
Sukta 10.108
Saramā (in dialogue context; hymn concerns the recovery of the hidden cows/treasures)
Jagatī/Triṣṭubh mixture is reported for parts of RV 10.108 (verification recommended at verse-level)
ഋഗ്വേദം 10.108 ഒരു നാടകീയ സംവാദമാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്: ഇന്ദ്രന്റെ വേഗമേറിയ ദൂതിയായ സരമാ, രസാ നദിക്കപ്പുറം “പശുക്കൾ” (പ്രകാശം/സമ്പത്ത്/നിധികൾ) മറച്ചുവെച്ച പണികളോട് നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടുന്നു. പ്രലോഭനം, നിരാകരണം, മുന്നറിയിപ്പ് എന്നിവയാണ് സൂക്തത്തിന്റെ മധ്യബിന്ദു: പണികൾ ലഞ്ചം കൊടുത്തും വഴിതെറ്റിച്ചും വഞ്ചിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, സരമാ ഋതം (സത്യ-ക്രമം) നിലനിർത്തി മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സമ്പത്ത് ന്യായമായി തിരിച്ചുപിടിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അവസാനം, ബൃഹസ്പതിയുടെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെല്ലാം—പശുക്കൾ, സോമം, പവിത്ര ഉപകരണങ്ങൾ, ദർശകരായ ഋഷിമാരെയ്ക്കും വരെ—കണ്ടെത്തി, പ്രകാശം പുറപ്പെടാൻ ഇടയാക്കുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
किमिच्छन्ती सरमा प्रेदमानड्दूरे ह्यध्वा जगुरिः पराचैः । कास्मेहितिः का परितक्म्यासीत्कथं रसाया अतरः पयांसि ॥
ഹേ സരമേ, നീ ഇവിടെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് എന്ത് തേടിയാണ് വന്നത്? വഴി വാസ്തവത്തിൽ ദൂരമാണ്; അപ്പുറത്തുനിന്ന് വരുക ദുഷ്കരം. ഞങ്ങളോടുള്ള നിന്റെ ഉദ്ദേശം എന്ത്, നിന്റെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ പിന്തുടർച്ച എന്ത്? രസാ നദിയുടെ ജലങ്ങളെ നീ എങ്ങനെ കടന്നു?
Mantra 2
इन्द्रस्य दूतीरिषिता चरामि मह इच्छन्ती पणयो निधीन्वः । अतिष्कदो भियसा तन्न आवत्तथा रसाया अतरं पयांसि ॥
ഇന്ദ്രന്റെ ദൂതിയായി, അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ പ്രേരിതയായി ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഹേ പണികളേ, നിങ്ങൾ മറച്ചുവെച്ച മഹാനിധികളെ തേടി. ഭയത്തിനിടയിൽ ഒരു അതിക്രമ-ചാട്ടം എന്നെ അവിടെയെത്തിച്ചു; അങ്ങനെ ഞാൻ രസാ നദിയുടെ ജലങ്ങളെ കടന്നു.
Mantra 3
कीदृङ्ङिन्द्रः सरमे का दृशीका यस्येदं दूतीरसरः पराकात् । आ च गच्छान्मित्रमेना दधामाथा गवां गोपतिर्नो भवाति ॥
ഹേ സരമേ, ഇന്ദ്രൻ എങ്ങനെയുള്ളവൻ—ഏത് സ്വരൂപമുള്ളവൻ, ഏത് ദർശനമുള്ളവൻ—അവന്റെ ദൂതിയായി നീ ദൂരത്തുനിന്ന് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു? വരിക; ഇതിലൂടെ നിനക്കൊപ്പം സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കാം; അപ്പോൾ അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് ഗവാം ഗോപതി—പ്രകാശഗോവുകളുടെ പാലകനും രക്ഷകനും—ആകും.
Mantra 4
नाहं तं वेद दभ्यं दभत्स यस्येदं दूतीरसरं पराकात् । न तं गूहन्ति स्रवतो गभीरा हता इन्द्रेण पणयः शयध्वे ॥
ഞാൻ അവനെ അറിയുന്നില്ല—വഞ്ചിക്കപ്പെടാവുന്നവനെയും അല്ല, വഞ്ചിക്കുന്നവനെയും അല്ല—ആരെയെക്കുറിച്ചോ ഈ സന്ദേശം ദൂതിയായി ദൂരത്തുനിന്ന് പുറപ്പെട്ടുവന്നിരിക്കുന്നു. ആഴത്തിൽ ഒഴുകുന്ന പ്രവാഹങ്ങൾക്കും അവനെ മറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇന്ദ്രൻ പ്രഹരിച്ചിട്ടു, ഹേ പണികളേ, നിങ്ങൾ അശക്തരായി കിടക്കുന്നു.
Mantra 5
इमा गावः सरमे या ऐच्छः परि दिवो अन्तान्त्सुभगे पतन्ती । कस्त एना अव सृजादयुध्व्युतास्माकमायुधा सन्ति तिग्मा ॥
ഹേ സരമേ, ഇവയത്രേ ആ ഗാവഃ—കിരണങ്ങൾ—നീ അന്വേഷിച്ചതു; ഹേ സുഭഗേ, നീ പറന്നുചെന്ന് ദ്യൗവിന്റെ അറ്റത്തോളം എത്തി. ഇനി അവയെ നിനക്കായി ആരാണ് വിട്ടുതരുക—നീ നിരായുധയായിരിക്കെ—ഞങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങൾ തീക്ഷ്ണങ്ങളാണ്.
Mantra 6
असेन्या वः पणयो वचांस्यनिषव्यास्तन्वः सन्तु पापीः । अधृष्टो व एतवा अस्तु पन्था बृहस्पतिर्व उभया न मृळात् ॥
ഹേ പണികളേ, നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ സത്യസേനയില്ലാത്തവ; നിങ്ങളുടെ ദേഹങ്ങൾ അശക്തങ്ങളാകട്ടെ, നിങ്ങളുടെ പാപം വെളിപ്പെടട്ടെ. നിങ്ങൾ പോകുന്ന പഥം (ഞങ്ങൾക്ക്) അപ്രതിരോധ്യമായിരിക്കട്ടെ—നിങ്ങൾക്കല്ല; ബൃഹസ്പതി നിങ്ങളെ ഇരുവശത്തുനിന്നും അഭയം നല്കാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 7
अयं निधिः सरमे अद्रिबुध्नो गोभिरश्वेभिर्वसुभिर्न्यृष्टः । रक्षन्ति तं पणयो ये सुगोपा रेकु पदमलकमा जगन्थ ॥
ഹേ സരമാ, ഇതാ ഈ നിധി—അദ്രിയുടെ ഗർഭത്തിൽ, പാറയുടെ ആഴത്തിൽ നിക്ഷിപ്തം; ഗോഭിഃ, അശ്വൈഃ, വസുഭിഃ എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞത്. അതിനെ പണയന്മാർ കാക്കുന്നു—തങ്ങളുടെ തമസ്സിന്റെ സുഗോപന്മാർ. എങ്കിലും നീ പദത്തിലേക്കും, ലക്ഷണത്തിലേക്കും, ആ വാസസ്ഥാനത്തേക്കും എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
Mantra 8
एह गमन्नृषयः सोमशिता अयास्यो अङ्गिरसो नवग्वाः । त एतमूर्वं वि भजन्त गोनामथैतद्वचः पणयो वमन्नित् ॥
ഇങ്ങോട്ട് ഋഷിമാർ വന്നു—സോമംകൊണ്ട് തീക്ഷ്ണരായവർ: അയാസ്യൻ, അങ്കിരസർ, നവഗ്വർ. അവർ ഗോണാം ഈ ഊർവം വിഭജിച്ച് തുറന്നു; പിന്നെ പണയന്മാർ വൈരത്തോടെ ഈ വചനം തുപ്പിക്കളഞ്ഞു.
Mantra 9
एवा च त्वं सरम आजगन्थ प्रबाधिता सहसा दैव्येन । स्वसारं त्वा कृणवै मा पुनर्गा अप ते गवां सुभगे भजाम ॥
അങ്ങനെ തന്നേ നീ, ഹേ സരമാ, എത്തിയിരിക്കുന്നു—ദൈവ്യ സഹസാൽ പ്രബോധിതയായി. ഞാൻ നിന്നെ സഹോദരിയാക്കും; വീണ്ടും മടങ്ങിപ്പോകരുത്. ഹേ സുഭഗേ, നിന്നിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ ഗവാം എന്നതിന്റെ ഞങ്ങളുടെ പങ്ക് എടുക്കും.
Mantra 10
नाहं वेद भ्रातृत्वं नो स्वसृत्वमिन्द्रो विदुरङ्गिरसश्च घोराः । गोकामा मे अच्छदयन्यदायमपात इत पणयो वरीयः ॥
എനിക്ക് സഹോദരബന്ധവും സഹോദരിബന്ധവും അറിയില്ല; ഇന്ദ്രൻ അറിയുന്നു, ഭയങ്കരമായ അങ്ഗിരസുകളും അറിയുന്നു. ഗോകാമ (പശുക്കളെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന) ആ ശക്തികൾ എന്നെ മറയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; അതിനാൽ, ഹേ പണികളേ, ദൂരെയ്ക്ക് പോകുവിൻ—ഇനിയും വിശാലമായ അകലത്തിലേക്ക് പിരിഞ്ഞുപോകുവിൻ.
Mantra 11
दूरमित पणयो वरीय उद्गावो यन्तु मिनतीॠतेन । बृहस्पतिर्या अविन्दन्निगूळ्हाः सोमो ग्रावाण ऋषयश्च विप्राः ॥
ദൂരമേ, ഹേ പണികളേ—ഇനിയും ദൂരമേ! ഋതം (സത്യക്രമം) കൊണ്ടു ഭേദിച്ച് കിരണങ്ങൾ/ഗാവോ പുറപ്പെട്ടുപോകട്ടെ. മറഞ്ഞുകിടന്നവയെ ബൃഹസ്പതി കണ്ടെത്തി—സോമം, ഗ്രാവാണ (പിഴിയുന്ന കല്ലുകൾ), ഋഷികൾ, വിപ്രർ (പ്രകാശിത ചിന്തകർ)—ആ കണ്ടെത്തലോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു.
The Paṇis are portrayed as hoarders who hide the cows/treasures and try to keep them from the gods. Symbolically, they represent obstructive, deceptive forces that withhold light, wealth, or insight.
On the surface they are cows/wealth hidden away, but Vedic poetry also uses “cows” for rays of light, spiritual riches, and recovered knowledge. The hymn deliberately works on both levels: treasure and illumination.
Saramā acts as the envoy and truth-tracker, while Bṛhaspati represents the priestly power of revelation that actually ‘finds’ what is concealed. Together they show that discovery requires both the seeking messenger-force and the illuminating word of sacred insight.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.