Adhyaya 42

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र पिप्पलेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महायोगी पिप्पलादो महातपाः

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമമായ പിപ്പലേശ്വരത്തിലേക്കു പോകണം; അവിടെ സിദ്ധനായ മഹായോഗി, മഹാതപസ്വിയായ പിപ്പലാദൻ വസിക്കുന്നു.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । पिप्पलादस्य चरितं श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो । माहात्म्यं तस्य तीर्थस्य यत्र सिद्धो महातपाः

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ, പിപ്പലാദന്റെ ചരിതം ഞാൻ ശ്രവിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; കൂടാതെ സിദ്ധനായ മഹാതപസ്വി വസിക്കുന്ന ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമയും.

Verse 3

कस्य पुत्रो महाभाग किमर्थं कृतवांस्तपः । एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

ഹേ മഹാഭാഗാ! ഇവൻ ആരുടെ പുത്രനാണ്? ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായി അവൻ തപസ്സു ചെയ്തു? ഹേ അനഘാ, ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക।

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । मिथिलास्थो महाभागो वेदवेदाङ्गपारगः । याज्ञवल्क्यः पुरा तात चचार विपुलं तपः

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ താത! പൂർവകാലത്ത് മിഥിലയിൽ വസിച്ച, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനായ മഹാഭാഗൻ യാജ്ഞവൽക്യൻ മഹത്തായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 5

तापसी तस्य भगिनी याज्ञवल्क्यस्य धीमतः । सा सप्तमेऽपि वर्षे च वैधव्यं प्राप दैवतः

ധീമാനായ യാജ്ഞവൽക്യന്റെ സഹോദരി താപസീ—ദൈവവിധിയാൽ—ഏഴാം വയസ്സിലേ തന്നെ വൈധവ്യം പ്രാപിച്ചു।

Verse 6

पूर्वकर्मविपाकेन हीनाभूत्पितृमातृतः । नाभूत्तत्पतिपक्षेऽपि कोऽपीत्येकाकिनी स्थिता

പൂർവകർമ്മവിപാകത്താൽ അവൾ പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും നഷ്ടപ്പെട്ടു; ഭർത്തൃപക്ഷത്തിലും ആരുമില്ല—അതുകൊണ്ട് അവൾ ഏകാകിനിയായി നിന്നു।

Verse 7

भूमौ भ्रमन्ती भ्रातुः सा समीपमगमच्छनैः । चचार च तपः सोऽपि परलोकसुखेप्सया

ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ അവൾ പതുക്കെ സഹോദരന്റെ സമീപത്തെത്തി; അവനും പരലോകസുഖം ആഗ്രഹിച്ച് തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 8

चचार सापि तत्रस्था शुश्रूषन्ती महत्तपः । कस्मिंश्चित्समये साथ स्नाताहनि रजस्वला

അവളും അവിടെ തന്നെ പാർത്തു ആ മഹത്തായ തപസ്സിനെ ഭക്തിയോടെ ശുശ്രൂഷിച്ചു. ഒരിക്കൽ പകൽ സ്നാനം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ രജസ്വലയായി.

Verse 9

अन्तर्वासो धृतवती दृष्ट्वा कर्पटकं रहः । याज्ञवल्क्योऽपि तद्रात्रौ सुप्तो यत्र सुसंवृतः

രഹസ്യമായി ഒരു തുണി കണ്ട അവൾ അത് അന്തർവസ്ത്രമായി ധരിച്ചു. യാജ്ഞവൽക്ക്യനും ആ രാത്രിയിൽ താൻ കിടന്ന സ്ഥലത്ത് നന്നായി മൂടപ്പെട്ട് നിദ്രിച്ചു.

Verse 10

स्वप्नं दृष्ट्वात्यजच्छुक्रं कौपीने रक्तबिन्दुवत् । विराजितेन तपसा सिद्धं तदनलप्रभम्

സ്വപ്നം കണ്ട ശേഷം അദ്ദേഹം കൗപീനത്തിൽ രക്തബിന്ദുവുപോലെ ശുക്രം വിസർജിച്ചു. എന്നാൽ ദീപ്തമായ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ അത് അഗ്നിപ്രഭപോലെ സിദ്ധമായി.

Verse 11

यावत्प्रबुद्धो विप्रोऽसौ वीक्ष्योच्छिष्टं तदंशुकम् । चिक्षेप दूरतोऽस्पृश्यं शौचं कृत्वा विधानतः

ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഉണർന്ന് ആ വസ്ത്രം മലിനമായതായി കണ്ടപ്പോൾ, അതിനെ അസ്പൃശ്യമായി കരുതി ദൂരേക്ക് എറിഞ്ഞു; പിന്നെ വിധിപ്രകാരം ശൗചശുദ്ധി നടത്തി.

Verse 12

निषिद्धं तु निशि स्नानमिति सुष्वाप स द्विजः । निशीथे सापि तद्वस्त्रं भगस्यावरणं व्यधात्

‘രാത്രിയിൽ സ്നാനം നിഷിദ്ധം’ എന്ന് കരുതി ആ ദ്വിജൻ വീണ്ടും ഉറങ്ങി. അർദ്ധരാത്രിയിൽ അവൾ അതേ വസ്ത്രം തന്നെ തന്റെ ഗുഹ്യാവയവത്തിന്റെ ആവരണമായി ഉപയോഗിച്ചു.

Verse 13

प्रातरन्वेषयामास मुनिर्वस्त्रमितस्ततः । ततः सा ब्राह्मणी प्राह किं अन्वेषयसे प्रभो । केन कार्यं तव तथा वदस्व मम तत्त्वतः

പ്രഭാതത്തിൽ മുനി തന്റെ വസ്ത്രം ഇവിടെ അവിടെ അന്വേഷിച്ചു. അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണി പറഞ്ഞു— “പ്രഭോ, നിങ്ങൾ എന്താണ് അന്വേഷിക്കുന്നത്? നിങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശ്യം എന്ത്? സത്യമായി എനിക്കു പറയുക.”

Verse 14

याज्ञवल्क्य उवाच । अपवित्रो मया भद्रे स्वप्नो दृष्टोऽद्य वै निशि । सक्लेदं तत्र मे वस्त्रं निक्षिप्तं तन्न दृश्यते

യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു— “ഭദ്രേ, ഇന്നിരാത്രി ഞാൻ അപവിത്രമായ സ്വപ്നം കണ്ടു. അതുകൊണ്ട് നനഞ്ഞ എന്റെ വസ്ത്രം അവിടെ വെച്ചു; ഇപ്പോൾ അത് കാണുന്നില്ല.”

Verse 15

तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणी वाक्यं भीतभीतावदन्नृप । तद्वस्त्रं तु मया विप्र स्नात्वा ह्यन्तः कृतं महत्

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രാഹ്മണി ഭയത്തോടെ വിറച്ച് പറഞ്ഞു— “ഹേ രാജൻ, ഹേ വിപ്രൻ! ആ വസ്ത്രം ഞാൻ സ്നാനം ചെയ്ത് അകത്ത് വെച്ചു; ഞാൻ മഹാപരാധം ചെയ്തു.”

Verse 16

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हाहेत्युक्त्वा महामुनिः । निपपात तदा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മഹാമുനി “ഹാ ഹാ!” എന്നു വിളിച്ച് ഉടൻ ഭൂമിയിൽ വീണു— വേരറുത്ത വൃക്ഷംപോലെ।

Verse 17

किमेतदिति सेत्युक्त्वा ह्याकाशमिव निर्मला । आश्वासयन्ती तं विप्रं प्रोवाच वचनं तदा

“ഇതെന്ത്?” എന്നു പറഞ്ഞു, ആകാശംപോലെ നിർമലയായ അവൾ, ആ വിപ്രനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് അന്നേരം വചനം പറഞ്ഞു।

Verse 18

वदस्व कारणं तात गुह्याद्गुह्यतरं यदि । प्रतीकारोऽस्य येनैव विमृश्य क्रियते त्वरा

താതാ, കാരണം പറയുക—അത് രഹസ്യത്തിലും അതിരഹസ്യമെങ്കിലും—സമ്യക് ആലോചിച്ച് ഇതിന് യോജ്യമായ പ്രതികാരം വേഗത്തിൽ ചെയ്യുവാൻ।

Verse 19

ततः स सुचिरं ध्यात्वा लब्धवाग्वै ततः क्षणम् । प्रोवाच साध्वसमना यत्तच्छृणु नरेश्वर

അതിനുശേഷം അവൻ ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ചു; ഒരു ക്ഷണത്തിൽ വാക്ക് വീണ്ടെടുത്തു, വ്യാകുലമായ മനസ്സോടെ പറഞ്ഞു—“ഹേ നരേശ്വരാ, സംഭവിച്ചതെല്ലാം കേൾക്കുക.”

Verse 20

नात्र दोषोऽस्ति ते कश्चिन्मम चैव शुभव्रते । तवोदरे तु गर्भो यस्तत्र दैवं परायणम्

ശുഭവ്രതേ, ഇതിൽ നിനക്കോ എനിക്കോ ദോഷമില്ല. എന്നാൽ നിന്റെ ഉദരത്തിലുള്ള ഗർഭത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ദൈവം തന്നെയാണ് പരമാശ്രയം.

Verse 21

तस्य तत्त्वेन रक्षा च त्वया कार्या सदैव हि । विनाशी नैव कर्तव्यो यावत्कालस्य पर्ययः

അതുകൊണ്ട് നീ സദാ സത്യഭാവത്തോടെ അവനെ സംരക്ഷിക്കണം. കാലത്തിന്റെ നിശ്ചിത പര്യായം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ അവന്റെ നാശം വരുത്തരുത്.

Verse 22

तथेति व्रीडिता साध्वी दूयमानेन चेतसा । अपालयच्च तं गर्भं यावत्पुत्रो ह्यजायत

“അങ്ങനെ തന്നേ,” എന്നു പറഞ്ഞു ആ സാധ്വി ലജ്ജിച്ചു; മനസ്സിൽ വേദന ഉണ്ടായിരുന്നാലും അവൾ ആ ഗർഭത്തെ സംരക്ഷിച്ചു, പുത്രൻ ജനിക്കുന്നതുവരെ.

Verse 23

जातमात्रं च तं गर्भं गृहीत्वा ब्राह्मणी च सा । अश्वत्थच्छायामाश्रित्य तमुत्सृज्य वचोऽब्रवीत्

ശിശു ജനിച്ച ഉടനെ ആ ബ്രാഹ്മണീ നവജാതനെ എടുത്തുകൊണ്ട് അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച് അവനെ നിലത്തു വെച്ച് ഇങ്ങനെ വചനം പറഞ്ഞു।

Verse 24

यानि सत्त्वानि लोकेषु स्थावराणि चराणि च । तानि सर्वाणि रक्षन्तु त्यक्तं वै बालकं मया

ലോകങ്ങളിലെ സ്ഥാവരജംഗമമായ എല്ലാ സത്ത്വങ്ങളും—ഞാൻ വിട്ടുപോയ ഈ ബാലകനെ എല്ലാവരും കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ।

Verse 25

एवमुक्त्वा गता सा तु ब्राह्मणी नृपसत्तम । तथागतः स तु शिशुस्तत्र स्थित्वा मुहूर्तकम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ആ ബ്രാഹ്മണീ പുറപ്പെട്ടു പോയി. അങ്ങനെ തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ആ ശിശു അവിടെ അല്പനേരം നിലകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 26

पाणिपादौ विनिक्षिप्य निकुञ्च्य नयने शुभे । आस्यं तु विकृतं कृत्वा रुरोद विकृतैः स्वरैः

അവൻ കൈകാലുകൾ നിലത്തു വെച്ച്, തന്റെ മനോഹരമായ കണ്ണുകൾ മുറുകെ അടച്ച്, മുഖം വികൃതമാക്കി വികൃതമായ കഠിന സ്വരങ്ങളിൽ കരഞ്ഞു।

Verse 27

तेन शब्देन वित्रस्ताः स्थावरा जङ्गमाश्च ये । आकम्पिता महोत्पातैः सशैलवनकानना

ആ ശബ്ദം കേട്ട് സ്ഥാവരജംഗമമായ എല്ലാ സത്ത്വങ്ങളും ഭീതരായി; മഹോത്പാതങ്ങളാൽ പർവ്വതവും വനവും കാനനവും സഹിതം ഭൂമി നടുങ്ങി।

Verse 28

ततो ज्ञात्वा महद्भूतं क्षुधाविष्टं द्विजर्षभम् । न जहाति नगश्छायां पानार्थाय ततः परम् । अपिबच्च सुतं तस्मादभृतं चैव भारत

അപ്പോൾ മഹാസങ്കടം അറിഞ്ഞ്—ക്ഷുധയാൽ പീഡിതനായ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ടു—പാനാർത്ഥമായി അവൾ വൃക്ഷഛായ വിട്ടുപോയില്ല. പിന്നെ, ഹേ ഭാരത, അവൾ പുത്രനെ സ്തന്യപാനം ചെയ്യിച്ച് അവനെ പോഷിച്ചു നിലനിർത്തി.

Verse 29

एवं स वर्धितस्तत्र कुमारो निजचेतसि । चिन्तयामास विश्रब्धः किं मम ग्रहगोचरम्

ഇങ്ങനെ അവിടെ വളർത്തപ്പെട്ട ആ കുമാരൻ തന്റെ ചിത്തത്തിൽ ശാന്തനായി ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങി—“എന്റെ മേൽ ഏത് ഗ്രഹഗോചരമാണ്? എന്റെ വിധിയെ ഏത് പ്രഭാവം നിയന്ത്രിക്കുന്നു?”

Verse 30

ततः क्रूरसभाचारः क्रूरं दृष्ट्वा निरीक्षितः । पपात सहसा भूमौ शनैश्चारी शनैश्चरः

അപ്പോൾ സഭയിൽ ക്രൂരാചാരനായി അറിയപ്പെട്ട ശനൈശ്ചരൻ, കഠിനദൃഷ്ടിയാൽ നോക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, പെട്ടെന്ന് ഭൂമിയിൽ വീണു—ആ മന്ദഗാമിയായ ശനി താഴെയായി.

Verse 31

उवाच च भयत्रस्तः कृताञ्जलिपुटस्तदा । किं मयापकृतं विप्र पिप्पलाद महामुने

അപ്പോൾ ഭയത്താൽ വിറച്ച്, കരംകൂപ്പി അവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ വിപ്ര, ഹേ മഹാമുനി പിപ്പലാദാ! ഞാൻ എന്ത് അപകാരം ചെയ്തു?”

Verse 32

चरन्वै गगनाद्येन पातितो धरणीतले । सौरिणा ह्येवमुक्तस्तु पिप्पलादो महामुनिः

ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന സൗരി (ശനി) ആരുടെ ശക്തിയാൽ ഭൂമിതലത്തിലേക്ക് വീഴ്ത്തപ്പെട്ടുവോ, അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാമുനി പിപ്പലാദൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 33

क्रोधरूपोऽब्रवीद्वाक्यं तच्छृणुष्व नराधिप । पितृमातृविहीनस्य मम बालस्य दुर्मते । पीडां करोषि कस्मात्त्वं सौरे ब्रूहि ह्यशेषतः

ക്രോധരൂപം ധരിച്ചു അവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ നരാധിപാ, കേൾക്കുക. പിതാവും മാതാവും ഇല്ലാത്ത എന്റെ ബാലനെ നീ എന്തിന് പീഡിപ്പിക്കുന്നു? ഹേ സൗരി, ദുർമതി, കാരണം മുഴുവനായി പറയുക.”

Verse 34

शनैश्चर उवाच । क्रूरस्वभावः सहजो मम दृष्टिस्तथेदृशी । मुञ्चस्व मां तथा कर्ता यद्ब्रवीषि न संशयः

ശനൈശ്ചരൻ പറഞ്ഞു—“ക്രൂരസ്വഭാവം എനിക്ക് സഹജം; എന്റെ ദൃഷ്ടിയും അതുപോലെ. എന്നെ വിട്ടയക്കുക; നീ പറയുന്നതു തന്നെ ചെയ്യും—സംശയമില്ല.”

Verse 35

पिप्पलाद उवाच । अद्यप्रभृति बालानां वर्षादा षोडशाद्ग्रह । पीडा त्वया न कर्तव्या एष ते समयः कृतः

പിപ്പലാദൻ പറഞ്ഞു—“ഇന്നുമുതൽ, ഹേ ഗ്രഹമേ, ഒരു വയസ്സുമുതൽ പതിനാറു വയസ്സുവരെയുള്ള ബാലരെ നീ പീഡിപ്പിക്കരുത്. ഇതാണ് നിനക്കായി നിശ്ചയിച്ച നിയമം.”

Verse 36

एवमस्त्विति चोक्त्वा स जगाम पुनरागतः । देवमार्गं शनैश्चारी प्रणम्य ऋषिसत्तमम्

“ഏവമസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു അവൻ പോയി, പിന്നെ വീണ്ടും മടങ്ങിവന്നു. ദേവമാർഗ്ഗത്തിൽ മന്ദഗതിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു, ആ ഋഷിശ്രേഷ്ഠനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്।

Verse 37

गते चादर्शनं तत्र सोऽपि बालो महाग्रहः । विचिन्तयन्वै पितरं क्रोधेन कलुषीकृतः

അവൻ അവിടെ നിന്ന് പോയി ദൃശ്യമല്ലാതായപ്പോൾ, ആ യുവ മഹാഗ്രഹവും പിതാവിനെ ചിന്തിച്ചു; ക്രോധം മൂലം അവന്റെ മനസ് മലിനമായി।

Verse 38

आग्नेयीं धारणां ध्यात्वा जनयामास पावकम् । कृत्यामन्त्रैर्जुहावाग्नौ कृत्या वै संभवत्विति

ആഗ്നേയീ ധാരണ ധ്യാനിച്ച് അവൻ പാവകമായ പവിത്ര അഗ്നിയെ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. പിന്നെ കൃത്യാ-മന്ത്രങ്ങളാൽ അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിച്ച്—“കൃത്യാ നിശ്ചയം ഉദ്ഭവിക്കട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 39

तावज्झटिति सा कन्या ज्वालामालाविभूषिता । हुतभुक्सदृशाकारा किं करोमीति चाब्रवीत्

അപ്പോൾ തന്നെ ക്ഷണത്തിൽ ജ്വാലാമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ കന്യ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവളുടെ രൂപം ഹുതഭുക് (ആഹുതി ഭുജിക്കുന്ന അഗ്നി) പോലെയായിരുന്നു. അവൾ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?”

Verse 40

शोषयामि समुद्रान् किं चूर्णयामि च पर्वतान् । अवनिं वेष्टयामीति पातये किं नभस्तलम्

അവൾ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ സമുദ്രങ്ങളെ ഉണക്കട്ടെ? പർവതങ്ങളെ പൊടിയാക്കട്ടെ? ഭൂമിയെ ചുറ്റിപ്പിടിക്കട്ടെ? അല്ലെങ്കിൽ ആകാശമണ്ഡലത്തെയേ തന്നെ വീഴ്ത്തട്ടെ?”

Verse 41

कस्य मूर्ध्नि पतिष्यामि घातयामि च कं द्विज । शीघ्रमादिश्यतां कार्यं मा मे कालात्ययो भवेत्

“ഞാൻ ആരുടെ തലയിൽ പതിക്കണം? ആരെ സംഹരിക്കണം, ഹേ ദ്വിജാ? എന്റെ കാലം വ്യർഥമാകാതിരിക്കാൻ കൃത്യം വേഗം ആജ്ഞാപിക്കണം.”

Verse 42

। अध्याय

“അധ്യായ”—ഇത് അധ്യായ സൂചക പദം (അധ്യായ വിഭജന/സമാപ്തി കുറിപ്പ്).

Verse 43

महता क्रोधवेगेन मया त्वं चिन्तिता शुभे । पिता मे याज्ञवल्क्यश्च तस्य त्वं पत माचिरम्

മഹാ ക്രോധവേഗത്തോടെ, ഹേ ശുഭേ, ഞാൻ നിന്നെ സ്മരിച്ചു വിളിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്റെ പിതാവ് യാജ്ഞവൽക്യൻ—അവന്റെ മേൽ പതിക്ക; വൈകിക്കരുത്।

Verse 44

एवमुक्त्वागमच्छीघ्रं स्फोटयन्ती नभस्तलम् । मिथिलास्थो महाप्राज्ञस्तपस्तेपे महामनाः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ വേഗത്തിൽ പോയി, ആകാശതലം പൊട്ടിക്കുന്നതുപോലെ. ഇതേസമയം മിഥിലയിൽ മഹാപ്രാജ്ഞനും മഹാമനസ്സുമായ മുനി തപസ്സിൽ ലീനനായി നിന്നു।

Verse 45

यावत्पश्यति दिग्भागं ज्वलनार्कसमप्रभम् । याज्ञवल्क्यो महातेजा महद्भूतमुपस्थितम्

യാജ്ഞവൽക്യൻ മഹാതേജസ്വി മുനി അഗ്നിയും സൂര്യനും പോലെയുള്ള ദീപ്തിയാൽ ജ്വലിക്കുന്ന ദിശയിലേക്കു നോക്കിയപ്പോൾ, തന്റെ മുമ്പിൽ ഒരു മഹാഭൂതം ഉപസ്ഥിതമായതായി കണ്ടു।

Verse 46

तद्दृष्ट्वा सहसायान्तं भीतभीतो महामुनिः । अनुयुक्तोऽथ भूतेन जनकं नृपतिं ययौ

അത് പെട്ടെന്ന് തന്റെ നേരെ പാഞ്ഞുവരുന്നത് കണ്ട മഹാമുനി അത്യന്തം ഭീതനായി. ആ മഹാഭൂതത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദത്താൽ അദ്ദേഹം രാജാവ് ജനകന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു।

Verse 47

शरण्यं मामनुप्राप्तं विद्धि त्वं नृपसत्तम । महद्भूतभयाद्रक्ष यदि शक्नोषि पार्थिव

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, എന്നെ ശരണാഗതനായി അറിയുക. ഹേ പാർത്ഥിവാ, കഴിയുമെങ്കിൽ ആ മഹാഭൂതഭയത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കൂ।

Verse 48

ब्रह्मतेजोभवं भूतमनिवार्यं दुरासदम् । न च शक्नोम्यहं त्रातुं राजा वचनमब्रवीत्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഇത് ബ്രഹ്മതേജസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹാഭൂതം; തടയാനാവാത്തതും ദുർജയവും. നിന്നെ രക്ഷിക്കാൻ എനിക്കാവില്ല।

Verse 49

ततश्चान्यं नृपश्रेष्ठं शरणार्थी महातपाः । जगाम तेन मुक्तोऽसौ चेन्द्रस्य सदनं भयात्

അപ്പോൾ ശരണാർത്ഥിയായ മഹാതപസ്വി മറ്റൊരു നൃപശ്രേഷ്ഠന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു; അവിടെയും നിരസിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ഭയത്തോടെ ഇന്ദ്രന്റെ സദനത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 50

देवराज नमस्तेऽस्तु महाभूतभयान्नृप । कम्पमानोऽब्रवीद्विप्रो रक्षस्वेति पुनःपुनः

ഹേ ദേവരാജാ, നമസ്കാരം. ആ മഹാഭൂതഭയത്തിൽ വിറച്ച ബ്രാഹ്മണൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.”

Verse 51

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवराजोऽब्रवीदिदम् । न शक्नोमि परित्रातुं ब्रह्मकोपादहं मुने

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവരാജൻ പറഞ്ഞു—“മുനേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ കോപഭയത്താൽ ഞാൻ നിന്നെ രക്ഷിക്കാനാവില്ല।”

Verse 52

ततः स ब्रह्मभवनं ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः । जगाम विष्णुलोकं च तेनापीत्युक्त एव सः

പിന്നീട് ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ബ്രഹ്മഭവനത്തിലേക്ക് പോയി; വിഷ്ണുലോകത്തേക്കും പോയി—എന്നാൽ അവിടെയും അവനോട് അതേ വാക്ക് തന്നെയായിരുന്നു।

Verse 53

ततः स मुनिरुद्विग्नो निराशो जीविते नृप । अनुगम्यमानो भूतेन अगच्छच्छङ्करालयम्

അപ്പോൾ ആ മുനി, ഹേ നൃപ, അത്യന്തം വ്യാകുലനായി ജീവതത്തിൽ നിരാശനായി, ആ ഭൂതം പിന്തുടരുമ്പോൾ ശങ്കരന്റെ ആലയത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 54

तस्य योगबलोपेतो महादेवस्य पाण्डव । नखमांसान्तरे गुप्तो यथा देवो न पश्यति

ഹേ പാണ്ഡവ, യോഗബലസമ്പന്നമായ ആ ഭൂതം മഹാദേവന്റെ നഖവും മാംസവും ഇടയിലുള്ള സൂക്ഷ്മസ്ഥാനത്ത് ദേവൻ കാണാതിരിക്കുവാൻ മറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 55

तदन्ते चागमद्भूतं ज्वलनार्कसमप्रभम् । मुञ्च मुञ्चेति पुरुषं देवदेवं महेश्वरम्

ആ സംഭവത്തിന്റെ അവസാനം അഗ്നിയും സൂര്യനും പോലെയുള്ള ദീപ്തിയോടെ ഒരു ഭൂതം വന്ന് ‘വിടുക, വിടുക’ എന്നു പറഞ്ഞു ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 56

एवमुक्तो महादेवस्तेन भूतेन भारत । योगीन्द्रं दर्शयामास नखमांसान्तरे तदा

ഹേ ഭാരത, ആ ഭൂതം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാദേവൻ അപ്പോൾ നഖവും മാംസവും ഇടയിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന യോഗീന്ദ്രനെ വെളിപ്പെടുത്തി കാണിച്ചു.

Verse 57

संस्थाप्य भूतं भूतेशः परमापद्गतं मुनिम् । उवाच मा भैस्त्वं विप्र निर्गच्छस्व महामुने

ഭൂതേശൻ (ശിവൻ) ആ ഭൂതത്തെ നിയന്ത്രിച്ച് അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ചു; അത്യന്തം അപകടത്തിൽപ്പെട്ട മുനിയോട്—‘ഭയപ്പെടരുത്, ഹേ വിപ്ര; സുരക്ഷിതമായി പുറപ്പെടുക, ഹേ മഹാമുനേ’ എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 58

ततः सुसूक्ष्मदेहस्थं भूतं दृष्ट्वाब्रवीदिदम् । किमस्य त्वं महाभूत करिष्यसि वदस्व मे

അപ്പോൾ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മദേഹത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആ ഭൂതത്തെ കണ്ടു അവൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ മഹാഭൂതാ, ഇതിനോട് നീ എന്തു ചെയ്യും? എനിക്കു പറയുക।”

Verse 59

कृत्योवाच । क्रोधाविष्टेन देवेश पिप्पलादेन चिन्तिता । अस्य देहं हनिष्यामि हिंसार्थं विद्धि मां प्रभो

കൃത്യ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവേശാ, ക്രോധാവിഷ്ടനായ പിപ്പലാദൻ എന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു. ഞാൻ ഇതിന്റെ ദേഹം നശിപ്പിക്കും; പ്രഭോ, എന്നെ ഹിംസാർത്ഥമായതായി അറിയുക।”

Verse 60

एतच्छ्रुत्वा महादेवो भूतस्य वदनाच्च्युतम् । कटिस्थं याज्ञवल्क्यं च मन्त्रयामास मन्त्रवित्

ഇതു കേട്ട മന്ത്രവിദനായ മഹാദേവൻ—ഭൂതത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നു വീണ വാക്കിനെ ശ്രദ്ധിച്ച്—തന്റെ അരയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന യാജ്ഞവൽക്ക്യനുമായി ആലോചിച്ചു।

Verse 61

योगीश्वरेति विप्रस्य कृत्वा नाम युधिष्ठिर । विसर्जयित्वा देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत

ഹേ യുധിഷ്ഠിര, ദേവേശൻ ആ ബ്രാഹ്മണന് “യോഗീശ്വരൻ” എന്ന നാമം നൽകി വിടവാങ്ങിച്ചു; പിന്നെ അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 62

प्रेषयित्वा तु तं भूतं पिप्पलादोऽपि दुर्मनाः । पितृमातृसमुद्विग्नो नर्मदातटमाश्रितः

ആ ഭൂതത്തെ അയച്ച ശേഷം പിപ്പലാദനും മനസ്സു തളർന്നു; പിതാമാതാക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യാകുലതയിൽ നർമദാതീരത്ത് അഭയം തേടി।

Verse 63

एकाङ्गुष्ठो निराहारो वर्षादा षोडशान्नृप । तोषयामास देवेशमुमया सह शङ्करम्

ഹേ രാജാവേ! ഒരു കാൽവിരലിൽ നിന്നുകൊണ്ടും നിരാഹാരനായി ഇരുന്നുകൊണ്ടും അവൻ പതിനാറു വർഷം ഉമാസഹിത ദേവേശൻ ശങ്കരനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു।

Verse 64

ततस्तत्तपसा तुष्टः शङ्करो वाक्यमब्रवीत्

അതിനുശേഷം ആ തപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടനായ ശങ്കരൻ ഈ വാക്കുകൾ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 65

ईश्वर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते विप्र तपसानेन सुव्रत । वरं वृणीष्व ते दद्मि मनसा चेप्सितं शुभम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിപ്രാ, ഹേ സുവ്രതാ! ഈ തപസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നിൽ പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനാണ്. വരം ചോദിക്ക; മനസ്സിൽ നീ ആഗ്രഹിച്ച ശുഭമായ ഇഷ്ടം ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു।

Verse 66

पिप्पलाद उवाच । यदि मे भगवांस्तुष्टो यदि देयो वरो मम । अत्र संनिहितो देव तीर्थे भव महेश्वर

പിപ്പലാദൻ പറഞ്ഞു—ഭഗവാൻ എനിക്കു പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, എനിക്കു വരം നൽകേണ്ടതാണെങ്കിൽ, ഹേ ദേവാ! ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ഇവിടെ സന്നിഹിതനായി ഇരിക്കണമേ; ഹേ മഹേശ്വരാ, ഈ തീർത്ഥത്തിൽ വസിക്കണമേ।

Verse 67

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा पिप्पलादं महामुनिम् । जगामादर्शनं देवो भूतसङ्घसमन्वितः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവൻ മഹാമുനി പിപ്പലാദനോട് ‘തഥാസ്തു’ എന്നു അരുളി, ഭൂതഗണങ്ങളോടുകൂടെ അദൃശ്യനായി മാറി।

Verse 68

पिप्पलादो गते देवे स्नात्वा तत्र महाम्भसि । स्थापयित्वा महादेवं जगामोत्तरपर्वतम्

ദേവൻ പ്രസ്ഥാനം ചെയ്ത ശേഷം പിപ്പലാദൻ അവിടെ മഹാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, മഹാദേവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു ഉത്തരപർവതത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 69

तत्र तीर्थे नरो भक्त्या स्नात्वा मन्त्रयुतं नृप । तर्पयित्वा पित्ःन् देवान् पूजयेच्च महेश्वरम्

ഹേ രാജാവേ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഭക്തിയോടെ മന്ത്രസഹിതം സ്നാനം ചെയ്ത്, പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും തർപ്പണം അർപ്പിച്ച് മഹേശ്വരനെ പൂജിക്കണം।

Verse 70

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् । मृतो रुद्रपुरं याति नात्र कार्या विचारणा

അവൻ അശ്വമേധയജ്ഞത്തിന്റെ അനുത്തമ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; മരണാനന്തരം രുദ്രപുരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമോ വിചാരണമോ വേണ്ട।

Verse 71

अथ यो भोजयेद्विप्रान् पित्ःनुद्दिश्य भारत । तस्य ते द्वादशाब्दानि मोदन्ते दिवि तर्पिताः

കൂടാതെ, ഹേ ഭാരതാ! പിതൃകളെ ഉദ്ദേശിച്ച് ആരെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണർക്കു ഭോജനം നൽകുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ പിതൃകൾ തൃപ്തരായി സ്വർഗത്തിൽ പന്ത്രണ്ടു വർഷം ആനന്ദിക്കും।

Verse 72

संन्यासेन तु यः कश्चित्तत्र तीर्थे तनुं त्यजेत् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकात्कदाचन

എന്നാൽ സന്ന്യാസാവസ്ഥയിൽ ആരെങ്കിലും ആ തീർത്ഥത്തിൽ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവന്റെ ഗതി അനിവർത്തനീയമാണ്; രുദ്രലോകത്തിൽ നിന്ന് അവൻ ഒരിക്കലും മടങ്ങിവരില്ല।

Verse 73

एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्ठे हि त्वयानघ । माहात्म्यं पिप्पलादस्य तीर्थस्योत्पत्तिरेव च

ഹേ അനഘാ! നീ ചോദിച്ചതുപോലെ ഇതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു—പിപ്പലാദന്റെ മഹാത്മ്യവും ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും കൂടി।

Verse 74

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापक्षयो भवेत्

ഈ വിവരണം പുണ്യപ്രദം, പാപഹരം, ധന്യം, ദുഷ്സ്വപ്നനാശകം. ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കും ശ്രവിക്കുന്നവർക്കും സർവപാപക്ഷയം സംഭവിക്കും।