Adhyaya 190

Verse 1

सूत उवाच । एवं क्रतुः स संजातः पञ्चरात्रं द्विजोत्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वकाम समृद्धिमान्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! സർവകാമസമൃദ്ധി നൽകുന്ന ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ ആ ക്രതു അഞ്ചു രാത്രികൾ യഥാവിധി അനുഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 2

विप्रांश्च भिक्षुकांश्चैव दीनांधांश्च विशेषतः । समाप्तौ तस्य यज्ञस्य संतर्प्य सकलांस्ततः । ऋत्विजो दक्षिणाभिस्तान्यथोक्तान्द्विजसत्तमान्

അവൻ പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭിക്ഷുക്കളെയും ദീനാന്ധരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി. യജ്ഞം സമാപ്തമായപ്പോൾ എല്ലാവരെയും യഥോചിതമായി ആദരിച്ചു, ഋത്വിജന്മാർക്ക് ശാസ്ത്രോക്ത ദക്ഷിണകൾ നൽകി.

Verse 3

ततः स चानयामास नागरान्ब्राह्मणोत्तमान् । चातुश्चरणसंपन्नाञ्छ्रुतिस्मृति समन्वितान्

അനന്തരം അവൻ നഗരത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിളിച്ചു വരുത്തി—ചതുര്വിധ ഗുണസമ്പന്നരും ശ്രുതി‑സ്മൃതി നിഷ്ഠരുമായവരെ।

Verse 4

कृतांजलिपुटो भूत्वा ततस्तान्प्राह सादरम् । यद्भूमौ तु मया तीर्थं पुष्करं संनिवेशितम्

പിന്നീട് കൈകൂപ്പി ആദരത്തോടെ അവൻ അവരോട് പറഞ്ഞു—“ഈ ഭൂമിയിലേ തന്നെ ഞാൻ ‘പുഷ്കരം’ എന്ന തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു।”

Verse 5

कलिकालस्य भीतेन द्वितीयं ब्राह्मणोत्तमाः । येन नो नाशमभ्येति म्लेच्छैरपि समाश्रितम्

“ഹേ ബ്രാഹ്മണോത്തമന്മാരേ, കലികാലഭയത്താൽ ഞാൻ മറ്റൊരു ആശ്രയവും സ്ഥാപിച്ചു—മ്ലേച്ഛർ അധിവസിച്ചാലും ഇതിന് നാശം വരാതിരിക്കുവാൻ।”

Verse 6

हाटकेश्वरदेवस्य प्रभावेन महात्मनः । कलिकाले च सम्प्राप्ते तीर्थान्यायतनानि च

“മഹാത്മാവായ ഹാടകേശ്വരദേവന്റെ പ്രഭാവത്താൽ, കലികാലം വന്നാലും, തീർത്ഥങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും തങ്ങളുടെ മഹിമ നിലനിർത്തുന്നു।”

Verse 7

म्लेच्छैः स्पृष्टान्यसंदिग्धं प्रयागादीनि कृत्स्नशः । यज्ञस्तु विहितस्तेन भयायं तत्कृतेन च

“പ്രയാഗാദി തീർത്ഥങ്ങൾ മ്ലേച്ഛരുടെ സ്പർശത്താൽ സംശയമില്ലാതെ മുഴുവനായി മലിനമായി. അതിനാൽ അവൻ യജ്ഞം നടത്തുവാൻ വിധിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഭയവും ഉദിച്ചു।”

Verse 8

तस्माद्वदथ किं दानं युष्मद्भूमेश्च निष्क्रये । प्रयच्छामि च यज्ञस्य येन मे स्यात्फलं द्विजाः

അതുകൊണ്ട് പറയുവിൻ—നിങ്ങളുടെ ഭൂമിയുടെ നിഷ്ക്രയം (വിമോചനമൂല്യം) ആയി ഏതു ദാനം നൽകണം? യജ്ഞസിദ്ധിക്കായി ഞാൻ അത് നൽകാം; ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അതിന്റെ ഫലം എനിക്കു ലഭിക്കട്ടെ.

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि यच्छसि चास्माकं दक्षिणां यज्ञसंभवाम् । तदस्माकं स्ववासेन स्थानं नय पवित्रताम्

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—യജ്ഞത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദക്ഷിണ ഞങ്ങൾക്ക് നൽകുവാൻ നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഞങ്ങളുടെ സ്വവാസം കൊണ്ടുതന്നെ ഈ സ്ഥലത്തെ പവിത്രതയിലേക്കു നയിക്കൂ.

Verse 10

यदेतद्भवता चात्र पुष्करं तीर्थमुत्तमम् । स्थापितं तस्य नो ब्रूहि माहात्म्यं सुरसत्तम । येन स्नानादिकाः सर्वाः क्रियाः कुर्मः पितामह

നിങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ച ഈ ഉത്തമ തീർത്ഥമായ പുഷ്കരത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം ഞങ്ങൾക്ക് പറയുക, ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ; അതുവഴി ഞങ്ങൾ സ്നാനാദി എല്ലാ ക്രിയകളും ചെയ്യാം. ഹേ പിതാമഹാ, ഉപദേശിക്കൂ.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । एतत्तीर्थं मया सृष्टमंतरिक्षस्थितं सदा । किं न श्रुतं पुराणेषु भवद्भिर्द्विजसत्तमाः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഈ തീർത്ഥം ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്; ഇത് സദാ അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പുരാണങ്ങളിൽ ഇതിനെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ കേട്ടിട്ടില്ലേ?

Verse 12

पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमन्तरिक्षे च पुष्करम् । त्रैलोक्ये तु कुरुक्षेत्रं विशेषेण व्यवस्थितम्

പൃഥ്വിയിൽ നൈമിഷം തീർത്ഥം, അന്തരീക്ഷത്തിൽ പുഷ്കരം; ത്രിലോകമൊട്ടാകെ കുരുക്ഷേത്രം പ്രത്യേക മഹിമയോടെ സ്ഥാപിതമാണ്.

Verse 13

तद्युष्माकं हितार्थाय पंचरात्रं धरातले । आगमिष्यत्यसंदिग्धं मम वाक्यप्रणोदितम्

അതുകൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി അത് അഞ്ചു രാത്രികൾ ഭൂമിയിൽ തീർച്ചയായും വരും; എന്റെ വചനപ്രേരണയാൽ, സംശയമില്ല.

Verse 14

कार्तिक्यां शुक्लपक्षे तु ह्येकादश्यां दिने स्थिते । यावत्पंचदशी तावत्तिथिः पापप्रणाशिनी

കാർത്തിക ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ഏകാദശി മുതൽ പഞ്ചദശി വരെ ഉള്ള ഈ തിഥികാലം പാപനാശിനിയാണ്.

Verse 15

पंचरात्रस्य मध्ये तु यः स्नानं च करिष्यति । श्राद्धं वा श्रद्धया युक्तस्तस्य स्यादक्षयं हि तत्

പഞ്ചരാത്ര വ്രതത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ ആരെങ്കിലും പുണ്യസ്നാനം ചെയ്യുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തുകയോ ചെയ്താൽ—അവനു ആ കർമ്മം തീർച്ചയായും അക്ഷയമാകും.

Verse 16

अह तु पंचरात्रं तद्ब्रह्मलोकादुपेत्य च । संश्रयं तु करिष्यामि तीर्थेऽत्रैव द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ആ പഞ്ചരാത്ര കാലത്ത് ഞാൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് വന്ന് ഇവിടെ തന്നെയുള്ള ഈ തീർത്ഥത്തിൽ വസിക്കും.

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । तव मूर्तिं करिष्यामः स्थानेऽत्र प्रपितामह । तस्यां संक्रमणं नित्यं तस्मात्कार्यं त्वयाविभो

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രപിതാമഹാ! ഈ സ്ഥലത്തുതന്നെ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ മൂർത്തി നിർമ്മിക്കും; അതിനാൽ ഹേ വിഭോ, അതിൽ പ്രതിദിനം നിങ്ങളുടെ നിത്യ സംക്രമണം (അവതരണം/പ്രവേശം) ഉണ്ടാകുമാറാക്കണം.

Verse 18

तीर्थं चैव सदाप्यऽत्र समागच्छतु चांबरात् । लोकानां पापनाशाय तथा त्वं कर्तुमर्हसि

ഈ തീർത്ഥം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നുമെങ്കിലും നിത്യമായി ഇവിടെ എത്തട്ടെ; ലോകജനങ്ങളുടെ പാപനാശത്തിനായി, ഹേ ദേവാ, നീ അതു ചെയ്യേണ്ടതാകുന്നു.

Verse 19

एषा नो दक्षिणा देव यज्ञस्यैव समुद्भवा

ഹേ ദേവാ, ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ ദക്ഷിണ; ഇത് യജ്ഞത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിച്ചതാണ്.

Verse 20

एवं कृते सुरश्रेष्ठ सफलः स्यात्क्रतुस्तव । प्रतिज्ञा च तथा सत्या तस्माद्दानाय निर्मिता

ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ ക്രതു ഫലപ്രദമാകും; നിന്റെ പ്രതിജ്ഞയും സത്യമായി നിവൃത്തിയാകും—അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ദാനം അർപ്പണത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്.

Verse 21

श्रीब्रह्मोवाच । मन्त्राहूतं ततः श्रेष्ठं नभोमार्गाद्द्विजोत्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे पुष्करं चागमिष्यति

ശ്രീബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, അപ്പോൾ മന്ത്രങ്ങളാൽ ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ട ആ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥം ആകാശമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ വരും; പുഷ്കരവും ഹാടകേശ്വരത്തിന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തും.

Verse 22

अघमर्षं जपंश्चैव यः करिष्यति तोयगः । मम मूर्तेः पुरः स्थित्वा पैलमन्त्रपुरःसरम्

ആർ ജലാർപ്പണം ചെയ്ത് അഘമർഷണ ജപവും ചെയ്യും, അവൻ എന്റെ മൂർത്തിയുടെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട്—പൈലമന്ത്രം ആദിയായി—(അങ്ങനെ ചെയ്യും).

Verse 23

जपिष्यति द्विजश्रेष्ठाः सवनानां चतुष्टयम् । ब्रह्मलोकात्समागत्य प्रश्रोष्या मि च तद्द्विजाः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവൻ സവനങ്ങളുടെ ചതുഷ്ടയം ജപിക്കും; ഞാനും ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്നെത്തി, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ആ ജപം ശ്രവിക്കും।

Verse 24

सूत उवाच । अथ ते नागराः सर्वे पुष्पदानप्रपूर्वकम् । अनुज्ञां प्रददुस्तुष्टा यज्ञफलसमाप्तये

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും ആദ്യം പുഷ്പദാനം ചെയ്ത്, സന്തുഷ്ടരായി, യജ്ഞഫലസമാപ്തിക്കായി അനുവാദം നൽകി।

Verse 25

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः पुलस्त्योऽध्वर्युसत्तमः । यत्र स्थाने स्थितो ब्रह्मा नागरैः परिवारितः

ഇതിനിടയിൽ അധ്വര്യു യാജകരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പുലസ്ത്യൻ എത്തി; നഗരവാസികൾ ചുറ്റിനിന്ന ബ്രഹ്മാവ് ഇരുന്ന സ്ഥലത്തേക്കു വന്നു।

Verse 26

अब्रवीच्च समाप्तस्ते यतः संपूर्णदक्षिणः । प्रायश्चित्तैर्विरहितो यथा नान्यस्य कस्यचित्

അവൻ പറഞ്ഞു—“നിങ്ങളുടെ യജ്ഞം സമാപ്തമായി; കാരണം അത് സമ്പൂർണ്ണ ദക്ഷിണയോടെ പൂർത്തിയായി; കൂടാതെ അത് പ്രായശ്ചിത്തം ആവശ്യമില്ലാത്തത്—മറ്റാരുടേതുപോലെ അല്ല।”

Verse 27

अतः परं कर्मशेषं किंचिदस्ति पितामह । वारुणेष्टिर्जपश्चैव तत्करिष्यामि सांप्रतम्

“ഇനി, ഹേ പിതാമഹാ, കർമത്തിൽ എന്തെങ്കിലും ശേഷിക്കുന്നുണ്ടോ? വാരുണീ ഇഷ്ടിയും നിർദ്ദിഷ്ട ജപവും—ഞാൻ അത് ഇപ്പോൾ തന്നെ നിർവഹിക്കും।”

Verse 28

तथा चाऽवभृथस्नानं प्रकर्तव्यं त्वया सह । तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो यत्र तोयव्यवस्थितम्

നിനക്കൊപ്പം അവഭൃതസ്നാനവും നിർബന്ധമായി നടത്തേണ്ടതാണ്. അതിനാൽ എഴുന്നേൽക്കുക; വിധിപൂർവ്വം ജലം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകാം.

Verse 29

येनेष्टिवारुणीं तत्र कुर्मो विप्रैर्यथोचितैः । चतुर्भिर्ब्रह्मपूर्वैश्च मया चाग्नीध्रहोतृभिः

അവിടെ യഥോചിത ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം വാരുണീ ഇഷ്ടി നടത്താം—ബ്രഹ്മപുരോഹിതനെ മുൻനിർത്തിയ നാല് ഋത്വിക്കുകളും, കൂടാതെ ഞാൻ, അഗ്നീധ്രനും ഹോതൃ പുരോഹിതനും സഹിതം.

Verse 30

यथावह्नौ तथा तोये मन्त्रवत्तद्भवंशुभम् । हूयते संविधानेनयज्ञपात्रैः सम न्वितम्

അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ജലത്തിലും—മന്ത്രസഹിതമായി—ആ മംഗളദ്രവ്യം വിധിപൂർവ്വം, ക്രമാനുസാരമായി, നിശ്ചിത യജ്ഞപാത്രങ്ങളോടുകൂടി ഒഴുക്കി അർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 31

वरुणस्य प्रतुष्ट्यर्थं स्नानं कार्यं त्वयैव च । ऋत्विग्भिः सहितेनैव सर्वारिष्टप्रशांतये

വരുണദേവന്റെ പൂർണ്ണ തൃപ്തിക്കായി നീ തന്നേ സ്നാനം ചെയ്യണം—ഋത്വിക്കുകളോടൊപ്പം—അങ്ങനെ എല്ലാ അരിഷ്ടങ്ങളും (വിപത്തുകളും) ശമിക്കും.

Verse 32

यस्तत्र समये स्नानं करिष्यति त्वया सह । अन्योऽपि मानवः कश्चिद्विपाप्मा स भविष्यति

ആ സമയത്ത് അവിടെ നിനക്കൊപ്പം ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ—മറ്റേതൊരു മനുഷ്യനുമാകട്ടെ—അവൻ പാപരഹിതനാകും.

Verse 33

यानीह संति तीर्थानि त्रैलोक्ये सचराचरे । वारुणीमिष्टिमासाद्य तानि यांति च संनिधौ

ത്രിലോകത്തിലെ ചരാചരങ്ങളിലുണ്ടായിരിക്കുന്ന ഏതു തീർത്ഥങ്ങളുമാകട്ടെ, വാരുണീ ഇഷ്ടിയുടെ അവസരത്തിൽ അവയൊക്കെയും ഇവിടെ സമീപമായി സന്നിധാനം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दीक्षितेन समन्वितम् । तत्र स्नानं प्रकर्तव्यं जलमध्ये तु सार्थिभिः । ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः सर्वैरव भृथोत्सवे

അതുകൊണ്ട് പരമശ്രമത്തോടെ, വിധിപൂർവ്വമായ ദീക്ഷാനിയമങ്ങളോടെ യുക്തനായി, അവിടെ ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യേണ്ടതാണ്—സാർത്ഥികളോടൊപ്പം; ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ—എല്ലാവരും—അവഭൃതോത്സവ സമയത്ത്।

Verse 35

तस्माद्विसर्जयाद्यैतान्ब्राह्मणांस्तावदेव च । एतेऽपि च करिष्यंति स्नानं तत्र त्वया सह

അതുകൊണ്ട് ഈ ബ്രാഹ്മണരെ ഉടൻ തന്നെ യാത്രയാക്കുക; അവരും നിനക്കൊപ്പം അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യും।

Verse 36

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा प्रस्थितो ब्रह्मा ज्येष्ठकुण्डतटं शुभम् । गायत्र्या सहितो हृष्टः कृतकृत्यत्वमागतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രഹ്മാവ് ഹർഷിതനായി; ഗായത്രിയോടൊപ്പം, കൃതകൃത്യതയുടെ ഭാവം പ്രാപിച്ച്, ജ്യേഷ്ഠകുണ്ഡത്തിന്റെ ശുഭ തീരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 37

अथ तद्वचनं श्रुत्वा सुराः सर्वे तथा द्विजाः । पुलस्त्यश्च शुभार्थाय स्नानार्थं प्रस्थितास्तदा । ब्रह्मणा सहिता हृष्टाः पुत्रदारसमन्विताः

അനന്തരം ആ ഉപദേശം കേട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും—പുലസ്ത്യനോടൊപ്പം—ശുഭലാഭത്തിനായി സ്നാനാർത്ഥം അപ്പോൾ പുറപ്പെട്ടു। ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം അവർ ഹർഷത്തോടെ, പുത്രന്മാരും ഭാര്യമാരും സഹിതം പോയി।

Verse 38

अथ संकीर्णता जाता समंताज्ज्येष्ठपुष्करे । स्नानार्थमागतैर्लोकैरूर्ध्वबाहुभिरेव च

അപ്പോൾ ജ്യേഷ്ഠപുഷ്കരത്തിൽ എല്ലാടവും മഹാനിറക്കം ഉണ്ടായി. സ്നാനാർത്ഥം വന്ന ജനങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ കൈകൾ ഉയർത്തി നിന്നു.

Verse 39

न तत्र लक्ष्यते ब्रह्मा न तत्कर्म च वारुणम् । क्रियमाणैर्द्विजैस्तत्र व्याप्ते भूमि तलेऽखिले

അവിടെ ബ്രഹ്മാവിനെ കാണാനായില്ല; ആ വാർുണകർമ്മവും തിരിച്ചറിയാനായില്ല. കാരണം അവിടെ കർമ്മനിരതരായ ദ്വിജന്മാർ കൊണ്ട് മുഴുവൻ ഭൂമിതലം എല്ലാടവും നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 40

अथांते कर्मणस्तस्य ब्रह्मा प्राह शतक्रतुम् । हितार्थं सर्वलोकस्य विनयावनतं स्थितम्

അപ്പോൾ ആ കർമ്മത്തിന്റെ അവസാനം ബ്രഹ്മാവ് ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ)നോട് സംസാരിച്ചു. അവൻ വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച് നിന്നു; സർവലോകഹിതാർത്ഥം ബ്രഹ്മാവ് വചനമൊഴിഞ്ഞു.

Verse 41

न मां ज्ञास्यति दूरस्था जनाः स्नानार्थमागताः । मज्जमानं जले पुण्ये सम्मर्देऽस्मिञ्जलोद्भवे

‘സ്നാനാർത്ഥം വന്ന ജനങ്ങൾ ദൂരത്ത് നിന്നാൽ എന്നെ തിരിച്ചറിയില്ല. ഈ ജലജന്യ തിരക്കിനിടയിൽ പുണ്യജലത്തിൽ മുങ്ങുന്ന എന്നെ അവർ അറിയുകയില്ല.’

Verse 42

तस्मान्नागं समारुह्य निजं वृत्रनिषूदन । एणस्य कृष्णसारस्य वंशांते चर्म न्यस्य च

‘അതുകൊണ്ട്, ഹേ വൃത്രനിഷൂദന! നിന്റെ സ്വന്തം ആനമേറി വരിക; കൂടാതെ മുളങ്കോലിന്റെ അഗ്രത്തിൽ കൃഷ്ണസാര മൃഗത്തിന്റെ ചർമ്മം വെച്ച് (ഞാൻ പറഞ്ഞതു പോലെ ചെയ്യുക).’

Verse 43

ततस्तत्स्नानवेलायां क्षेप्तव्यं सलिले त्वया । येन लोकः समस्तोऽयं वेत्ति कालं तु स्नानजम्

അന്നത്തെ സ്നാനസമയത്തിൽ തന്നെ നീ അത് ജലത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കണം; അങ്ങനെ ഈ സമസ്ത ജനങ്ങളും സ്നാനവിധിക്കുള്ള യഥാർത്ഥ കാലം അറിയും.

Verse 44

स्नानं च कुरुते श्रेयः संप्राप्नोति यथोदितम् । दूरस्थोऽपि सुवृद्धोऽपि बालोऽपि च समागतः । स्नानजं लभते श्रेयः संदृष्टेऽपि यथोदितम्

ആർ പുണ്യസ്നാനം ചെയ്യുമോ, അവൻ ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ ശ്രേയസ്സു പ്രാപിക്കും. ദൂരസ്ഥനായാലും, അതിവൃദ്ധനായാലും, അവിടെ എത്തിയ ബാലനായാലും—എല്ലാവർക്കും സ്നാനജന്യ പുണ്യം ലഭിക്കും; തീർത്ഥത്തെ വെറും ദർശനം ചെയ്താലും പറഞ്ഞ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 45

सूत उवाच । बाढमित्येव संप्रोच्य सत्वरं प्रययौ हरिः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—‘തഥാസ്തു’ എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞ് ഹരി ഉടൻ തന്നെ ത്വരിതമായി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 46

ततो नागं समारुह्य धृत्वा वंशं करे निजे । मृगचर्माग्रसंयुक्तं तोयमध्ये व्यवस्थितः

പിന്നീട് അദ്ദേഹം നാഗത്തെ കയറി, തന്റെ കൈയിൽ വംശദണ്ഡം പിടിച്ചു; അതിന്റെ അഗ്രഭാഗത്ത് മൃഗചർമ്മം ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു; അങ്ങനെ ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 47

एतत्कर्मावसाने स स्नातुकामे पितामहे । तच्चर्म प्राक्षिपत्तोये स्वयमेव शतक्रतुः

ഈ കര്‍മ്മം അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം പിതാമഹന് സ്നാനം ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹം ഉണ്ടായപ്പോൾ, ശതക്രതു സ്വയം ആ മൃഗചർമ്മം ജലത്തിൽ നിക്ഷേപിച്ചു.

Verse 48

एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे गन्धर्वगुह्यकाः । मानुषाश्च विशेषेण स्नातास्तत्र समाहिताः

അതിനിടയിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവ-ഗുഹ്യകരോടുകൂടി, പ്രത്യേകിച്ച് മനുഷ്യരും അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഏകാഗ്രവും സംയതചിത്തവുമായ് നിലകൊണ്ടു.

Verse 49

एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा शक्रं प्रोवाच सादरम् । कृतस्नानं सुरैः सार्धं विनयावनतं स्थितम्

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ആദരത്തോടെ ശക്രനോട് സംസാരിച്ചു; ശക്രൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം സ്നാനം ചെയ്ത് വിനയത്തോടെ നമിഞ്ഞ് അവിടെ നിന്നിരുന്നു.

Verse 50

सहस्राक्षं त्वया कष्टं मन्मखे विपुलं कृतम् । आनीता च तथा पत्नी गायत्री च सुमध्यमा

ഹേ സഹസ്രാക്ഷാ! എന്റെ യാഗത്തിൽ നീ വലിയ കഷ്ടം സഹിച്ചു; കൂടാതെ സുമധ്യമയായ ഗായത്രി എന്ന നിന്റെ പത്നിയെയും നീ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 51

तस्माद्वरय भद्रं ते यं वरं मनसि स्थितम् । सर्वं तेऽहं प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

അതുകൊണ്ട്—നിനക്ക് മംഗളം വരട്ടെ—മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വരം ചോദിക്ക; അതി ദുർലഭമായാലും ഞാൻ നിന്നെല്ലാം നൽകും.

Verse 52

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । यदि त्वां प्रार्थयाम्यद्य भूयात्तु तादृशं विभो

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! നീ എന്നിൽ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, എനിക്ക് വരം നൽകുവാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഇന്ന് ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നതു, ഹേ വിഭോ, അതുപോലെ തന്നെയാകട്ടെ.

Verse 53

वर्षेवर्षे तु यः कुर्यात्संप्राप्तेऽस्मिन्दिने शुभे । मृगचर्म समादाय वंशाग्रे यो महीपतिः

ആൾ വർഷംതോറും ഈ ശുഭദിനം വന്നപ്പോൾ ഈ അനുഷ്ഠാനം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ—മൃഗചർമ്മം ധരിച്ചു, മുളങ്കോലിന്റെ അഗ്രഭാഗത്ത് നിലകൊണ്ട്—ഹേ ഭൂപതേ!

Verse 54

नागप्रवरमारुह्य स्वयमेव पितामह । यथाऽहं प्रक्षिपेत्तोये स स्यात्पापविवर्जितः

നാഗങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനിൽ ആരോഹണം ചെയ്ത് സ്വയം പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് അതിനെ ജലത്തിൽ നിക്ഷേപിച്ചു; അതിനാൽ അതേവിധം ചെയ്യുന്നവൻ പാപവിമുക്തനാകും.

Verse 55

अजेयः सर्वशत्रूणां सर्वव्यसनवर्जितः । ये करिष्यंति च स्नानमनेन मृगचर्मणा

ഈ മൃഗചർമ്മം ഉപയോഗിച്ച് വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ—എല്ലാ ശത്രുക്കൾക്കും അജേയരായി, എല്ലാ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തരായി ഇരിക്കും.

Verse 56

सार्धमन्येऽपि ये लोका अपि पापसमन्विताः । तेषां वर्षकृतं पापं त्वत्प्रसादात्प्रणश्यतु

മറ്റുള്ള ജനങ്ങളും പാപഭാരത്തോടെ ഉണ്ടായാലും—അവരുടെ ഒരു വർഷം ചെയ്ത പാപം നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ നശിക്കട്ടെ.

Verse 57

ब्रह्मोवाच । एतत्सर्वं सहस्राक्ष तव वाक्यमसंशयम् । भविष्यति न संदेहः सर्वमेतन्मयोदितम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ സഹസ്രാക്ഷാ! നിന്റെ വാക്കുകൾ എല്ലാം സംശയമില്ലാതെ സത്യമാണ്. ഇതെല്ലാം തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും; സംശയം ഇല്ല, കാരണം ഇതെല്ലാം ഞാൻ തന്നെ പ്രഖ്യാപിച്ചതാണ്.

Verse 58

यो राजा श्रद्धया युक्तो देशस्यास्य समुद्भवः । आनर्तस्य गजारूढो मृगचर्म क्षिपिष्यति

ഈ ദേശത്തിൽ തന്നേ ജനിച്ച, ശ്രദ്ധയോടെ യുക്തനായ ആനർത്തദേശരാജാവ് ഗജാരൂഢനായി വിധിപ്രകാരം മൃഗചർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കും.

Verse 59

अत्र कुण्डे मदीये तु मां संपूज्य तटस्थितम् । सर्वलोकहितार्थाय संप्राप्ते प्रतिपद्दिने

ഇവിടെ എന്റെ തന്നെ കുണ്ഡത്തിൽ, തീരത്ത് നില്ക്കുന്ന എന്നെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്—സകലലോകഹിതാർത്ഥമായി—പ്രതിപദ് ദിനത്തിൽ അത് ആരംഭിക്കുമ്പോൾ—

Verse 60

समाप्ते कुतपे काले विजयी स भविष्यति । कार्तिक्यां च व्यतीतायां द्वितीयेऽह्नि व्यवस्थिते

കുതപകാലം അവസാനിച്ചാൽ അവൻ വിജയിയാകും. കാർത്തികീ വ്രതകാലം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, രണ്ടാം ദിവസം, നിശ്ചിതമായി—

Verse 61

तथा तत्कालमासाद्य ये करिष्यंति मानवाः । स्नानं तच्च दिनेऽत्रैव वर्षपापविवर्जिताः । आधिव्याधिविमुक्ताश्च ते भविष्यंत्यसंशयम्

അതുപോലെ, ആ സമയത്ത് എത്തി, ആ ദിവസത്തിൽ തന്നെ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ ഒരു വർഷത്തെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തരാകും; കൂടാതെ ആധി-വ്യാധികളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, സംശയമില്ലാതെ അങ്ങനെ തന്നെയാകും.

Verse 62

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो यक्ष्माख्यो दारुणो गदः । अचिकित्स्योऽपि देवानां तथा धन्वंतरेरपि

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇതിന്റെ ഇടയിൽ ‘യക്ഷ്മാ’ എന്ന ഭീകരരോഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അത് ദേവന്മാർക്കും ധന്വന്തരിക്കും പോലും ചികിത്സയ്ക്ക് അതീതമായിരുന്നു.

Verse 63

नीलांबरधरः क्षामो दीनो दण्डसमाश्रितः । क्षुत्कुर्वञ्छ्लेष्मणा तावत्कृच्छ्रात्संधारयन्पदम्

നീലവസ്ത്രധാരിയായി, അത്യന്തം ക്ഷീണിതനും ദീനനും ആയി, ദണ്ഡത്തെ ആശ്രയിച്ച്—കഫത്തോടെ തുമ്മിക്കൊണ്ട് മഹാകഷ്ടത്തോടെ കാലടി താങ്ങിനിന്നു।

Verse 64

ततश्च प्रणतो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच सः

അനന്തരം അവൻ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 65

यक्ष्मोवाच । तव यज्ञमहं श्रुत्वा दूरादेव पितामह । क्षुत्क्षामकंठश्चायातः समाप्तावद्य कृच्छ्रतः

യക്ഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പിതാമഹാ! ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ നിങ്ങളുടെ യജ്ഞവാർത്ത കേട്ട് ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു. വിശപ്പാൽ കണ്ഠം വരണ്ടു ദേഹം ക്ഷീണിച്ചു; ഇന്ന് യജ്ഞസമാപ്തിവേളയിൽ ഞാൻ മഹാകഷ്ടത്തോടെ എത്തി।

Verse 66

दक्षेणाहं पुरा सृष्टश्चंद्रार्थं कुपितेन च । रोहिणीं सेवमानस्य संत्यक्तान्यासुतस्य च

ഞാൻ പണ്ടുകാലത്ത് ദക്ഷനാൽ ചന്ദ്രനുവേണ്ടി കോപത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവൻ—ചന്ദ്രൻ രോഹിണിയെ മാത്രം സേവിച്ച് മറ്റു പുത്രിമാരെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ।

Verse 67

ततो माहेश्वरादेशात्तेन तुष्टेन तस्य च । पक्षमेकं कृतं मह्यं तस्यास्वादनकर्मणि

പിന്നീട് മഹേശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, അവൻ പ്രസന്നനായതിനാൽ, ആ ‘ആസ്വാദന’ കർമത്തിൽ എനിക്ക് ഒരു പക്ഷം (പതിനഞ്ചുദിവസം) നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 68

अन्यपक्षे न किंचिच्च येन तृप्तिः प्रजायते । यज्ञस्यैव तु सर्वस्य तर्पयित्वा द्विजोत्तमम्

മറ്റൊരു പക്ഷത്തിൽ തൃപ്തി ജനിപ്പിക്കുന്നതൊന്നുമില്ല. അതിനാൽ സമസ്ത യജ്ഞസിദ്ധിക്കായി ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജനായ (പ്രധാന ബ്രാഹ്മണനെ) തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.

Verse 69

ततस्तद्वचनं ग्राह्यं तर्पितोऽहमसंशयम् । पौर्णमास्यां ततो देव यस्य यज्ञस्य कृत्स्नशः

അതുകൊണ്ട് ആ വചനം സ്വീകരിക്കണം—‘ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ തൃപ്തനാണ്.’ പിന്നെ, ഹേ ദേവാ, പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ ആ യജ്ഞം സമ്പൂർണ്ണമായി പൂർത്തിയാകും.

Verse 70

यस्य नो ब्राह्मणो ब्रूते यज्ञस्यांते प्रतर्पितः । तर्पितोऽस्मीति तत्तस्य वृथा स्याद्यज्ञजं फलम् । यदि कोटिगुणं दत्तमपि श्रद्धासमन्वितम्

യജ്ഞാന്തത്തിൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണൻ ‘ഞാൻ തൃപ്തനാണ്’ എന്നു പറയാതിരുന്നാൽ, ആ യജ്ഞജന്യഫലം അവനു വ്യർത്ഥമാകും—ശ്രദ്ധയോടെ കോടിഗുണം ദാനം നൽകിയാലും.

Verse 71

एतच्छ्रुत्वा त्वया देव पठ्यमानं श्रुताविह । तस्मात्सम्यक्स्थिते यज्ञे ब्राह्मणं तर्पयेत वै

ഹേ ദേവാ, നീ ഇവിടെ ശ്രുതി-സമ്മതമായി പാരായണം ചെയ്യുന്നതു കേട്ടതിനാൽ—അതുകൊണ്ട് യജ്ഞം ശരിയായി നടക്കുമ്പോൾ തീർച്ചയായും ബ്രാഹ്മണനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.

Verse 72

प्रत्यक्षं मे यथा तृप्तिरन्नेनैव प्रजायते । त्वत्प्रसादात्सुरश्रेष्ठ तथा नीतिर्विधीयताम्

എനിക്ക് പ്രത്യക്ഷമായി തൃപ്തി അന്നം കൊണ്ടുതന്നെ ജനിക്കുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ—ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ—നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ അത്തരം നീതി (വിധി) സ്ഥാപിക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 73

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा पद्मजस्तस्य पथ्यंपथ्यं वचोऽखिलम् । श्रुतिं प्रमाणतां नीत्वा ततो वचनमब्रवीत्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ ഹിതവും അഹിതവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമസ്ത വചനങ്ങളും ശ്രവിച്ച് പദ്മജൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ശ്രുതിയെ പ്രമാണമായി സ്വീകരിച്ച് പിന്നെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 74

अद्यप्रभृति वै विप्राः साग्नयः स्युर्धरातले । तैः सर्वैर्वैश्वदेवांते बलिर्देयस्तथाखिलः

“ഇന്നുമുതൽ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ അഗ്നികളെ നിലനിർത്തുന്ന ഗൃഹസ്ഥരായി വസിക്കുവിൻ; കൂടാതെ വൈശ്വദേവത്തിന്റെ അവസാനം സമ്പൂർണ്ണ ബലി നിർബന്ധമായി അർപ്പിക്കണം।”

Verse 75

दत्त्वाऽन्येभ्योथ देवेभ्यस्तव तृप्तिर्भविष्यति । तव पक्षे द्वितीये तु सत्यमेतन्मयोदितम्

“മറ്റു ദേവന്മാർക്കും അർപ്പണം നൽകിയാൽ പിന്നെ നിനക്ക് തൃപ്തി ഉണ്ടാകും; നിന്റെ രണ്ടാം പക്ഷത്തിൽ—ഇത് ഞാൻ സത്യമായി പ്രസ്താവിച്ചു।”

Verse 76

ये विप्रास्तु बलिं दद्युर्वैश्वदेवांत आगते । न तेषामन्वये चापि त्वया सेव्योऽत्र कश्चन

“വൈശ്വദേവത്തിന്റെ അവസാനം ബലി അർപ്പിക്കുന്ന വിപ്രന്മാർക്ക്—അവരുടെ വംശത്തിൽ ആര്ക്കും—ഇവിടെ നിന്നാൽ നിന്റെ ഉപദ്രവമോ ബാധയോ ഉണ്ടാകരുത്।”

Verse 77

यक्ष्मोवाच । तीर्थेऽस्मिंस्तावके देव सदाहं तपसि स्थितः । तिष्ठामि यदि वादेशस्तावको जायते मम

യക്ഷ്മൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ! നിനക്കുള്ള ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ഞാൻ എപ്പോഴും തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. എനിക്ക് നിനക്കുള്ളതായ ഒരു പ്രദേശം (വാസസ്ഥലം) നിശ്ചയിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ പാർക്കും।”

Verse 78

ब्रह्मोवाच । यद्येवं कुरु चान्यत्र त्वमाश्रमपदं निजम् । संप्राप्य भूमिदेशे च कञ्चिद्यदभिरोचते । अर्थयित्वा द्विजानेतान्यथा यज्ञकृते मया

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, നീ മറ്റിടത്ത് നിന്റെ സ്വന്തം ആശ്രമ-വാസസ്ഥലം സ്ഥാപിക്കൂ. നിനക്കിഷ്ടമായ ഏതെങ്കിലും ഭൂമിപ്രദേശത്തെത്തിയിട്ട്, യജ്ഞാർത്ഥം ഞാൻ മുമ്പ് അവരെ അപേക്ഷിച്ചതുപോലെ, ആ ദ്വിജന്മാരോട് ഭൂമി അപേക്ഷിക്കൂ.

Verse 79

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा प्रार्थयामास चमत्कारपुरोद्भवान् । तेभ्यः प्राप्य ततो भूमिं चकाराथाश्रमं निजम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അത് കേട്ടപ്പോൾ, അത്ഭുതനഗരത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ആ ദ്വിജന്മാരോട് അവൻ അപേക്ഷിച്ചു. അവരിൽ നിന്നു ഭൂമി ലഭിച്ച ശേഷം, അവൻ തന്റെ ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 80

तत्र यः कुरुते स्नानं प्रतिपद्दिवसे स्थिते । सूर्यवारेण मुच्येत यक्ष्मणा सेवितोऽपि वा

അവിടെ പ്രതിപദാദിനത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ—ആ ദിവസം ഞായറാഴ്ചയായാൽ—യക്ഷ്മരോഗം ബാധിച്ചിരുന്നാലും മോചിതനാകും.

Verse 81

अद्यापि दृश्यते चात्र प्रत्ययस्तस्य संभवे । सर्वेषामाहिताग्नीनां नागराणां विशेषतः । कलि कालेऽपि संप्राप्ते न यक्ष्मा संप्रजायते

ഇന്നും ഇവിടെ അതിന്റെ പ്രഭാവത്തിന്റെ തെളിവ് കാണപ്പെടുന്നു. ആഹിതാഗ്നി സ്ഥാപിച്ച എല്ലാവർക്കും—വിശേഷിച്ച് നാഗരജനങ്ങൾക്ക്—കലിയുഗം വന്നിട്ടും യക്ഷ്മ ഉണ്ടാകുന്നില്ല.

Verse 82

तथा चतुष्पदानां च तेषां गृहनिवासिनाम् । न तस्य भेषजानि स्युर्न मंत्रा न चिकित्सकाः

അതുപോലെ അവരുടെ വീടുകളിൽ പാർക്കുന്ന നാലുകാലി ജീവികൾക്കും ആ രോഗത്തിന് ഔഷധങ്ങൾ വേണ്ട; മന്ത്രങ്ങളും വേണ്ട; വൈദ്യരും വേണ്ട.

Verse 190

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मयज्ञावभृथयक्ष्म तीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम नवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യാന്തർഗതമായി ‘ബ്രഹ്മയജ്ഞാവഭൃതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട യക്ഷ്മതീർത്ഥോത്പത്തി മഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നൂറ്റിത്തൊണ്ണൂറ്റാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।