Sarga 31
मायाशिरोप्रदर्शनम् (The Display of the Illusory Head of Rāma)
युद्धकाण्ड
ഈ സര്ഗത്തിൽ ലങ്കയിലെ ചാരന്മാർ രാവണനോട്—രാമന്റെ “അചഞ്ചല” വാനരസേന സുവേലപർവതത്തിൽ നിലയുറപ്പിച്ച് ആക്രമണത്തിന് സന്നദ്ധമാണെന്ന് അറിയിക്കുന്നു. അതിൽ വ്യാകുലനായ രാവണൻ സഭ ചേർത്ത് ആലോചിച്ചാലും, തുറന്ന യുദ്ധത്തിന് പകരം മനോവൈകല്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന തന്ത്രം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. മായാവിദ്യയിൽ നിപുണനായ രാക്ഷസൻ വിദ്യുജ്ജിഹ്വനെ വിളിച്ചു, രാഘവന്റെ കൃത്രിമ ശിരസ്സും ധനുസ്സും മായയാൽ നിർമ്മിക്കാൻ ആജ്ഞാപിക്കുന്നു. സീതയുടെ ധൈര്യം തകർക്കാൻ രാവണൻ അശോകവനികയിലേക്കു പോകുന്നു. അവിടെ സീത നിലത്ത് ഇരുന്നു, തല താഴ്ത്തി, ഭർത്താവിനെ ധ്യാനിച്ച് രാക്ഷസിമാരുടെ കാവലിൽ കാണപ്പെടുന്നു. രാവണൻ ഭീഷണിവചനങ്ങളോടെ—പ്രഹസ്തന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള രാത്രിയാക്രമണത്തിൽ രാമനും പ്രമുഖ വാനരന്മാരും കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്ന് പറഞ്ഞ്—ആ കള്ളത്തിന് “തെളിവ്” പോലെ കൃത്രിമ ശിരസ്സ് അവളുടെ മുന്നിൽ വെപ്പിക്കുന്നു; തുടർന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ധനുസ്സും കാണിക്കുന്നു. ഈ അധ്യായം യുദ്ധത്തിലെ പ്രചാരണ-യുദ്ധത്തിന്റെ സ്വഭാവം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു—ഭീതിപ്പെടുത്തൽ, തെറ്റായ വാർത്ത, അരങ്ങൊരുക്കിയ തെളിവ് എന്നിവകൊണ്ട് കീഴടങ്ങൽ വരുത്താനുള്ള ശ്രമം; അതിനുമെതിരെ സീതയുടെ ഏകനിഷ്ഠയും അചഞ്ചലതയും അവളുടെ നിലപാടിൽ തന്നെ സൂചിതമാണ്.
Shlokas
Verse 1
ततस्तमक्षोभ्यबलंलङ्काधिपतयेचराः ।सुवेलेराघवंशैलेनिविष्टंप्रत्यवेदयन् ।।।।
അപ്പോൾ ചാരന്മാർ ലങ്കാധിപനോടു അറിയിച്ചു: അക്ഷോഭ്യമായ സൈന്യബലമുള്ള രാഘവൻ സുവേലപർവതത്തിൽ പടയോടുകൂടെ നിലയുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 2
चाराणांरावणश्श्रुत्वाप्राप्तंरामंमहाबलम् ।जातोद्वेगोऽभवत्किञ्चित्सचिवानिदमब्रवीत् ।।।।
ചാരന്മാരിൽ നിന്ന് മഹാബലി ശ്രീരാമൻ എത്തിയെന്നു കേട്ടപ്പോൾ രാവണൻ അല്പം ഭീതിയിലായി; പിന്നെ തന്റെ മന്ത്രിമാരോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
Verse 3
मन्त्रिणश्शीघ्रमायान्तुसर्वेवैसुसमाहिताः ।अयंनोमन्त्रकालोहिसम्प्रप्ताइतिराक्षसाः ।।।।
‘എല്ലാ മന്ത്രിമാരും ഉടൻ വരിക; എല്ലാവരും സമാധാനചിത്തരായി ഇരിക്ക; നമ്മുടെ മന്ത്രാലോചനയുടെ സമയം എത്തിയിരിക്കുന്നു’ എന്നു രാക്ഷസർ പറഞ്ഞു.
Verse 4
तस्यतद्वचनंश्रुत्वामन्त्रिणोऽभ्यागमन् द्रुतम् ।ततस्समन्त्रयामासराक्षसैस्सचिवैस्सह ।।।।
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മന്ത്രിമാർ വേഗത്തിൽ എത്തി; പിന്നെ അവൻ രാക്ഷസസചിവന്മാരും ഉപദേശകരും കൂടെ ചേർന്ന് ആലോചന നടത്തി.
Verse 5
मन्त्रयित्वासदुर्धर्षःक्षमंयत्समनन्तरम् ।विसर्जयित्वासचिवान्प्रविवेशस्वमालयम् ।।।।
അതിനുശേഷം അജയ്യനായ രാവണൻ പിന്നെ എന്ത് ചെയ്യുന്നതാണ് യുക്തമെന്ന് ആലോചിച്ചു; മന്ത്രിമാരെ വിട്ടയച്ച് തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു।
Verse 6
ततोराक्षसमाहूयविद्युज्जिह्वंमहाबलम् ।मायाविदंमहामायःप्राविशद्यत्रमैथिली ।।।।
പിന്നീട് മഹാബലവാനായ രാക്ഷസൻ വിദ്യുജ്ജിഹ്വനെ വിളിച്ചു; മായാവിദ്യയിൽ നിപുണനായ മഹാമായാവി രാവണൻ മൈഥിലി ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് ചെന്നു।
Verse 7
विद्युज्जिह्वंचमायाज्ञमब्रवीद्राक्षसाधिपः ।मोहयिष्यावहेसीतांमाययाजनकात्मजाम् ।।।।
മായയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വിദ്യുജ്ജിഹ്വനോടു രാക്ഷസാധിപൻ പറഞ്ഞു: “മായയുടെ ഉപായംകൊണ്ട് ജനകനന്ദിനിയായ സീതയെ നാം മോഹിപ്പിക്കാം।”
Verse 8
शिरोमायामयंगृह्यराघवस्यनिशाचर: ।त्वंमांसमुतिष्ठस्वमहच्चसशरंधनुः ।।।।
ഹേ നിശാചര രാക്ഷസാ, രാഘവന്റെ മായാമയമായ ശിരസ്സു എടുത്തുകൊണ്ട്, മഹത്തായ ധനുസ്സും ശരവും സഹിതം എന്റെ മുമ്പിൽ എഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കുക.
Verse 9
एवमुक्तस्तथेत्याहविद्युज्जिह्वोनिशाचरः ।दर्शयामासतांमायांसुप्रयुक्तांसरावणे ।।।।तस्यतुष्टोऽभवद्राजाप्रददौचविभूषणम् ।
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ നിശാചരനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വൻ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു; നന്നായി പ്രയോഗിച്ച മായയെ രാവണനു കാണിച്ചു. രാജാവ് സന്തുഷ്ടനായി അവനു ഒരു വിഭൂഷണം നൽകി.
Verse 10
अशोकवनिकायांतुसीतादर्शनलालसः ।वैरृतानामधिपतिस्संविवेशमहाबलः ।।।।
സീതാദർശനത്തിനുള്ള ആകാംക്ഷയോടെ മഹാബലനായ നൈഋതാധിപൻ അശോകവനികയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
Verse 11
ततोदीनामदैन्यार्हांददर्शधनदानुजः ।।।।अधोमुखींशोकपरामुपविष्टांमहीतले ।भर्तारमेवध्यायन्तीमशोकवविकांगताम् ।।।।
അപ്പോൾ ധനദാനുജൻ (രാവണൻ) സീതയെ കണ്ടു—ദുഃഖത്തിന് അർഹയല്ലാത്ത ദീനയായി, ഭൂമിയിൽ ഇരുന്നു മുഖം താഴ്ത്തി, ശോകത്തിൽ മുങ്ങി, അശോകവനികയിൽ ഭർത്താവിനെ മാത്രം ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നവളെ.
Verse 12
ततोदीनामदैन्यार्हांददर्शधनदानुजः ।।6.31.11।।अधोमुखींशोकपरामुपविष्टांमहीतले ।भर्तारमेवध्यायन्तीमशोकवविकांगताम् ।।6.31.12।।
ഭീകരരാക്ഷസിമാർ ചുറ്റുമെല്ലാം കാവലിരുന്ന് ഇരുത്തിയ സീതയുടെ അടുത്തേക്ക് അവൻ ആനന്ദത്തോടെ സമീപിച്ചു; സ്വയം പുകഴ്ത്തിക്കൊണ്ട് ജനകനന്ദിനിയോട് ഈ ധൃഷ്ടവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
Verse 13
उपास्यमानांघोराभीराक्षसीभिरितस्ततः ।उपसृत्यततस्सीतांप्रहर्षंनामकीर्तयन् ।।।।इदंचवचनंधृष्टमुवाचजनकात्मजाम् ।
ഭീകരരാക്ഷസിമാർ ചുറ്റുമെല്ലാം കാവലിരുന്ന് ഇരുത്തിയ സീതയുടെ അടുത്തേക്ക് അവൻ ആനന്ദത്തോടെ സമീപിച്ചു; സ്വയം പുകഴ്ത്തിക്കൊണ്ട് ജനകനന്ദിനിയോട് ഈ ധൃഷ്ടവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
Verse 14
सान्त्व्यमानामयाभद्रेयमुपाश्रित्यवल्गसे ।खरहन्तासतेभर्ताराघवस्समरेहतः ।।।।
“ഭദ്രേ, ഞാൻ നിന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ചിട്ടും നീ ആശ്രയിച്ച് അഭിമാനിക്കുന്ന ഖരഹന്താവായ നിന്റെ ഭർത്താവ് രാഘവൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.”
Verse 15
छिन्नंतेसर्वतोमूलंदर्पस्तेनिहतोमया ।व्यसनेनात्मनस्सीते ममभार्याभविष्यसि ।।।।
നിന്റെ ആശ്രയം എല്ലാടത്തും വേരോടെ ഛേദിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; നിന്റെ ദർപ്പം ഞാൻ തകർത്തിരിക്കുന്നു. ഹേ സീതേ, നിന്റെ തന്നെ ദുരവസ്ഥയാൽ നീ എന്റെ ഭാര്യയായിത്തീരും.
Verse 16
विसृजेमांमतिंमूढे: किंमृतेनकरिष्यसि ।भवस्वभद्रे: भार्याणांसर्वेसामीश्वरीमम ।।।।
മൂഢസ്ത്രീയേ, ഈ ചിന്ത ഉപേക്ഷിക്ക; മരിച്ചവനുപോലെ ആയ ഭർത്താവിനെക്കൊണ്ട് നീ എന്തു ചെയ്യും? ഹേ സുന്ദരിയേ, എന്റെ എല്ലാ ഭാര്യമാരുടെയും മേൽ നീ രാജ്ഞിയായിരിക്ക.
Verse 17
अल्पपुण्ये: निवृत्तार्थे: मूढे: पण्डितमानिनि: ।शृणुभर्तृवधंसीते: घोरंवृत्रवधंयथा ।।।।
അൽപപുണ്യയേ, ജീവിതലക്ഷ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയവളേ, മൂഢയേ, പണ്ഡിതയെന്നു സ്വയം കരുതുന്നവളേ! ഹേ സീതേ, വൃത്രവധംപോലെ ഭയങ്കരമായ നിന്റെ ഭർത്തൃവധം കേൾക്കുക.
Verse 18
समायातस्समुद्रान्तंमांहन्तुंकिलराघवः ।वानरेन्द्रप्रणीतेनबलेनमहतावृतः ।।।।
രാഘവൻ എന്നെ വധിക്കാനായി സമുദ്രതീരത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു—വാനരരാജൻ നയിക്കുന്ന മഹാസൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്.
Verse 19
सन्निविष्टस्समुद्रस्यपीड्यतीरमथोत्तरम् ।बलेनमहतारामोव्रजत्यस्तंदिवाकरे ।।।।
പിന്നെ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുമ്പോൾ, മഹാബലി ശ്രീരാമൻ തന്റെ മഹാസൈന്യത്തോടുകൂടെ സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കൻ തീരത്ത് തീരം അമർത്തി പിടിച്ച്, പ്രഹരത്തിനൊരുങ്ങി അവിടെ പാളയം ഇറങ്ങി.
Verse 20
अथाध्वनिपरिश्रान्तमर्धरात्रेस्थितंबलम् ।सुखसुप्तंसमासाद्यचारित्रंप्रथमंचरैः ।।।।
പിന്നെ യാത്രയിൽ ക്ഷീണിച്ച സൈന്യം അർദ്ധരാത്രിയിൽ തങ്ങി സുഖമായി ഉറങ്ങുമ്പോൾ, എന്റെ മുൻനിര ചാരന്മാർ സമീപിച്ച് അവരുടെ പൂർണ്ണാവസ്ഥയും ഗതിചലനങ്ങളും അറിഞ്ഞെടുത്തു.
Verse 21
तत्प्रहस्तप्रणीतेनबलेनमहतामम ।बलमस्यहतंरात्रौयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।।।
അവിടെ രാത്രിയിൽ, പ്രഹസ്തന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള എന്റെ മഹാസൈന്യം—ശ്രീരാമൻ ലക്ഷ്മണനോടുകൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്ത്—അവരുടെ സൈന്യത്തെ പ്രഹരിച്ചു സംഹരിച്ചു.
Verse 22
पट्टसान्परिघांश्चक्रान्दण्डान्महायशान् ।बाणजालानिशूलानिभास्वरान्कूटमुद्गरान् ।।।।यष्टीश्चतोमरान् शक्तीश्चक्राणिमुसलानिच ।उद्यम्योद्यम्यरक्षोभिर्वानरेषुनिपातितां ।।।।
രാക്ഷസന്മാർ വീണ്ടും വീണ്ടും പട്ടസങ്ങൾ, പരിഘങ്ങൾ, ചക്രങ്ങൾ, ദണ്ഡങ്ങൾ, മഹാപ്രതാപമുള്ള ആയുധങ്ങൾ, ബാണവൃഷ്ടികൾ, ശൂലങ്ങൾ, ദീപ്തമായ കൂറ്റമുദ്ഗരങ്ങൾ, യഷ്ടികൾ, തോമരങ്ങൾ, ശക്തികൾ, ചക്രങ്ങൾ, മുസലങ്ങൾ എന്നിവ ഉയർത്തി ഉയർത്തി വാനരന്മാരുടെ മേൽ എറിഞ്ഞുവീഴ്ത്തി.
Verse 23
पट्टसान्परिघांश्चक्रान्दण्डान्महायशान् ।बाणजालानिशूलानिभास्वरान्कूटमुद्गरान् ।।6.31.22।।यष्टीश्चतोमरान् शक्तीश्चक्राणिमुसलानिच ।उद्यम्योद्यम्यरक्षोभिर्वानरेषुनिपातितां ।।6.31.23।।
രാക്ഷസന്മാർ വീണ്ടും വീണ്ടും പട്ടസങ്ങൾ, പരിഘങ്ങൾ, ചക്രങ്ങൾ, ദണ്ഡങ്ങൾ, മഹാപ്രതാപമുള്ള ആയുധങ്ങൾ, ബാണവൃഷ്ടികൾ, ശൂലങ്ങൾ, ദീപ്തമായ കൂറ്റമുദ്ഗരങ്ങൾ, യഷ്ടികൾ, തോമരങ്ങൾ, ശക്തികൾ, ചക്രങ്ങൾ, മുസലങ്ങൾ എന്നിവ ഉയർത്തി ഉയർത്തി വാനരന്മാരുടെ മേൽ എറിഞ്ഞുവീഴ്ത്തി.
Verse 24
अथसुप्तस्यरामस्यप्रहस्तेनप्रमाथिना ।असक्तंकृतहस्तेनशिरश्छिन्नंमहासिना ।।।।
അപ്പോൾ കൈപ്പാടുള്ള ഭയങ്കരനായ പ്രഹസ്തൻ മഹാഖഡ്ഗംകൊണ്ട്, അനാസക്തനായി നിർഭയമായി, നിദ്രിച്ചിരുന്ന രാമന്റെ ശിരസ് ഛേദിച്ചു.
Verse 25
विभीषणस्समुत्पत्यनिगृहीतोयदृच्छया ।दिशःप्रव्राजितस्सर्वैस्सर्लक्ष्मणःप्लवगैस्सहा ।।।।
‘വിഭീഷണൻ ചാടിയെഴുന്നേറ്റപ്പോൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി പിടിക്കപ്പെട്ടു; ലക്ഷ്മണൻ വാനരസൈന്യത്തോടുകൂടി എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ചിതറിപ്പോകുവാൻ ഓടിക്കളയപ്പെട്ടു.’
Verse 26
सुग्रीवोग्रीनयासीतेभग्नयाप्लवगाधिपः ।निरस्तहनुकश्शेतेहनुमान्राक्षसैर्हतः ।।।।
‘ഹേ സീതേ! വാനരാധിപനായ സുഗ്രീവൻ കഴുത്ത് ഒടിഞ്ഞ നിലയിൽ കിടക്കുന്നു; രാക്ഷസർ വധിച്ച ഹനുമാൻ താടി (ജഡം) തകർന്ന നിലയിൽ കിടക്കുന്നു.’
Verse 27
जाम्बवानथजानुभ्यामुत्पतन्निहतोयुधि ।पट्टसैर्बहुभिश्छिन्नोनिकृत्तःपादपोयथा ।।।।
യുദ്ധത്തിൽ ജാംബവാൻ മുട്ടുകുത്തി എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ, അനേകം പട്ടസായുധങ്ങളാൽ വെട്ടിക്കീറപ്പെട്ടു; വൃക്ഷം വെട്ടി വീഴുന്നതുപോലെ അവൻ നിലംപതിച്ചു.
Verse 28
मैन्दश्चद्विविदश्चोभौनिहतौवानरर्षभौ ।।।।निश्श्वसन्तौरुदन्तौचरुधिरेणसमुक्षितौ ।असिनाव्यायतौछिन्नौमध्येह्यरिनिषूदनौ ।।।।
മൈന്ദനും ദ്വിവിദനും—വാനരങ്ങളിൽ വൃഷഭങ്ങൾ, ശത്രുനിഷൂദകർ—ഇരുവരും വെട്ടേറ്റ് വീണുകിടന്നു; ശ്വാസം മുട്ടി കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, രക്തത്തിൽ മുഴുകി, വാളാൽ നടുവിൽ പിളർന്ന മഹാദേഹങ്ങൾ.
Verse 29
मैन्दश्चद्विविदश्चोभौनिहतौवानरर्षभौ ।।6.31.28।।निश्श्वसन्तौरुदन्तौचरुधिरेणसमुक्षितौ ।असिनाव्यायतौछिन्नौमध्येह्यरिनिषूदनौ ।।6.31.29।।
മൈന്ദനും ദ്വിവിദനും—വാനരങ്ങളിൽ വൃഷഭങ്ങൾ, ശത്രുനിഷൂദകർ—ഇരുവരും വെട്ടേറ്റ് വീണുകിടന്നു; ശ്വാസം മുട്ടി കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, രക്തത്തിൽ മുഴുകി, വാളാൽ നടുവിൽ പിളർന്ന മഹാദേഹങ്ങൾ.
Verse 30
अनुतिष्ठतिमेदिन्यांपनसःपनसोयथा ।।।।नाराचैर्बहुभिश्चिन्नश्शेतेदर्यांदरीमुखः ।कुमुदस्तुमहातेजानिष्कूजन्सायकै: कृतः ।।।।
പനസൻ ഭൂമിയിൽ വീണ ചക്കമരത്തെപ്പോലെ കിടക്കുന്നു; ദരീമുഖൻ അനേകം നാരാചങ്ങളാൽ ചിതറിക്കീറി നിലത്ത് ശയിക്കുന്നു; മഹാതേജസ്വിയായ കുമുദൻ അമ്പുകളാൽ പിളർന്ന് നിശ്ശബ്ദനായി വീണുകിടക്കുന്നു.
Verse 31
अनुतिष्ठतिमेदिन्यांपनसःपनसोयथा ।।6.31.30।।नाराचैर्बहुभिश्चिन्नश्शेतेदर्यांदरीमुखः ।कुमुदस्तुमहातेजानिष्कूजन्सायकै: कृतः ।।6.31.31।।
പനസൻ ഭൂമിയിൽ വീണ ചക്കമരത്തെപ്പോലെ കിടക്കുന്നു; ദരീമുഖൻ അനേകം നാരാചങ്ങളാൽ ചിതറിക്കീറി നിലത്ത് ശയിക്കുന്നു; മഹാതേജസ്വിയായ കുമുദൻ അമ്പുകളാൽ പിളർന്ന് നിശ്ശബ്ദനായി വീണുകിടക്കുന്നു.
Verse 32
अङ्गदोबहुभिश्छिन्नश्शरैरासाद्यराक्षसैः ।पतितोरुधिरोद्गारीक्षितौनिपतिताङ्गदः ।।।।
രാക്ഷസർ ആക്രമിച്ച് അനേകം അമ്പുകളാൽ അങ്കദനെ കീറിക്കളഞ്ഞു; രക്തം തുപ്പിക്കൊണ്ട് അവൻ ഭൂമിയിൽ വീണു, വീണപ്പോൾ അവന്റെ അങ്കദങ്ങൾ (ബാഹുഭൂഷണങ്ങൾ) വഴുതി താഴ്ന്നു.
Verse 33
हरयोमथितानागैरथजातैस्तथापरे ।शयितामृदिताश्चाश्वैर्यायुवेगैरिवाम्बुदाः ।।।।
ചില ഹരികൾ (വാനരർ) ആനകളാൽ ചതഞ്ഞു, ചിലർ രഥസമൂഹങ്ങളാൽ; ചിലർ കുതിരകളുടെ വേഗത്തിൽ തല്ലി ചവിട്ടപ്പെട്ടു വീണു—കാറ്റിന്റെ പ്രബലതയിൽ പിളർന്ന മേഘങ്ങൾപോലെ ചിതറി കിടന്നു.
Verse 34
प्रहृताश्चपरेत्रस्ताहस्यमानाजघन्यतः ।अभिद्रुतास्तुरक्षोभिस्सिंहैरिवमहाद्विपाः ।।।।
ചില വാനരർ പ്രഹരമേറ്റു ഭീതരായി, പിന്നിൽ നിന്ന് പരിഹസിക്കപ്പെട്ടും അമർത്തിക്കൊണ്ടുമാണ് ഓടിയത്. രാക്ഷസർ അവരെ സിംഹങ്ങൾ മഹാഗജങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ പിന്തുടർന്നു.
Verse 35
सागरेपतिताःकेचित्केचिग्दगनमाश्रिताः ।ऋक्षावृक्षानुपारूढावानरींवृत्तिमाश्रिताः ।।।।
ചിലർ സമുദ്രത്തിൽ വീണു; ചിലർ ആകാശത്തെ ആശ്രയിച്ചു. ഋക്ഷന്മാരായ കരടികളും വാനരവൃത്തി സ്വീകരിച്ച് മരങ്ങളിൽ കയറി.
Verse 36
सागरस्यचतीरेषुशैलेषुचवनेषुच ।पिङ्गलास्तेविरूपाक्षैर्बहुभिर्बहवोहताः ।।।।
സമുദ്രതീരങ്ങളിലും പർവതങ്ങളിലും വനങ്ങളിലും, പിങ്ങളനേത്രരായ ആ വാനരന്മാരിൽ പലരെയും അനേകം വിരൂപാക്ഷരാക്ഷസർ വധിച്ചു.
Verse 37
एवंतवहतोभर्ताससैन्योममसेनया ।क्षतजार्द्रंरजोध्वस्तमिदंचस्याहृतंशिरः ।।।।
ഇങ്ങനെ നിന്റെ ഭർത്താവ് തന്റെ സൈന്യത്തോടുകൂടി എന്റെ സൈന്യത്താൽ സംഹരിക്കപ്പെട്ടു; ഇതാ അവന്റെ ശിരസ്—രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞതും ധൂളിയിൽ മലിനമായതും—ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു.
Verse 38
ततःपरमदुर्धर्षोरावणोराक्षसेश्वरः ।सीतायामुपशन्त्यांराक्षसीमिदमब्रवीत् ।।।।
അനന്തരം അത്യന്തം ദുർധർഷനായ രാക്ഷസേശ്വരൻ രാവണൻ, സീത ശാന്തമായി കേൾക്കുമ്പോൾ, ഒരു രാക്ഷസിയോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
Verse 39
राक्षसंक्रूरकर्माणंविद्युज्जिह्वंत्वमानय ।येनतद्राघवशिरस्सङ्ग्रामात्स्वयमाहृतम् ।।।।
ക്രൂരകർമ്മനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വ എന്ന രാക്ഷസനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ആ രാഘവന്റെ ശിരസ് സ്വയം കൊണ്ടുവന്നത് അവനാണ്.
Verse 40
विद्युज्जिह्वस्ततोगृह्यशिरस्तत्सशरासनम् ।प्रणामंशिरसाकृत्वारावणस्याग्रतस्थितः ।।।।
അനന്തരം വിദ്യുജ്ജിഹ്വൻ ആ ശിരസിനെ ധനുസ്സോടുകൂടി കൈയിൽ പിടിച്ച്, തലകുനിച്ച് രാവണനോട് പ്രണാമം ചെയ്ത്, രാവണന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു.
Verse 41
तमब्रवीत्ततोराजारावणोराक्षसंस्थितम् ।विद्युज्जिह्वंमहाजिह्वंसमीपपरिवर्तिनम् ।।।।
അപ്പോൾ രാജാവായ രാവണൻ സമീപത്തു വന്നു നിന്ന മഹാജിഹ്വനായ രാക്ഷസൻ വിദ്യുജ്ജിഹ്വനോടു പറഞ്ഞു।
Verse 42
अग्रतःकुरुसीतायाश्शीघ्रंदाशरधेशशिरः ।अवस्थांपश्चिमांभर्तुःकृपणासाधुपश्यतु ।।।।
“വേഗം സീതയുടെ മുമ്പിൽ ദാശരഥിയുടെ ശിരസ് വെക്കുക; ദയനീയയായ അവൾ തന്റെ ഭർത്താവിന്റെ അന്തിമാവസ്ഥ നന്നായി കാണട്ടെ।”
Verse 43
एवमुक्तंतुतद्रक्षशशिरस्तत्प्रियदर्शनम् ।उपनिक्षिप्यसीतायाःक्षिप्रमन्तरधीयत ।।।।
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ രാക്ഷസൻ പ്രിയദർശനമായ ആ ശിരസ്സു സീതയുടെ സമീപത്ത് വെച്ച്, ക്ഷണത്തിൽ അദൃശ്യമാവുകയും ചെയ്തു.
Verse 44
रावणश्चापिचिक्षेपभस्वरंकार्मुकंमहत् ।त्रिषुलोकेषुविख्यातंसीतामिदमुवाचह ।।।।
രാവണനും ത്രിലോകപ്രസിദ്ധമായ മഹത്തും ദീപ്തവുമായ ധനുസ്സിനെ താഴെ എറിഞ്ഞിട്ട്, പിന്നെ സീതയോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
Verse 45
इदंतुतवरामस्यकार्मुकंज्यासमायुतम् ।इहप्रहस्तेनानीतंहत्वातंनिशिमानुषम् ।।।।
‘ഇത് നിന്റെ രാമന്റെ ധനുസ്സാണ്—ജ്യാ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു. പ്രഹസ്തൻ രാത്രിയിൽ ആ മനുഷ്യനെ വധിച്ച് ഇതിനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നതാണ്.’
Verse 46
सविद्युज्जिह्वेनसहैवतच्छिरोधनुश्चभूमौविनिकीर्यरावणः ।विदेहराजस्यसुतांयशस्विनींततोऽब्रवीत्तांभवमेवशानुगा ।।।।
വിദ്യുജ്ജിഹ്വനോടുകൂടെ രാവണൻ ആ ശിരസ്സും ധനുസ്സും ഭൂമിയിൽ താഴെ വെച്ചു; പിന്നെ വിദേഹരാജന്റെ യശസ്വിനിയായ പുത്രിയോടു പറഞ്ഞു— “ഇനി നീ എന്റെ ഇച്ഛയ്ക്കു വശയായി, എന്റെ അധീനതയിൽ അനുസരിച്ചിരിക്ക.”
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Rāvaṇa’s deliberate use of deception—manufacturing an illusory severed head and staging it before Sītā—to compel consent. The ethical dilemma centers on whether victory-seeking strategy can justify coercion and falsehood, positioning propaganda as a form of violence against moral agency.
The chapter illustrates that adharmic power often substitutes intimidation for truth and seeks to collapse inner resolve rather than defeat an opponent openly. By juxtaposing Sītā’s single-minded remembrance of her husband with Rāvaṇa’s manipulative speech, it frames steadfastness and integrity as resistance to coercive narratives.
Suvela marks the vānaras’ strategic positioning near Laṅkā; the northern seashore encampment situates the invasion logistics; and Aśokavanikā functions as the cultural-symbolic space of captivity and moral testing, where staged objects (the ‘head’ and famed bow) are used as instruments of psychological control.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.