Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 97

ब्रह्मज्ञानं गयाश्राद्धं मरणं गोग्रहेषु च । वासः पुंसां द्वारकायां मुक्तिरेषा चतुर्विधा

brahmajñānaṃ gayāśrāddhaṃ maraṇaṃ gograheṣu ca | vāsaḥ puṃsāṃ dvārakāyāṃ muktireṣā caturvidhā

മോക്ഷം നാലുവിധമെന്ന് പറയുന്നു—ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ, ഗയയിലെ ശ്രാദ്ധത്തിലൂടെ, ഗോശാലകളിൽ (ഗോവുകളുടെ ആശ്രയത്തിൽ) മരണമിലൂടെ, ദ്വാരകയിൽ വാസത്തിലൂടെ।

ब्रह्मज्ञानम्knowledge of Brahman
ब्रह्मज्ञानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (ब्रह्मणः ज्ञानम्)
गयाश्राद्धम्śrāddha at Gayā
गयाश्राद्धम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगया (प्रातिपदिक) + श्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (गयायां श्राद्धम्)
मरणम्death
मरणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
गोग्रहेषुin cow-sheds/cow-enclosures
गोग्रहेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; तत्पुरुष (गवां ग्रहाः = गोशालाः/गोस्थानानि)
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वासःdwelling/residence
वासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
पुंसाम्of men/people
पुंसाम्:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुम् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
द्वारकायाम्in Dvārakā
द्वारकायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वारका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
एषाthis
एषा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
चतुर्विधाfourfold/of four kinds
चतुर्विधा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; द्विगु (चतस्रो विधाः यस्याः)

Sūta (deduced: Prabhāsa Khaṇḍa narration style)

Tirtha: Dvārakā (as mokṣa-vāsa); Gayā (as pitṛ-tīrtha)

Type: kshetra

Scene: A four-panel allegory: a sage in jñāna-mudrā; a son offering piṇḍa at Gayā; an aged devotee near a cowshed with cows; a pilgrim residing in Dvārakā near the sea-temple—each labeled as a mokṣa-door.

G
Gayā
D
Dvārakā
B
Brahman

FAQs

Mokṣa is accessible through both jñāna and powerful sacred-place disciplines, with Dvārakā-vāsa highlighted as one such means.

Dvārakā is elevated as a liberation-granting residence; Gayā is referenced for its śrāddha power.

Gayā-śrāddha, and the observance of dwelling in Dvārakā (vāsa) as a spiritual discipline.