Opening the text

Sukta 10.108
Saramā (in dialogue context; hymn concerns the recovery of the hidden cows/treasures)
Jagatī/Triṣṭubh mixture is reported for parts of RV 10.108 (verification recommended at verse-level)
ഋഗ്വേദം 10.108 ഒരു നാടകീയ സംവാദമാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്: ഇന്ദ്രന്റെ വേഗമേറിയ ദൂതിയായ സരമാ, രസാ നദിക്കപ്പുറം “പശുക്കൾ” (പ്രകാശം/സമ്പത്ത്/നിധികൾ) മറച്ചുവെച്ച പണികളോട് നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടുന്നു. പ്രലോഭനം, നിരാകരണം, മുന്നറിയിപ്പ് എന്നിവയാണ് സൂക്തത്തിന്റെ മധ്യബിന്ദു: പണികൾ ലഞ്ചം കൊടുത്തും വഴിതെറ്റിച്ചും വഞ്ചിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, സരമാ ഋതം (സത്യ-ക്രമം) നിലനിർത്തി മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സമ്പത്ത് ന്യായമായി തിരിച്ചുപിടിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അവസാനം, ബൃഹസ്പതിയുടെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെല്ലാം—പശുക്കൾ, സോമം, പവിത്ര ഉപകരണങ്ങൾ, ദർശകരായ ഋഷിമാരെയ്ക്കും വരെ—കണ്ടെത്തി, പ്രകാശം പുറപ്പെടാൻ ഇടയാക്കുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
किमिच्छन्ती सरमा प्रेदमानड्दूरे ह्यध्वा जगुरिः पराचैः । कास्मेहितिः का परितक्म्यासीत्कथं रसाया अतरः पयांसि ॥
ഹേ സരമേ, നീ ഇവിടെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് എന്ത് തേടിയാണ് വന്നത്? വഴി വാസ്തവത്തിൽ ദൂരമാണ്; അപ്പുറത്തുനിന്ന് വരുക ദുഷ്കരം. ഞങ്ങളോടുള്ള നിന്റെ ഉദ്ദേശം എന്ത്, നിന്റെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ പിന്തുടർച്ച എന്ത്? രസാ നദിയുടെ ജലങ്ങളെ നീ എങ്ങനെ കടന്നു?
Mantra 2
इन्द्रस्य दूतीरिषिता चरामि मह इच्छन्ती पणयो निधीन्वः । अतिष्कदो भियसा तन्न आवत्तथा रसाया अतरं पयांसि ॥
ഇന്ദ്രന്റെ ദൂതിയായി, അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ പ്രേരിതയായി ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഹേ പണികളേ, നിങ്ങൾ മറച്ചുവെച്ച മഹാനിധികളെ തേടി. ഭയത്തിനിടയിൽ ഒരു അതിക്രമ-ചാട്ടം എന്നെ അവിടെയെത്തിച്ചു; അങ്ങനെ ഞാൻ രസാ നദിയുടെ ജലങ്ങളെ കടന്നു.
Mantra 3
कीदृङ्ङिन्द्रः सरमे का दृशीका यस्येदं दूतीरसरः पराकात् । आ च गच्छान्मित्रमेना दधामाथा गवां गोपतिर्नो भवाति ॥
ഹേ സരമേ, ഇന്ദ്രൻ എങ്ങനെയുള്ളവൻ—ഏത് സ്വരൂപമുള്ളവൻ, ഏത് ദർശനമുള്ളവൻ—അവന്റെ ദൂതിയായി നീ ദൂരത്തുനിന്ന് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു? വരിക; ഇതിലൂടെ നിനക്കൊപ്പം സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കാം; അപ്പോൾ അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് ഗവാം ഗോപതി—പ്രകാശഗോവുകളുടെ പാലകനും രക്ഷകനും—ആകും.
Mantra 4
नाहं तं वेद दभ्यं दभत्स यस्येदं दूतीरसरं पराकात् । न तं गूहन्ति स्रवतो गभीरा हता इन्द्रेण पणयः शयध्वे ॥
ഞാൻ അവനെ അറിയുന്നില്ല—വഞ്ചിക്കപ്പെടാവുന്നവനെയും അല്ല, വഞ്ചിക്കുന്നവനെയും അല്ല—ആരെയെക്കുറിച്ചോ ഈ സന്ദേശം ദൂതിയായി ദൂരത്തുനിന്ന് പുറപ്പെട്ടുവന്നിരിക്കുന്നു. ആഴത്തിൽ ഒഴുകുന്ന പ്രവാഹങ്ങൾക്കും അവനെ മറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇന്ദ്രൻ പ്രഹരിച്ചിട്ടു, ഹേ പണികളേ, നിങ്ങൾ അശക്തരായി കിടക്കുന്നു.
Mantra 5
इमा गावः सरमे या ऐच्छः परि दिवो अन्तान्त्सुभगे पतन्ती । कस्त एना अव सृजादयुध्व्युतास्माकमायुधा सन्ति तिग्मा ॥
ഹേ സരമേ, ഇവയത്രേ ആ ഗാവഃ—കിരണങ്ങൾ—നീ അന്വേഷിച്ചതു; ഹേ സുഭഗേ, നീ പറന്നുചെന്ന് ദ്യൗവിന്റെ അറ്റത്തോളം എത്തി. ഇനി അവയെ നിനക്കായി ആരാണ് വിട്ടുതരുക—നീ നിരായുധയായിരിക്കെ—ഞങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങൾ തീക്ഷ്ണങ്ങളാണ്.
Mantra 6
असेन्या वः पणयो वचांस्यनिषव्यास्तन्वः सन्तु पापीः । अधृष्टो व एतवा अस्तु पन्था बृहस्पतिर्व उभया न मृळात् ॥
ഹേ പണികളേ, നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ സത്യസേനയില്ലാത്തവ; നിങ്ങളുടെ ദേഹങ്ങൾ അശക്തങ്ങളാകട്ടെ, നിങ്ങളുടെ പാപം വെളിപ്പെടട്ടെ. നിങ്ങൾ പോകുന്ന പഥം (ഞങ്ങൾക്ക്) അപ്രതിരോധ്യമായിരിക്കട്ടെ—നിങ്ങൾക്കല്ല; ബൃഹസ്പതി നിങ്ങളെ ഇരുവശത്തുനിന്നും അഭയം നല്കാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 7
अयं निधिः सरमे अद्रिबुध्नो गोभिरश्वेभिर्वसुभिर्न्यृष्टः । रक्षन्ति तं पणयो ये सुगोपा रेकु पदमलकमा जगन्थ ॥
ഹേ സരമാ, ഇതാ ഈ നിധി—അദ്രിയുടെ ഗർഭത്തിൽ, പാറയുടെ ആഴത്തിൽ നിക്ഷിപ്തം; ഗോഭിഃ, അശ്വൈഃ, വസുഭിഃ എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞത്. അതിനെ പണയന്മാർ കാക്കുന്നു—തങ്ങളുടെ തമസ്സിന്റെ സുഗോപന്മാർ. എങ്കിലും നീ പദത്തിലേക്കും, ലക്ഷണത്തിലേക്കും, ആ വാസസ്ഥാനത്തേക്കും എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
Mantra 8
एह गमन्नृषयः सोमशिता अयास्यो अङ्गिरसो नवग्वाः । त एतमूर्वं वि भजन्त गोनामथैतद्वचः पणयो वमन्नित् ॥
ഇങ്ങോട്ട് ഋഷിമാർ വന്നു—സോമംകൊണ്ട് തീക്ഷ്ണരായവർ: അയാസ്യൻ, അങ്കിരസർ, നവഗ്വർ. അവർ ഗോണാം ഈ ഊർവം വിഭജിച്ച് തുറന്നു; പിന്നെ പണയന്മാർ വൈരത്തോടെ ഈ വചനം തുപ്പിക്കളഞ്ഞു.
Mantra 9
एवा च त्वं सरम आजगन्थ प्रबाधिता सहसा दैव्येन । स्वसारं त्वा कृणवै मा पुनर्गा अप ते गवां सुभगे भजाम ॥
അങ്ങനെ തന്നേ നീ, ഹേ സരമാ, എത്തിയിരിക്കുന്നു—ദൈവ്യ സഹസാൽ പ്രബോധിതയായി. ഞാൻ നിന്നെ സഹോദരിയാക്കും; വീണ്ടും മടങ്ങിപ്പോകരുത്. ഹേ സുഭഗേ, നിന്നിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ ഗവാം എന്നതിന്റെ ഞങ്ങളുടെ പങ്ക് എടുക്കും.
Mantra 10
नाहं वेद भ्रातृत्वं नो स्वसृत्वमिन्द्रो विदुरङ्गिरसश्च घोराः । गोकामा मे अच्छदयन्यदायमपात इत पणयो वरीयः ॥
എനിക്ക് സഹോദരബന്ധവും സഹോദരിബന്ധവും അറിയില്ല; ഇന്ദ്രൻ അറിയുന്നു, ഭയങ്കരമായ അങ്ഗിരസുകളും അറിയുന്നു. ഗോകാമ (പശുക്കളെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന) ആ ശക്തികൾ എന്നെ മറയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; അതിനാൽ, ഹേ പണികളേ, ദൂരെയ്ക്ക് പോകുവിൻ—ഇനിയും വിശാലമായ അകലത്തിലേക്ക് പിരിഞ്ഞുപോകുവിൻ.
Mantra 11
दूरमित पणयो वरीय उद्गावो यन्तु मिनतीॠतेन । बृहस्पतिर्या अविन्दन्निगूळ्हाः सोमो ग्रावाण ऋषयश्च विप्राः ॥
ദൂരമേ, ഹേ പണികളേ—ഇനിയും ദൂരമേ! ഋതം (സത്യക്രമം) കൊണ്ടു ഭേദിച്ച് കിരണങ്ങൾ/ഗാവോ പുറപ്പെട്ടുപോകട്ടെ. മറഞ്ഞുകിടന്നവയെ ബൃഹസ്പതി കണ്ടെത്തി—സോമം, ഗ്രാവാണ (പിഴിയുന്ന കല്ലുകൾ), ഋഷികൾ, വിപ്രർ (പ്രകാശിത ചിന്തകർ)—ആ കണ്ടെത്തലോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു.
The Paṇis are portrayed as hoarders who hide the cows/treasures and try to keep them from the gods. Symbolically, they represent obstructive, deceptive forces that withhold light, wealth, or insight.
On the surface they are cows/wealth hidden away, but Vedic poetry also uses “cows” for rays of light, spiritual riches, and recovered knowledge. The hymn deliberately works on both levels: treasure and illumination.
Saramā acts as the envoy and truth-tracker, while Bṛhaspati represents the priestly power of revelation that actually ‘finds’ what is concealed. Together they show that discovery requires both the seeking messenger-force and the illuminating word of sacred insight.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.