Rig Veda 10.108.7: Mandala 10, Sukta 108, Mantra 7

Sukta 10.108

Rishi: Saramā / Panis (speech likely Panis pointing to the hoard)

Devata: Indra/Bṛhaspati complex (implicit); treasure imagery

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अयं निधिः सरमे अद्रिबुध्नो गोभिरश्वेभिर्वसुभिर्न्यृष्टः । रक्षन्ति तं पणयो ये सुगोपा रेकु पदमलकमा जगन्थ ॥

Transliteration

ayáṃ nidhíḥ sarame ádribudhno góbhiḥ áśvebhir vásubhir ny-ṛ́ṣṭaḥ | rákṣanti táṃ paṇáyo yé su-gopā́ réku pádám álakam ā́ jagantha ||

Translation

ഹേ സരമാ, ഇതാ ഈ നിധി—അദ്രിയുടെ ഗർഭത്തിൽ, പാറയുടെ ആഴത്തിൽ നിക്ഷിപ്തം; ഗോഭിഃ, അശ്വൈഃ, വസുഭിഃ എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞത്. അതിനെ പണയന്മാർ കാക്കുന്നു—തങ്ങളുടെ തമസ്സിന്റെ സുഗോപന്മാർ. എങ്കിലും നീ പദത്തിലേക്കും, ലക്ഷണത്തിലേക്കും, ആ വാസസ്ഥാനത്തേക്കും എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: this (one/this treasure)
• अयम्: Kartā (निर्देशः/विषयः)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• निधिः: treasure, deposit
• निधिः: Kartā (वाक्य-विषयः)
• Type: Noun
• Root: निधि (प्रातिपदिक; नि-√धा ‘to place, deposit’)

• सरमे: O Saramā
• सरमे: (सम्बोधन; कारकातीतः)
• Type: Noun (vocative)
• Root: सरमा (प्रातिपदिक)

• अद्रिबुध्नः: rock-based; having a rocky foundation
• अद्रिबुध्नः: Kartā (निधेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अद्रि-बुध्न (समास; अद्रि ‘rock’ + बुध्न ‘base’)

• गोभिः: with cows
• गोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अश्वेभिः: with horses
• अश्वेभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• वसुभिः: with riches/valuables
• वसुभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• न्यृष्टः: deposited/placed (there), stored
• न्यृष्टः: Kartā (निधेः अवस्थावाचकः)
• Type: Participle (past passive)
• Root: नि-√ऋष्/√अर्ष् (Vedic) ‘to set in motion/drive; to bestow’ → क्त (past participle)

• रक्षन्ति: they guard
• रक्षन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रक्ष् (पालने)

• तम्: that (treasure)
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पणयः: the Paṇis (demonic hoarders)
• पणयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पणि (प्रातिपदिक)

• ये: who
• ये: Kartā (पणयः इति विशेषण-सम्बन्धः)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुगोपाः: well-guarding, good guardians
• सुगोपाः: Kartā (ये/पणयः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: सु-गोप (समास; सु ‘well’ + गोप ‘guardian’)

• रेकु: indeed/straightaway (emphatic particle)
• रेकु: (क्रियाविशेषण/निपातः)
• Type: Indeclinable
• Root: रेकु (अव्यय/निपात; RV-प्रयोगः)

• पदम्: track, footprint, path
• पदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• अलकम्: Alaka (place-name)
• अलकम्: Adhikaraṇa/गन्तव्य (गमनस्य लक्ष्य-देशः)
• Type: Proper noun
• Root: अलक (प्रातिपदिक; स्थाननाम)

• आ: towards, up to
• आ: (क्रियायोगे दिशासूचकः)
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• जगन्थ: you have gone/you came
• जगन्थ: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (गत्यर्थे) with reduplication → जगा-; perfect