാധനനിധി ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 34

तस्य रक्षार्थमत्यर्थं रक्षितो यक्षौच्चकैः । विश्वामित्रो मुनिः पूर्वं यदा चैव पराजयत्

ആ ധനം അത്യന്തം കർശനമായി കാക്കാൻ ഭയങ്കര യക്ഷവീരന്മാർ അതിനെ സംരക്ഷിച്ചു. പൂർവകാലത്ത് മുനി വിശ്വാമിത്രൻ അവരെ ജയിച്ച് പരാജയപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ...

Verse 35

हरिश्चंद्रं नरपतिं राज्यसूयकरं परम् । राज्यं जग्राह सकलं चतुरंगबलान्वितम्

പരമ രാജസൂയകർമ്മനിർവാഹകനായ നരപതി ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ സമസ്ത രാജ്യം ചതുരംഗസേനയോടുകൂടി കൈവശപ്പെടുത്തി.

Verse 36

तद्वशेऽदाच्च स मुनिर्धनं सकलमुत्तमम् । तद्रक्षायै प्रयत्नेन यक्षं स्थापितवानसौ

വശീകരിച്ച് ആ മുനി സമസ്ത ഉത്തമധനം കൈമാറിപ്പിച്ചു; പിന്നെ അതിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി പരിശ്രമത്തോടെ ഒരു യക്ഷനെ കാവലാളനായി സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 37

प्रमंथुर इति ख्यातं प्रमोदानन्दमंदिरम् । रक्षां विदधतस्तस्य बहुयत्नेन सर्वशः

ആ കാവലാൾ ‘പ്രമന്തുര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി—പ്രമോദാനന്ദത്തിന്റെ മന്ദിരമായി—എല്ലാ വിധത്തിലും മഹാപ്രയത്നത്തോടെ നിത്യവും രക്ഷ നിർവഹിച്ചു.

Verse 38

तुतोष स मुनिर्द्धीमान्कदाचिद्विजितेन्द्रियः । उवाच मधुरं वाक्यं प्रीत्या परमया युतः

അപ്പോൾ ധീമാനായ, ഇന്ദ്രിയജയിയായ മുനി സന്തുഷ്ടനായി; പരമ പ്രീതിയോടെ മധുരവചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 39

विश्वामित्र उवाच । वरं वरय धर्मज्ञ क्षिप्रमेव विमत्सरः । भक्त्या परमया धीर संतुष्टोऽस्मि विशेषतः

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, അസൂയരഹിതനായി शीഘ്രം ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഹേ ധീരാ, നിന്റെ പരമഭക്തിയാൽ ഞാൻ പ്രത്യേകമായി സന്തുഷ്ടനാണ്.

Verse 40

यक्ष उवाच । वरं प्रयच्छसि यदि विप्रवर्य मदीप्सितम् । ममांगमतिदुर्गंधि शापाच्च नृपतेरभूत् । सुगन्धयितुं ब्रह्मर्षे तत्प्रसीद मुनीश्वर

യക്ഷൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രവര്യാ! നിങ്ങൾ വരം നൽകുമെങ്കിൽ എനിക്ക് അഭീഷ്ടമായ വരം ദയചെയ്യുക. രാജശാപം മൂലം എന്റെ ദേഹം അത്യന്തം ദുർഗന്ധമുള്ളതായി മാറി. ഹേ ബ്രഹ്മർഷേ, ഹേ മുനീശ്വരാ! പ്രസന്നനായി എന്നെ സുഗന്ധിതനാക്കുക.

Verse 41

अगस्त्य उवाच । एवमुक्ते तु यक्षेण मुनिर्ध्यानस्थलोचनः । तं विविच्यानया भक्त्या अभिषेकं चकार सः

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—യക്ഷൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധ്യാനത്തിൽ സ്ഥിരദൃഷ്ടിയുള്ള മുനി അവനെ വിചാരിച്ച് ഭക്തിയോടെ അവനു അഭിഷേകം നടത്തി.

Verse 42

तीर्थोदकेन विधिवत्कृत्वा संकल्पमादरात् । ततः सोऽभूत्क्षणेनैव सुगन्धोत्तरविग्रहः

തീർത്ഥജലത്തോടെ വിധിപൂർവ്വം, ആദരത്തോടെ സങ്കൽപ്പം ചെയ്ത്, അവൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അത്യുത്തമ സുഗന്ധമുള്ള ദേഹധാരിയായി മാറി.

Verse 43

तथाभूतः स मधुरं प्रोवाच प्रांजलिस्ततः । पुनः पुरः स्थितो धीमान्विनयावनतस्तदा

അങ്ങനെ മാറിയവൻ കൈകൂപ്പി മധുരമായി സംസാരിച്ചു; പിന്നെ മുനിയുടെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ആ ബുദ്ധിമാൻ വിനയത്തോടെ നമിച്ചു.

Verse 44

यक्ष उवाच । त्वत्कृपाभिरहं धीर जातः सुरभिविग्रहः । एतत्स्थानं यथा ख्यातिं याति सर्वज्ञ तत्कुरु

യക്ഷൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ധീരാ! നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ ഞാൻ സുഗന്ധമുള്ള ദേഹധാരിയായി. ഹേ സർവ്വജ്ഞാ! ഈ സ്ഥലം പ്രശസ്തി പ്രാപിക്കുന്നവിധം ദയചെയ്തു ചെയ്യുക.

Verse 45

त्वत्प्रसादेन विप्रर्षे तथा यत्नं विधेहि वै

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ബ്രാഹ്മണ-ഋഷേ, നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ നിശ്ചയമായി അതുപോലെ പരിശ്രമം ചെയ്യുക.

Verse 46

अगस्त्य उवाच । एवमुक्तः क्षणं ध्यात्वा मुनिः स्तिमितलोचनः । यक्षं प्रति प्रसन्नात्मा ह्युवाच श्लक्ष्णया गिरा

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ട മুনি സ്ഥിരനേത്രനായി ക്ഷണം ധ്യാനിച്ചു; പിന്നെ പ്രസന്നഹൃദയത്തോടെ യക്ഷനോട് മൃദുവചനങ്ങളിൽ പറഞ്ഞു.

Verse 47

विश्वामित्र उवाच । प्रसिद्धिमतुलां यक्ष एतत्स्थानं गमिष्यति । धनयक्ष इति ख्यातिमेतत्तीर्थं गमिष्यति

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ യക്ഷാ, ഈ സ്ഥലം അതുലമായ പ്രസിദ്ധി പ്രാപിക്കും. ഈ തീർത്ഥം ‘ധനയക്ഷ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകും.

Verse 48

सौंदर्य्यदं शरीरस्य परं प्रत्ययकारकम् । यत्र स्नात्वा विधानेन दौर्गंध्यं त्यजति क्षणात् । तत्र स्नानं प्रयत्नेन कर्त्तव्यं पुण्यकांक्षिभिः

ഈ (തീർത്ഥം) ശരീരത്തിന് സൗന്ദര്യം നൽകുകയും പരമമായ ആത്മവിശ്വാസം ഉണർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അവിടെ വിധിപൂർവം സ്നാനം ചെയ്താൽ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ദുർഗന്ധം അകന്നുപോകും. അതിനാൽ പുണ്യകാംക്ഷികൾ അവിടെ പരിശ്രമത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 49

दानं श्रद्धास्वशक्तिभ्यां लक्ष्मीपूजा विशेषतः । तत्र स्नानेन दानेन लक्ष्मीप्रीत्यै विशेषतः

ശ്രദ്ധയോടെ, സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം; പ്രത്യേകിച്ച് ലക്ഷ്മീപൂജ നടത്തണം. ആ സ്ഥലത്ത് സ്നാനവും ദാനവും—വിശേഷമായി—ലക്ഷ്മീദേവിയുടെ പ്രീതിക്കായി ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

Verse 50

पूजया तु निधीनां च नवानामपि सुव्रत । इह लोके सुखं भुक्त्वा परलोके स मोदते

ഹേ സുവ്രതാ! ഒൻപതു നിധികളെയും പൂജിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഇഹലോകത്തിൽ സുഖം അനുഭവിച്ച് പരലോകത്തിലും ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 51

महापद्मस्तथा पद्मः शंखो मकरकच्छपौ । मुकुन्दकुंदनीलाश्च खर्वश्च निधयो नव

ആ ഒൻപതു നിധികൾ—മഹാപദ്മം, പദ്മം, ശംഖം, മകരം, കച്ഛപം, മുകുന്ദം, കുന്ദം, നീലം, ഖർവം।

Verse 52

एतेषामपि कुण्डेऽत्र संनिधिर्भविताऽनघ । एतेषां तु विशेषेण पूजा बहुफलप्रदा

ഹേ അനഘാ! ഈ കുണ്ഡത്തിൽ ഇവരുടെ സന്നിധിയും ഉണ്ടാകും; ഇവിടെ പ്രത്യേകമായി ചെയ്യുന്ന പൂജ ബഹുഫലപ്രദമാണ്।

Verse 53

जलमध्ये प्रकर्त्तव्यं निधिलक्ष्मीप्रपूजनम्

ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ തന്നെ നിധി-ലക്ഷ്മീപൂജ നടത്തണം।

Verse 54

अन्नं बहुविधं देयं वासांसि विविधानि च

പലവിധ അന്നം ദാനം ചെയ്യണം; വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും കൂടി ദാനം ചെയ്യണം।

Verse 55

सुवर्णादि यथाशक्त्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । गुप्तं दानं प्रयत्नेन कर्त्तव्यं सुप्रयत्नतः

യഥാശക്തി സ്വർണ്ണാദികൾ ദാനം ചെയ്യുകയും ധനത്തിലെ കഞ്ഞത്തം ഉപേക്ഷിക്കുകയും വേണം. ദാനം ഗുപ്തമായി, അത്യന്തം പരിശ്രമത്തോടും ജാഗ്രതയോടും കൂടി നടത്തണം.

Verse 56

फलानि च सुवर्णानि देयानि च विशेषतः

ഫലങ്ങളും സ്വർണ്ണവും—വിശേഷമായി—ദാനമായി നൽകണം.

Verse 57

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नानं बहुफलप्रदम् । श्रद्धया परया युक्तैः कर्त्तव्यं श्रद्धयाधिकम्

കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശിയിൽ സ്നാനം മഹാഫലപ്രദമാണ്. പരമശ്രദ്ധയുള്ളവർ ഇത് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധയോടെ ആചരിക്കണം.

Verse 58

माघे कृष्णचतुर्दश्यां यात्रा सांवत्सरी भवेत् । तत्र स्नानं पितॄणान्तु तर्पणं च विशेषतः

മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണചതുര്ദശിയിലെ യാത്ര ഒരു വർഷത്തിന്റെ ഫലം നൽകുന്നതാകുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, പ്രത്യേകമായി പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം അർപ്പിക്കണം.

Verse 59

आब्रह्मस्तम्बपर्यंतं जगत्तृप्यत्विति ब्रुवन् । अपसव्येन विधिवत्तर्प्पयेदंजलित्रयम्

“ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ലിന്റെ തുമ്പുവരെ സർവ്വജഗത്തും തൃപ്തിയാകട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞു, യജ്ഞോപവീതം അപസവ്യമായി ധരിച്ചു, വിധിപ്രകാരം മൂന്ന് അഞ്ജലി ജലത്തോടെ തർപ്പണം ചെയ്യണം.

Verse 60

एवं कुर्वन्नरो यक्ष न मुह्यति कदाचन । अत्र स्नातो दिवं याति अत्र स्नातः सुखी भवेत्

ഹേ യക്ഷാ! ഇങ്ങനെ ആചരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഒരിക്കലും മോഹിതനാകുകയില്ല. ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൻ സുഖവാനാകുന്നു.

Verse 61

अत्र स्नातेन ते यक्ष कर्त्तव्यं पूजनं पुरः । त्वत्पूजनेन विधिवन्नृणां पापक्षयो भवेत्

ഹേ യക്ഷാ! ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം നിന്റെ സന്നിധിയിൽ പൂജ നടത്തേണ്ടതാണ്. വിധിപൂർവ്വം നിന്നെ പൂജിച്ചാൽ മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങൾ ക്ഷയിക്കും.

Verse 62

नमः प्रमथराजेति पूजामन्त्र उदाहृतः । तीर्थमध्ये प्रकर्त्तव्यं पूजनं श्रवणादिकम्

‘നമഃ പ്രമഥരാജായ’ എന്നതാണ് പൂജാമന്ത്രമായി പ്രസ്താവിച്ചത്. തീർത്ഥത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ശ്രവണാദി കർമങ്ങളോടെ ആരംഭിച്ച് പൂജ നടത്തണം.

Verse 63

निधिलक्ष्म्यो तथा यक्ष तव पूजा विशेषतः । एवं यः कुरुते धीरः सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ഹേ യക്ഷാ! നിധിയും ലക്ഷ്മീസമ്പത്തും ലഭിക്കുവാൻ നിന്റെ പൂജ അതിവിശേഷ ഫലദായകമാണ്. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന ധീരൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടും.

Verse 64

धनार्थी धनमाप्नोति पुत्रार्थी पुत्रमाप्नुयात् । मोक्षार्थी मोक्षमाप्नोति तत्किं न यदिहाप्यते

ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ധനം നേടും, പുത്രനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പുത്രനെ നേടും; മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ മോക്ഷം നേടും. ഇവിടെ ലഭിക്കാത്തത് എന്തുണ്ട്?

Verse 65

यस्तु मोहान्नरो यक्ष स्नानं न कुरुते किल । तस्य सांवत्सरं पुण्यं त्वं ग्रहीष्यसि सर्वशः

ഹേ യക്ഷാ! മോഹവശനായി സ്നാനം ചെയ്യാത്ത മനുഷ്യന്റെ വർഷം മുഴുവൻ സമ്പാദിച്ച പുണ്യം നീ എല്ലാതരത്തിലും കവർന്നെടുക്കും.

Verse 66

इति दत्त्वा वरांस्तस्मै विश्वामित्रो मुनीश्वरः । अन्तर्दधे मुनिवरस्तदा स च तपोनिधिः

ഇങ്ങനെ അവനു വരങ്ങൾ നൽകി മുനീശ്വരനായ വിശ്വാമിത്രൻ—തപസ്സിന്റെ നിധിയായ ആ മുനിവരൻ—അപ്പോൾ അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 67

तदाप्रभृति तत्स्थानं परमां ख्यातिमाययौ । तस्य तीर्थस्य सकला भूमिः स्वर्णविनिर्मिता

അന്നുമുതൽ ആ സ്ഥലം പരമഖ്യാതി പ്രാപിച്ചു; ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഭൂമിയും സ്വർണ്ണനിർമ്മിതമായതുപോലെ ആയി.

Verse 68

दिव्यरत्नौघखचिता समंतादुपशोभिता । एवं यः कुरुते विद्वन्स याति परमां गतिम्

ദിവ്യരത്നക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ചുറ്റുമെല്ലാം ദീപ്തമായി—ഹേ വിദ്വാൻ! ഇങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നവൻ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 69

धनयक्षादुत्तरस्मिन्दिग्भागे संस्थितं द्विज । वसिष्ठकुण्डं विख्यातं सर्वपापापहं सदा

ഹേ ദ്വിജാ! ധനാധിപൻ (കുബേരൻ) അധിഷ്ഠിതമായ ഉത്തരദിക്കിൽ പ്രശസ്തമായ വസിഷ്ഠകുണ്ഡം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അത് സദാ എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റുന്നു.

Verse 70

वसिष्ठस्य सदा तत्र निवासः सुतपोनिधेः । अरुन्धती सदा यस्य वर्तते निर्मलव्रता

അവിടെ സദാ മഹാതപോനിധിയായ വസിഷ്ഠന്റെ നിവാസമുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം നിർമ്മലവ്രതധാരിണിയായ അരുന്ധതിയും എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു.

Verse 71

अत्र स्नानं विशेषेण श्राद्धपूर्वमतंद्रितः । यः कुर्यात्प्रयतो धीमांस्तस्य पुण्यमनुत्तमम्

ഇവിടെ പ്രത്യേകമായി ശ്രാദ്ധം മുൻകൂട്ടി നടത്തി, അശ്രദ്ധയില്ലാതെ സ്നാനം ചെയ്യണം. നിയതമോടെ ചെയ്യുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് അനുത്തമ പുണ്യം ലഭിക്കും.

Verse 72

वामदेवस्य तत्रैव संनिधिर्वर्ततेऽनघ । वशिष्ठवामदेवौ तु पूजनीयौ प्रयत्नतः

ഹേ നിർമലനേ, അവിടെയേ വാമദേവന്റെ പവിത്ര സന്നിധിയും നിലകൊള്ളുന്നു. വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും—ഇരുവരെയും പരിശ്രമത്തോടെ പൂജിക്കണം.

Verse 73

पतिव्रता पूजनीयाऽरुन्धती च विशेषतः । स्नातव्यं विधिना सम्यग्दातव्यं च स्वशक्तितः

പതിവ്രതയായ അരുന്ധതിയെ പ്രത്യേകമായി പൂജിക്കണം. വിധിപ്രകാരം ശരിയായി സ്നാനം ചെയ്ത്, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം.

Verse 74

सर्वकामफलप्राप्तिर्जायते नात्र संशयः । अत्र यः कुरुते स्नानं स वशिष्ठसमो भवेत्

ഇവിടെ സർവകാമഫലപ്രാപ്തി ഉണ്ടാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ പുണ്യത്തിൽ വസിഷ്ഠനോടു സമനാകുന്നു.

Verse 75

भाद्रे मासि सिते पक्षे पंचम्यां नियतव्रतः । तस्य सांवत्सरी यात्रा कर्त्तव्या विधिपूर्विका

ഭാദ്ര മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പഞ്ചമി തിഥിയിൽ നിയതവ്രതനായ ഭക്തൻ വിധിപൂർവ്വം വാർഷിക തീർത്ഥയാത്ര നിർവഹിക്കണം।

Verse 76

विष्णुपूजा प्रयत्नेन कर्तव्या श्रद्धयात्र वै । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके महीयते

ഇവിടെ ശ്രദ്ധയോടും പരിശ്രമത്തോടും കൂടി വിഷ്ണുപൂജ നടത്തണം. സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധനായ ആത്മാവ് വിഷ്ണുലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।

Verse 77

वसिष्ठकुण्डाद्विप्रेंद्र प्रत्यग्दिग्दलमाश्रितम् । विख्यातं सागरं कुण्डं सर्वकामार्थसिद्धिदम् । यत्र स्नानेन दानेन सर्वकामानवाप्नुयात्

വസിഷ്ഠകുണ്ഡത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, പ്രസിദ്ധമായ സാഗരകുണ്ഡം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അത് സർവ്വകാമാർത്ഥസിദ്ധിദായകം. അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്താൽ എല്ലാ അഭീഷ്ടഫലങ്ങളും ലഭിക്കും।

Verse 78

पौर्णमास्यां समुद्रस्य स्नानाद्यत्पुण्यमाप्नुयात् । तत्पुण्यं पर्वणि स्नातो नरश्चाक्षयमाप्नुयात्

പൗർണമാസിയിൽ സമുദ്രസ്നാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, ഇവിടെ പർവ്വദിനത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ അതേ പുണ്യം അക്ഷയമായി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 79

तस्मादत्र विधानेन स्नातव्यं पुत्रकांक्षया । आश्विने पौर्णमास्यां तु विशेषात्स्नानमाचरेत्

അതുകൊണ്ട് പുത്രകാംക്ഷയോടെ ഇവിടെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്യണം; ആശ്വിന മാസത്തിലെ പൗർണമാസിയിൽ പ്രത്യേകമായി സ്നാനം ആചരിക്കണം।

Verse 80

एवं कुर्वन्नरो विद्वान्सर्वपापैः प्रमुच्यते । अत्र स्नात्वा नरो दत्त्वा यथाशक्त्या दिवं व्रजेत्

ഇങ്ങനെ ആചരിക്കുന്ന ജ്ഞാനി സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനാകുന്നു. ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, യഥാശക്തി ദാനം നൽകി, അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 81

सागरान्नैरृते भागे योगिनीकुण्डमुत्तमम् । यत्राऽसते चतुःषष्टियोगिन्यो जलसंस्थिताः

സമുദ്രത്തിന്റെ നൈഋത്യ ഭാഗത്ത് ഉത്തമമായ യോഗിനീ-കുണ്ഡം ഉണ്ട്; അവിടെ ജലത്തിനുള്ളിൽ നിലകൊണ്ട് അറുപത്തിനാല് യോഗിനികൾ വസിക്കുന്നു.

Verse 82

सर्वार्थसिद्धिदाः पुंसां स्त्रीणां चैव विशेषतः । परसिद्धिप्रदाः सर्वाः सर्वकामफलप्रदाः

അവർ പുരുഷന്മാർക്ക് എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളിലും സിദ്ധി നൽകുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകൾക്ക്. എല്ലാവരും പരസിദ്ധി പ്രസാദിക്കുകയും സർവ്വകാമഫലം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 83

आश्विने शुक्लपक्षस्य अष्टम्यां च विशेषतः । स्नातव्यं च प्रयत्नेन योगिनीप्रीतये नृभिः

ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ അഷ്ടമിയിൽ പ്രത്യേകിച്ച്, യോഗിനികളുടെ പ്രീതിക്കായി ജനങ്ങൾ പരിശ്രമത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 84

अत्र स्नानं तथा दानं सर्वं सफलतां व्रजेत् । यक्षिणीप्रभृतयः सिद्धा भवंत्यत्र न संशयः

ഇവിടെ സ്നാനവും ദാനവും—എല്ലാം ഫലപ്രദമാകുന്നു. യക്ഷിണി മുതലായവർ ഇവിടെ സിദ്ധരായി അനുകൂലഫലം നൽകുന്നു; സംശയമില്ല.

Verse 85

योगिनीकुंडतः पूर्वमुर्वशीकुण्डमुत्तमम् । यत्र स्नातो नरो विद्वन्नुर्वशीं दिवि संश्रयेत्

യോഗിനീ-കുണ്ഡത്തിന്റെ കിഴക്കായി ഉത്തമമായ ഉർവശീ-കുണ്ഡം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന ജ്ഞാനി പുരുഷൻ സ്വർഗത്തിൽ ഉർവശിയുടെ സാന്നിധ്യവും ദിവ്യസുഖവും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 86

पुरा किल मुनिर्धीरो रैभ्यो नाम तपोधनः । चचार हिमवत्पार्श्वे निराहारो जितेन्द्रियः

പുരാതനകാലത്ത് റൈഭ്യൻ എന്ന ധീര മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു; തപോധനത്തിൽ സമൃദ്ധൻ. അദ്ദേഹം ഹിമവാന്റെ സമീപത്ത് നിരാഹാരനായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 87

तत्तपो विपुलं दृष्ट्वा भीतः सुरपतिस्ततः । उर्वशीं प्रेषयामास तपोविघ्नाय चादरात्

ആ മഹത്തായ തപസ്സിനെ കണ്ടു ദേവാധിപൻ ഭീതനായി. തുടർന്ന് തപസ്സിന് വിഘ്നം വരുത്താൻ അദ്ദേഹം ആദരത്തോടെ ഉർവശിയെ അയച്ചു.

Verse 88

ततः सा प्रेषिता तेनाजगाम गजगामिनी । उवास हिमवत्पार्श्वे रैभ्याश्रममनुत्तमम्

അപ്പോൾ അവൻ അയച്ച ഗജഗാമിനിയായ ഉർവശി പുറപ്പെട്ടു അവിടെ എത്തി. അവൾ ഹിമവാന്റെ സമീപത്ത് റൈഭ്യന്റെ അനുത്തമ ആശ്രമത്തിൽ വസിച്ചു.

Verse 89

वनफुल्ललताकुञ्जे मञ्जुकूजद्विहंगमे । किन्नरीकेलिसंगीतस्तिमितांगकुरंगके

വനത്തിലെ പുഷ്പിച്ച ലതാകുഞ്ജത്തിൽ, മധുരമായി കൂകുന്ന പക്ഷികളുള്ളിടത്ത്, കിന്നരിമാരുടെ ക്രീഡാസംഗീതത്തിൽ മയങ്ങി മാൻകൾ നിശ്ചലമാകുന്ന ആ സ്ഥലത്ത് അവൾ വസിച്ചു.

Verse 90

पुन्नागकेशराशोकच्छिन्नकिजल्कपिंजरे । कल्पिते कांचनगिरौ द्वितीय इव वेधसा

പുന്നാഗം, കേസരം, അശോകം എന്നീ പുഷ്പങ്ങളുടെ പരാഗംകൊണ്ട് സ്വർണവർണ്ണമായി മിനുങ്ങിയ ആ കാനനത്തിൽ, വിധാതാവ് രണ്ടാമൊരു കാഞ്ചനഗിരി തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചതുപോലെ തോന്നി।

Verse 91

सा बभौ कांतिसर्वस्वकोशः कुसुमधन्वनः । उर्वश्यनल्पसामान्यलावण्यामृतवाहिनी

അവൾ കുസുമധന്വനായ കാമദേവനു വേണ്ടി സർവ്വകാന്തിയുടെ നിധികോശംപോലെ പ്രകാശിച്ചു; ഉർവശിയിലുപോലും ദുർലഭമായ ലാവണ്യാമൃതം ഒഴുക്കുന്ന നദിപോലെ വിരാജിച്ചു।

Verse 92

अंगप्रभासुवर्णेन सितमौक्तिकशोभिता । तारुण्यरुचिरत्वेन तारुण्येन विभूषिता

അംഗങ്ങളുടെ സ്വർണപ്രഭകൊണ്ട് അവൾ സ്വർണാഭയായി, വെളുത്ത മുത്തുപോലെ ശോഭിച്ചു; നവതാരുണ്യത്തിന്റെ രുചിയേ തന്നെ അവൾക്കുള്ള അലങ്കാരമായി മാറി।

Verse 93

विलोमलोचनापांगतरंगधवलत्विषा । नवपल्लवसच्छायं कल्पयन्ती निजाधरम्

വക്രദൃഷ്ടിയുടെ അറ്റത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന തരംഗസമമായ വെളുത്ത കാന്തിയാൽ അവൾ തന്റെ അധരങ്ങളെ പുതുപല്ലവത്തിന്റെ কোমല ഛായയായി മാറ്റുന്നതുപോലെ തോന്നി।

Verse 94

कर्णोपलम्बिसंघुष्यद्भृङ्गाढ्यचूतमञ्जरी । सुधागर्भसमुद्भूता पारिजातलता यथा

ചെവിക്കരികെ തൂങ്ങിക്കിടന്ന് തേൻചീറ്റികളുടെ ഗുഞ്ജാരത്തോടെ മുഴങ്ങുന്ന ആ മാവിൻമഞ്ജരി, അമൃതഗർഭത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പാരിജാതലതപോലെ ശോഭിച്ചു।

Verse 95

तनुमध्या पृथुश्रोणिर्वर्णोद्भिन्नपयोधरा । निःशाणितशरस्येव शक्तिः कुसुमधन्वनः

അവൾ സുന്ദരമായ സ്ലിം നടുവും വിശാല നിതംബവും, വർണ്ണപ്രഭയാൽ ഉയർന്ന പൂർണ്ണസ്തനങ്ങളും ഉള്ളവളായി ദീപ്തയായി; പുഷ്പധന്വനായ കാമദേവന്റെ ശക്തിപോലെയും, നന്നായി മൂർച്ചപ്പെടുത്തിയ അമ്പിന്റെ പ്രബലബലിപോലെയും തോന്നി।

Verse 96

अपश्यदाश्रमे तस्मिन्मुनिरायतलोचनाम् । नयनानलदाहेन विदग्धेन मनोभुवा

ആ ആശ്രമത്തിൽ മുനി വിശാലനേത്രയയായ കന്യയെ കണ്ടു; അവളുടെ കണ്ണുകളുടെ അഗ്നിദാഹത്താൽ മനോഭവനായ കാമദേവൻ അവനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി।

Verse 97

त्रिनेत्रवंचनायैव कल्पितां ललनातनुम् । तामाश्रमलतापुष्पकांचीरचितकुण्डलाम्

ത്രിനേത്രധാരിയായ പ്രഭുവിനെ വഞ്ചിക്കാനായി മാത്രമേ അവളുടെ സ്ത്രീദേഹം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുള്ളൂ; അവളുടെ കുണ്ഡലങ്ങൾ ആശ്രമത്തിലെ വള്ളിപ്പൂക്കളാൽ നിർമ്മിച്ചതുപോലെ തോന്നി।

Verse 98

विलोक्य तां विशालाक्षीं मुनिर्व्याकुलितेन्द्रियः । बभूव रोषसंतप्तः शशाप च बहु ज्वलन्

ആ വിശാലാക്ഷിയെ കണ്ടപ്പോൾ മുനിയുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വ്യാകുലമായി; കോപത്തിൽ ദഹിച്ച്, ജ്വലിക്കുന്നവനെപ്പോലെ അദ്ദേഹം ശാപം ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 99

रैभ्य उवाच । कुरूपतां व्रज क्षिप्रं या त्वं सौंदर्यगर्विता । समागता तपोविघ्नहेतवे मम सन्निधौ

റൈഭ്യൻ പറഞ്ഞു— ഹേ സൗന്ദര്യഗർവിതേ! നീ ഉടൻ കുരൂപതയെ പ്രാപിക്ക; എന്റെ തപസ്സിന് വിഘ്നം വരുത്താനായി നീ എന്റെ സന്നിധിയിൽ വന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 100

अगस्त्य उवाच । इति शप्ता रुषा तेन मुनिना सा शुभेक्षणा । उवाच वनिता भूत्वा प्रांजलिर्मुनिमादरात्

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ആ മുനിയുടെ ക്രോധശാപത്താൽ ശുഭനയനയായ അവൾ മനുഷ്യസ്ത്രീരൂപം ധരിച്ചു. പിന്നെ കൈകൂപ്പി ആദരപൂർവ്വം മുനിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 101

उर्वश्युवाच । भगवन्मे प्रसीद त्वं पराधीना यतस्त्वहम् । त्वच्छापस्य कथं मुक्तिर्भविता नियतव्रत

ഉർവശി പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ, എനിക്കു പ്രസാദിക്കണമേ; ഞാൻ പരാധീനയാണ്. നിയതവ്രതാ, നിങ്ങളുടെ ശാപത്തിൽ നിന്നുള്ള മോചനം എങ്ങനെ ലഭിക്കും?

Verse 102

रैभ्य उवाच । अयोध्यायामस्ति तीर्थं पावनं परमं महत् । तत्र स्नानं कुरुष्वाद्य सौंदर्यं परमाप्नुहि

റൈഭ്യൻ പറഞ്ഞു—അയോധ്യയിൽ പരമ മഹത്തായും പാവനവുമായ ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്. ഇന്ന് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്‌തു അത്യുത്തമ സൗന്ദര്യം പ്രാപിക്കൂ.