Rig Veda 10.49.2 — Mandala 10, Sukta 49, Mantra 2
Sukta 10.49
Rishi: Indra (self-proclaiming voice)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)
Samhita Patha (Devanagari)
मां धुरिन्द्रं नाम देवता दिवश्च ग्मश्चापां च जन्तवः । अहं हरी वृषणा विव्रता रघू अहं वज्रं शवसे धृष्ण्वा ददे ॥
Transliteration
mā́ṃ dhur índraṃ nā́ma devátā diváś ca gmáś cā́pāṃ ca jantávaḥ | aháṃ harī́ vṛ́ṣaṇā vivrátā raghū́ aháṃ vájraṃ śávase dhṛṣṇv ā́ dade ||
Translation
దేవతలు నన్ను ‘ఇంద్ర’ అనే నామంతో స్థాపించారు—దివిలోకపు, భూమిలోకపు, అపః (జల) లోకపు సమస్త జీవులు. నేను రెండు హరి (పీతవర్ణ) అశ్వాలను—రెండు బలవంతమైన, స్వేచ్ఛాగమనం గల, వేగవంతమైనవాటిని—యోకుతాను; ధృష్ట (సాహస) బలార్థం వజ్రాన్ని నేను ధరిస్తాను.
Word by Word
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धुरिon the yoke / at the pole (of the chariot)
धुरि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootधुरि (प्रातिपदिक; धुर्/धुरा ‘योक्/धुरी, रथ-धुरी’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नामby name / as (called)
नाम:
कर्म
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
देवताthe deity
देवता:
कर्ता
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
ग्मःof the earth / of the world
ग्मः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootग्म (प्रातिपदिक; ‘ग्म’ = ‘earth/region’, वैदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
जन्तवःcreatures / living beings
जन्तवः:
कर्ता
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हरीthe two bay steeds
हरी:
कर्म
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
वृषणाthe two mighty/virile ones
वृषणा:
कर्म
TypeAdjective (substantival)
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
विव्रताof wide-ranging ordinances / with far-spread powers
विव्रता:
कर्म
TypeAdjective
Rootवि-व्रत (प्रातिपदिक; ‘व्रत’ = नियम/व्रत, ‘वि-’ = विशेष/विभिन्न)
रघूthe two swift ones
रघू:
कर्म
TypeAdjective
Rootरघु (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
शवसेfor strength / for might
शवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
धृष्ण्वाboldly / having dared
धृष्ण्वा:
—
TypeGerund (Absolutive)
Rootधृष् (धातु; ‘to dare, be bold’)
ददेI gave / I have given
ददे:
कर्ता
TypeVerb
Rootदा (धातु; ‘to give’)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.