Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 34

तस्य रक्षार्थमत्यर्थं रक्षितो यक्षौच्चकैः । विश्वामित्रो मुनिः पूर्वं यदा चैव पराजयत्

tasya rakṣārthamatyarthaṃ rakṣito yakṣauccakaiḥ | viśvāmitro muniḥ pūrvaṃ yadā caiva parājayat

ആ ധനം അത്യന്തം കർശനമായി കാക്കാൻ ഭയങ്കര യക്ഷവീരന്മാർ അതിനെ സംരക്ഷിച്ചു. പൂർവകാലത്ത് മുനി വിശ്വാമിത്രൻ അവരെ ജയിച്ച് പരാജയപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ...

तस्यof him/of that (treasure)
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
रक्षार्थम्for protection
रक्षार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: रक्षायाः अर्थः)
अत्यर्थम्exceedingly
अत्यर्थम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/तीव्रतावाचक क्रियाविशेषण (intensifier adverb)
रक्षितःwas protected/guarded
रक्षितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootरक्ष् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; (कश्चित्/धनम् इत्यादेः ‘protected’)
यक्षौच्चकैःby eminent yakṣas
यक्षौच्चकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक) + उच्चक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (कर्मधारय-प्रायः: ‘यक्षाः उच्चकाः’ = eminent yakṣas)
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विश्वामित्रः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण
पूर्वम्formerly/earlier
पूर्वम्:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb ‘when’)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
पराजयत्defeated
पराजयत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootपराजि (धातु)
Formलङ् (Imperfect/भूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa narration style)

Tirtha: Dhana-Yakṣa tīrtha (treasure-guarded spot)

Type: kshetra/kund (vicinity)

Scene: A dramatic tableau: fierce yakṣa guardians around a hidden treasure; sage Viśvāmitra radiating tejas, subduing/defeating them; the sacred spot glowing as conflict resolves into sanctity.

Y
Yakṣas
V
Viśvāmitra
H
Hariścandra (context)

FAQs

Spiritual power rooted in tapas and dharma can overcome even supernatural guardianship and worldly obstacles.

The Ayodhyā area associated with Rukmiṇī-kuṇḍa and the Dhana-Yakṣa tradition.

None; this is narrative context establishing the tīrtha’s legendary background.