Adhyaya 53

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवोज्जयनीपीठमस्ति कामप्रदं नृणाम् । प्रभूताश्चर्यसंयुक्तं बहुसिद्धनिषेवितम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെയേ ഉജ്ജയിനിയുടെ പവിത്ര പീഠം ഉണ്ട്; അത് മനുഷ്യർക്കു ഇഷ്ടഫലം നൽകുന്നതാണ്. അതു അനവധി അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും അനേകം സിദ്ധന്മാർ സേവിക്കുന്നതുമാണ്।

Verse 2

यस्य मध्यगतो नित्यं स्वयमेव महेश्वरः । महाकालस्वरूपेण स तिष्ठति द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്വയം മഹേശ്വരൻ നിത്യവും വിരാജിക്കുന്നു; മഹാകാലസ്വരൂപത്തിൽ അവിടെയവൻ പ്രതിഷ്ഠിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 3

वैशाख्यां यो नरस्तत्र कृत्वा श्राद्धं समाहितः । ततः पश्यति देवेशं महाकाल इति स्मृतम् । पूजयेद्दक्षिणां मूर्तिं समाश्रित्य द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! വൈശാഖമാസത്തിൽ ആരെങ്കിലും അവിടെ ഏകാഗ്രചിത്തനായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, തുടർന്ന് ‘മഹാകാലൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ദേവേശനെ ദർശിക്കുന്നു. ദക്ഷിണാഭിമുഖമായ മൂർത്തിയെ ആശ്രയിച്ച് പൂജിക്കണം।

Verse 4

दश पूर्वान्दशातीतानात्मानं च द्विजोत्तमाः । पुरुषान्स समुद्धृत्य शिवलोके महीयते

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! അവൻ സ്വയം ഉൾപ്പെടെ പത്ത് മുൻതലമുറകളെയും പത്ത് പിന്‍തലമുറകളെയും ഉദ്ധരിച്ച് ശിവലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।

Verse 5

यो यं काममभिध्याय तत्र पीठं प्रपूजयेत् । संपूज्य योगिनीवृंदं कन्यकावृन्दमेव च

ഏതു ആഗ്രഹം ധ്യാനിച്ച് അവിടെ ആ പീഠത്തെ പൂജിക്കുകയും, യോഗിനീവൃന്ദത്തെയും കന്യകാവൃന്ദത്തെയും കൂടി വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—

Verse 6

स तत्कृत्स्नमवाप्नोति यदपि स्यात्सुदुर्लभम् । तत्र वैशाखमासस्य पौर्णमास्यां समाहितः

അവൻ എല്ലാം പ്രാപിക്കുന്നു—അതിവിശേഷം ദുർലഭമായതായാലും—പ്രത്യേകിച്ച് അവിടെ വൈശാഖമാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിയിൽ സമാഹിതചിത്തനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ।

Verse 7

श्रद्धायुक्तो नरो यो वा उपवासपरः शुचिः । करोति जागरं तस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ശ്രദ്ധയോടെ, ശുചിയായി ഉപവാസപരനായിട്ട്, അവന്റെ സന്നിധിയിൽ ഭക്തിയോടെ രാത്രിജാഗരണം ചെയ്യുന്നവൻ ജരാമരണവജ്ജിതമായ പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 8

किं व्रतैः किं वृथा दानैः किं जपैर्नियमेन वा । महाकालस्य ते सर्वे कलां नार्हंति षोडशीम्

വ്രതങ്ങളാൽ എന്ത്? വ്യർത്ഥ ദാനങ്ങളാൽ എന്ത്? ജപവും നിയമവും കൊണ്ടെന്ത്? അവയെല്ലാം ചേർന്നാലും മഹാകാലന്റെ ഷോഡശീ കലയുടെ തുല്യമാകില്ല।

Verse 9

सूत उवाच । तत्रैवास्ति महाभागा भ्रूणगर्तेति विश्रुता । गर्ता सुविपुलाकारा सर्वपातकनाशिनी

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെയേ ‘ഭ്രൂണഗർത്താ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ മഹാപുണ്യതീർത്ഥം ഉണ്ട്. അതൊരു അതിവിശാലമായ ഗർത്തം; സർവ്വപാപനാശിനി.

Verse 10

ब्रह्महत्याविनिर्मुक्तः सौदासो यत्र पार्थिवः । स्त्रीहत्यया विनिर्मुक्तः सुषेणो वसुधाधिपः

ആ പുണ്യസ്ഥാനത്ത് രാജാവ് സൗദാസൻ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി; ഭൂമിയാധിപനായ സുഷേണനും സ്ത്രീഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.

Verse 11

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं तस्य सौदासस्य महीपतेः । ब्रह्मण्यस्यापि संजाता तदस्माकं प्रकीर्तय

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ബ്രാഹ്മണഭക്തനായിരുന്ന രാജാവ് സൗദാസന് ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? അത് ഞങ്ങൾക്ക് വിവരിച്ചു പറയുക.

Verse 12

श्रूयते स महीपालो ब्राह्मणानां हिते रतः । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मघ्नः सोऽभवत्कथम्

ആ രാജാവ് ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതത്തിൽ നിരതനായിരുന്നു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ കർമ്മംകൊണ്ടോ, മനസ്സുകൊണ്ടോ, വാക്കുകൊണ്ടോ—അവൻ എങ്ങനെ ബ്രഹ്മഘ്നനായി?

Verse 13

विमुक्तश्च कथं भूयो भ्रूणगर्तामुपाश्रितः । सापि गर्ता कथं जाता सर्वं नो वद विस्तरात्

വിമുക്തനായ ശേഷം അവൻ വീണ്ടും ‘ഭ്രൂണഗർത്താ’യെ എങ്ങനെ ആശ്രയിച്ചു? ആ ഗർത്തം എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു? എല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയുക.

Verse 14

सूत उवाच । यदा लिंगस्य पातोऽभूद्देवदेवस्य शूलिनः । तदा स लज्जयाविष्टो लिंगाभावाद्द्विजोत्तमाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ദേവദേവനായ ശൂലധാരി ശിവന്റെ ലിംഗം പതിച്ചപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ലിംഗാഭാവം മൂലം അദ്ദേഹം ലജ്ജയിൽ ആകുലനായി।

Verse 15

कृत्वाऽतिविपुलां गर्तां प्रविवेश ततः परम् । न कस्यचित्तदात्मानं दर्शयामास शूलधृक्

അത്യന്തം വിശാലമായ ഒരു ഗർത്തം ഉണ്ടാക്കി ശൂലധാരി അതിൽ പ്രവേശിച്ചു; അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം ആരോടും തന്റെ സ്വരൂപം വെളിപ്പെടുത്തിയില്ല।

Verse 16

एवं सा तत्र संजाता गर्ता ब्राह्मणसत्तमाः । यथा तस्यां विपाप्माभूत्सौ दासस्तद्वदाम्यहम्

ഇങ്ങനെ അവിടെ ആ ഗർത്തം ഉണ്ടായി, ഹേ ബ്രാഹ്മണസത്തമന്മാരേ; ഇപ്പോൾ അതേ സ്ഥലത്ത് സൗദാസൻ എങ്ങനെ പാപമുക്തനായി എന്നത് ഞാൻ പറയുന്നു।

Verse 17

आसीन्मित्रसहोनाम राजा परमधार्मिकः । सौदासस्तत्सुतः साक्षात्सूर्यवंशसमुद्भवः

മിത്രസഹ എന്ന പേരിൽ പരമധാർമ്മികനായ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ പുത്രൻ സൗദാസൻ സാക്ഷാൽ സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ചവൻ ആയിരുന്നു।

Verse 18

तेनेष्टं विपुलैर्यज्ञैः सुवर्णवरदक्षिणैः । असंख्यातानि दानानि प्रदत्तानि महात्मना

ആ മഹാത്മാവ് വിപുലമായ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി, സ്വർണ്ണമായ ശ്രേഷ്ഠ ദക്ഷിണകൾ നൽകി; കൂടാതെ അസംഖ്യ ദാനങ്ങളും അർപ്പിച്ചു।

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा

അപ്പോൾ ഒരു സമയത്ത് ദ്വാദശവർഷ സത്രയാഗം യഥാന്യായമായി പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, വിധിദൃഷ്ടമായ കർമങ്ങൾ നിയമപ്രകാരം യഥാവിധി നിർവഹിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 20

क्रूराक्षः क्रूरबुद्धिश्च राक्षसौ बलवत्तरौ । यज्ञविघ्नाय संप्राप्तौ संप्राप्ते रजनीमुखे

രാത്രി അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ അത്യന്തം ബലവാന്മാരായ ക്രൂരാക്ഷനും ക്രൂരബുദ്ധിയും എന്ന രണ്ടു രാക്ഷസർ യാഗം തടസ്സപ്പെടുത്തുവാൻ അവിടെ എത്തി।

Verse 21

राक्षसैर्बहुभिः सार्धं तथान्यैर्भूतसंज्ञितैः । पिशाचैश्च दुराधर्षैर्यज्ञविध्वंसतत्परैः

അനേകം രാക്ഷസരോടൊപ്പം ‘ഭൂത’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റു സത്ത്വങ്ങളും, ദുർധർഷരായ പിശാചുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു; എല്ലാവരും യാഗധ്വംസത്തിൽ തത്പരർ।

Verse 22

अथ ते राक्षसाः सर्वे किंचिच्छिद्रमवेक्ष्य च । विविशुर्यज्ञवाटं तं प्रसर्पन्तः समंततः

അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസർ എല്ലാവരും ചെറിയൊരു വിടവ് കണ്ടു, എല്ലാദിക്കിലും ഇഴഞ്ഞ് ആ യാഗവാടത്തിലേക്ക് കടന്നു।

Verse 23

निघ्नन्तो ब्राह्मणश्रेष्ठान्भक्षयन्तो हवींषि च । तथा यानि विचित्राणि यज्ञार्थे कल्पितानि च

അവർ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരെ വധിച്ചും ഹവിസ്സുകൾ ഭക്ഷിച്ചും, യാഗാർത്ഥം ഒരുക്കിയിരുന്ന വിവിധ വിചിത്ര ദ്രവ്യങ്ങളും ക്രമീകരണങ്ങളും കൂടി നശിപ്പിച്ചു।

Verse 24

एतस्मिन्नंतरे तत्र हाहाकारो महानभूत् । भक्ष्यमाणेषु विप्रेषु राक्षसैर्बलवत्तरैः

അന്നേ നിമിഷം അവിടെ മഹാ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു; അതിബലവാന്മാരായ രാക്ഷസർ ബ്രാഹ്മണ ഋഷിമാരെ ഭക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 25

ततो मैत्रसहिः क्रुद्धस्त्यक्त्वा दीक्षाव्रतं नृपः । आदाय सशरं चापं ध्वंसयामास वीक्ष्य तान्

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ മൈത്രസഹി രാജാവ് ദീക്ഷാവ്രതം ഉപേക്ഷിച്ച്, ശരങ്ങളോടുകൂടിയ ധനുസ്സ് എടുത്ത് അവരെ കണ്ട ഉടൻ സംഹരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 26

कृतरक्षो वसिष्ठेन स्वयमेव पुरोधसा । क्रूराक्षं सूदयामास राक्षसैर्बहुभिः सह

സ്വന്തം പുരോഹിതനായ വസിഷ്ഠൻ സ്വയം രക്ഷാവിധി ചെയ്ത് കാത്തശേഷം, രാജാവ് ക്രൂരാക്ഷനെ അനേകം രാക്ഷസന്മാരോടൊപ്പം വധിച്ചു.

Verse 27

क्रूरबुद्धिरथो वीक्ष्य हतं श्रेष्ठं सहोदरम् । तं च पार्थिवशार्दूलमगम्यं ब्रह्मतेजसा

അപ്പോൾ ക്രൂരബുദ്ധി തന്റെ ശ്രേഷ്ഠനായ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരൻ ഹതനായത് കണ്ടു; ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ അഗമ്യനായ ആ രാജശാർദൂലനെയും ദർശിച്ചു.

Verse 28

हतशेषान्समादाय राक्षसान्बलसंयुतः । पलायनं भयाच्चक्रे क्षतांगस्तस्य सायकैः

ശേഷിച്ച രാക്ഷസരെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, ബലവാനായ അവൻ ഭയത്തോടെ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; ആ രാജാവിന്റെ ശരങ്ങളാൽ അവന്റെ ശരീരം ക്ഷതപ്പെട്ടു.

Verse 29

ततस्तद्वैरमाश्रित्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य राक्षसः । छिद्रमन्वेषयामास तद्वधाय दिवानिशम्

അനന്തരം ആ രാക്ഷസൻ ജ്യേഷ്ഠഭ്രാതാവിനോടുള്ള വൈരം ആശ്രയിച്ച്, അവനെ വധിക്കുവാൻ പകലും രാത്രിയും ഒരു ദൗർബല്യം (ഛിദ്രം) തേടിക്കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 30

एवं सवीक्षमाणस्य तस्य च्छिद्रं महात्मनः । समाप्तिमगमद्विप्राः सत्रं तद्द्वादशाब्दिकम्

ഇങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവിൽ ഛിദ്രം തേടി കർശനമായി നിരീക്ഷിച്ചിരുന്നിട്ടും, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ബ്രാഹ്മണർ ആ ദ്വാദശവർഷീയ സത്രയാഗം വിധിപൂർവ്വം പൂർത്തിയാക്കി സമാപ്തിയിലേക്കെത്തിച്ചു।

Verse 31

न सूक्ष्ममपि संप्राप्तं छिद्रं तेन दुरात्मना । वसिष्ठविहिता रक्षा सत्रे तस्य महीपतेः

ആ ദുരാത്മാവിന് അതിസൂക്ഷ്മമായ ഛിദ്രം പോലും ലഭിച്ചില്ല; കാരണം വസിഷ്ഠൻ വിധിച്ച രക്ഷ ആ മഹീപതിയുടെ സത്രയാഗത്തെ കാത്തുകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 32

अथासौ ब्राह्मणान्सर्वान्विसृज्याहितदक्षिणान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वसिष्ठमिदमब्रवीत्

അനന്തരം അവൻ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണർക്കും യഥോചിത ദക്ഷിണ നൽകി അവരെ വിടവാങ്ങിച്ചു; പിന്നെ അഞ്ജലി ചേർത്ത് വസിഷ്ഠനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 33

स्वहस्तेन गुरोद्याहं त्वां भोजयितुमुत्सहे । क्रियतां तत्प्रसादो मे भुक्त्वाद्य मम मन्दिरे

ഹേ ഗുരുദേവാ! ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം കൈകളാൽ നിങ്ങളെ ഭോജിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയചെയ്ത് അനുഗ്രഹിക്കണം—ഇന്ന് എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ഭോജനം സ്വീകരിക്കൂ।

Verse 34

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय वसिष्ठो मुनिसत्तमः । क्षालितांघ्रिः स्वयं तेन निविष्टो भोजनाय वै

സൂതൻ പറഞ്ഞു—‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് മുനിശ്രേഷ്ഠൻ വസിഷ്ഠൻ സമ്മതിച്ചു. രാജാവ് സ്വയം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ കഴുകി; പിന്നെ അദ്ദേഹം ഭോജനാർത്ഥം ഇരുന്നു.

Verse 35

कूरबुद्धिरथो वीक्ष्य तदर्थं चामिषं शुभम् । सुसंस्कृतं विधानेन सूपकारैर्द्विजोत्तमाः

അനന്തരം ആ മന്ദബുദ്ധി ആ ലക്ഷ്യത്തിനായി ഒരുക്കിയ ശുഭമാംസം കണ്ടു—വിധിപ്രകാരം നിപുണ പാചകരാൽ നന്നായി സംസ്കരിച്ച് പാകം ചെയ്തതു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, അവൻ തന്റെ കുതന്ത്രം ആരംഭിച്ചു.

Verse 36

उखां कृत्वा ततस्तादृक्तत्प्रमाणामतर्किताम् । महामांसाभृतां कृत्वा तां जहारामिषान्विताम्

അപ്പോൾ അവൻ അതേ അളവിലുള്ള, ആരും സംശയിക്കാത്തവിധം ഒരു കലശം ഉണ്ടാക്കി. അതിൽ മഹത്തായ മാംസം നിറച്ച്, മാംസഭാരമുള്ള ആ കലശം എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി.

Verse 37

अथासौ मुनिशार्दूलो भुंजानो बुबुधे हि तत् । महामांसमिति क्रुद्धस्तत्र प्रोवाच मन्युमान्

അപ്പോൾ ആ മുനിശാർദൂലൻ ഭോജനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ തന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു—‘ഇത് മഹാമാംസം!’ എന്ന്. ക്രോധവും രോഷവും നിറഞ്ഞ് അവിടെ പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 38

महामांसाशनं यस्मात्कारितोऽहं त्वयाधम । रक्षोवद्राक्षसस्तस्मात्त्वमद्यैव भविष्यसि

‘ഹേ അധമാ! നീ എന്നെ മഹാമാംസം ഭക്ഷിപ്പിച്ചു; അതുകൊണ്ട് നീ ഇന്നുതന്നെ രാക്ഷസസ്വഭാവമുള്ള രാക്ഷസനാകും.’

Verse 39

ततः संशोधयामास तस्य मांसस्य चागमम् । निपुणं सूपकारांस्तान्दृष्ट्वा राजा पृथक्पृथक्

അപ്പോൾ രാജാവ് ആ മാംസത്തിന്റെ ഉത്ഭവം സൂക്ഷ്മമായി അന്വേഷിച്ചു. നിപുണരായ പാചകരെ കണ്ടിട്ട്, അവരെ ഒരൊരുത്തരായി വേർതിരിച്ച് പരിശോധിച്ചു ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 40

तेऽब्रुवन्नैतदस्माभिः श्रपितं मांसमीदृशम् । श्रद्धीयतां महीपाल नान्येन मनुजेन वा

അവർ പറഞ്ഞു—“ഇത്തരത്തിലുള്ള വേവിച്ച മാംസം ഞങ്ങൾ തയ്യാറാക്കിയതല്ല. ഹേ മഹീപാലാ, വിശ്വസിക്കണം; ഞങ്ങളെ ഒഴികെ മറ്റൊരു മനുഷ്യനും ഇത് ചെയ്തിട്ടില്ല.”

Verse 41

राक्षसं वा पिशाचं वा दानवं वा विना विभो । एतज्ज्ञात्वा ततो नाथ यद्युक्तं तत्समाचर

ഹേ വിഭോ, രാക്ഷസനോ പിശാചോ ദാനവനോ ഇല്ലാതെ ഇത് സംഭവിക്കുകയില്ല. ഹേ നാഥാ, ഇത് അറിഞ്ഞ് യുക്തമായതു തന്നെ ചെയ്യുക.

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे तस्य नारदो मुनिसत्तमः । समागत्याब्रवीत्सर्वं तद्राक्षसविचेष्टितम्

അതിനിടയിൽ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ എത്തി, “ഇതെല്ലാം രാക്ഷസന്റെ കുതന്ത്രചേഷ്ടയാണ്” എന്നു മുഴുവനും പറഞ്ഞു.

Verse 43

तच्छ्रुत्वा कोपमापन्नः स राजा शप्तुमुद्यतः । वसिष्ठं स्वकरे कृत्वा जलं सौदासभूपतिः । शापोद्यतं च तं दृष्ट्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

അത് കേട്ട് രാജാവ് കോപാകുലനായി ശപിക്കാൻ ഒരുങ്ങി. സൗദാസഭൂപതി വസിഷ്ഠനെ മനസ്സിൽ ധരിച്ചു സ്വന്തം കൈയിൽ ജലം എടുത്ത് ശാപോച്ചാരണത്തിന് സന്നദ്ധനായി നിന്നു; അവൻ ശപിക്കാൻ തയ്യാറായതു കണ്ട നാരദൻ അവനോട് വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 44

निघ्नन्तो वा शपन्तो वा द्विषन्तो वा द्विजातयः । नमस्कार्या महीपाल तथापि स्वहितेच्छुना । गुरुरेष पुनर्मान्यस्तव पार्थिवसत्तम

ഹേ മഹീപാലാ! ദ്വിജർ അടിച്ചാലും, ശപിച്ചാലും, ദ്വേഷിച്ചാലും—സ്വഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവരെ നമസ്കരിക്കേണ്ടതാണ്. ഹേ പാർത്ഥിവസത്തമാ! ഈ ഗുരു നിനക്കാൽ വീണ്ടും ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ ആകുന്നു.

Verse 45

तस्मान्नार्हसि शप्तुं त्वं प्रतिशापेन सन्मुनिम् । निषिद्धः स तथा भूपस्ततस्तत्सलिलं करात् । पादयोः कृत्स्नमुपरि प्रमुमोच ततः परम्

അതുകൊണ്ട് നീ പ്രതിശാപംകൊണ്ട് ആ സന്മുനിയെ ശപിക്കേണ്ടതല്ല. ഇങ്ങനെ നിരോധിക്കപ്പെട്ട രാജാവ് കൈയിലെ ആ ജലം വിട്ട്, പിന്നെ അതിനെ മുഴുവനായും തന്റെ ഇരുപാദങ്ങളിലുമേൽ ഒഴിച്ചു.

Verse 46

अथ तौ चरणौ तस्य तप्त शापोदकप्लुतौ । दग्धौ कृष्णत्वमापन्नौ तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः

അപ്പോൾ ശാപത്തിനായി ചൂടാക്കിയ ജലത്തിൽ നനഞ്ഞ അവന്റെ ഇരുപാദങ്ങളും ദഗ്ധമായി, അതേ ക്ഷണത്തിൽ കറുത്തതായി മാറി, ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ!

Verse 47

कल्माषपाद इत्युक्तस्ततःप्रभृति स क्षितौ । भूपालो द्विजशार्दूला ना्म्ना तेन विशेषतः

അന്നുമുതൽ ഭൂമിയിൽ ആ രാജാവ് ‘കൽമാഷപാദൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു, ഹേ ദ്വിജശാർദൂലന്മാരേ! ആ പേരിനാലേ അവൻ പ്രത്യേകമായി പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 48

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे विप्रो वसिष्ठो लज्जयान्वितः । ज्ञात्वा दत्तं वृथा शापं तस्य भूमिपतेस्तदा

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇതിനിടയിൽ ബ്രാഹ്മണൻ വസിഷ്ഠൻ ലജ്ജയാൽ നിറഞ്ഞു; അപ്പോൾ ആ ഭൂമിപതിക്കു നൽകിയ ശാപം വ്യർത്ഥമായിപ്പോയെന്ന് അവൻ അറിഞ്ഞു.

Verse 49

उवाच व्यर्थः शापोऽयं तव दत्तो मया नृप । न च मे जायते वाक्यमसत्यं हि कथंचन

അവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപാ! ഞാൻ നിനക്കു നൽകിയ ഈ ശാപം വ്യർത്ഥമായി. എങ്കിലും എന്റെ വാക്കിൽ നിന്നു ഒരുവിധത്തിലും അസത്യം ഉദിക്കുന്നില്ല.

Verse 50

तस्मात्त्वं राक्षसो भूत्वा कञ्चित्कालं नृपो त्तम । स्वरूपं लप्स्यसे भूयो यस्मिन्काले शृणुष्व तम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ നൃപോത്തമാ! നീ കുറച്ചുകാലം രാക്ഷസനായി ഇരിക്കും. പിന്നെ വീണ്ടും നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം പ്രാപിക്കും—അത് ഏത് സമയത്താണെന്ന് എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.

Verse 51

यदा त्वं क्रूरबुद्धिं तं राक्षसं निहनिष्यसि । तदा त्वं लप्स्यसे मोक्षं राक्षसत्वात्सुदारुणात्

നീ ക്രൂരബുദ്ധിയുള്ള ആ രാക്ഷസനെ വധിക്കുന്നപ്പോൾ, അത്യന്തം ഭീകരമായ രാക്ഷസത്വത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.

Verse 52

सूत उवाच । एतस्मिन्नन्तरे राजा यातुधानो बभूव सः । ऊर्ध्वकेशो महाकायः कृष्णदन्तो भया नकः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇതിനിടയിൽ ആ രാജാവ് യാതുധാനൻ (രാക്ഷസൻ) ആയി. മുടി നിവർന്നുനിന്നു; മഹാകായൻ; കറുത്ത പല്ലുകളോടെ ഭയാനകനായി തോന്നി.

Verse 53

ततो जघान विप्रेन्द्रान्राक्षसं भावमाश्रितः । यज्ञान्विध्वंसयामास मुनीनामाश्रमानपि

പിന്നീട് രാക്ഷസഭാവം സ്വീകരിച്ച് അവൻ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വധിച്ചു. യജ്ഞങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചു; മുനിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങളും തകർത്തു.

Verse 54

कस्यचित्त्वथ कालस्य क्रूर बुद्धिः स राक्षसः । ज्ञात्वा तं राक्षसीभूतमेकदाऽयुधवर्जितम्

കുറച്ചു കാലത്തിനുശേഷം, ക്രൂരബുദ്ധിയായ ആ രാക്ഷസൻ, രാജാവ് രാക്ഷസനായി മാറിയെന്നും ഒരിക്കൽ ആയുധമില്ലാത്തവനാണെന്നും അറിഞ്ഞു.

Verse 55

भ्रातुर्वधकृतं वैरं स्मरमाणस्ततः परम् । तद्वधार्थं समायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

സഹോദരന്റെ വധത്താലുണ്ടായ വൈരാഗ്യം ഓർമ്മിച്ചുകൊണ്ട്, അവനെ കൊല്ലാനായി അനേകം രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവൻ അവിടെ എത്തി.

Verse 56

ततस्तं वेष्टयित्वापि समंताद्राक्षसो नृपम् । प्रोवाच वचनं क्रुद्धो नादेनापूरयन्दिशः

പിന്നീട് ആ രാക്ഷസൻ രാജാവിനെ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും വളഞ്ഞ്, കോപത്തോടെ ദിശകളെ മുഴക്കിക്കൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.

Verse 57

त्वया यो निहतोऽस्माकं ज्येष्ठो भ्राता सुदुर्मते । वसिष्ठस्य बलाद्यज्ञे तस्याद्य फलमाप्नुहि

'എടാ ദുഷ്ടബുദ്ധേ! വസിഷ്ഠന്റെ ബലത്താൽ യാഗത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരനെ നീ കൊന്നു, ആ കർമ്മത്തിന്റെ ഫലം ഇന്ന് അനുഭവിച്ചുകൊള്ളുക.'

Verse 58

राजोवाच । यद्ब्रवीषि दुराचार कर्मणा तत्समाचर । शारदस्येव मेघस्य गर्जितं तव निष्फलम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ഹേ ദുരാചാരി! നീ പറയുന്ന കാര്യം പ്രവൃത്തിയിലൂടെ കാണിക്കുക. ശരത്കാലത്തെ മേഘം പോലെ നിന്റെ ഗർജ്ജനം നിഷ്ഫലമാണ്.'

Verse 59

एवमुक्त्वा समादाय ततो वृक्षं स पार्थिवः । प्राद्रवत्संमुखं तस्य गर्जमानो यथा घनः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ രാജാവ് ഒരു വൃക്ഷം എടുത്തുകൊണ്ട് അവന്റെ നേരെ പാഞ്ഞു; ഘനമേഘംപോലെ ഗർജിച്ചു.

Verse 60

सोऽपि वृक्षं समुत्पाट्य क्रोधसंरक्तलोचनः । त्रिशंखां भृकुटीं कृत्वा तस्याप्यभिमुखं ययौ

അവനും ഒരു വൃക്ഷം വേരോടെ പിഴുതെടുത്തു; കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, ഭ്രൂകുടി മൂന്നു മടക്കമായി ചുരുക്കി, അവന്റെ നേരെ മുന്നേറി.

Verse 61

कृतवन्तौ वने तत्र बहुवृक्षक्षयावहम्

ആ വനത്തിൽ അവർ ഇരുവരും മഹാവിനാശം വരുത്തി; അനേകം വൃക്ഷങ്ങൾ നശിച്ചു വീണു.

Verse 62

अथ तं श्रांतमालोक्य कूरबुद्धिं महीपतिः । प्रगृह्य पादयोर्वेगाद्भ्रामयामास पुष्करे

പിന്നീട് ആ മന്ദബുദ്ധി ക്ഷീണിച്ചതായി കണ്ട രാജാവ്, അവന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ച് വേഗത്തിൽ താമര നിറഞ്ഞ ജലത്തിൽ ചുറ്റിച്ചു.

Verse 63

ततश्चास्फोटयामास भूमौ कोपसमन्वितः । चक्रे चामिषखण्डं स पिष्ट्वापिष्ट्वा मुहुर्मुहुः

പിന്നീട് കോപം നിറഞ്ഞ് അവനെ നിലത്ത് അടിച്ചെറിഞ്ഞു; വീണ്ടും വീണ്ടും ചതച്ച് മാംസക്കട്ടകളാക്കി.

Verse 64

तस्मिंस्तु निहते शूरे राक्षसे स महीपतिः । राक्षसत्वाद्विनिर्मुक्तो लेभे कायं नृपोद्भवम्

ആ വീരരാക്ഷസൻ നിഹതനായപ്പോൾ, ആ മഹീപതി രാക്ഷസത്വത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി രാജവംശജനു യോജ്യമായ ദേഹം വീണ്ടും പ്രാപിച്ചു।

Verse 65

ततस्ते राक्षसाः शेषाः समंतात्तं महीपतिम् । परिवार्य महावृक्षैर्जघ्नुः पाषाणवृष्टिभिः

പിന്നീട് ശേഷിച്ച രാക്ഷസന്മാർ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും ആ മഹീപതിയെ ചുറ്റി, മഹാവൃക്ഷങ്ങൾ എറിഞ്ഞും കല്ലുകളുടെ മഴ പെയ്തും അവനെ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 66

ततस्तानपि भूपालो जघान प्रहसन्निव । वृक्षहस्तस्तु विश्रब्धो लीलया द्विजसत्तमाः

അപ്പോൾ ഭൂപാലൻ അവരെയും ചിരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ വധിച്ചു; കൈയിൽ ഒരു വൃക്ഷം പിടിച്ച്, നിർഭയനും ശാന്തനുമായി, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ലീലപോലെ അത് ചെയ്തു।

Verse 67

ततश्च स्वपुरं प्राप्तः संप्रहृष्टतनूरुहः । राक्षसानां वधं कृत्वा लब्ध्वा देहं पुरातनम्

പിന്നീട് അവൻ സ്വന്തം നഗരത്തിലെത്തി; ആനന്ദത്തിൽ അവന്റെ ശരീരരോമങ്ങൾ എഴുന്നേറ്റു. രാക്ഷസന്മാരെ വധിച്ച്, തന്റെ പൂർവ്വദേഹം വീണ്ടും പ്രാപിച്ചു।

Verse 68

ततस्तं तेजसा हीनं दुर्गंधेन समावृतम् । ब्रह्महत्योद्भवैश्चिह्नैरन्यैरपि पृथग्विधैः

പിന്നീട് അവർ അവനെ തേജസ്സില്ലാത്തവനായി, ദുർഗന്ധം മൂടിയവനായി, ബ്രഹ്മഹത്യയിൽ നിന്നുയർന്ന ചിഹ്നങ്ങളാലും മറ്റു നാനാവിധ മാലിന്യങ്ങളാലും അടയാളപ്പെട്ടവനായി കണ്ടു।

Verse 69

दृष्ट्वा ते मंत्रिणस्तस्य पुत्र पौत्रास्तथा परे । नोपसर्पंति भूपालं पापस्पर्शभयान्विताः

അവനെ അങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ മന്ത്രിമാരും പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും മറ്റുള്ളവരും പാപസ്പർശഭയത്താൽ രാജാവിനടുത്തേക്ക് ചെന്നില്ല।

Verse 70

ऊचुश्च पार्थिवश्रेष्ठ न त्वमर्हसि संगमम् । कर्तुं सार्धमिहास्माभिर्ब्रह्महत्या न्वितो यतः

അവർ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ! നീ ഇവിടെ ഞങ്ങളോടൊപ്പം സംഗമിക്കുവാൻ അർഹനല്ല; കാരണം നീ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്താൽ മലിനനായിരിക്കുന്നു।

Verse 71

तस्माद्वसिष्ठमाहूय प्रायश्चित्तं समाचर । अशुद्धं शुद्धिमायाति येन गात्रमिदं तव

അതുകൊണ്ട് വസിഷ്ഠനെ വിളിച്ചു പ്രായശ്ചിത്തം ആചരിക്ക; അതിനാൽ നിന്റെ ഈ അശുദ്ധ ദേഹം ശുദ്ധി പ്രാപിക്കും।

Verse 72

ततः स पार्थिवस्तूर्णं वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । समाहूयाब्रवीद्वाक्यं दूरस्थो विनयान्वितः

അപ്പോൾ ആ രാജാവ് ഉടൻ മുനിപുങ്ഗവനായ വസിഷ്ഠനെ വിളിച്ചു വരുത്തി, അകലെയായി നിന്നുകൊണ്ട് വിനയത്തോടെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 73

तव प्रसादतो विप्र स हतो राक्षसो मया । मुक्तशापोऽस्मि संजातः परं शृणु वचो मुने

ഹേ വിപ്രാ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആ രാക്ഷസനെ ഞാൻ വധിച്ചു. ഞാൻ ശാപമുക്തനായിരിക്കുന്നു; ഇനി, ഹേ മുനേ, എന്റെ തുടർവാക്കുകൾ കേൾക്കുക।

Verse 74

मम गात्रात्सुदुर्गंधः समुद्गच्छति सर्वतः । भाराक्रांतानि गात्राणि सर्वाण्येवाचलानि च

എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ദുർഗന്ധം ഉയരുന്നു; ഭാരത്താൽ അമർന്ന എന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും അചലമായിരിക്കുന്നു।

Verse 75

तत्किमेतद्द्विजश्रेष्ठ तेजो हानिरतीव मे । मंत्रिणोऽपि तथा पुत्रा न स्पृशंति यतोऽद्य माम्

ഇത് എന്ത്, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ? എന്റെ തേജസ് അത്യന്തം ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് മന്ത്രിമാരും പുത്രന്മാരും പോലും എന്നെ സ്പർശിക്കുന്നില്ല।

Verse 76

वसिष्ठ उवाच । राक्षसत्वं प्रपन्नेन त्वया पार्थिवसत्तम । ब्राह्मणा बहवो ध्वस्तास्तथा विध्वंसिता मखाः । तेषां त्वं पार्थिवश्रेष्ठ संस्पृष्टो ब्रह्महत्यया

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർത്ഥിവസത്തമ! നീ രാക്ഷസത്വത്തിലേക്ക് പതിച്ച് അനേകം ബ്രാഹ്മണരെ നശിപ്പിക്കുകയും യാഗങ്ങളെ ധ്വംസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു; അതിനാൽ, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, നീ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം സ്പർശിച്ചവനായി।

Verse 77

राजोवाच । तदर्थं देहि मे विप्र प्रायश्चित्तं विशुद्धये । येन निर्मुक्तपापोऽहं राज्यं प्राप्नोमि चात्मनः

രാജാവ് പറഞ്ഞു—അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രാ! എന്റെ വിശുദ്ധിക്കായി എനിക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം നൽകുക; അതിലൂടെ ഞാൻ പാപമുക്തനായി എന്റെ രാജ്യംയും ആത്മകല്യാണവും വീണ്ടും പ്രാപിക്കട്ടെ।

Verse 78

वसिष्ठ उवाच । अत्रार्थे तीर्थयात्रां त्वं कुरु पार्थिव सत्तम । निर्ममो निरहंकारस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഈ കാര്യത്തിനായി, ഹേ പാർത്ഥിവസത്തമ! നീ തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യുക; മമതയും അഹങ്കാരവും വിട്ടാൽ പിന്നെ നീ സിദ്ധിയും വിശുദ്ധിയും പ്രാപിക്കും।

Verse 79

ततः स पार्थिवश्रेष्ठः संयतात्मा जितेंद्रियः । प्रयागादिषु तीर्थेषु स्नानं चक्रे समा हितः

അപ്പോൾ ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ സംയതാത്മാവായി ജിതേന്ദ്രിയനായി, പ്രയാഗാദി തീർത്ഥങ്ങളിൽ സമാഹിതചിത്തത്തോടെ സ്നാനം ആചരിച്ചു.

Verse 80

न नश्यति स दुर्गंधो न च तेजः प्रवर्धते । न कायो लघुतां याति नालस्येन विमुच्यते

ആ ദുർഗന്ധം നശിക്കുകയില്ല; തേജസ്സും വർധിക്കുകയില്ല; ശരീരം ലഘുവാകുകയില്ല; ആലസ്യത്തിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനവും ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 81

ततः संभ्रममाणश्च कदाचि द्द्विजसत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे स्नानार्थं समुपागतः

അനന്തരം, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഒരിക്കൽ അവൻ വ്യാകുലനായി ആശങ്കിതനായി സ്നാനാർത്ഥം ചമത്കാരപുര ക്ഷേത്രഭൂമിയിലേക്കു എത്തി.

Verse 82

सुश्रांतः क्षुत्पिपासार्तो निशीथे तमसावृते । गर्तायां पतितोऽकस्मात्पूर्णायां पयसा नृपः

അത്യന്തം ക്ഷീണിതനായി, വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതനായി, ഇരുട്ടാൽ മൂടപ്പെട്ട നിശീഥത്തിൽ ആ രാജാവ് അപ്രതീക്ഷിതമായി വെള്ളം നിറഞ്ഞ കുഴിയിലേക്കു വീണു.

Verse 83

कृच्छ्रात्ततो विनिष्क्रांतस्तीर्थात्तस्मान्महीपतिः । यावत्पश्यति चात्मानं द्वादशार्कसमप्रभम्

അനന്തരം ആ മഹീപതി പ്രയാസത്തോടെ ആ തീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു; പിന്നെ തന്റെ ദേഹം പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരുടെ തുല്യപ്രഭയോടെ ദീപ്തമാണെന്ന് കണ്ടു.

Verse 84

दुर्गंधेन परित्यक्तं सोद्यमं लघुतां गतम् । दृष्ट्वा च चिंतयामास नूनं मुक्तोऽस्मि पातकात्

ദുർഗന്ധം മാറി, ഉത്സാഹം നിറഞ്ഞു, ദേഹം ലഘുവായതിനെ കണ്ടു അവൻ ചിന്തിച്ചു—“നിശ്ചയം ഞാൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായിരിക്കുന്നു।”

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । हर्षयन्ती महीपालं विमुक्तं ब्रह्महत्यया

അന്നേ സമയത്ത് ഒരു അശരീരി വാണി മുഴങ്ങി; ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായ രാജാവിനെ അത് ആനന്ദിപ്പിച്ചു.

Verse 86

विमुक्तोऽसि महाराज सांप्रतं पूर्वपातकैः । तीर्थस्यास्य प्रभावेन तस्माद्गच्छ निजं गृहम्

“മഹാരാജാവേ! ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ നീ ഇപ്പോൾ മുൻപത്തെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ നിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോകുക.”

Verse 87

अत्र संनिहितो नित्यं भ्रूणरूपेण शंकरः । कृष्णपक्षे विशेषेण चतुर्दश्यां महीपते

“ഇവിടെ ശങ്കരൻ ഭ്രൂണരൂപത്തിൽ നിത്യം സന്നിഹിതനാണ്; മഹീപതേ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശിയിൽ പ്രത്യേകമായി.”

Verse 88

यदा प्रपतितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । द्विजशापेन गर्तैषा तदानेन विनिर्मिता

“ദ്വിജശാപം മൂലം ദേവദേവനായ ശൂലിയുടെ ലിംഗം പതിച്ചപ്പോൾ, അന്നേ സമയത്ത് ഈ ഗർത്തം (കുഴി) നിർമ്മിതമായി.”

Verse 89

लज्जितेन स्ववासार्थं महद्दुःखयुतेन च । सतीवियोगयुक्तेन भ्रूणत्वं प्रगतेन च

ലജ്ജയാൽ ആകുലനായി വാസസ്ഥാനം തേടി, മഹാദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നു. സതീ-വിയോഗവേദനയാൽ പീഡിതനായി ഭ്രൂണാവസ്ഥയിൽ പ്രവേശിച്ചു…

Verse 90

सर्वपापहरा तेन गर्तेयं पृथि वीपते । भ्रूणगर्तेति विख्याता तस्य नामा जगत्त्रये

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ഭൂമിപതേ, ഈ ഗർത്തം സർവ്വപാപഹരമായി. ത്രിലോകങ്ങളിലും ഇതിന്റെ നാമം ‘ഭ്രൂണഗർത്തം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ सा वाणी विररामांऽतरिक्षगा । सोऽपि पार्थिवशार्दूलः प्रहृष्टः स्वपुरं ययौ

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആകാശഗതമായ ആ വാണി നിശ്ശബ്ദമായി. രാജസിംഹസദൃശനായ അവൻ ആനന്ദത്തോടെ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 92

ततस्तं पापनिर्मुक्तं तेजसा भास्करोपमम् । दृष्ट्वा पुत्रास्तथा मर्त्याः प्रणेमुस्तुष्टिसंयुताः

പിന്നീട് അവനെ പാപമുക്തനായി, സൂര്യസമാന തേജസ്സോടെ ദീപ്തനായി കണ്ടപ്പോൾ, അവന്റെ പുത്രന്മാരും ജനങ്ങളും തൃപ്തി-ആനന്ദത്തോടെ പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 93

सोऽपि ब्राह्मणशार्दूलो वसिष्ठस्तं महीपतिम् । समभ्येत्य ततः प्राह हर्षगद्गदया गिरा

അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണശാർദൂലനായ വസിഷ്ഠൻ ആ രാജാവിനെ സമീപിച്ച്, ആനന്ദത്തിൽ ഗദ്ഗദമായ വാക്കുകളാൽ സംസാരിച്ചു.

Verse 94

दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र पापाद्ब्रह्मवधोद्भवात् । दिष्ट्या त्वं तेजसा युक्तः पुनः प्राप्तो निजं पुरम्

സൗഭാഗ്യവശാൽ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ബ്രഹ്മവധത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച പാപത്തിൽ നിന്ന് നീ മോചിതനായിരിക്കുന്നു. സൗഭാഗ്യവശാൽ തന്നെ, തേജസ്സോടെ യുക്തനായി നീ വീണ്ടും നിന്റെ സ്വന്തം നഗരത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 95

तस्मात्कीर्तय भूपाल कस्मिंस्तीर्थे समागतः । त्वं मुक्तः पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ഭൂപാലാ, നീ ഏത് തീർത്ഥത്തിലേക്കാണ് എത്തിയതെന്ന് പ്രസ്താവിക്കൂ; അതിലൂടെ ബ്രഹ്മഹത്യയിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ആ ഭയങ്കര പാതകത്തിൽ നിന്ന് നീ മോചിതനായിരിക്കുന്നു.

Verse 96

ततः स कथयामास भ्रूणगर्तासमुद्भवम् । वृत्तांतं तस्य विप्रर्षेरनुभूतं यथा तथा

അപ്പോൾ അവൻ, ആ ബ്രാഹ്മണ-ഋഷി അനുഭവിച്ചതുപോലെ തന്നേ, ഭ്രൂണഗർത്തത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും അതിന്റെ വൃത്താന്തവും യഥാതഥമായി വിവരിച്ചു.

Verse 97

ततस्ते मंत्रिणो वृद्धाः स च राजा मुनीश्वरः । पुत्रं प्रतर्दनंनाम राज्ये संस्थाप्य तत्क्षणात्

പിന്നീട് ആ വൃദ്ധ മന്ത്രിമാരും, ജ്ഞാനത്തിൽ മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ രാജാവും, ‘പ്രതർദനൻ’ എന്ന പുത്രനെ തൽക്ഷണം രാജ്യം ഭരിക്കാൻ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 98

भ्रूणगर्तां समासाद्य तामेव द्विजसत्तमाः । तपश्चेरुर्महादेवं ध्यायमाना दिवा निशम्

ആ ഭ്രൂണഗർത്തത്തെ പ്രാപിച്ച്, ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ മഹാദേവനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് പകലും രാത്രിയും തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 99

गताश्च परमां सिद्धिं कालेनाल्पेन दुर्लभाम् । भ्रूणरूपधरं देवं पूजयित्वा महेश्वरम्

അल्पകാലത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ അവർ പരമവും ദുർലഭവുമായ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു—ഭ്രൂണരൂപം ധരിച്ച മഹേശ്വരനെ പൂജിച്ചതിനാൽ।

Verse 100

ततःप्रभृति सा गर्ता प्रख्याता धरणीतले । भ्रूणगर्तेति विप्रेंद्राः सर्वपातकनाशिनी

അന്നുമുതൽ, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, ആ കുഴി ഭൂമിയിൽ ‘ഭ്രൂണഗർത്ത’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി—സകല പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതു.

Verse 101

तत्र कृष्णचतुर्दश्यां यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशा परान्

അവിടെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ ആരെങ്കിലും ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, അവൻ തീർച്ചയായും പിതൃകളെ തരിക്കും—പത്ത് മുൻതലമുറയും പത്ത് പിന്നിലേതും.

Verse 102

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत् । स्नानं च ब्राह्मणश्रेष्ठा दानं वापि स्वशक्तितः

അതുകൊണ്ട് അവിടെ എല്ലാ ശ്രമത്തോടെയും വിധിപൂർവ്വം ശ്രാദ്ധം ആചരിക്കണം; കൂടാതെ, ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, സ്നാനവും സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് ദാനവും ചെയ്യണം.