Rig Veda 10.16.4: Mandala 10, Sukta 16, Mantra 4

Sukta 10.16

Rishi: RV 10.16 funerary seer (traditional attribution variable).

Devata: Agni Jātavedas.

Chandas: Triṣṭubh.

Samhita Patha (Devanagari)

अजो भागस्तपसा तं तपस्व तं ते शोचिस्तपतु तं ते अर्चिः । यास्ते शिवास्तन्वो जातवेदस्ताभिर्वहैनं सुकृतामु लोकम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.16.4

Transliteration

ajó bhāgás tápasā táṃ tapasva táṃ te śócīs tapatu táṃ te arcíḥ | yā́s te śivā́s tanvò jā́tavedas tā́bhir vahainaṃ sukṛ́tām u lokám ||

Translation

അജരമായ ഭാഗത്തെ തപസ്സാൽ തപിപ്പിക്കുക—അതിനെ ജ്വലിപ്പിച്ചു തീവ്രമാക്കുക; നിന്റെ ശോചിസ് (ജ്വാല) അതിനെ തപിക്കട്ടെ, നിന്റെ അർച്ചിസ് (കിരണം) അതിനെ ശുദ്ധിയിലേക്കു തപിക്കട്ടെ. ഹേ ജാതവേദസ്, നിന്റെ ശിവ തനുക്കളാൽ അവനെ സുകൃതന്മാരുടെ ലോകത്തിലേക്കു വഹിക്കണമേ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अजः: the (unborn) one; the goat (epithet)
• अजः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक)

• भागः: portion, share
• भागः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक) < √भज् (to share, allot)

• तपसा: with heat/austerity
• तपसा: करण
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) < √तप् (to heat, practice austerity)

• तम्: him/that
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तपस्व: heat/burn (him)!
• तपस्व: (आज्ञा) क्रिया
• Type: Verb
• Root: √तप्

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक)

• शोचिः: flame, blaze
• शोचिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शोचिस् (प्रातिपदिक)

• तपतु: let it burn/heat
• तपतु: (आज्ञा) क्रिया
• Type: Verb
• Root: √तप्

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्)

• अर्चिः: ray, flame
• अर्चिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अर्चिस् (प्रातिपदिक)

• याः: which (those)
• याः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्)

• शिवाः: auspicious, kindly
• शिवाः: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)

• तन्वः: bodies, forms
• तन्वः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni, knower of births)
• जातवेदः: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक; अग्नि-विशेषण)

• ताभिः: with those
• ताभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वह: carry!
• वह: (आज्ञा) क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वह् (to carry)

• एनम्: this one, him
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/इदम्-प्रत्ययात्मक सर्वनाम (एनद्)

• सुकृताम्: of the well-doers / of the meritorious (deeds/people)
• सुकृताम्: सम्बन्ध
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: सुकृत (प्रातिपदिक; ‘well-done, meritorious’)

• उ: indeed, just
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• लोकम्: world, realm
• लोकम्: कर्म (गन्तव्य-देशः)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)