HomeRig VedaMandala 2Sukta 14Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 2.14

Rishi: Gṛtsamada (Āṅgirasa)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अध्वर्यवो य उरणं जघान नव चख्वांसं नवतिं च बाहून् । यो अर्बुदमव नीचा बबाधे तमिन्द्रं सोमस्य भृथे हिनोत ॥

अध्व॑र्यवो॒ य उर॑णं ज॒घान॒ नव॑ च॒ख्वांसं॑ नव॒तिं च॑ बा॒हून् । यो अर्बु॑द॒मव॑ नी॒चा ब॑बा॒धे तमिन्द्रं॒ सोम॑स्य भृ॒थे हि॑नोत ॥

ádhvaryavo yá uraṇáṃ jaghā́na náva ca cakhvā́ṃsaṃ navatíṃ ca bāhū́n | yó árbudam áva nīcā́ babā́dhe tám índraṃ sómasya bhṛthé hinota ||

O Adhvaryus, he who smote Uraṇa, and the nine Cakhvāṃsas and the ninety arms; he who thrust down Arbuda low beneath—impel that Indra forward in the bearing of Soma.

अध्व॑र्यवः । यः । उर॑णम् । ज॒घान॑ । नव॑ । च॒ख्वांस॑म् । न॒व॒तिम् । च॒ । बा॒हून् । यः । अर्बु॑दम् । अव॑ । नी॒चा । ब॒बा॒धे । तम् । इन्द्र॑म् । सोम॑स्य । भृ॒थे । हि॒नो॒त॒ ॥अध्वर्यवः । यः । उरणम् । जघान । नव । चख्वांसम् । नवतिम् । च । बाहून् । यः । अर्बुदम् । अव । नीचा । बबाधे । तम् । इन्द्रम् । सोमस्य । भृथे । हिनोत ॥adhvaryavaḥ | yaḥ | uraṇam | jaghāna | nava | cakhvāṃsam | navatim | ca | bāhūn | yaḥ | arbudam | ava | nīcā | babādhe | tam | indram | somasya | bhṛthe | hinota

अध्वर्यवःO Adhvaryu priests
अध्वर्यवः:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ (वाक्य-प्रवर्तक)
TypeNoun
Rootअध्वर्यु- (प्रातिपदिक) < अध्वर-
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उरणम्Uraṇa (a foe/demon; proper name)
उरणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउरण- (प्रातिपदिक)
जघानslew
जघान:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
नवnine
नव:
विशेषण (परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootनव (संख्या)
चख्वांसम्Cakhvāṃsa (a foe; proper name)
चख्वांसम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootचख्वांस्- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √चख्/√चक्ष् ‘to see/appear’ से परफेक्ट-भागवत् ‘-वांस्’)
नवतिम्ninety
नवतिम्:
विशेषण (परिमाण)
TypeNoun
Rootनवति- (संख्या-प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
बाहून्arms (forearms); (here: ninety arms)
बाहून्:
कर्म
TypeNoun
Rootबाहु- (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्बुदम्Arbuda (a foe/demon; proper name)
अर्बुदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्बुद- (प्रातिपदिक)
अवdown; away
अव:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
नीचाःdownwards; low
नीचाः:
क्रियाविशेषण
TypeAdjective
Rootनीच- (प्रातिपदिक)
बबाधेpressed down; smote; subdued
बबाधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
तम्him
तम्:
कर्म (स्तुत्य-देवता-निर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (हिनोति-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (भृथे-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
भृथेin the bearing/bringing; at the offering (of Soma)
भृथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootभृत- (प्रातिपदिक; √भृ ‘to bear/bring’ से)
हिindeed; for
हि:
सम्बन्ध-बोधक
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
हिनोतimpel (you all); set in motion
हिनोत:
क्रिया
TypeVerb
Rootहि (धातु; ‘to impel/set in motion’)