Rig Veda 10.49.2: Mandala 10, Sukta 49, Mantra 2

Sukta 10.49

Rishi: Indra (self-proclaiming voice)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)

Samhita Patha (Devanagari)

मां धुरिन्द्रं नाम देवता दिवश्च ग्मश्चापां च जन्तवः । अहं हरी वृषणा विव्रता रघू अहं वज्रं शवसे धृष्ण्वा ददे ॥

Recitation with translationRig Veda 10.49.2

Transliteration

mā́ṃ dhur índraṃ nā́ma devátā diváś ca gmáś cā́pāṃ ca jantávaḥ | aháṃ harī́ vṛ́ṣaṇā vivrátā raghū́ aháṃ vájraṃ śávase dhṛṣṇv ā́ dade ||

Translation

ദേവന്മാർ എന്നെ ‘ഇന്ദ്രൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു—ദിവ്യലോകത്തിലെവരും, ഭൂമിയിലെവരും, അപാം (ജലങ്ങളുടെ)വരും, സകല ജന്തുക്കളും. ഞാൻ രണ്ടു ഹരി (മഞ്ഞപ്പച്ച) അശ്വങ്ങളെ യോജിപ്പിക്കുന്നു—സ്വതന്ത്രഗതിയുള്ള, വേഗശാലിയായ രണ്ടു വൃഷണന്മാർ; ധൃഷ്ണു ധൈര്യത്തിന്റെ ബലത്തിനായി ഞാൻ വജ്രം കൈക്കൊള്ളുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• माम्: me
• माम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धुरि: on the yoke / at the pole (of the chariot)
• धुरि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: धुरि (प्रातिपदिक; धुर्/धुरा ‘योक्/धुरी, रथ-धुरी’)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• नाम: by name / as (called)
• नाम: कर्म
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• देवता: the deity
• देवता: कर्ता
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven / of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• ग्मः: of the earth / of the world
• ग्मः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ग्म (प्रातिपदिक; ‘ग्म’ = ‘earth/region’, वैदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• जन्तवः: creatures / living beings
• जन्तवः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हरी: the two bay steeds
• हरी: कर्म
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• वृषणा: the two mighty/virile ones
• वृषणा: कर्म
• Type: Adjective (substantival)
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• विव्रता: of wide-ranging ordinances / with far-spread powers
• विव्रता: कर्म
• Type: Adjective
• Root: वि-व्रत (प्रातिपदिक; ‘व्रत’ = नियम/व्रत, ‘वि-’ = विशेष/विभिन्न)

• रघू: the two swift ones
• रघू: कर्म
• Type: Adjective
• Root: रघु (प्रातिपदिक)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वज्रम्: the thunderbolt
• वज्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• शवसे: for strength / for might
• शवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• धृष्ण्वा: boldly / having dared
• धृष्ण्वा: —
• Type: Gerund (Absolutive)
• Root: धृष् (धातु; ‘to dare, be bold’)

• ददे: I gave / I have given
• ददे: कर्ता
• Type: Verb
• Root: दा (धातु; ‘to give’)