Adhyaya 4

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । एवं संपूजितस्तेन हरिणा ब्राह्मणोत्तमः । उवाच परिसन्तुष्टो वरं ब्रूहीति केशवम्

ശ്രീപ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഹരിയാൽ ഇങ്ങനെ സമ്യക് പൂജിക്കപ്പെട്ട ആ ബ്രാഹ്മണോത്തമൻ പരിതൃപ്തനായി കേശവനോട് പറഞ്ഞു—“വരം പറയുക; വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.”

Verse 2

श्रीकृष्ण उवाच । यदि तुष्टोऽसि भगवन्यदि देयो वरो मम । स्थातव्यमत्र भवता न त्यक्तव्यं कदाचन

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ! നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, എനിക്ക് വരം നൽകേണ്ടതാണെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കണം; ഒരിക്കലും ഈ സ്ഥലം വിട്ടുപോകരുത്.

Verse 3

दुर्वासा उवाच । यदि तिष्ठाम्यहं कृष्ण तथा त्वमपि केशव । तिष्ठस्व षोडशकलो नित्यं मद्वचनेन हि

ദുർവാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കൃഷ്ണാ! ഞാൻ ഇവിടെ നില്ക്കണമെങ്കിൽ, ഹേ കേശവാ, നീയും നില്ക്കണം; എന്റെ വചനപ്രകാരം നീ പതിനാറു കലകളോടുകൂടി നിത്യവും ഇവിടെ വിരാജിക്കണം.

Verse 4

श्रीकृष्ण उवाच । येऽत्र पश्यंति भक्त्या त्वां मां चापि द्विजसत्तम । किं दास्यसि फलं तेषां भाविनां भगवन्वद

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ഇവിടെ ഭക്തിയോടെ നിങ്ങളെയും എന്നെയും ദർശിക്കുന്ന ഭാവി യാത്രികർക്കു നിങ്ങൾ ഏതു ഫലം നൽകും? ഹേ ഭഗവൻ, അരുളിച്ചെയ്യുക.

Verse 5

दुर्वासा उवाच । यः स्नात्वा संगमे कृष्ण गोमत्याः सागरस्य च । त्वां मां समर्चति नरः सर्वपापैः समुच्यते

ദുർവാസാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ കൃഷ്ണാ! ഗോമതിയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്നിടത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത് നിന്നെയും എന്നെയും വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും।

Verse 6

तथान्यच्छृणु कृष्णात्र स्नात्वा दास्यति यद्धनम् । मम दत्तस्य देवेश प्राप्नुयात्षोडशोत्तरम्

മറ്റൊന്നും കേൾക്കുക, ഹേ കൃഷ്ണാ! ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ആരെങ്കിലും ധനം ദാനം ചെയ്താൽ, ഹേ ദേവേശാ! എന്റെ നാമത്തിൽ നൽകിയ ആ ദാനത്തിന് പതിനാറിരട്ടി അധികഫലം ലഭിക്കും।

Verse 7

श्रीकृष्ण उवाच । यो नरः पूजयित्वा त्वां पूजयिष्यति मामिह । तस्य मुक्तिं प्रदास्यामि या सुरैरपि दुर्ल्लभा

ശ്രീകൃഷ്ണൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ആരെങ്കിലും ആദ്യം നിന്നെ പൂജിച്ച് ഇവിടെ എന്നെയും പൂജിച്ചാൽ, ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ ആ മോക്ഷം ഞാൻ അവനു നൽകും।

Verse 8

प्रह्लाद उवाच । परस्परं वरौ दत्त्वा कृष्णदुर्वाससौ मुदा । ततः प्रभृति विप्रेन्द्रास्तस्मिन्स्थाने ह्यतिष्ठताम् । वरदानमिति प्रोक्तं तत्तीर्थं सर्वकामदम्

പ്രഹ്ലാദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—കൃഷ്ണനും ദുർവാസാവും ആനന്ദത്തോടെ പരസ്പരം വരങ്ങൾ നൽകി, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! അന്നുമുതൽ അതേ സ്ഥലത്ത് വസിച്ചു. ആ തീർത്ഥം ‘വരദാനം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി, സർവ്വകാമഫലദമായി.

Verse 9

वरदाने नरः स्नातो गोसहस्रफलं लभेत् । विष्णुदुर्वाससोर्यत्र वरदानमभूत्पुरा

വരദാനം തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ആയിരം പശുദാനത്തിന്റെ ഫലത്തുല്യമായ പുണ്യം പ്രാപിക്കും; കാരണം ഇവിടെ തന്നെയാണ് പുരാതനകാലത്ത് വിഷ്ണുവിന്റെയും ദുർവാസാവിന്റെയും വരദാനം നടന്നത്।

Verse 10

तदाप्रभृति विप्रेन्द्रास्तिष्ठते द्वारकां हरिः । दुर्वाससा गिरा बद्धो न जहाति कदाचन

അന്നുമുതൽ, ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഹരി ദ്വാരകയിൽ തന്നെ വസിക്കുന്നു. ദുർവാസസിന്റെ വചനബന്ധത്തിൽ പെട്ട് അവൻ ഒരിക്കലും അതിനെ വിട്ടുപോകുന്നില്ല.

Verse 11

यत्र त्रैविक्रमी मूर्तिर्वहते यत्र गोमती । नरा मुक्तिं प्रयास्यंति चक्रतीर्थेन संगताः

എവിടെ ത്രിവിക്രമന്റെ പുണ്യസാന്നിധ്യം നിലകൊള്ളുന്നു, എവിടെ ഗോമതി ഒഴുകുന്നു—അവിടെ ചക്രതീർത്ഥസംഗം ലഭിച്ചവർ മോക്ഷത്തിലേക്ക് പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 12

कलेवरं परित्यक्तं प्रभासे हरिणा यदा । कलाभिः सहितं तेजस्तस्यां मूर्तौ निवेशितम्

പ്രഭാസത്തിൽ ഹരി തന്റെ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ ദിവ്യതേജസ്—കലകളോടുകൂടി—ആ പുണ്യമൂർത്തിയിൽ സ്ഥാപിതമായി.

Verse 13

तस्मात्कलियुगे विप्रा नान्यत्र प्राप्यते हरिः । यदि कार्य्यं हि कृष्णेन तत्र गच्छत मा चिरम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, കലിയുഗത്തിൽ ഹരി മറ്റിടങ്ങളിൽ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമല്ല. കൃഷ്ണനാൽ ഏതെങ്കിലും പുണ്യകാര്യസിദ്ധി വേണമെങ്കിൽ അവിടേക്ക് പോകുക—വൈകരുത്.

Verse 14

ऋषय ऊचुः । साधु भागवतश्रेष्ठ साधु मार्गप्रदर्शक । यत्त्वया हि परिज्ञातं तन्न जानाति कश्चन

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു: “സാധു, ഹേ ഭാഗവതശ്രേഷ്ഠാ! സാധു, ഹേ മാർഗ്ഗപ്രദർശകാ! നീ യഥാർത്ഥമായി അറിഞ്ഞത് മറ്റാരും അറിയുന്നില്ല.”

Verse 15

किं फलं गमने तस्यां किं फलं कृष्णदर्शने । कानि तीर्थानि तत्रैव के देवास्तद्वदस्व नः

ആ പുണ്യപുരിയിലേക്കു പോകുന്നതിന്റെ ഫലം എന്ത്? അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണദർശനത്തിന്റെ പുണ്യം എന്ത്? അവിടെ ഏതു തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്, ഏതു ദേവന്മാർ? ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞു തരിക।

Verse 16

कस्मिन्मासे तिथौ कस्यां कस्मिन्पर्वणि मानवैः । गन्तव्यं कानि देयानि दानानि दनुजर्षभ

മനുഷ്യർ ഏത് മാസത്തിൽ, ഏത് തിഥിയിൽ, ഏത് പർവ്വദിനത്തിൽ അവിടെ പോകണം? കൂടാതെ ഏതു ദാനങ്ങൾ നൽകേണ്ടതാണ്, ഹേ ദാനവശ്രേഷ്ഠാ, പറഞ്ഞുതരിക।

Verse 17

सूत उवाच । इति पृष्टस्तदा तैस्तु महाभागवतोऽसुरः । कथयामास विप्रेभ्यो भगवद्भक्तिसंयुतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ അവർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, മഹാഭാഗവതനായ ആ അസുരൻ ഭഗവദ്ഭക്തിയാൽ സമന്വിതനായി ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കു വിശദീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 18

प्रह्लाद उवाच । भो भूमिदेवाः शृणुत परं गुह्यं सनातनम् । यत्कस्यचिन्न चाख्यातं तद्वदामि सुविस्तरात्

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭൂമിദേവന്മാരേ (ബ്രാഹ്മണന്മാരേ), പരമ ഗുഹ്യവും സനാതനവുമായ ഉപദേശം കേൾക്കുക; ഏവർക്കും വെളിപ്പെടുത്താത്തതിനെ ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു।

Verse 19

यदा मतिं च कुरुते द्वारकागमनं प्रति । तदा नरकनिर्मुक्ता गायन्ति पितरो दिवि

ഒരു മനുഷ്യൻ ദ്വാരകയിലേക്കു പോകുവാൻ മനസ്സിൽ നിശ്ചയം മാത്രം ചെയ്താലും, നരകത്തിൽ നിന്നു വിമുക്തരായ പിതൃകൾ സ്വർഗത്തിൽ ഗാനം ചെയ്യുന്നു।

Verse 20

यावत्पदानि कृष्णस्य मार्गे गच्छति मानवः । पदेपदेऽश्वमेधस्य यज्ञस्य लभते फलम्

കൃഷ്ണന്റെ മാർഗത്തിൽ മനുഷ്യൻ എത്ര പടികൾ നടക്കുമോ, ഓരോ പടിയിലും അവന് അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 21

यात्रार्थं देवदेवस्य यः प्रेरयति चापरान् । मानवान्नात्र सन्देहो लभते वैष्णवं पदम्

ദേവദേവന്റെ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കായി മറ്റുള്ളവരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവൻ—ഇതിൽ സംശയമില്ല—വൈഷ്ണവ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 22

द्वारकां गच्छमानस्य यो ददाति प्रतिश्रयम् । तथैव मधुरां वाचं नन्दते क्रीडते हि सः

ദ്വാരകയിലേക്കു പോകുന്നവന് താമസസ്ഥലം നൽകുകയും മധുരവാക്കുകൾ പറയുകയും ചെയ്യുന്നവൻ തീർച്ചയായും ആനന്ദിച്ചു ക്രീഡിക്കുന്നു।

Verse 23

अध्वनि श्रांतदेहस्य वाहनं यः प्रयच्छति । हंसयुक्तेन स नरो विमानेन दिवं व्रजेत्

വഴിയിൽ ക്ഷീണിച്ച ദേഹമുള്ള യാത്രക്കാരന് വാഹനം നൽകുന്നവൻ, ഹംസയുക്തമായ വിമാനം കയറി സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 24

यात्रायां गच्छमानस्य मध्याह्ने क्षुधितस्य च । अन्नं ददाति यो भक्त्या शृणु तस्यापि यद्भवेत्

യാത്രയിൽ പോകുന്ന, മധ്യാഹ്നത്തിൽ വിശന്ന തീർത്ഥാടകനു ഭക്തിയോടെ അന്നം നൽകുന്നവനേ, കേൾക്കുക—അവനുമെന്ത് ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 25

गयाश्राद्धेन यत्पुण्यं लभते मानवो भुवि । अन्नदानेन तत्पुण्यं पितॄणां तृप्तिरक्षया

ഗയയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ഭൂമിയിൽ നേടുന്ന പുണ്യം, അതേ പുണ്യം അന്നദാനത്തിലൂടെയും ലഭിക്കുന്നു; പിതൃകളുടെ തൃപ്തി അക്ഷയമാകുന്നു.

Verse 26

उपानहौ तु यो दद्याद्द्वारकां प्रति गच्छताम् । कृष्णप्रसादात्स नरो गजस्कन्धेन गच्छति

ദ്വാരകയിലേക്കു പോകുന്നവർക്ക് പാദുക (ചെരിപ്പ്) ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, കൃഷ്ണപ്രസാദത്താൽ ഗജസ്കന്ധത്തിൽ ആരൂഢനായി യാത്ര ചെയ്യുന്നു.

Verse 27

विघ्नमाचरते यस्तु द्वारकां प्रति गच्छताम् । नरके मज्जते मूढः कल्पमात्रं तु रौरवे

എന്നാൽ ദ്വാരകയിലേക്കു പോകുന്നവർക്കു തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, ആ മൂഢൻ റൗരവ നരകത്തിൽ ഒരു കല്പകാലം മുഴുവൻ മുങ്ങിക്കിടക്കും.

Verse 28

मार्गस्थितस्य यो धन्यः प्रयच्छति कमण्डलु्म् । प्रपादानसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

വഴിയിലുള്ള യാത്രക്കാരന് ധന്യൻ കമണ്ഡലു (ജലപാത്രം) നൽകുന്നുവെങ്കിൽ, ആ മനുഷ്യൻ ആയിരം പ്രപകൾ (ജലവിശ്രമസ്ഥലങ്ങൾ) സ്ഥാപിച്ചതിന്റെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 29

यात्रायां गच्छमानस्य पादभ्यंगं ददाति यः । पादप्रक्षालनं चैव सर्वान्कामानवाप्नुयात्

തീർത്ഥയാത്രയിൽ പോകുന്ന യാത്രക്കാരന് പാദാഭ്യംഗം (പാദമർദ്ദനം) നൽകുകയും പാദപ്രക്ഷാളനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 30

गाथां शृणोति यो विष्णोर्गीतं च गायतः पथि । दानं ददाति विप्रेन्द्रास्तस्माद्धन्यतरो न हि

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! വഴിയിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ഗാഥകൾ ശ്രവിക്കുകയും, പാടപ്പെടുന്ന കീർത്തനങ്ങൾ കേട്ട് താനും പാടുകയും, ദാനം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നവനേക്കാൾ ധന്യൻ മറ്റാരുമില്ല।

Verse 31

कैलासशिखरावासं श्वेताभ्रमिव निर्मलम् । प्रासादं कृष्णदेवस्य यः पश्यति नरोत्तमः

ശ്രീകൃഷ്ണദേവന്റെ പ്രാസാദം ദർശിക്കുന്നവൻ—കൈലാസശിഖരത്തിലെ വാസംപോലെ, വെളുത്ത മേഘംപോലെ നിർമലവും ദീപ്തവുമായ—അവനേ നരോത്തമൻ।

Verse 32

दूराद्धेममयं दृष्ट्वा कलशं ध्वजसंयुतम् । वाहनं संपरित्यज्य लुठते धरणीं गतः

ദൂരത്ത് പതാകയോടുകൂടിയ സ്വർണമയ കലശശിഖരം കണ്ടു, അവൻ വാഹനം ഉപേക്ഷിച്ച്, നിലത്തിറങ്ങി ഭക്തിയോടെ ഭൂമിയിൽ ഉരുളുന്നു।

Verse 34

पञ्चसूनाकृतं पापं तथाऽधर्मकृतं च यत् । कृमिकीटपतंगाश्च निहताः पथि गच्छता । परान्नं परपानीयमस्पृश्य स्पर्शसंगमम् । तत्सर्वं नाशमाप्नोति भगवत्केतुदर्शनात्

പഞ്ചസൂനകളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പാപവും, ചെയ്ത ഏതു അധർമ്മവും; വഴിയിൽ നടക്കുമ്പോൾ കൃമി-കീട-പതംഗങ്ങളെ കൊല്ലൽ; പരാന്നം-പരപാനീയം സ്വീകരിക്കൽ, അസ്പൃശ്യസ്പർശം—ഇവയെല്ലാം ഭഗവാന്റെ കേതു ദർശനമാത്രത്തിൽ നശിക്കുന്നു।

Verse 35

पठेन्नामसहस्रं तु स्तवराजमथापि वा । गजेन्द्रमोक्षणं चैव पथि गच्छञ्छनैः शनैः

വഴിയിൽ പതുക്കെ മുന്നേറിക്കൊണ്ട്, നാമസഹസ്രം അല്ലെങ്കിൽ സ്തവരാജം അല്ലെങ്കിൽ ഗജേന്ദ്രമോക്ഷണം പോലും പാരായണം ചെയ്യണം।

Verse 36

गायमानो भगवतः प्रादुर्भावाननेकधा । नृत्यद्भिर्हर्षसंयुक्तैर्हृष्यमाणः पुनःपुनः । स्वयं नृत्यन्हर्षयुक्तो भक्तो गच्छेद्धरेः पुरम्

ഭഗവാന്റെ അനേക അവതാരമഹിമകൾ പാടിക്കൊണ്ട്, ഹർഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന ഭക്തരുടെ മദ്ധ്യേ വീണ്ടും വീണ്ടും ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി; താനും ഹർഷഭരിതമായി നൃത്തം ചെയ്ത് ഭക്തൻ ഹരിയുടെ പുരി—ദിവ്യധാമം—പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 37

विष्णोः क्रीडाकरं स्थानं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । यस्मिन्दृष्टे कलौ नॄणां मुक्तिरेवोपजायते

ഇത് വിഷ്ണുവിന്റെ ക്രീഡാമയ ദിവ്യസ്ഥാനമാണ്; ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും നൽകുന്നതു. കലിയുഗത്തിലും ഇതിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷം ഉദിക്കുന്നു।

Verse 38

प्रह्लाद उवाच । पूर्वं हि देवराजेन बृहस्पतिरुदारधीः । प्रणम्य परया भक्त्या पृष्टश्च स महामतिः

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—മുൻകാലത്ത് ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രൻ പരമഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു, ഉദാരബുദ്ധിയുള്ള മഹാമതി ബൃഹസ്പതിയോട് ചോദ്യം ചെയ്തു।

Verse 39

इन्द्र उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यं कथयस्व प्रसादतः । चतुर्युगं यथाभागैर्धर्मवृद्धिं जनो लभेत्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—കൃപയാൽ ദ്വാരകയുടെ മഹാത്മ്യം പറയുക; കൂടാതെ നാലു യുഗങ്ങളുടെ യഥോചിത വിഭജനവും വിശദീകരിക്കുക, ജനങ്ങൾക്ക് ധർമ്മവർദ്ധി ലഭിക്കേണ്ടതിന്।

Verse 40

एतच्छ्रुत्वा महेन्द्रस्य वचनं मुनिसत्तमाः । बृहस्पतिरुवाचैनं महेन्द्रं देव संवृतम्

മഹേന്ദ്രന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മുനിശ്രേഷ്ഠരുടെ സന്നിധിയിൽ, ദേവന്മാർ ചുറ്റിനിന്ന മഹേന്ദ്രനോട് ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു।

Verse 41

बृहस्पतिरुवाच । कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्च सुरसत्तम । चतुर्युगमिदं प्रोक्तं तत्त्वतो मुनिसत्तमैः

ബൃഹസ്പതി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! കൃതം, ത്രേതാ, ദ്വാപരം, കലിഇവ ചേർന്ന നാല്യുഗസമൂഹം ‘ചതുര്യുഗം’ ആകുന്നു; മുനിശ്രേഷ്ഠർ അതിനെ തത്ത്വതഃ സത്യമായി വ്യാഖ്യാനിച്ചു।

Verse 42

कृते धर्मश्चतुष्पादो वेदादिफलमेव च । तीर्थं दानं तपो विद्या ध्यानमायुररोगता

കൃതയുഗത്തിൽ ധർമ്മം നാലു പാദങ്ങളോടെ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നു; വേദാദി সাধനകളുടെ ഫലവും പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കുന്നു. തീർത്ഥം, ദാനം, തപസ്, വിദ്യ, ധ്യാനം, ദീർഘായുസ്സും നിരോഗതയും—ഇവ എല്ലാം ആ യുഗത്തിൽ സമൃദ്ധമാണ്।

Verse 43

पादहीनं सर्वमेतद्युगं त्रेताभिधं प्रभो । पादद्वयं द्वापरे तु सर्वस्यैतस्य वासव

ഹേ പ്രഭോ! ത്രേതാ എന്ന യുഗത്തിൽ ഇവയൊക്കെയും ഒരു പാദം കുറയുന്നു. ഹേ വാസവാ! ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ഇവയുടെ രണ്ടുപാദങ്ങൾ മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ।

Verse 44

पादेनैकेन तत्सर्वं विभागे प्रथमे कलौ । ऊर्ध्वं विनाशः सर्वस्य भविष्यति न संशयः

കലിയുഗത്തിന്റെ ആദ്യ വിഭാഗത്തിൽ അവയൊക്കെയും ഒരു പാദം കൊണ്ടുമാത്രം നിലനിൽക്കും. അതിനുശേഷം എല്ലാറ്റിന്റെയും വിനാശം സംഭവിക്കും—സംശയമില്ല।

Verse 45

मन्त्रास्तीर्थानि यज्ञाश्च तपो दैवादिकं तथा । प्रगच्छंति समुच्छेदं वेदाः शास्त्राणि चैव हि

മന്ത്രങ്ങൾ, തീർത്ഥങ്ങൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, തപസ്, ദൈവവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയും—ഇവയൊക്കെയും ക്രമേണ ഉച്ഛേദത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു; വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും പോലും തീർച്ചയായും വിച്ഛിന്നമാകുന്നു।

Verse 46

म्लेच्छप्रायाश्च भूपाला भविष्यन्त्यमराधिप । लोकः करिष्यते निन्दां साधूनां व्रतचारिणाम्

ഹേ അമരാധിപാ! വരുംകാലത്ത് രാജാക്കന്മാർ അധികവും മ്ലേച്ഛസ്വഭാവമുള്ളവരാകും; ജനങ്ങൾ വ്രതാചാരികളായ സാദുക്കളെ നിന്ദിക്കയും ചെയ്യും।

Verse 47

प्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा बृहस्पतेर्वाक्यमेतत्तीर्थस्य भो द्विजाः । प्रकंपिताः सुराः सर्वे म्लेच्छ संसर्गजाद्भयात्

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ഈ തീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബൃഹസ്പതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മ്ലേച്ഛസംസർഗ്ഗജന്യമായ ഭയത്താൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും വിറച്ചു।

Verse 48

बृहस्पतिं सुरगुरुं पप्रच्छुर्विनयान्विताः । म्लेच्छसंसर्गजो दोषो गंगयापि न पूयते

വിനയത്തോടെ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ദേവഗുരുവായ ബൃഹസ്പതിയോട് ചോദിച്ചു—‘മ്ലേച്ഛസംസർഗ്ഗജന്യ ദോഷം ഗംഗയാലും ശുദ്ധമാകുന്നില്ല.’

Verse 49

कथयस्व प्रसादेन स्थानं कलिविवर्जितम् । यत्र गत्वा निवत्स्यामो यास्यामो निर्वृतिं पराम्

കൃപയോടെ കലിവിവർജിതമായ ആ സ്ഥലം പറഞ്ഞുതരണമേ; അവിടെ ചെന്നു ഞങ്ങൾ പാർത്തു പരമശാന്തി പ്രാപിക്കട്ടെ।

Verse 50

येन दुःखविनिर्मुक्ता भविष्यामो गतव्यथाः । कृपया सुमुखो भूत्वा ब्रूहि तीर्थं हिताय नः

ഏതിനാൽ ഞങ്ങൾ ദുഃഖവിമുക്തരായി വ്യഥാരഹിതരാകുമോ—കൃപയോടെ പ്രസന്നമുഖനായി ഞങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി ആ തീർത്ഥം പറഞ്ഞുതരണമേ।

Verse 51

प्रह्लाद उवाच । एतच्छ्रुत्वा सुरेन्द्रस्य वाक्यमंगिरसां वरः । चिरं ध्यात्वा जगादेदं वाक्यं देवपुरोहितः

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—സുരേന്ദ്രന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അങ്ഗിരസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ദേവപുരോഹിതനുമായ ബൃഹസ്പതി ദീർഘകാലം ധ്യാനിച്ച ശേഷം ഈ വചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 52

बृहस्पतिरुवाच । पञ्चक्रोशप्रमाणं हि तीर्थं तीर्थवरोत्तमम् । द्वारकानाम विख्यातं कलिदोषविवर्जितम्

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—അഞ്ചു ക്രോശം പരിമിതിയുള്ള ഈ തീർത്ഥം തീർത്ഥങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠോത്തമം; ‘ദ്വാരകാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധവും കലിദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തവും ആകുന്നു।

Verse 53

विष्णुना निर्मितं स्थानं लोकस्य गतिदायकम् । मुक्तिदं कलिकाले तु ज्ञानहीनजनस्य च

ഈ സ്ഥലം വിഷ്ണുവാൽ നിർമ്മിതം; ലോകത്തിന് സദ്ഗതി നൽകുന്നതും; കലികാലത്തിൽ ജ്ഞാനഹീനജനങ്ങൾക്കും പോലും മോക്ഷം നൽകുന്നതുമാണ്।

Verse 54

ऊषरं कर्मणां क्षेत्रं पुण्यं पापविनाशनम् । न प्ररोहंति पापानि पुनर्नष्टानि तत्र वै

ആ പുണ്യക്ഷേത്രം പാപകർമ്മങ്ങൾക്ക് ഉഷരഭൂമിപോലെ—പാപനാശിനി. അവിടെ നശിച്ച പാപങ്ങൾ പിന്നെ ഒരിക്കലും മുളപ്പുകയില്ല।

Verse 55

तिस्रः कोटयोऽर्धकोटी च तीर्थानीह महीतले

ഈ ഭൂമിയിൽ മൂന്ന് കോടി കൂടാതെ മറ്റൊരു അർദ്ധകോടി—അഥവാ മൂന്നു മുക്കാൽ കോടി—തീർത്ഥങ്ങൾ നിലനില്ക്കുന്നു।

Verse 56

एवं तीर्थयुता तत्र द्वारका मुक्तिदायका । सेवनीया प्रयत्नेन प्राप्य मानुष्यमुत्तमम्

ഇങ്ങനെ തീർത്ഥങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ ദ്വാരക അവിടെ മോക്ഷദായിനിയാണ്. ഉത്തമമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചവൻ പരിശ്രമത്തോടെ അവളെ സേവിച്ച് തീർത്ഥസേവനം നടത്തണം.

Verse 57

प्रह्लाद उवाच । बृहस्पतेर्वचः श्रुत्वा शतक्रतुरथाऽब्रवीत् । वाचस्पते मम इहि द्वारवत्या महोदयम् । गमने किं फलं प्रोक्तं कृष्णदेवस्य दर्शने

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ബൃഹസ്പതിയുടെ വചനങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) പറഞ്ഞു: ‘ഹേ വാചസ്പതേ! ദ്വാരവതിയുടെ മഹത്തായ മഹിമ എനിക്കു പറയുക. അവിടെ പോകുന്നതിലും ശ്രീകൃഷ്ണദേവദർശനത്തിലും ഏതു ഫലം പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു?’

Verse 58

अन्यानि तत्र तीर्थानि मुख्यानि वद मे गुरो । यथाभिषेके गोमत्याः फलं यदपि संगमे

ഹേ ഗുരുദേവാ! അവിടെയുള്ള മറ്റു പ്രധാന തീർത്ഥങ്ങളും എനിക്കു പറയുക; ഗോമതിയുടെ സംഗമത്തിൽ സ്നാനം (അഭിഷേകം) ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലവും അറിയിക്കണം.

Verse 59

बृहस्पतिरुवाच । श्रूयतां तात वक्ष्यामि माहात्म्यं द्वारकोद्भवम् । मनुष्यरूपो भगवान्यत्र क्रीडति केशवः

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—ഹേ താതാ! കേൾക്കുക; ദ്വാരകയിൽ നിന്നുയരുന്ന മഹാത്മ്യം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു—അവിടെ ഭഗവാൻ കേശവൻ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു ലീലാവിഹാരം ചെയ്യുന്നു.

Verse 60

नारायणः स ईशानो ध्येयश्चादौ जगन्मयः । स एव देवतामुख्यः पुरीं द्वारवतीं स्थितः

അവൻ നാരായണൻ, പരമേശ്വരൻ—ആദിമുതൽ ധ്യാനാർഹൻ, ജഗന്മയൻ. ദേവന്മാരിൽ അഗ്രഗണ്യനായ ആ പ്രഭു ദ്വാരവതി പുരിയിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 61

एकैकस्मिन्पदे दत्ते पुरीं द्वारवतीं प्रति । पुण्यं क्रतुसहस्रेण कलौ भवति देहिनाम्

കലിയുഗത്തിൽ ദേഹധാരികൾക്ക് ദ്വാരവതീപുരിയിലേക്കായി ഇടുന്ന ഓരോ പടിയിലും സഹസ്ര ക്രതുക്കൾക്കു തുല്യമായ പുണ്യം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 62

कलौ कृष्णपुरीं रम्यां ये गच्छंति नरोत्तमाः । कुलकोटिशतैर्युक्तास्ते गच्छन्ति हरेः पदम्

കലിയുഗത്തിൽ രമ്യമായ കൃഷ്ണപുരി (ദ്വാരക)യിലേക്കു പോകുന്ന നരോത്തമർ, കുലത്തിലെ കോടി കോടി ജനങ്ങളോടുകൂടി ഹരിയുടെ പദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 63

ये ध्यायंति मनोवृत्त्या गमनं द्वारकां प्रति । तेषां विलीयते पापं पूर्वजन्मायुतैः कृतम्

മനോവൃത്തിയാൽ ദ്വാരകയിലേക്കുള്ള യാത്രയെ മാത്രം ധ്യാനിക്കുന്നവർക്കും, അനേകം മുൻജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപം ലയിച്ചുപോകുന്നു।

Verse 64

कृष्णस्य दर्शने बुद्धिर्जायते यस्य देहिनः । वक्त्रावलोकनात्तस्य पापं याति सहस्रधा

ശ്രീകൃഷ്ണദർശനത്തിൽ ആരുടെ ബുദ്ധി ജാഗ്രതയാകുന്നുവോ, അവന്റെ മുഖാവലോകനമാത്രത്തിൽ പാപം സഹസ്രധാ ചിതറി നശിക്കുന്നു।

Verse 65

ये गता द्वारकायां च ये मृताः कृष्णसन्निधौ । न तेषां पुनरावृत्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

ദ്വാരകയിൽ പോയവർക്കും ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുന്നവർക്കും, ഭൂതസമ്പ്ലവ പ്രളയം വരെയും പുനരാവൃത്തി (പുനർജന്മം) ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 66

सुलभा मथुरा काशी ह्यवन्ती च तथा सुराः । अयोध्या सुलभा लोके दुर्लभा द्वारका कलौ

മഥുര, കാശി, അവന്തി എന്നിവയും ദേവലോകങ്ങളും എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാണ്. അയോധ്യയും ലോകത്തിൽ സുലഭം; എന്നാൽ കലിയുഗത്തിൽ ദ്വാരക ദുർലഭം.

Verse 67

गत्वा कृष्णपुरीं रम्यां षण्मासात्कृष्णसंनिधौ । जीवन्मुक्तास्तु ते ज्ञेयाः सत्यमेतत्सुरोत्तम

രമ്യമായ കൃഷ്ണപുരിയിൽ ചെന്നു കൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ ആറുമാസം വസിക്കുന്നവർ ജീവന്മുക്തരെന്നു അറിയുക—ഹേ ദേവോത്തമാ, ഇതു സത്യം.

Verse 68

कृष्णक्रीडाकरं स्थानं वाञ्छन्ति मनसा प्रिये । तेषां हृदि स्थितं पापं क्षालयेत्प्रेतनायकः

പ്രിയേ, മനസ്സിൽ കൃഷ്ണന്റെ ക്രീഡാഭൂമിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പാപം പ്രേതനായകൻ (യമൻ) പോലും കഴുകിമാറ്റും.

Verse 69

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठन्ति विग्रहे । यावन्न गच्छति नरः कलौ द्वारवतीं प्रति

അത്യുഗ്രമായ പാപങ്ങളും ശരീരത്തിൽ അത്രകാലം മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ; കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യൻ ദ്വാരവതി (ദ്വാരക)യിലേക്കു പുറപ്പെടാത്തതുവരെ.

Verse 70

पुण्यसंख्या च तीर्थानां ब्रह्मणा विहिता पुरा । दानाध्ययन संज्ञानां मुक्त्वा द्वारवतीं कलौ

പൂർവ്വം ബ്രഹ്മാവ് തീർത്ഥങ്ങളുടെ പുണ്യപരിമാണം നിശ്ചയിച്ചു; എന്നാൽ കലിയുഗത്തിൽ ദ്വാരവതിയെ വിട്ടാൽ ദാനം, അധ്യയനം മുതലായ പ്രസിദ്ധ ധർമ്മകർമ്മങ്ങളുടെ പുണ്യം (തുലനയിൽ) ക്ഷീണിക്കുന്നു.

Verse 71

चक्रतीर्थे तु यो गच्छेत्प्रसंगेनापि मानवः । कुलैकविंशतियुतः स गच्छेत्परमं पदम्

സന്ദർഭവശാൽ പോലും ചക്രതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുന്ന മനുഷ്യൻ, തന്റെ കുലത്തിലെ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറകളോടുകൂടെ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 72

लोभेनाऽप्यपराधेन दम्भेन कपटेन वा । चक्रतीर्थं च यो गच्छेन्न पुनर्विशते भवम्

ലോഭത്താൽ, അപരാധത്താൽ മലിനനായി, അല്ലെങ്കിൽ ദംഭവും കപടവും കൊണ്ടും ചക്രതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുന്നവൻ വീണ്ടും സംസാരഭവത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല (പുനർജന്മമില്ല).

Verse 73

प्रयागे ह्यस्थिपातेन यत्फलं परिकीर्तितम् । तदेव शतसाहस्रं चक्रतीर्थास्थिपातनात्

പ്രയാഗത്തിൽ അസ്ഥി-വിസർജനത്തിലൂടെ പ്രസിദ്ധമായ ഫലം, ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ അസ്ഥി-വിസർജനം ചെയ്താൽ അതേ ഫലം ലക്ഷഗുണമാകുന്നു.

Verse 74

पृथिव्यां चैव तत्तीर्थं परमं परिकीर्तितम् । चक्रतीर्थमिति ख्यातं ब्रह्महत्याविनाशनम्

ഭൂമിയിൽ ആ തീർത്ഥം പരമമെന്നു പ്രസിദ്ധം—‘ചക്രതീർത്ഥം’ എന്നു ഖ്യാതം—ബ്രഹ്മഹത്യ എന്ന മഹാപാപം നശിപ്പിക്കുന്നതു.

Verse 75

ये ये कुले भविष्यंति तत्पूर्वं मानवाः क्षितौ । सर्वे विष्णुपुरं यांति चक्रतीर्थास्थिपातनात्

ആ കുലത്തിൽ മുമ്പ് ജനിച്ചവരും ഇനി ജനിക്കാനിരിക്കുന്നവരും—ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ അസ്ഥി-വിസർജനത്തിന്റെ ഫലമായി എല്ലാവരും വിഷ്ണുവിന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 76

किं जातैर्बहुभिः पुत्रैर्गणनापूरकात्मकैः । वरमेको भवेत्पुत्रश्चक्रतीर्थं तु यो व्रजेत्

എണ്ണം നിറയ്ക്കാൻ മാത്രം ഉള്ള അനേകം പുത്രന്മാർ കൊണ്ട് എന്തു പ്രയോജനം? ചക്രതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുന്ന ഒരേയൊരു പുത്രനാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 77

तपसा किं प्रतप्तेन दानेनाध्ययनेन किम् । सर्वावस्थोऽपि मुच्येत गतः कृष्णपुरीं यदि

കഠിന തപസ്സിന് എന്തു വേണ്ട? ദാനത്തിനോ ശാസ്ത്രാധ്യയനത്തിനോ എന്തു? ഏതു അവസ്ഥയിലായാലും, കൃഷ്ണപുരി (ദ്വാരക)യിൽ പോയാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 78

कलिकाल कृतैर्दोषैरत्युग्रैरपि मानवः । कलौ कृष्णमुखं दृष्ट्वा लिप्यते न कदाचन

കലിയുഗത്തിൽ ജനിച്ച അത്യന്തം ഭീകര ദോഷങ്ങൾ ബാധിച്ച മനുഷ്യനും, കലിയിൽ കൃഷ്ണമുഖം ദർശിച്ചാൽ ഒരിക്കലും മലിനമാകുകയില്ല.

Verse 79

दानं चाध्ययनं शौचं कारणं न हि पुत्रक । हीनवर्णोऽपि पापात्मा गतः कृष्णपुरीं यदि

മകനേ, ഇവിടെ ദാനം, അധ്യയനം, ശൗചം ഇവ മാത്രം കാരണമല്ല. താഴ്ന്ന വർണ്ണക്കാരനായാലും, പാപിയായാലും—കൃഷ്ണപുരിയിൽ പോയാൽ (ഉദ്ധാരം ലഭിക്കും).

Verse 80

वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे नर्मदायां च यत्फलम् । तत्फलं निमिषार्धेन द्वारवत्यां दिनेदिने

വാരാണസി, കുരുക്ഷേത്രം, നർമദയിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം—അതേ ഫലം ദ്വാരവതിയിൽ ദിനംപ്രതി അർദ്ധ നിമിഷത്തിൽ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 81

धन्यानामपि धन्यास्ते देवानामपि देवताः । कृष्णोपरि मतिर्येषां हीयते न कदाचन

ധന്യരിലും അവർ പരമധന്യർ, ദേവന്മാരിലും ദേവതുല്യർ—ശ്രീകൃഷ്ണനിൽ സ്ഥിരമായ അവരുടെ മതി ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കുകയില്ല.

Verse 82

श्रवणद्वादशीयोगे गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा कृष्णसुतं दृष्ट्वा लिप्यते नैव स क्वचित्

ശ്രവണ നക്ഷത്രം–ദ്വാദശി ശുഭയോഗത്തിൽ, ഗോമതി–സമുദ്ര സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് കൃഷ്ണസുതനെ ദർശിക്കുന്നവൻ എവിടെയും പാപലേപം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 83

यस्य कस्यापि मासस्य द्वादशी प्राप्य मानवः । कृष्णक्रीडापुरीं दृष्ट्वा मुक्तः संसारगह्वरात्

ഏതു മാസത്തെയും ദ്വാദശിയിൽ അവിടെ എത്തി, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ക്രീഡാപുരിയായ ദ്വാരക ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സംസാരഗഹ്വരത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 84

येषां कृष्णालये प्राणा गताः सुरपते कलौ । स्वर्गान्न तेषामावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ഹേ സുറപതേ! കലിയുഗത്തിൽ ആരുടെ പ്രാണൻ കൃഷ്ണാലയത്തിൽ വിടപറയുന്നുവോ, അവർക്കു സ്വർഗത്തിൽ നിന്നുപോലും പുനരാഗമനം ഇല്ല—കോടി കല്പങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും ഇല്ല.

Verse 85

विज्ञेया मानुषा वत्स गर्भस्थास्ते महीतले । द्वारवत्यां न यैर्देवो दृष्टः कंसनिषूदनः

വത്സാ! ഭൂമിയിൽ അവർ ഇനിയും ഗർഭസ്ഥരെന്നപോലെ തന്നെയെന്ന് അറിയുക—ദ്വാരവതിയിൽ കംസനിഷൂദനനായ ദേവനെ ദർശിക്കാത്തവർ.

Verse 86

दुर्लभो द्वारकावासो दुर्लभं कृष्णदर्शनम् । दुर्लभं गोमतीस्नानं दुर्लभो रुक्मिणीपतिः

ദ്വാരകയിൽ വാസം ദുർലഭം; ശ്രീകൃഷ്ണദർശനം ദുർലഭം. ഗോമതിയിൽ സ്നാനം ദുർലഭം; രുക്മിണീപതി ഭഗവാനും ദുർലഭൻ.

Verse 87

तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमुच्यते । द्वापरे तु परो यज्ञः कलौ केशवकीर्तनम्

കൃതയുഗത്തിൽ തപസ്സാണ് പരമം; ത്രേതായുഗത്തിൽ ജ്ഞാനമാണ് പരമമെന്ന് പറയുന്നു. ദ്വാപരത്തിൽ യജ്ഞം പരമം; കലിയുഗത്തിൽ കേശവകീർത്തനമാണ് പരമസാധനം.

Verse 88

हेमभारसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्फलमाप्यते । दृष्ट्वा तत्कोटि गुणितं हरेः सर्वप्रदं मुखम्

സഹസ്രം സ്വർണഭാരങ്ങൾ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ഹരിയുടെ സർവ്വപ്രദമായ മുഖം ദർശിച്ച മാത്രത്തിൽ തന്നെ കോടിഗുണമായി വർദ്ധിക്കുന്നു.

Verse 89

द्वारकायां च यद्दत्तं शंखोद्धारे तथैव च । पिंडारके महातीर्थे दत्तं चैवाक्षयं भवेत्

ദ്വാരകയിൽ നൽകിയ ദാനവും, ശംഖോദ്ധാരത്തിൽ നൽകിയതും; മഹാതീർത്ഥമായ പിണ്ഡാരകത്തിൽ നൽകിയ ദാനവും അക്ഷയഫലപ്രദമാകുന്നു.

Verse 90

गोमहिष्यादि यद्दत्तं सुवर्णवसनानि च । वृषो भूमिग्रहो रूप्यं कन्यादानं तथैव च

ഗോ-മഹിഷ്യാദികളുടെ ദാനം, സ്വർണ്ണവും വസ്ത്രങ്ങളും ദാനം; വൃഷഭദാനം, ഭൂമിദാനം, വെള്ളിദാനം, അതുപോലെ കന്യാദാനവും—

Verse 91

यच्चान्यदपि देवेन्द्र त्रिषु स्थानेषु यच्छति । तन्मुक्तिकारकं प्रोक्तं पितॄणामात्मनस्तथा

ഹേ ദേവേന്ദ്രാ! ആ മൂന്നു പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ എന്തെങ്കിലും ദാനം ചെയ്താൽ, അത് പിതൃകൾക്കും തനിക്കും മോക്ഷകാരണമെന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 92

ऊषरं हि यतो लोके क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम् । अतो मुक्तिकरं सर्वं दानं चोक्तं महर्षिभिः

ഈ ക്ഷേത്രം ലോകത്ത് ‘ഊഷര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായതിനാൽ, ഇവിടെ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ ദാനവും മോക്ഷകരമാണെന്ന് മഹർഷികൾ പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 93

यत्किंचित्कुरुते तत्र दानं क्रीडावगाहनम् । तदनन्तफलं प्राह भगवान्मधुसूदनः

അവിടെ എന്ത് ചെയ്താലും—ദാനം, കളി, അല്ലെങ്കിൽ ജലത്തിൽ അവഗാഹനം—അത് അനന്തഫലം നൽകുന്നതാണെന്ന് ഭഗവാൻ മധുസൂദനൻ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 94

प्रेतत्वं नैव तस्यास्ति न याम्या नारकी व्यथा । येन द्वारवतीं गत्वा कृतं कृष्णाऽवलोकनम्

ദ്വാരവതിയിൽ ചെന്നു ശ്രീകൃഷ്ണദർശനം ചെയ്തവന് പ്രേതത്വമില്ല; യമലോകയാതനയുമില്ല; നരകവേദനയും ഇല്ല।

Verse 95

वारिमात्रेण गोमत्यां पिण्डदाने कृते कलौ । पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

കലിയുഗത്തിൽ ഗോമതി തീരത്ത് വെറും ജലത്താൽ പോലും പിണ്ഡദാനം ചെയ്താൽ, പിതൃകൾക്ക് പ്രളയാന്തം വരെ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 96

नित्यं कृष्णपुरीं रम्यां ये स्मरन्ति गृहस्थिताः । नमस्याः सर्वलोकानां देवानां च सुरोत्तम

ഗൃഹസ്ഥരായി നിത്യവും രമണീയമായ കൃഷ്ണപുരി (ദ്വാരക)യെ സ്മരിക്കുന്നവർ സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും ദേവന്മാർക്കും വന്ദനീയരാണ്, ഹേ സുരോത്തമാ।

Verse 97

ब्रह्मज्ञानं गयाश्राद्धं मरणं गोग्रहेषु च । वासः पुंसां द्वारकायां मुक्तिरेषा चतुर्विधा

മോക്ഷം നാലുവിധമെന്ന് പറയുന്നു—ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ, ഗയയിലെ ശ്രാദ്ധത്തിലൂടെ, ഗോശാലകളിൽ (ഗോവുകളുടെ ആശ്രയത്തിൽ) മരണമിലൂടെ, ദ്വാരകയിൽ വാസത്തിലൂടെ।

Verse 98

ब्रह्मज्ञानेन मुच्यन्ते प्रयागे मरणेन वा । अथवा स्नानमात्रेण गोमत्यां कृष्णसंनिधौ

ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ പ്രയാഗത്തിൽ മരണമിലൂടെ; അല്ലെങ്കിൽ കൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ ഗോമതിയിൽ വെറും സ്നാനമാത്രത്തിലൂടെയും।

Verse 99

कृतार्थः कृतपुण्योऽहं ब्रवीत्येवं महोदधिः । पवित्रितं च मद्गात्रं गोमतीवारिसंप्लवात्

മഹാസമുദ്രം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു—“ഞാൻ കൃതാർത്ഥൻ, ഞാൻ പുണ്യവാൻ ആയി; ഗോമതിയുടെ ജലപ്രവാഹം എന്റെ ദേഹത്തെ പവിത്രമാക്കി.”

Verse 100

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठंति विग्रहे । यावत्स्नानं न गोमत्यां वारिणा पापहारिणा

അത്യന്തം ഭീകരമായ പാപങ്ങളും ദേഹത്തിൽ അത്രകാലം മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ; പാപഹാരിണിയായ ഗോമതിയുടെ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യാത്തതുവരെ।

Verse 101

चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां रुक्मिणीह्रदे । दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं कुलानां तारयेच्छतम्

ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഗോമതീതീരത്തിലെ രുക്മിണീഹ്രദത്തിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മനോഹരമുഖം ദർശിക്കുന്നവൻ തന്റെ കുലത്തിലെ നൂറു തലമുറകളെ തരിക്കുന്നു.

Verse 102

कृष्णं च ये द्वारवतीं मनुष्याः स्मरंति नित्यं हरिभक्तियुक्ताः । विधूतपापाः किल संभवांते गच्छंति लोकं परमं मुरारेः

ഹരിഭക്തിയോടെ നിത്യവും ശ്രീകൃഷ്ണനെയും പുണ്യദ്വാരവതിയെയും സ്മരിക്കുന്നവരുടെ പാപങ്ങൾ കഴുകിപ്പോകുന്നു; ദേഹാന്തത്തിൽ അവർ മുരാരിയുടെ പരമലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 103

अधौतपादः प्रथमं नमस्कुर्याद्गणेश्वरम् । सर्वविघ्रविनाशश्च जायते नात्र संशयः

കാലുകൾ കഴുകാതിരുന്നാലും ആദ്യം ഗണേശ്വരനെ നമസ്കരിക്കണം; അപ്പോൾ എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളും നിശ്ചയമായി നശിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 104

नीलोत्पलदलश्यामं कृष्णं देवकिनन्दनम् । दण्डवत्प्रणमेत्प्रीत्या प्रणमेदग्रजं पुनः

നീലോത്പലദളത്തെപ്പോലെ ശ്യാമവർണ്ണനായ ദേവകീനന്ദനൻ ശ്രീകൃഷ്ണനോട് പ്രീതിയോടെ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്യണം; പിന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഗ്രജനും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കണം.

Verse 105

बाल्ये च यत्कृतं पापं कौमारे यौवने तथा । दर्शनात्कृष्णदेवस्य तन्नश्येन्नात्र संशयः

ബാല്യത്തിൽ, കൗമാരത്തിൽ, യൗവനത്തിൽ ചെയ്ത ഏതു പാപവും ശ്രീകൃഷ്ണദേവന്റെ ദർശനമാത്രത്തിൽ നശിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 106

वाण्याऽथ मनसा यच्च कर्मणा समुपार्जितम् । पापं जन्मसहस्रेण तन्नश्येन्नात्र संशयः

വാക്ക്, മനസ്, കര്‍മ്മം എന്നിവകൊണ്ട് സമ്പാദിച്ച പാപം—ആയിരം ജന്മങ്ങളിലേതായാലും—നശിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 107

हेमभारसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्फलमाप्यते । तत्फलं कोटिगुणितं कृष्णवक्त्रावलोकनात्

ആയിരം സ്വർണ്ണഭാരങ്ങൾ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മുഖദർശനത്താൽ കോടിഗുണം വർധിക്കുന്നു.

Verse 108

नमस्कृत्य च देवेशं पुण्डरीकाक्षमच्युतम् । दुर्वाससं महेशानं द्वारकापरिरक्षकम्

ദേവേശനായ പുണ്ഡരീകാക്ഷ അച്യുതനെ നമസ്കരിച്ച്, ദ്വാരകയുടെ പരിരക്ഷകനായ മഹേശാന ദുർവാസസിനെയും പ്രണാമിച്ച്…

Verse 109

प्रणम्य परया भक्त्या वैनतेयसमन्वितम् ।ऽ । द्वारमागत्य च पुनः स्वर्गद्वारोपमं शुभम्

വൈനതേയൻ (ഗരുഡൻ) സഹിതനായ പ്രഭുവിനെ പരമഭക്തിയോടെ പ്രണാമിച്ച്, പിന്നെ സ്വർഗ്ഗദ്വാരസമമായ ആ ശുഭദ്വാരത്തിലേക്ക് വീണ്ടും എത്തുന്നു.

Verse 110

विश्रम्य च मुहूर्त्तार्द्धं सुहृद्भिर्बान्धवैर्वृतः । तत्राश्रितान्समाहूय ब्राह्मणान्मन्त्रकोविदान् । पूजाद्रव्यं समानीय ततस्तीर्थं व्रजेद्बुधः

അർദ്ധ മുഹൂർത്തം വിശ്രമിച്ച്, സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും ചുറ്റിനിൽക്കേ, അവിടെ ആശ്രിതരായ മന്ത്രനിപുണ ബ്രാഹ്മണരെ വിളിക്കണം; പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ സമാഹരിച്ച് പിന്നെ ബുദ്ധിമാൻ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം.