Rig Veda Sukta 49
Mandala 10Sukta 4911 Mantras

Sukta 49

Sukta 10.49

Rishi

Indra (self-proclaiming voice), hymn 10.49 is a prominent Indra-ātmastuti

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh (probable; requires scan)

ഋഗ്വേദം 10.49 ഒരു ഇന്ദ്ര-ആത്മസ്തുതി ആകുന്നു: ഇന്ദ്രൻ ആദ്യപുരുഷത്തിൽ സംസാരിച്ച്, വിജയം, വിപുലീകരണം, യജ്ഞത്തിന്റെ യഥാവിധ ക്രമീകരണം എന്നിവയുടെ പിന്നിലെ തന്റെ പരമാധികാര പ്രവർത്തകത്വം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഈ സൂക്തത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ സ്തുതിഗായകനു പുരാതന സമ്പത്ത് നൽകുന്നവൻ, യജമാനനെ ഉണർത്തുന്നവൻ, വൃത്രസദൃശമായ തടസ്സശക്തികളെ നിർണായകമായി തകർക്കുന്നവൻ എന്നിങ്ങനെ പ്രതിപാദിക്കപ്പെടുന്നു; അവസാനം അവൻ അപ്രതിരോധ്യമായ പ്രേരണ (ച്യൗത്ന) മുഖേന ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും വ്യാപിക്കുന്നവനായി സമാപിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

अहं दां गृणते पूर्व्यं वस्वहं ब्रह्म कृणवं मह्यं वर्धनम् । अहं भुवं यजमानस्य चोदितायज्वनः साक्षि विश्वस्मिन्भरे ॥

സ്തുതിക്കുന്നവന് ഞാൻ പുരാതന വസു (സമൃദ്ധി) നല്കുന്നു; എനിക്കായി ബ്രഹ്മത്തെ (പവിത്ര വചനം/ബലം) വർദ്ധനയായി ഞാൻ നിർമ്മിക്കുന്നു. യജമാനന്റെ പ്രേരകനായി ഞാൻ ഭവിക്കുന്നു; യജ്ഞം ചെയ്യാത്ത അയജ്വന്റെ കാര്യത്തിലും, ഓരോ ഭാരവഹണത്തിലും, ഞാൻ സാക്ഷിയാകുന്നു.

Mantra 2

मां धुरिन्द्रं नाम देवता दिवश्च ग्मश्चापां च जन्तवः । अहं हरी वृषणा विव्रता रघू अहं वज्रं शवसे धृष्ण्वा ददे ॥

ദേവന്മാർ എന്നെ ‘ഇന്ദ്രൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു—ദിവ്യലോകത്തിലെവരും, ഭൂമിയിലെവരും, അപാം (ജലങ്ങളുടെ)വരും, സകല ജന്തുക്കളും. ഞാൻ രണ്ടു ഹരി (മഞ്ഞപ്പച്ച) അശ്വങ്ങളെ യോജിപ്പിക്കുന്നു—സ്വതന്ത്രഗതിയുള്ള, വേഗശാലിയായ രണ്ടു വൃഷണന്മാർ; ധൃഷ്ണു ധൈര്യത്തിന്റെ ബലത്തിനായി ഞാൻ വജ്രം കൈക്കൊള്ളുന്നു.

Mantra 3

अहमत्कं कवये शिश्नथं हथैरहं कुत्समावमाभिरूतिभिः । अहं शुष्णस्य श्नथिता वधर्यमं न यो रर आर्यं नाम दस्यवे ॥

കവിക്കായി എന്റെ പ്രഹരങ്ങളാൽ ഞാൻ അത്കനെ തകർത്തു; എന്റെ സഹായങ്ങളാൽ ഞാൻ കുത്സനെ രക്ഷിച്ചു. ഞാൻ ശുഷ്ണന്റെ ഭേദകനായി—ആര്യനാമം ദസ്യുവിന് വിലക്കച്ചവടമാക്കുന്നവന് യമനെപ്പോലെ മരണമായി.

Mantra 4

अहं पितेव वेतसूँरभिष्टये तुग्रं कुत्साय स्मदिभं च रन्धयम् । अहं भुवं यजमानस्य राजनि प्र यद्भरे तुजये न प्रियाधृषे ॥

സഹായത്തിനായി പിതാവുപോലെ ഞാൻ വേതസുക്കളെ ജയിച്ചു; കുത്സനുവേണ്ടി തുഗ്രനെയും സ്മദിഭനെയും ഞാൻ കീഴടക്കി. യജമാനൻ യുദ്ധഭാരം മുന്നോട്ട് വഹിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അവന്റെ രാജശക്തിയായി മാറുന്നു—വെറും പ്രിയമെന്നതാൽ തടയപ്പെടാതെ, അമർത്തി മുന്നേറുന്നവനായി.

Mantra 5

अहं रन्धयं मृगयं श्रुतर्वणे यन्माजिहीत वयुना चनानुषक् । अहं वेशं नम्रमायवेऽकरमहं सव्याय पड्गृभिमरन्धयम् ॥

ഞാൻ ശ്രുതർവണനുവേണ്ടി മൃഗയനെ കീഴടക്കി; അവൻ ഉപായങ്ങളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും എന്നെ ആക്രമിച്ചപ്പോൾ. ഞാൻ ആയവനുവേണ്ടി കുല-വാസസ്ഥലത്തെ തലകുനിയിച്ചു; സവ്യനുവേണ്ടി പട്ഗൃഭിയെയും ദമിപ്പിച്ച് കീഴടക്കി.

Mantra 6

अहं स यो नववास्त्वं बृहद्रथं सं वृत्रेव दासं वृत्रहारुजम् । यद्वर्धयन्तं प्रथयन्तमानुषग्दूरे पारे रजसो रोचनाकरम् ॥

ഞാൻ തന്നെയാണ്, ആവരണം-ഹന്താവായി—വൃത്രനെപ്പോലെ—പുതിയ വാസസ്ഥലവും മഹാ രഥവും പിടിച്ചടക്കിയ ശത്രു ദാസ-അവരോദ്ധകനെ തകർത്തത്. ആ ശക്തി മനുഷ്യലോകത്തിൽ വളർന്നു വ്യാപിക്കുമ്പോൾ, മങ്ങിയ മധ്യലോകങ്ങളെ അതിക്രമിച്ച് ദൂരത്തെയുള്ള തീരംവരെ പ്രകാശമയ വിശാലതകളെ ഞാൻ കൊണ്ടുപോയി പ്രകാശിപ്പിച്ചു.

Mantra 7

अहं सूर्यस्य परि याम्याशुभिः प्रैतशेभिर्वहमान ओजसा । यन्मा सावो मनुष आह निर्णिज ऋधक्कृषे दासं कृत्व्यं हथैः ॥

ഞാൻ സൂര്യനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു—വേഗശക്തികളാൽ പ്രേരിതനായി, ദീപ്ത അശ്വങ്ങൾ വലിച്ചുകൊണ്ടു, ബലത്താൽ വഹിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ട്. മനുഷ്യ പ്രേരകൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന തേജസ്സിനായി എന്നെ വിളിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ ശത്രു അന്ധകാര-ബലത്തെ—നിഷ്ക്രിയമാക്കേണ്ടതിനെ—വേർതിരിച്ച്, നിർണായക പ്രഹാരങ്ങളാൽ തകർത്തു ചതയ്ക്കുന്നു.

Mantra 8

अहं सप्तहा नहुषो नहुष्टरः प्राश्रावयं शवसा तुर्वशं यदुम् । अहं न्यन्यं सहसा सहस्करं नव व्राधतो नवतिं च वक्षयम् ॥

ഞാൻ ഏഴരെയും സംഹരിക്കുന്നവൻ; നഹുഷനേക്കാൾ ശക്തൻ—നഹുഷനെയും അതിക്രമിക്കുന്നവൻ. എന്റെ ശൗര്യബലത്തോടെ ഞാൻ തുര്വശനെയും യദുവിനെയും മുന്നോട്ട് പുറപ്പെടുവിച്ചു. ഞാൻ, പരാക്രമത്തോടെ, എതിരായി ബലം കാട്ടുന്ന മറ്റൊരു ശക്തിയെ അടിച്ചമർത്തി; ഉപദ്രവകരിൽ ഒമ്പതും തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതും ഞാൻ വീഴ്ത്തി.

Mantra 9

अहं सप्त स्रवतो धारयं वृषा द्रवित्न्वः पृथिव्यां सीरा अधि । अहमर्णांसि वि तिरामि सुक्रतुर्युधा विदं मनवे गातुमिष्टये ॥

ഞാൻ—വൃഷഭബലം—ഏഴ് പ്രവാഹങ്ങളെ അവരുടെ ധാരയിൽ നിലനിർത്തി; ദ്രവിത്ന്വഃ (സമൃദ്ധി കൊണ്ടുവരുന്നവർ)ക്കായി ഭൂമിയിൽ ഉഴവിന്റെ രേഖകൾ സ്ഥാപിച്ചു. ഞാൻ, ശുക്രതു (ശുഭസങ്കൽപവും ശരിയായ വിവേകവും ഉള്ളവൻ), അർണാംസി—അസ്തിത്വത്തിന്റെ പ്രളയധാരകൾ—കടന്നുപോകുന്നു; യുദ്ധത്തിലൂടെ മനുഷ്യന് ഇഷ്ടി (ഇച്ഛിത യജ്ഞ/സാധന)യുടെ സിദ്ധിക്കായി ഒരു പാത കണ്ടെത്തുന്നു.

Mantra 10

अहं तदासु धारयं यदासु न देवश्चन त्वष्टाधारयद्रुशत् । स्पार्हं गवामूधस्सु वक्षणास्वा मधोर्मधु श्वात्र्यं सोममाशिरम् ॥

ഞാൻ അവരിൽ അതിനെ നിലനിർത്തി—ഏതൊരു ദേവനും, ത്വഷ്ടൃ പോലും, നിലനിർത്താൻ കഴിയാത്തത്: ദീപ്തവും ആഗ്രഹനീയവുമായ മധുരത. പശുക്കളുടെ അകിടുകളിലും സ്തനങ്ങളിലും—ആ പ്രകാശമുള്ള ഉറവകളിൽ—ഞാൻ മധുവിന്റെ മധു, സോമ-ആശിർ (സോമമിശ്രണം) നിറച്ചു; ആനന്ദത്തിന്റെ പോഷണം പിഴിഞ്ഞെടുക്കപ്പെടേണ്ടതിന്.

Mantra 11

एवा देवाँ इन्द्रो विव्ये नॄन्प्र च्यौत्नेन मघवा सत्यराधाः । विश्वेत्ता ते हरिवः शचीवोऽभि तुरासः स्वयशो गृणन्ति ॥

ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യശക്തികളെയും വ്യാപിച്ചു; തന്റെ പ്രേരക ഊർജ്ജത്താൽ ദാനവാൻ, സത്യസാധകൻ, സത്യത്തിൽ ഫലം നല്കുന്നവൻ ആകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഹരിവഃ (ഹരിത അശ്വങ്ങളുടെ അധിപൻ), ശചീവഃ (ശചീ-ശക്തിയുള്ളവൻ), എല്ലാ തുരാസഃ (ബലവാന്മാർ) നിന്നെ—സ്വയംയശസ്വി, സ്വപ്രകാശ മഹിമാവാൻ—പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു.

Frequently Asked Questions

It is an Indra-ātmastuti where Indra speaks in the first person (“I…”), declaring that he gives wealth, empowers sacred speech, drives the sacrificer, and destroys obstruction.

It suggests that divine order observes all human choices: Indra supports the one aligned with yajña (disciplined offering and truth), while the one who refuses it is still seen and measured in the cosmic balance.

Indra represents the force of awakened will and clarity that breaks inner “Vṛtra”—fear, inertia, and blockage—so the mind gains wider light and the person can act with strength and truth.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App