Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 61

Devanagari script

तथा तत्कालमासाद्य ये करिष्यंति मानवाः । स्नानं तच्च दिनेऽत्रैव वर्षपापविवर्जिताः । आधिव्याधिविमुक्ताश्च ते भविष्यंत्यसंशयम्

Transliteration

tathā tatkālamāsādya ye kariṣyaṃti mānavāḥ | snānaṃ tacca dine'traiva varṣapāpavivarjitāḥ | ādhivyādhivimuktāśca te bhaviṣyaṃtyasaṃśayam

Translation

അതുപോലെ, ആ സമയത്ത് എത്തി, ആ ദിവസത്തിൽ തന്നെ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ ഒരു വർഷത്തെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തരാകും; കൂടാതെ ആധി-വ്യാധികളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, സംശയമില്ലാതെ അങ്ങനെ തന്നെയാകും.

Word by Word

• तथा: thus/likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• तत्कालम्: that time
• तत्कालम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तस्मिन् काले/तत्कालः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आसाद्य: having reached/approached
• आसाद्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + सद् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (absolutive)

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• करिष्यन्ति: will do/perform
• करिष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• मानवाः: people/humans
• मानवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• स्नानम्: bath/bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (स्नानम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• दिने: on the day
• दिने: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (particle of emphasis)

• वर्षपापविवर्जिताः: freed from (a year's) sins
• वर्षपापविवर्जिताः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + विवर्जित (वि√वृज्/वर्ज् धातु + क्त)
• Form: समास (वर्षस्य पापानि विवर्जिताः/वर्षपापैः विवर्जिताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (मानवाः)

• आधिव्याधिविमुक्ताः: released from mental affliction and disease
• आधिव्याधिविमुक्ताः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आधि (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + विमुक्त (वि√मुच् धातु + क्त)
• Form: द्वन्द्व-समास (आधि-व्याधि) + तत्पुरुष (आधिव्याधिभ्यः विमुक्ताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• भविष्यन्ति: will be/become
• भविष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative used as indeclinable)

Speaker

Brahmā (continuation of promised fruits)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification and healing are linked: tīrtha-snānā at the proper time is portrayed as cleansing both moral impurity and suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The kuṇḍa/tīrtha ‘here’ in Nāgarakhaṇḍa Adhyāya 190, praised for annual sin-removal and relief from ailments.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing snāna at the specified auspicious time and day at this very tīrtha.