The Exposition of the Maheśa Mantra (Mahēśa-mantra-prakāśana)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये महेशस्य मन्त्रं सर्वार्थसाधकम् । यं समाराध्य मनुजो भुक्तिं मुक्तिं च विंदति ॥ १ ॥

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ മഹേശന്റെ സർവാർത്ഥസാധകമായ മന്ത്രം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഭോഗവും മോക്ഷവും ഇരണ്ടും പ്രാപിക്കുന്നു ॥ १ ॥

Verse 2

हृदयं सबकः सूक्ष्मो लांतोऽनन्तान्वितो मरुत् । पंचाक्षरो मनुः प्रोक्तस्ताराद्योऽयं षडक्षरः ॥ २ ॥

‘ഹൃദയ’ മന്ത്രം ‘സബക’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; സ്വഭാവത്തിൽ അതി സൂക്ഷ്മം. ‘മരുത്’ മന്ത്രം ‘അനന്ത’യുക്തമായി ‘ലാം’ അക്ഷരത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു. ‘മനു’ അഞ്ചക്ഷരമാണെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു; ഈ (മറ്റൊരു) മന്ത്രം ‘താരാ’ അഥവാ ‘ഓം’ കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് ഷഡക്ഷരമാണ് ॥ २ ॥

Verse 3

वामदेवी मुनीश्छन्दः पंक्तिरीशोऽस्य देवता । षड्भिर्वर्णैः षडङ्गानि कुर्यान्मंत्रेण देशिकः ॥ ३ ॥

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി വാമദേവി, ഛന്ദസ് മുനീശ്, അതിന്റെ അധിഷ്ഠാതൃദേവത പംക്തീശൻ. മന്ത്രത്തിലെ ആറു വർണങ്ങളാൽ ദീക്ഷിത ദേശികൻ ഷഡംഗ-ന്യാസം നിർവഹിക്കണം ॥ ३ ॥

Verse 4

मंत्रवर्णादिकान्न्यस्येन्मंत्रमूर्तिर्यथाक्रमम् । तर्जनीमध्ययोरंत्यानामिकांगुष्ठके पुनः ॥ ४ ॥

മന്ത്രത്തിലെ വർണാദികളെ ക്രമാനുസാരമായി ന്യാസം ചെയ്യണം; അതുവഴി മന്ത്രമൂർത്തി സ്ഥാപിതമാകും. പിന്നെയും (ന്യാസം) തർജനി-മധ്യമങ്ങളിൽ, കൂടാതെ അനാമിക-അംഗുഷ്ഠങ്ങളിൽ ചെയ്യണം ॥ ४ ॥

Verse 5

ताः स्युस्तत्पुरुषाघोरभववामेशसंज्ञिकाः । वक्त्रहृत्पादगुह्येषु निजमूर्द्धनि ताः पुनः ॥ ५ ॥

ഈ ശക്തികൾ ‘തത്പുരുഷ’, ‘അഘോര’, ‘ഭവ’, ‘വാമേശ’ എന്ന നാമങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അവയെ വായിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, പാദങ്ങളിൽ, ഗുഹ്യദേശത്തിൽ ന്യാസം ചെയ്ത്, പിന്നെയും സ്വന്തം ശിരസ്സിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 6

प्राग्याम्यवारुणोदीच्यमध्यवक्त्रेषु पंचसु । मन्त्रांगानिन्यसेत्पश्चाज्जातियुक्तानि षट् क्रमात् ॥ ६ ॥

പിന്നീട് കിഴക്ക്, തെക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, വടക്ക്, മധ്യം—ഈ അഞ്ചു മുഖങ്ങളിൽ മന്ത്രത്തിന്റെ അംഗങ്ങൾ ന്യാസം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ക്രമമായി ‘ജാതി’യോടുകൂടിയ ആ ആറു ഭാഗങ്ങളും വിന്യസിക്കണം.

Verse 7

कुर्वीत गोलकन्यासं रक्षायै तदनन्तरम् । हृदि वक्त्रेंऽसयोरूर्वोः कंठे नाभौ द्विपार्श्वयोः ॥ ७ ॥

അതിനുശേഷം രക്ഷയ്ക്കായി ‘ഗോലക-ന്യാസം’ ചെയ്യണം. അത് ഹൃദയത്തിൽ, മുഖത്തിൽ, ഇരുഭുജങ്ങളിൽ, ഇരുതുടകളിൽ, കണ്ഠത്തിൽ, നാഭിയിൽ, ഇരുപാർശ്വങ്ങളിലും വിന്യസിക്കണം.

Verse 8

पृष्ठे हृदि तथा मूर्ध्नि वदने नेत्रयोर्नसोः । दोःपत्संधिषु साग्रेषु विन्यसेत्तदनन्तरम् ॥ ८ ॥

പിന്നീട് ഉടൻ തന്നെ പുറത്ത്, ഹൃദയത്തിൽ, ശിരോശിഖരത്തിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം; മുഖത്ത്, കണ്ണുകളിൽ, മൂക്കിൽ കൂടി; കൂടാതെ കൈകാലുകളുടെ സന്ധികളിൽ, അവയുടെ അഗ്രഭാഗങ്ങളോടുകൂടി വിന്യസിക്കണം.

Verse 9

शिरोवदनहृत्कुक्षिसोरुपादद्वये पुनः । हृदि वक्त्रांबुजे टंकमृगा भयवरेष्वथ ॥ ९ ॥

വീണ്ടും പാദദ്വയത്തിൽ, തുടകളിൽ, ഉദരത്തിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, മുഖത്തിൽ, ശിരസ്സിൽ (ന്യാസം/ഭാവന ചെയ്യണം). തുടർന്ന് ഹൃദയത്തിലും മുഖകമലത്തിലും അങ്കുശം, മൃഗം, അഭയമുദ്ര, വരമുദ്ര—ഇവ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 10

वक्त्रांसहृत्सपादोरुजठरेषु क्रमान्न्यसेत् । मूलमन्त्रस्य षड वर्णान्यथावद्देशिकोत्तमः ॥ १० ॥

ഉത്തമ ദേശികൻ വിധിപൂർവ്വം ക്രമമായി മൂലമന്ത്രത്തിലെ ആറക്ഷരങ്ങളുടെ ന്യാസം വായ്, ഭുജങ്ങൾ, ഹൃദയം, പാദങ്ങൾ, തുടകൾ, ഉദരം എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 11

मूर्ध्नि भालोदरांसेषु हृदये ताः पुनर्न्यसेत् । पश्चादनेन मन्त्रेण कुर्वीत व्यापकं सुधीः ॥ ११ ॥

വീണ്ടും അവയെ ശിരസ്സിൽ, നെറ്റിയിൽ, ഉദരത്തിൽ, ഭുജങ്ങളിൽ, ഹൃദയത്തിൽ ന്യാസമായി സ്ഥാപിക്കണം; തുടർന്ന് ഇതേ മന്ത്രംകൊണ്ട് ജ്ഞാനി വ്യാപക ന്യാസം ചെയ്യണം।

Verse 12

नमोस्त्वनंतरूपाय ज्योतिर्लिंगामृतात्मने । चतुर्मूर्तिवपुश्छायाभासितांगाय शंभवे ॥ १२ ॥

അനന്തരൂപനായ, ജ്യോതിര്ലിംഗ-അമൃതാത്മനായ, ചതുര്മൂർത്തി ദേഹത്തിന്റെ ഛായാ-പ്രഭയിൽ ദീപ്തമായ അംഗങ്ങളുള്ള ശംഭുവേ, നമസ്കാരം।

Verse 13

एवं न्यस्तशरीरोऽसौ चिन्तयेत्पार्वतीपतिम् । ध्यायेन्नित्यं महेशानं रौप्यपर्वतसन्निभम् ॥ १३ ॥

ഇങ്ങനെ ദേഹത്തിൽ ന്യാസം ചെയ്തു പാർവതീപതിയെ ചിന്തിക്കണം; വെള്ളിപ്പർവ്വതംപോലെ ദീപ്തനായ മഹേശാനനെ നിത്യം ധ്യാനിക്കണം।

Verse 14

चारुचंद्रावतंसं च रत्नाकल्पोज्ज्वलांगकम् । परश्वधवराभीतिमृगहस्तं शुभाननम् ॥ १४ ॥

ശിരസ്സിൽ മനോഹര ചന്ദ്രകലാഭൂഷണം, രത്നാലങ്കാരങ്ങളാൽ ദീപ്തമായ അംഗങ്ങൾ, കൈകളിൽ പരശു, വരമുദ്ര, അഭയമുദ്ര, മൃഗം—ഇങ്ങനെ ശുഭാനനനായ അവനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 15

पद्मासीनं समंतात्तु स्तुतं सुमनसां गणैः । व्याघ्रकृत्तिं वसानं च विश्वाद्यं विश्वरूपकम् ॥ १५ ॥

പദ്മാസനത്തിൽ ആസീനനായി, ചുറ്റുമെല്ലാം ശുദ്ധമനസ്സുള്ളവരുടെ ഗണങ്ങൾ സ്തുതിക്കുന്ന, വ്യാഘ്രചർമ്മം ധരിച്ചവൻ—അവൻ ജഗദാദിയും വിശ്വരൂപനായ പരമേശ്വരനും ആകുന്നു।

Verse 16

त्रिनेत्रं पंचवक्त्रं च सर्वभीतिहरं शिवम् । तत्त्वलक्षं जपेन्मंत्रं दीक्षितः शैववर्त्मना ॥ १६ ॥

ശൈവവർത്ത്മത്തിൽ ദീക്ഷിതനായവൻ, ത്രിനേത്രനും പഞ്ചവക്ത്രനും ആയ സർവ്വഭീതിഹര ശിവനെ ധ്യാനിച്ച് തത്ത്വലക്ഷണ മന്ത്രം ജപിക്കണം।

Verse 17

तावत्संख्यसहस्राणि जुहुयात्पायसैः शुभैः । ततः सिद्धो भवेन्मन्त्रः साधकाऽभीष्टसिद्धिदः ॥ १७ ॥

അത് തന്നെയുള്ള സംഖ്യയുടെ ആയിരക്കണക്കിന് ആഹുതികൾ ശുഭമായ പായസത്തോടെ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് മന്ത്രം സിദ്ധമായി സാധകനു അഭീഷ്ടസിദ്ധികൾ നൽകും।

Verse 18

देवं संपूजयेत्पीठे वामादिनवशक्तिके । वामा ज्येष्ठा तथा रौद्री काली कलपदादिका ॥ १८ ॥

വാമാ മുതലായ ഒൻപത് ശക്തികളാൽ യുക്തമായ പീഠത്തിൽ ദേവനെ സമ്യകമായി പൂജിക്കണം—വാമാ, ജ്യേഷ്ഠാ, രൗദ്രീ, കാളി, കലപദാ മുതലായവർ।

Verse 19

विकारिण्याह्वया प्रोक्ता बलाद्या विकरिण्यथ । बलप्रमथनी पश्चात्सर्वभूतदमन्यथ ॥ १९ ॥

ഒരു ശക്തി ‘വികാരിണീ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ‘ബലാ’യും ‘വികരിണീ’യും; പിന്നെ ‘ബലപ്രമഥനീ’, അതിനുശേഷം ‘സർവ്വഭൂതദമനീ’ എന്നും പറയുന്നു।

Verse 20

मनोन्मनीति संप्रोक्ताः शैवपीठस्य शक्तयः । नमो भगवते पश्चात्सकलादि वदेत्ततः ॥ २० ॥

‘മനോന്മനീ’ മുതലായവ ശൈവപീഠത്തിന്റെ ശക്തികളായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ‘നമോ ഭഗവതേ’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, പിന്നെ ‘സകല’ മുതലായ ക്രമം ജപിക്കണം॥২০॥

Verse 21

गुणात्मशक्तिभक्ताय ततोऽनंताय तत्परम् । योगपीठात्मने भूयो नमस्तारादिको मनुः ॥ २१ ॥

ഗുണാത്മക ശക്തിയുടെ ഭക്തനു നമസ്കാരം; തുടർന്ന് അനന്തനു നമസ്കാരം; ആ പരമ തത്ത്വത്തിനും നമസ്കാരം. വീണ്ടും യോഗപീഠസ്വരൂപനായ പ്രഭുവിന് ‘താരാ’ മുതലായ മന്ത്രങ്ങൾ പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു॥২১॥

Verse 22

अमुना मनुना दद्यादासनं गिरिजापतेः । मूर्तिं मूलेन संकल्प्य तत्रावाह्य यजेच्छिवम् ॥ २२ ॥

ഈ മന്ത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ഗിരിജാപതി (ശിവൻ)ക്ക് ആസനം സമർപ്പിക്കണം. മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് രൂപം ധ്യാനിച്ച്, അവിടെ ആവാഹനം ചെയ്ത് ശിവപൂജ നടത്തണം॥২২॥

Verse 23

कर्णिकायां यजेन्मूर्तिरीशमीशानदिग्गजम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं दिक्षु तत्पुरुषादिका ॥ २३ ॥

പദ്മത്തിന്റെ കർണികയിൽ ഈശസ്വരൂപ മൂർത്തിയെ, ഈശാന ദിക്കിലെ ദിഗ്ഗജത്തോടുകൂടെ പൂജിക്കണം. അവനെ ശുദ്ധസ്ഫടികംപോലെ ദീപ്തനായി ധ്യാനിക്കണം; മറ്റു ദിക്കുകളിൽ ‘തത്പുരുഷ’ മുതലായ രൂപങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം॥২৩॥

Verse 24

पीतांजनश्वेतरक्ताः प्रधानसदृशायुधाः । चतुर्वक्त्रसमायुक्ता यथावत्ताः प्रपूजयेत् ॥ २४ ॥

അവരെ പീത, ശ്വേത, രക്ത വർണങ്ങളാൽ യുക്തരായും, പ്രധാന ദേവനെപ്പോലെ ആയുധധാരികളായും, ചതുര്മുഖരായും ധ്യാനിച്ച്, വിധിപൂർവ്വം ഭക്തിയോടെ പ്രപൂജിക്കണം॥২৪॥

Verse 25

कोणेष्वर्चेन्निवृत्त्याद्यास्तेजोरूपाः कलाः क्रमात् । अङ्गानि केसरस्थानि विघ्नेशान्पन्नगान्यजेत् ॥ २५ ॥

മണ്ഡലം/വേദിയുടെ കോണുകളിൽ നിവൃത്തി മുതലായ തേജോമയ കലകളെ ക്രമമായി ആരാധിക്കണം. കേശരസ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമായ അംഗങ്ങളെയും പൂജിച്ച്, വിഘ്നേശ്വരനെയും നാഗദേവതകളെയും ആരാധിക്കണം.

Verse 26

अनंतं सुखनामानं शिवोत्तममनंतरम् । एकनेत्रमेकरुद्रं त्रिमूर्तिं तदनंतरम् ॥ २६ ॥

അവൻ അനന്തൻ, സുഖനാമസ്വരൂപൻ; പരമശിവൻ, അന്തമില്ലാത്തവൻ. അവൻ ഏകനേത്രൻ, ഏകരുദ്രൻ, ത്രിമൂർത്തിയും; തുടർന്ന് അവന്റെ സ്തുതി അനന്തമായി തുടരുന്നു.

Verse 27

पश्चाच्छीकंठनामानं शिखंडिनमिति क्रमात् । रक्तपीतसितारक्तकृष्णरक्तांजनासितान् ॥ २७ ॥

അടുത്തതായി ക്രമമായി ‘ശ്രീകണ്ഠ’ എന്ന നാമധാരിയും ‘ശിഖണ്ഡിൻ’ എന്നും പറയുന്നു. പിന്നെ അവയെ ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, വെള്ള, ചുവപ്പ്, കറുപ്പ്, ചുവപ്പ്, അഞ്ജന-ശ്യാമം, കറുപ്പ് എന്നിങ്ങനെ വർഗ്ഗീകരിക്കുന്നു.

Verse 28

किरीटार्पितबालेंदून्पद्मस्थान्भूषणान्वितान् । त्रिनेत्राञ्छूलवज्रास्त्रचापहस्तान्मनोरमान् ॥ २८ ॥

മനോഹര ദേവതകൾ ദർശനമായി—കിരീടത്തിൽ ബാലചന്ദ്രനെ അർപ്പിച്ചവരും, പദ്മാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവരും, ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരുമായ, ത്രിനേത്രന്മാരായി, കൈകളിൽ ശൂലം, വജ്രാസ്ത്രം, ധനുസ്സും ധരിച്ചവരായി।

Verse 29

उत्तरादि यजेत्पश्चाद्रुद्रं चंडेश्वरं पुनः । ततो नंदिमहाकालौ गणेशं वृषभं पुनः ॥ २९ ॥

ഉത്തരാദി ദിക്കുകളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ദേവതകളെ പൂജിക്കണം; തുടർന്ന് രുദ്രനെയും വീണ്ടും ചണ്ഡേശ്വരനെയും പൂജിക്കണം. അതിനുശേഷം നന്ദിയും മഹാകാലനും, പിന്നെ ഗണേശനും, വീണ്ടും വൃഷഭത്തെയും പൂജിക്കണം.

Verse 30

अथ भृंगिं रिटिं स्कंदमेतान्पद्मासनस्थितान् । स्वर्णतोयारुणश्याममुक्तेंदुसितपाटलान् ॥ ३० ॥

അനന്തരം ഭൃംഗീ, റിടി, സ്കന്ദൻ എന്നിവരെ പദ്മാസനത്തിൽ ഉപവിഷ്ടരായി ധ്യാനിക്കണം/ചിത്രീകരിക്കണം; അവരുടെ വർണങ്ങൾ സ്വർണജലസമം, അരുണപ്രഭ, ശ്യാമനീലം, കൂടാതെ മുത്തുപോലെ, ചന്ദ്രശ്വേതം, പാടലവർണം എന്നിവയാണ്।

Verse 31

इंद्रादयस्ततः पूज्या वज्राद्यायुधसंयुताः । इत्थं संपूजयेद्देवं सहस्रं नित्यशो जपेत् ॥ ३१ ॥

അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരെ—വജ്രാദി ആയുധങ്ങളോടുകൂടിയവരെ—പൂജിക്കണം. ഇങ്ങനെ ദേവനെ സമ്യക് പൂജിച്ച് നിത്യം ആയിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം।

Verse 32

सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्नुयाद्वांछितं श्रियम् । द्विसहस्रं जपन् रोगान्मुच्यते नात्र संशयः ॥ ३२ ॥

സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി साधകൻ ആഗ്രഹിച്ച ശ്രീ-സമ്പത്ത് പ്രാപിക്കുന്നു. രണ്ടായിരം ജപം ചെയ്താൽ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നുമും മോചനം ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 33

त्रिसन्मंत्रं जपन्मंत्रं दीर्घमायुरवाप्नुयात् । सहस्रवृद्धया प्रजपन्सर्वकामानवाप्नुयात् ॥ ३३ ॥

മന്ത്രം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ശുദ്ധമായി ജപിച്ചാൽ ദീർഘായുസ്സ് ലഭിക്കും. ആയിരമടങ്ങ് വർദ്ധനവോടെ ജപിച്ചാൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സിദ്ധിക്കും।

Verse 34

आज्यान्वितैस्तिलैः शुद्धैर्जुहुयाल्लक्षमादरात् । उत्पातजनितान् क्लेशान्नाशयेन्नात्र संशयः ॥ ३४ ॥

നെയ്യോടുകൂടിയ ശുദ്ധ എള്ളുകൊണ്ട് ആദരപൂർവ്വം ഒരു ലക്ഷം ആഹുതികൾ ഹോമത്തിൽ അർപ്പിക്കണം. അതിനാൽ ഉത്പാതങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ക്ലേശങ്ങൾ നശിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 35

शतलक्षं जपन्साक्षाच्छिवो भवति मानवः । षडक्षरः शक्तिरुद्धः कथितोऽष्टाक्षरो मनुः ॥ ३५ ॥

ഇത് ഒരു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സാക്ഷാൽ ശിവതുല്യനാകുന്നു. ഷഡക്ഷരം അന്തർനിഹിതമായി നിയന്ത്രിത ശക്തിയെന്നു പ്രസ്താവിച്ചു; അഷ്ടാക്ഷരം ‘മനു’ അഥവാ മന്ത്രമെന്നു ഉപദേശിച്ചു.

Verse 36

ऋषिश्छन्दः पुरा प्रोक्तो देवता स्यादुमापतिः । अंगानि पूर्वमुक्तानि सौम्यमीशं विचिंतयेत् ॥ ३६ ॥

ഋഷിയും ഛന്ദസ്സും മുമ്പേ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇവിടെ ദേവത ഉമാപതി (ശിവൻ) ആകുന്നു. മുൻപ് ഉപദേശിച്ച അങ്കങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് സൗമ്യനും മംഗളകരനുമായ ഈശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 37

बंधूकाभं त्रिनेत्रं च शशिखंडधरं विभुम् । स्मेरास्यं स्वकरैः शूलं कंपालं वरदाभये ॥ ३७ ॥

ഞാൻ ആ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കുന്നു—ബന്ധൂകപുഷ്പസമമായ അരുണവർണ്ണൻ, ത്രിനേത്രധാരി, ശിരസ്സിൽ ചന്ദ്രകല ധരിച്ചവൻ; സ്മിതമുഖൻ, സ്വന്തം കൈകളിൽ ശൂലം, കപാലപാത്രം, വരദവും അഭയവും എന്ന മുദ്രകളും ധരിച്ചവൻ.

Verse 38

वहंतं चारुभूपाढ्यं वामोरुस्थाद्रिकन्यया । भुजेनाश्लिष्टदेहं तं चिंतयेन्मनसा हृदि ॥ ३८ ॥

ഹൃദയത്തിൽ മനസ്സോടെ ആ സുന്ദരനായ പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം—രാജസിക വൈഭവത്തോടെ അലങ്കൃതൻ; അവന്റെ ഇടത് ഊരുവിൽ പർവ്വതജന്യയായ ദേവി ഇരുന്നു, തന്റെ ഭുജംകൊണ്ട് അവന്റെ ദേഹത്തെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നവൻ.

Verse 39

मनुलक्षं जपेन्मंत्रं तत्सहस्रं यथाविधि । जुहुयान्मान्मधुससिक्तैरारग्वधसमिद्वरैः ॥ ३९ ॥

മന്ത്രം ഒരു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം; തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം ആയിരം ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം—തേനിൽ തളിച്ച ഉത്തമമായ ആരഗ്വധ സമിധകളാൽ ഹോമം ചെയ്യണം.

Verse 40

प्राक्प्रोक्ते पूजयेत्पीठे गंधपुष्पैरुमापतिम् । अंगावृतैर्बहिः पूज्या हृल्लेखाद्या यथापुरा ॥ ४० ॥

മുമ്പ് പറഞ്ഞ പീഠത്തിൽ ഗന്ധ‑പുഷ്പാദികളാൽ ഉമാപതി ശിവനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം. പിന്നെ പുറത്തായി ഹൃല്ലേഖാ മുതലായ ദേവതകളെ അവരുടെ അങ്ങാവരണങ്ങളോടുകൂടെ, മുൻപറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം പൂജിക്കണം.

Verse 41

मध्यप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु विधानतः । यजेत्पूर्वादिपत्रेषु वृषभाद्याननुक्रमात् ॥ ४१ ॥

വിധിപ്രകാരം മദ്ധ്യം, കിഴക്ക്, തെക്ക്, വടക്ക്, പടിഞ്ഞാറ് എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിൽ പൂജ നടത്തണം. പിന്നെ കിഴക്കൻ ദളമുതൽ വൃഷഭം തുടങ്ങി മറ്റു രാശികളെ ക്രമമായി ആരാധിക്കണം.

Verse 42

शूलटंकाक्षवलयकमंडलुलसत्करम् । रक्ताकारं त्रिनयनं चंडेशमथ पूजयेत् ॥ ४२ ॥

പിന്നീട് ശൂലം, ടങ്കം, അക്ഷമാല, വളയം, കമണ്ഡലു എന്നിവ കൊണ്ട് ദീപ്തമായ കരങ്ങളുള്ള, രക്തവർണ്ണ, ത്രിനയനനായ ചണ്ഡേശനെ പൂജിക്കണം.

Verse 43

चक्रशंखाभयाभीष्टकरां मरकतप्रभाम् । दुर्गां प्रपूजयेत्सौम्यां त्रिनेत्रां चारुभूषणाम् ॥ ४३ ॥

ചക്രം, ശംഖം, അഭയം നൽകുന്ന കൈയും ഇഷ്ടവരം നൽകുന്ന കൈയും ഉള്ള, മരകതപ്രഭയോടെ ദീപ്തമായ, സൗമ്യ, ത്രിനയന, മനോഹരാഭരണഭൂഷിതയായ ദുർഗാദേവിയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 44

कल्पशाखांतरे घंटां दधानं द्वादशेक्षणम् । बालार्काभं शिशुं कांतंषण्मुखं पूजयेत्ततः ॥ ४४ ॥

പിന്നീട് കല്പക്രമത്തിന്റെ ഇടക്കുള്ള ശാഖയിൽ, ഘണ്ട ധരിച്ച, ദ്വാദശ നേത്രങ്ങളുള്ള, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തമായ, ശിശുരൂപിയായ, കാന്തനായ ഷൺമുഖ ദേവനെ പൂജിക്കണം.

Verse 45

नंदितं च यजेत्सौम्यां । रत्नभूषणमंडितम् परश्वधवराभीतिटंकिनं श्यामविग्रहम् ॥ ४५ ॥

സൗമ്യമായ ‘നന്ദിത’ രൂപത്തെയും ആരാധിക്കണം—രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായും, പരശു ധരിച്ചും, വരം നല്കിയും, അഭയമുദ്ര കാണിച്ചും, ചെറിയ മണി ധരിച്ചും, ശ്യാമവർണ്ണ വിഗ്രഹമുള്ളവനായി ധ്യാനിക്കണം।

Verse 46

पाशांकुशवराभीष्टधारिणं कुंकुमप्रभम् । विघ्ननायकमभ्यर्चेच्चंद्रार्द्धकृतशेखरम् ॥ ४६ ॥

പാശവും അങ്കുശവും ധരിച്ച്, വരവും അഭീഷ്ടഫലവും നല്കുന്ന, കുങ്കുമപ്രഭയിൽ ദീപ്തനായ, വിഘ്നനായകനായ ഗണേശനെ—അർധചന്ദ്രശേഖരനായവനെ—ഭക്തിയോടെ അർച്ചിക്കണം।

Verse 47

श्यामं रक्तोत्पलकरं वामांकन्यस्ततत्करम् । द्विनेत्रं रक्तवस्त्राढ्यं सेनापतिमथार्चयेत् ॥ ४७ ॥

അതിനുശേഷം സേനാപതിയെ ആരാധിക്കണം—ശ്യാമവർണ്ണനായും, കൈയിൽ ചുവന്ന താമര ധരിച്ചും, ഇടങ്കൈ ഇടത്തുടയിൽ വെച്ചും, ദ്വിനേത്രനും, ചുവന്ന വസ്ത്രങ്ങളാൽ സമൃദ്ധനുമായ രൂപത്തിൽ ധ്യാനിച്ച് അർച്ചിക്കണം।

Verse 48

ततोऽष्टमातरः पूज्या ब्राह्याद्याः प्रोक्तलक्षणाः । इंद्रादिकान्लोकपालान्स्वस्वदिक्षु समर्चयेत् ॥ ४८ ॥

അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മീ മുതലായ, മുമ്പ് പറഞ്ഞ ലക്ഷണങ്ങളുള്ള അഷ്ടമാതാക്കളെ പൂജിക്കണം. കൂടാതെ ഇന്ദ്രാദി ലോകപാലകരെയും അവരുടെ അവരുടെ ദിക്കുകളിൽ വിധിപൂർവ്വം സമർച്ചിക്കണം।

Verse 49

वज्रादीनि तदस्त्राणि तद्बहिः क्रमतोऽर्चयेत् । एवं यो भजते मन्त्री देवं शंभुमुमापतिम् ॥ ४९ ॥

പിന്നീട് വജ്രം മുതലായ ദിവ്യായുധങ്ങളെ, ആ അന്തർപരിസരത്തിന് പുറത്തായി, ക്രമമായി അർച്ചിക്കണം. ഇങ്ങനെ മന്ത്രവിദനായ ഉപാസകൻ ഉമാപതിയായ ദേവൻ ശംഭുവിനെ ഭജിക്കുന്നു।

Verse 50

स भवेत्सर्वलोकानां सौभाग्यश्रेयसां पदम् । सांतसद्यांतसंयुक्तो बिन्दुभूषितमस्तकः ॥ ५० ॥

അവൻ സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും സൗഭാഗ്യവും സത്യശ്രേയസ്സും നല്കുന്ന ആശ്രയസ്ഥാനമാകുന്നു; യഥോചിത ആദി-അന്ത ധ്വനികളാൽ യുക്തനായി, ശിരസ്സിൽ പവിത്ര ബിന്ദു-തിലകത്തോടെ ഭൂഷിതനാകുന്നു।

Verse 51

प्रासादाख्यो मनुः प्रोक्तो भजतां सर्वसिद्धिदः । षड्दीर्घयुक्तबीजेन षडंगविधिरीरितः ॥ ५१ ॥

‘പ്രാസാദ’ എന്ന മന്ത്രം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഭജിക്കുന്നവർക്കു ഇത് സർവ്വസിദ്ധി നൽകുന്നു. ആറു ദീർഘസ്വരങ്ങളോടു ചേർന്ന ബീജാക്ഷരത്തിലൂടെ ഷഡംഗവിധി ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 52

षडर्णवत्तु मुन्याद्याः प्रोक्ताश्चास्यापि नारद । ईशानाद्या न्यसेन्मूर्तीरंगुष्ठादिषु देशिकः ॥ ५२ ॥

ഓ നാരദാ! ഇവിടെ കൂടി ഷഡർണവിധിപോലെ മുന്യാദികളെപ്പറ്റി പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെ ദേശികാചാര്യൻ അങ്കുഷ്ഠാദി വിരലുകളിൽ ഈശാനാദി ദിവ്യമൂർത്തികളെ ന്യാസമായി സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 53

ईशानाख्यं तत्पुरुषमघोरं तदनंतरम् । वामदेवाह्वयं सद्योजातबीजं क्रमाद्विदुः ॥ ५३ ॥

ക്രമമായി അവർ അറിയുന്നു—ആദ്യം ‘ഈശാന’, പിന്നെ ‘തത്പുരുഷ’, തുടർന്ന് ‘അഘോര’, പിന്നെ ‘വാമദേവ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്, ഒടുവിൽ ‘സദ്യോജാത’ ബീജമന്ത്രം।

Verse 54

उकाराद्यैः पञ्चह्रस्वौर्विलोमान्संयुतं च यत् । तत्तदंगुलिभिर्भूयस्तत्तदिकान्न्यसेत् ॥ ५४ ॥

‘ഉ’ മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന അഞ്ചു ഹ്രസ്വസ്വരങ്ങളാലും, വിപരീതക്രമത്തിൽ സംയോഗംകൊണ്ട് ഉണ്ടാകുന്ന അക്ഷരങ്ങളെയും ചേർത്തുകൊണ്ട്—വീണ്ടും അതത് വിരലുകളിൽ ക്രമമായി അവയുടെ ന്യാസം സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 55

शिरोवदनहृद्गुह्यपाददेशे यथाक्रमात् । उर्द्धप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु मुखेषु च ॥ ५५ ॥

ക്രമമായി ശിരസ്, മുഖം, ഹൃദയം, ഗുഹ്യപ്രദേശം, പാദപ്രദേശം എന്നിവിടങ്ങളിൽ—ഊർദ്ധ്വ, പൂർവ്വ, ദക്ഷിണ, ഉത്തര, പശ്ചിമാഭിമുഖമായ മുഖങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 56

ततः प्रविन्यसेद्विद्वानष्टत्रिंशत्कलास्तनौ । ईशानाद्या ऋचः सम्यगंगुलीषु यथाक्रमात् ॥ ५६ ॥

അതിനുശേഷം പണ്ഡിതനായ সাধകൻ ദേഹത്തിൽ അഷ്ടത്രിംശത് കലകളെ സൂക്ഷ്മമായി ന്യാസം ചെയ്യണം; ഈശാനത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ഋച് മന്ത്രങ്ങളെ വിരലുകളിൽ ക്രമമായി നിയോഗിക്കണം।

Verse 57

अंगुष्ठादिकनिष्ठांतं न्यसेद्देशिकसत्तमः । मूर्द्धास्यहृदयांभोजगुह्यपादे तु ताः पुनः ॥ ५७ ॥

ശ്രേഷ്ഠ ദേശികൻ അങ്കുഷ്ഠം മുതൽ കനിഷ്ഠ വരെ ന്യാസം ചെയ്യണം; പിന്നെ അതേ (മന്ത്രശക്തികളെ) വീണ്ടും ശിരസ്, മുഖം, ഹൃദയകമലം, ഗുഹ്യപ്രദേശം, പാദങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 58

वक्त्रे मूर्धादिषु न्यस्य भूयोऽङ्गानि प्रकल्पयेत् । तारपंचकमुच्चार्य सर्वज्ञाय हृदीरितम् ॥ ५८ ॥

മുഖം, ശിരസ് മുതലായ ഭാഗങ്ങളിൽ ന്യാസം ചെയ്ത് വീണ്ടും അങ്ങ-ന്യാസങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കണം। പഞ്ചതാര ഉച്ചരിച്ച് സർവജ്ഞനായ പ്രഭുവിനായി ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന മന്ത്രം ജപിക്കണം।

Verse 59

अमृते तेजो मालिनि तृप्तायेति पदं पुनः । तदंते ब्रह्मशिरसे शिरोगं ज्वलितं ततः ॥ ५९ ॥

വീണ്ടും ‘അമൃതേ, തേജഃ, മാലിനി, തൃപ്തായ’ എന്ന പദങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കണം। അവസാനം ബ്രഹ്മശിരസ്-സ്വരൂപമായ ശിരോമന്ത്രം ശിരസ്സിൽ സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ അത് ദീപ്തമായി ജ്വലിക്കുന്നു।

Verse 60

शिखिं शिखाय परतोऽनादिबोधाय तच्छिखा । वज्रिणे वज्रहस्ताय स्वतंत्राय तनुच्छदम् ॥ ६० ॥

ശിഖാധാരി, ശിഖായുക്ത പരാത്പരൻ, അനാദി-ബോധം ഉണർത്തുന്ന ശിഖാരൂപ തേജസ്സുള്ള പ്രഭുവിന് നമസ്കാരം. വജ്രധാരി, വജ്രഹസ്തൻ, സ്വതന്ത്ര സ്വാമി, ദേഹധാരണത്തിന്റെ ആവരണവും ആധാരവും ആയവനേ പ്രണാമം।

Verse 61

सौं सौं हौमिति संभाष्य परतो तों गुह्यशक्तये । नेत्रमुक्तं श्लीपशुं हुं फडंते नेत्रं शक्तये ॥ ६१ ॥

“സൗം സൗം ഹൗം” എന്ന ബീജാക്ഷരങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, തുടർന്ന് ഗുഹ്യ-ശക്തിക്കായി “തോം” വിന്യസിക്കണം. പിന്നെ നേത്ര-ശക്തിക്കായി “ഹും ഫട്” അന്തമുള്ള നേത്ര-മന്ത്രം പ്രയോഗിച്ച് നേത്ര-ശക്തിയെ മോചിപ്പിച്ച്/സജീവമാക്കണം।

Verse 62

अस्त्रमुक्तं षडंगानि कुर्यादेवं समाहितः । पूर्वदक्षिणपश्चात्प्राक्सौम्यमध्येषु पंचसु ॥ ६२ ॥

അസ്ത്ര-മന്ത്രം വിമോചിച്ച്, സാധകൻ സമാഹിതചിത്തത്തോടെ ഷഡംഗ (ആറ് അനുബന്ധ കർമങ്ങൾ) നിർവഹിക്കണം. അത് അഞ്ച് സ്ഥാനങ്ങളിൽ—കിഴക്ക്, തെക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, വടക്ക്, മധ്യം—വിധിപൂർവ്വം ചെയ്യണം।

Verse 63

वक्त्रेषु पंच विन्यस्येदीशानस्य कलाः क्रमात् । ईशानः सर्वविद्यानां शशिनी प्रथमा कला ॥ ६३ ॥

അഞ്ച് മുഖങ്ങളിൽ അഞ്ചു കലകൾ വിന്യസിച്ച്, ഈശാനന്റെ കലകൾ ക്രമമായി സ്ഥാപിക്കണം. ഈശാനൻ സർവ്വവിദ്യകളുടെ അധിപതി; ‘ശശിനി’ അവന്റെ ആദ്യ കലയാണ്।

Verse 64

ईश्वरः सर्वभूतानां मंगला तदनंतरम् । ब्रह्माधिपतिः शब्दांते ब्रह्मणोऽधिपतिः पुनः ॥ ६४ ॥

അവൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ; തുടർന്ന് അവനെ ‘മംഗളാ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. പവിത്ര ശബ്ദത്തിന്റെ അവസാനം അവൻ ‘ബ്രഹ്മാധിപതി’; വീണ്ടും അവൻ ‘ബ്രഹ്മന്റെയും അധിപതി’ ആണ്।

Verse 65

ब्रह्मेष्टदा तृतीयास्याच्छिवो मे अस्तु तत्परा । मरीचिः कथिता विप्र चतुर्थी च सदाशिवे ॥ ६५ ॥

‘ബ്രഹ്മേഷ്ടദാ’ മൂന്നാം വിന്യാസമായി സ്ഥാപിക്കണം; എന്റെ ശിവൻ അതിൽ പരമ തത്പരനായിരിക്കട്ടെ. ഹേ വിപ്ര, ഈ ക്രമത്തിൽ മരീചി പ്രസ്താവിതൻ; നാലാം വിന്യാസം സദാശിവനിൽ.

Verse 66

अंशुमालिन्यथ परा प्रणवाद्या नमोन्विताः । पूर्वपश्चिमयाम्योदग्वक्त्रेषु तदनंतरम् ॥ ६६ ॥

അതിനുശേഷം ‘അംശുമാലിനീ’ മുതലായ പരാ (മന്ത്രശ്രേണി), പിന്നെ പ്രണവം ‘ഓം’ കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് ‘നമഃ’ ചേർന്ന അടുത്ത ശൃംഖല—ഇവയെ കിഴക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, തെക്ക്, വടക്ക് മുഖങ്ങളിൽ ക്രമമായി വിന്യസിക്കണം.

Verse 67

चतस्रो विन्यसेन्मंत्री पुरुषस्य कलाः क्रमात् । आद्या तत्पुरुषायेति विद्महे शांतिरीरिता ॥ ६७ ॥

മന്ത്രജ്ഞനായ সাধകൻ പുരുഷന്റെ നാല് കലകൾ ക്രമമായി വിന്യസിക്കണം. ആദ്യത്തെ പാഠം—‘തത്പുരുഷായ ഇതി വിദ്മഹേ’; ഇതാണ് ശാന്തി-സൂത്രമെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 68

महादेवाय शब्दांते धीमहि स्यात्ततः परम् । विद्या द्वितीया कथिता तन्नो रुद्रः पदं ततः ॥ ६८ ॥

പവിത്ര ശബ്ദത്തിന്റെ അവസാനം ‘മഹാദേവായ’ എന്നു ചൊല്ലി ‘ധീമഹി’—ധ്യാനിക്കാം; അതിലൂടെ പരമ പദം ലഭിക്കുന്നു. ഇതാണ് ദ്വിതീയ വിദ്യയായി ഉപദേശിച്ചത്; പിന്നെ ‘തന്നോ രുദ്രഃ’—രുദ്രൻ ഞങ്ങൾക്ക് ആ പദം ദാനമാകട്ടെ.

Verse 69

प्रतिष्ठा कथिता पश्चात्तृतीया स्यात्प्रचोदयात् । निवृत्तिस्तत्परा सर्वा प्रणवाद्या नमोन्विता ॥ ६९ ॥

പ്രതിഷ്ഠയെ വിശദീകരിച്ചതിന് ശേഷം മൂന്നാമത്തെ പാഠം ‘പ്രചോദയാത്’ എന്നായിരിക്കണം. സർവ്വ നിവൃത്തിയും ആ പരമത്തിൽ തന്നെ കേന്ദ്രീകൃതം; ഇത് പ്രണവം ‘ഓം’ കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് ‘നമഃ’ ചേർന്നതാണ്.

Verse 70

हृदि चांसद्वये नाभिकुक्षौ पृष्ठेऽथ वक्षसि । अथोरसि कला न्यस्येदष्टौ मंत्री यथाविधि ॥ ७० ॥

അതിനുശേഷം ഹൃദയത്തിൽ, ഇരുഭുജങ്ങളിൽ, നാഭിയിലും ഉദരത്തിലും, പൃഷ്ഠത്തിൽയും വക്ഷസ്ഥലത്തും—ഇങ്ങനെ ദേഹത്തിൽ—മന്ത്രവിദൻ വിധിപ്രകാരം അഷ്ടകലകളുടെ ന്യാസം ചെയ്യണം।

Verse 71

अघोरेभ्यस्तथा पूर्वमीरिता प्रथमा कला । अथ घोरेभ्य इत्यंते मोहास्यात्तदनंतरम् ॥ ७१ ॥

മുമ്പ് ‘അഘോരേഭ്യഃ’ എന്ന് ആരംഭിച്ച് ആദ്യ കല ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നെ ‘ഘോരേഭ്യഃ’ എന്ന് അവസാനിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ ഉടനെ മോഹം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 72

अघोरांते क्षमा पश्चात्तृतीया परिकीर्तिता । घोरतरेभ्यो निद्रा स्यात्सर्वेभ्यः सर्वतत्परा ॥ ७२ ॥

അഘോരാവസ്ഥയുടെ അവസാനം ശേഷം ‘ക്ഷമാ’ മൂന്നാമതായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു. അതിലും ഭീകരമായ അവസ്ഥകളുടെ അപ്പുറം ‘നിദ്രാ’ ഉണ്ടാകുന്നു; അവൾ സമ്പൂർണ്ണമായി ആ തത്ത്വത്തിൽ പരായണയും സർവ്വത്തിനുമേൽ അധിഷ്ഠാത്രിയുമാണ്।

Verse 73

व्याधिस्तु पंचमी प्रोक्ता शर्वेभ्यस्तदनंतरम् । मृत्युर्निगदिता षष्ठी नमस्ते अस्तु तत्परम् ॥ ७३ ॥

‘വ്യാധി’ അഞ്ചാമതായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അവയ്ക്കു പിന്നാലെ തന്നെ. ‘മൃത്യു’ ആറാമതായി നിഗദിതം. ആ പരമ തത്ത്വത്തിൽ പരായണനായ നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 74

क्षुधा स्यात्सप्तमी रुद्ररूपेभ्यः कथिता तृषा । अष्टमी कथिता एताध्रुवाद्या नमसान्विताः ॥ ७४ ॥

രുദ്രരൂപങ്ങളിൽ ഏഴാമത് ‘ക്ഷുധാ’ (വിശപ്പ്) എന്നും എട്ടാമത് ‘തൃഷാ’ (ദാഹം) എന്നും പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ധ്രുവാ മുതലായ ഇവയെല്ലാം ‘നമഃ’ സഹിതം നമസ്കാരയുക്തമായി ജപിക്കണം।

Verse 75

गुह्ययुग्मोरुयुग्मेषु जानुजंघास्फिजोः पुनः । कट्यां पार्श्वद्वये वामकला न्यस्येत्त्रयोदश ॥ ७५ ॥

ഗുഹ്യയുഗ്മത്തിലും ഊരുയുഗ്മത്തിലും, പിന്നെയും ജാനു, ജംഘ, സ്ഫിജ (നിതംബങ്ങൾ) എന്നിവയിൽ; കൂടാതെ കടി യിലും ഇരുപാർശ്വങ്ങളിലും വാമ-കല ന്യാസം ചെയ്യണം—ഇതാണ് ത്രയോദശ ന്യാസം.

Verse 76

प्रथमा वामदेवाय नमोंते स्याद्रुजा कला । स्याज्ज्येष्ठाय नमो रक्षा द्वितीया परिकीर्तिता ॥ ७६ ॥

ആദ്യ മന്ത്രം—“വാമദേവായ നമോऽസ്തു”; ഇത് രോഗനാശിനിയായ കല. രണ്ടാം—“ജ്യേഷ്ഠായ നമഃ”; ഇത് രക്ഷാരൂപ കല എന്നു കീര്ത്തിതം.

Verse 77

कलकामा पंचमी स्यात्ततो विकरणाय च । नमः संयमनी षष्ठी कथिता तदनन्तरम् ॥ ७७ ॥

അഞ്ചാമത് “കലകാമാ” എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന് ശേഷം “വികരണായ” വരുന്നു. തുടർന്ന് ആറാമത് “നമഃ സംയമനി” എന്നു കഥിതം.

Verse 78

बलक्रिया सप्तमीष्टा कला विकरणाय च । नमो वृद्धिस्त्वष्टमी स्याद्बलांते च स्थिरा कला ॥ ७८ ॥

ഏഴാമത്തെ കല “ബലക്രിയ” ഇഷ്ടം, വികാരനിവാരണത്തിനായി. എട്ടാമത് “നമോ വൃദ്ധി” എന്നു പറയുന്നു; ബലത്തിന്റെ പര്യവസാനത്തിൽ “സ്ഥിരാ” കല പ്രതിഷ്ഠിതം.

Verse 79

पश्चात्प्रमथनायांते नमो रात्रिरुदीरिता । सर्वभूतदमनाय नमोंते भ्रामणी कला ॥ ७९ ॥

അനന്തരം, പ്രമഥനാന്തത്തിൽ “നമോ രാത്രിഃ” എന്നു ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു. സർവ്വഭൂതദമനത്തിനായി “നമോऽസ്തു”—ഇത് ഭ്രാമണീ കലക്ക് നമസ്കാരം.

Verse 80

नमोंते मोहिनी प्रोक्ता मन्त्रज्ञैर्द्वादशी कला । मनोन्मन्यै नमः पश्चाज्ज्वरा प्रोक्ता त्रयोदशी ॥ ८० ॥

ഹേ ദേവീ! നിനക്കു ‘മോഹിനി’ രൂപത്തിൽ നമസ്കാരം—മന്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ ദ്വാദശീ കല എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു. തുടർന്ന് ‘മനോന്മനി’ക്ക് നമഃ; ‘ജ്വരാ’ ത്രയോദശീ കല എന്നു പ്രഖ്യാപിതം.

Verse 81

प्रणवाद्याश्चतुर्थ्यंता नमोंतास्तु प्रकीर्तिताः । पाददोस्तननासासु मूर्ध्नि बाहुयुगे न्यसेत् ॥ ८१ ॥

മന്ത്രങ്ങൾ ‘പ്രണവ’ (ഓം) കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് ചതുര്ഥീ വിഭക്തിയിൽ അവസാനിച്ച് ‘നമോऽസ്തു/നമഃ’ കൊണ്ട് സമാപിക്കുന്നു എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അവയുടെ ന്യാസം പാദങ്ങളിൽ, കൈകളിൽ, സ്തനങ്ങളിൽ, നാസികകളിൽ, ശിരസ്സിൽ, ഇരുഭുജങ്ങളിലും സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 82

सद्योजातभवाः सम्यगष्टौ मन्त्राः कलाः क्रमात् । सद्योजातं प्रपद्यामि सिद्धिः स्यात्प्रथमा कला ॥ ८२ ॥

ക്രമമായി സദ്യോജാതത്തിൽ നിന്നുയർന്ന എട്ട് മന്ത്രങ്ങളും അവയുടെ കലകളും പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ‘ഞാൻ സദ്യോജാതനെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു’; ആദ്യ കല ‘സിദ്ധി’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 83

सद्योजाताय वै भूयो नमः स्याद् वृद्धिरीरिता । भवेद्युतिस्तृतीया स्यादभवे तदनन्दरम् ॥ ८३ ॥

വീണ്ടും ‘സദ്യോജാതായ നമഃ’—ഇത് ‘വൃദ്ധി’ എന്നു നിർൂപിതം. മൂന്നാമത്തെ പ്രയോഗം ‘യുതി’; അത് ഇല്ലെങ്കിൽ ഉടൻ പിന്നാലെയുള്ളത് പ്രയോഗിക്കണം.

Verse 84

लक्ष्मी चतुर्थी कथिता ततो नातिभवेपदम् । मेधा स्यात्पञ्चमी प्रोक्ता कलाभूयो भवस्व माम् ॥ ८४ ॥

ഇങ്ങനെ ‘ലക്ഷ്മീ-ചതുര്ഥീ’ വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു; അതിനാൽ ദുര്ഭാഗ്യത്തിലേക്ക് വീഴ്ച ഉണ്ടാകില്ല. ‘മേധാ-പഞ്ചമി’യും പ്രസ്താവിച്ചു—എന്റെ നിമിത്തം നീ കൂടുതൽ കല, സാമർത്ഥ്യം, സിദ്ധി എന്നിവയിൽ സമൃദ്ധനാകുക.

Verse 85

प्राज्ञा समीरिता षष्ठी भवांते स्यात्प्रभा कला । उद्भवाय नमः पश्चात्सुधा स्यादष्टमी कला ॥ ८५ ॥

‘പ്രാജ്ഞാ’ ആറാം കലയായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; മുൻ കലയുടെ അവസാനം ‘പ്രഭാ’ എന്ന കല ഉണ്ടാകും. അതിനുശേഷം “ഉദ്ഭവായ നമഃ” എന്ന നമസ്കാരം വരുന്നു; ‘സുധാ’ എട്ടാം കലയായി പറയപ്പെടുന്നു॥

Verse 86

प्रणवाद्याश्चतुर्थ्यंता कलाः सर्वा नमोन्विताः । अष्टात्रिंशत्कलाः प्रोक्ताः पंच ब्रह्मपदादिकाः ॥ ८६ ॥

പ്രണവം (ഓം) മുതൽ ചതുര്ഥി വരെ ഉള്ള എല്ലാ കലകളും ‘നമോ’ ചേർത്ത് ജപിക്കണം. ഇവ മുപ്പത്തിയെട്ട് കലകളായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; തുടക്കം അഞ്ചു ബ്രഹ്മപദങ്ങളിൽ നിന്ന്॥

Verse 87

इति विन्यस्तदेहोऽसौ भवेद्गंगाधरः स्वयम् । ततः समाहितो भूत्वा ध्यायेदेवं सदाशिवम् ॥ ८७ ॥

ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം ദേഹം വിന്യസിച്ചാൽ साधകൻ സ്വയം ഗംഗാധരൻ (ശിവൻ) ആകുന്നു. തുടർന്ന് മനസ്സിനെ സമാഹിതമാക്കി, ഇപ്രകാരം സദാശിവനെ ധ്യാനിക്കണം॥

Verse 88

सितपीतासितश्वेतजपाभैः पंचभिर्मुखैः । अक्षैर्युतं ग्लौमुकुटं कोटिपूर्णेंदुसंप्रभम् ॥ ८८ ॥

അവന് അഞ്ചു മുഖങ്ങൾ—ശ്വേതം, പീതം, നീല-ശ്യാമം, ദീപ്തശ്വേതം, ജപാപുഷ്പസദൃശമായ അരുണാഭ. അദ്ദേഹം അക്ഷമാല ധരിക്കുകയും ‘ഗ്ലൗ’ മുകുടം അണിയുകയും ചെയ്യുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രഭ കോടി പൂർണ്ണചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ॥

Verse 89

शूलं टंकं कृपाणं च वज्राग्न्यहिपतीन्करैः । दधानंभूषणोद्दीप्तं घण्टापाशवराभयान् ॥ ८९ ॥

അദ്ദേഹം കൈകളിൽ ശൂലം, ടങ്കം (കുഠാരം), കൃപാണം, കൂടാതെ വജ്രം, അഗ്നി, അഹിപതി (നാഗരാജൻ) എന്നിവയും ധരിക്കുന്നു. ആഭരണങ്ങളാൽ ദീപ്തനായി, ഘണ്ട, പാശം, വരമുദ്രയും അഭയമുദ്രയും കൂടി വഹിക്കുന്നു॥

Verse 90

एवं ध्यात्वा जपेन्मंत्रं पञ्चलक्षं मधुप्लुतैः । प्रसूनैः करवीरोत्थैर्जुहुयात्तद्दशांशतः ॥ ९० ॥

ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച് മന്ത്രം അഞ്ചുലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം; തേൻതേച്ച കരവീരപുഷ്പങ്ങളാൽ അതിന്റെ പത്തിലൊന്ന് അഗ്നിയിൽ ഹോമമായി അർപ്പിക്കണം।

Verse 91

पूर्वोदिते यजेत्पीठे मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् । आवाह्य पूजयेत्तस्यां मूर्तावावरणैः सह ॥ ९१ ॥

മുമ്പ് നിർദേശിച്ച ശുഭസമയത്ത് പീഠത്തിൽ യജനം നടത്തണം; മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് മൂർത്തി കല്പിച്ച് സ്ഥാപിക്കണം; തുടർന്ന് ദേവതയെ ആവാഹനം ചെയ്ത് ആ മൂർത്തിയെ ആവരണങ്ങളോടുകൂടി പൂജിക്കണം।

Verse 92

शक्तिं डमरुकाभीतिवरान्संदधतं करैः । ईशानं त्रीक्षणं शुभ्रमैशान्यां दिशि पूजयेत् ॥ ९२ ॥

ശക്തി, ഡമരു, അഭയമുദ്ര, വരദഹസ്തം എന്നിവ കൈകളിൽ ധരിച്ച, ത്രിനേത്രനും ശുഭ്രപ്രകാശമുള്ളവനുമായ ഈശാനനെ ഐശാന്യ ദിക്കിൽ പൂജിക്കണം।

Verse 93

परश्वेणवराभीतीर्दधानं विद्युदुज्ज्वलम् । चतुर्मुखं तत्पुरुषं त्रिनेत्रं पूर्वतोऽर्चयेत् ॥ ९३ ॥

കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്, പരശു ധരിച്ച്, വരദ-അഭയമുദ്രകളോടെ, മിന്നലുപോലെ ദീപ്തമായ, ചതുര്മുഖ ത്രിനേത്ര തത്പുരുഷനെ അർച്ചിക്കണം।

Verse 94

अक्षस्रजं वेदपाशौ ऋषिं डमरुकं ततः । खट्वांगं निशितं शूलं कपालं बिभ्रतं करैः ॥ ९४ ॥

പിന്നീട് (അവൻ) കൈകളിൽ അക്ഷമാല, വേദപാശം, ഋഷി-ചിഹ്നം, ഡമരു; കൂടാതെ ഖട്വാംഗം, മൂർച്ചയുള്ള ത്രിശൂലം, കപാലം എന്നിവ ധരിച്ചിരിക്കുന്നതായി ധ്യാനിക്കണം।

Verse 95

अंजनाभं चतुर्वक्त्रं भीमदंतं भयावहम् । अघोरं त्रीक्षणं याम्ये पूजयेन्मंत्रवित्तमः ॥ ९५ ॥

ദക്ഷിണ ദിക്കിൽ മന്ത്രവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ അഞ്ജനസമ ശ്യാമവർണ്ണൻ, ചതുര്മുഖൻ, ഭീകരദന്തൻ, ഭയാവഹൻ; എങ്കിലും തത്ത്വതഃ അഘോരൻ, ത്രിനേത്ര ദേവനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം।

Verse 96

कुंकुमाभचतुर्वक्त्रं वामदेवं त्रिलोचनम् । हरिणाक्षगुणाभीतिवरहस्तं चतुर्मुखम् ॥ ९६ ॥

കുങ്കുമവർണ്ണപ്രഭയോടെ ദീപ്തനായ ചതുര്മുഖൻ, ശുഭമായ വാമദേവൻ, ത്രിനേത്രൻ; ഹരിണാക്ഷൻ, ഗുണമുദ്ര, അഭയമുദ്ര, വരദമുദ്ര ധരിച്ച ആ ചതുര്മുഖ പ്രഭുവിനെ പൂജിക്കണം।

Verse 97

बालेंदुशेखरोल्लासिमुकुटं पश्चिमे यजेत् । कर्पूरेंदुनिभं सौम्यं सद्योजातं त्रिलोचनम् ॥ ९७ ॥

പശ്ചിമ ദിക്കിൽ മുകുടത്തിൽ ബാലചന്ദ്രൻ തിളങ്ങുന്ന ആ രൂപത്തെ യജിക്കണം; കർപ്പൂര-ചന്ദ്രസമ പ്രഭയുള്ള, സൗമ്യനായ, ത്രിനേത്രനായ സദ്യോജാത ദേവനെ പൂജിക്കണം।

Verse 98

वराभयाक्षवलयकुठारान्दधतं करैः । विलासिनं स्मेरवक्त्रं सौम्ये सम्यक्समर्चयेत् ॥ ९८ ॥

സൗമ്യസ്ഥാനത്ത് പുഞ്ചിരിമുഖത്തോടെ മനോഹരനായ ദേവനെ സമ്യക് പൂജിക്കണം; അവൻ കരങ്ങളിൽ വരദമുദ്ര, അഭയമുദ്ര, അക്ഷമാല, വളയം (കങ്കണം) കൂടാതെ കുഠാരം ധരിക്കുന്നു।

Verse 99

कोणेष्वर्चेन्निवृत्त्याद्यास्तेजोरूपाः कलाः क्रमात् । विघ्नेश्वराननन्ताद्यान्पत्रेषु परितो यजेत् ॥ ९९ ॥

കോണുകളിൽ നിവൃത്തി മുതലായ തേജോമയ കലകളെ ക്രമമായി അർച്ചിക്കണം; ചുറ്റുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ (ദളങ്ങളിൽ) വിഘ്നേശ്വരനെയും അനന്ത മുതലായവരെയും യജിക്കണം।

Verse 100

उमादिकास्ततो बाह्ये शक्राद्यानायुधैः सह । इति संपूज्य देवेशं भक्त्या परमया युतः ॥ १०० ॥

അപ്പോൾ അകത്തളത്തിന് പുറത്തായി ഉമാദികൾ, ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ദിവ്യായുധങ്ങളോടുകൂടി ദേവേശ്വരനെ വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂജിച്ചു; അവനും പരമഭക്തിയോടെ പൂജയെ സമ്യക് സമാപിപ്പിച്ചു।

Verse 101

प्रणीयेन्नृत्यगीताद्यैः स्तोत्रमैर्त्रीं मनोहरैः । तारो मायावियद्बिंदुमनुस्वरसमन्वितः ॥ १०१ ॥

ഇത് നൃത്തം, ഗാനം മുതലായവയോടെ, മൈത്രി ഉണർത്തുന്ന മനോഹര സ്തോത്രങ്ങളാൽ നിർവഹിക്കണം; കൂടാതെ ‘താര’ (ഓം) അക്ഷരം മായാ, വ്യത്, ബിന്ദു ഘടകങ്ങളോടും അനുസ്വാരനാദത്തോടും കൂടി പ്രയോഗിക്കണം।

Verse 102

पञ्चाक्षरसमायुक्तो वसुवर्णो मनुर्मतः । पंचाक्षरोक्तवत्कुर्यादंगन्यासादिकं बुधः ॥ १०२ ॥

പഞ്ചാക്ഷരങ്ങളോടു ചേർന്നും ‘വസു-വർണ്ണ’ ലക്ഷണത്താൽ അടയാളപ്പെട്ടും ഉള്ള മന്ത്രമാണ് വിധേയമന്ത്രമായി കരുതപ്പെടുന്നത്. പണ്ഡിതനായ সাধകൻ പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ അങ്കന്യാസാദി ക്രിയകൾ ചെയ്യണം।

Verse 103

सिंदूराभं लसद्रत्नमुकुटं चन्द्रमौलिनम् । दिव्यभूषांगरागं च नागयज्ञोपवीतिनम् ॥ १०३ ॥

അവൻ സിന്ദൂരവർണ്ണനായി, ദീപ്തമായ രത്നഖചിത മുകുടധാരിയും ചന്ദ്രമൗലിയുമായിരുന്നു; ദിവ്യാഭരണങ്ങളും സുഗന്ധ അങ്കരാഗവും ധരിച്ച് അലങ്കൃതനായി; നാഗത്തെ യജ്ഞോപവീതമായി വഹിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു।

Verse 104

वामोरुस्थप्रियोरोजन्यस्तहस्तं च बिभ्रतम् । वेदटंकेष्मभयं ध्यायेत्सर्वेश्वरं शिवम् ॥ १०४ ॥

സർവേശ്വരനായ ശിവനെ ധ്യാനിക്കണം—അവൻ നിർഭയൻ; ഇടത് ഊരുവിൽ ഇരിക്കുന്ന പ്രിയയുടെ മേൽ കൈ വെച്ചിരിക്കുന്നവൻ; കൂടാതെ മടിയിൽ വേദങ്ങളെ ധരിച്ചിരിക്കുന്നവൻ।

Verse 105

अष्टलक्षं जपेन्मंत्रं तत्सहस्रं घृतान्वितैः । पायसैर्जुहुयात्पीठेमूर्तिं संकल्प्य मूलतः ॥ १०५ ॥

അഷ്ടലക്ഷം പ്രാവശ്യം മന്ത്രജപം ചെയ്യുക; തുടർന്ന് നെയ്യ് ചേർത്ത പായസത്തോടെ ആയിരം ആഹുതികൾ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കുക. പീഠത്തിൽ മൂലസങ്കൽപത്തോടെ ദേവമൂർത്തി സ്ഥാപിച്ച് ഹോമം നടത്തുക.

Verse 106

अंगैरावरणं पूर्वमनंताद्यैरनन्तरम् । उमादिभिः समुद्दिष्टं तृतीयं लोकनायकैः ॥ १०६ ॥

ആദ്യം അങ്കങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ആവരണം; തുടർന്ന് അനന്താദികളാൽ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടത്. മൂന്നാമത് ഉമാദികളാൽ സൂചിപ്പിച്ചതായി ലോകനായകർ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 107

चतुर्थं पंचमं तेषामायुधैः परिकीर्तितम् । एवं प्रतिदिनं देवं पूजयेत्साधकोत्तमः ॥ १०७ ॥

അവരുടെ നാലാമത്തെയും അഞ്ചാമത്തെയും (വിന്യാസം) ദിവ്യായുധങ്ങളാൽ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ്. ഇങ്ങനെ ഉത്തമസാധകൻ പ്രതിദിനം ദേവനെ പൂജിക്കണം.

Verse 108

पुत्रपौत्रादिगां लक्ष्मीं संप्राप्यह्यत्र मोदते । तारः स्थिरा सकर्णेंदुर्भघृगुः सर्गसमन्वितः ॥ १०८ ॥

ഇവിടെ പുത്രപൗത്രാദി രൂപത്തിലുള്ള ലക്ഷ്മി (സമൃദ്ധി) പ്രാപിച്ച് മനുഷ്യൻ ആനന്ദിക്കുന്നു. (ഇവിടെ) താരാ, സ്ഥിരാ, സകർണേന്ദു, ഭാഗൃഗു, സർഗ—തത്തത് വർഗ്ഗങ്ങളോടുകൂടി—പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 109

अक्षरात्मा निगदितो मंत्रो मृत्युञ्जयात्मकः । ऋषइः कहोलो देव्यादिगायत्री छन्द ईरितम् ॥ १०९ ॥

ഈ മന്ത്രം അക്ഷരാത്മകമെന്നും, മൃത്യുഞ്ജയസ്വരൂപമെന്നും പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഋഷി കഹോലൻ; ഛന്ദസ് ‘ദേവ്യാദി-ഗായത്രി’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 110

मृत्युञ्जयो महादेवो देवतास्य समीरितः । भृगुणा दीर्घयुक्तेन षडंगानि समाचरेत् ॥ ११० ॥

ഈ മന്ത്രകർമ്മത്തിന്റെ ദേവതയായി മൃത്യുഞ്ജയ മഹാദേവനെയാണ് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഭൃഗു-ദീർഘം യഥാവിധി പ്രയോഗിച്ച് ഷഡംഗങ്ങൾ ക്രമമായി ആചരിക്കണം.

Verse 111

चंद्रार्कहुतभुङ्नेत्रं स्मितास्यं युग्मपद्मगम् । मुद्रापाशैणाक्षसूत्रलसत्पाणिं शशिप्रभम् ॥ १११ ॥

അവന്റെ നേത്രങ്ങൾ ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഹുതഭുക്ക് (അഗ്നി) ആകുന്നു; മുഖത്ത് മൃദുഹാസം; ഇരട്ട പദ്മാസനത്തിൽ അദ്ദേഹം വിരാജിക്കുന്നു. കൈകൾ മുദ്ര, പാശം, മാൻ, അക്ഷസൂത്രം എന്നിവയാൽ ദീപ്തം; ചന്ദ്രപ്രഭപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 112

भालेंदुविगलंत्पीयूषप्लुतांगमलंकृतम् । हाराद्यैर्निजकांत्या तु ध्यायेद्विश्वविमोहनम् ॥ ११२ ॥

നെറ്റിയിലെ ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് തുളുമ്പുന്ന അമൃതം കൊണ്ട് അവന്റെ അവയവങ്ങൾ നിറഞ്ഞു തിളങ്ങുന്നു; അലങ്കാരങ്ങളാൽ ശോഭിതൻ. ഹാരാദി ആഭരണങ്ങൾ അവന്റെ സ്വന്തം കാന്തിയാൽ ദീപ്തം; അങ്ങനെ സർവ്വലോകമോഹനനായ പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 113

गुणलक्षं जपेन्मंत्रं तद्दशांशं हुनेत्सुधीः । अमृताशकलैः शुद्धदुग्धाज्यसमभिप्लुतैः ॥ ११३ ॥

സുധീ സാധകൻ മന്ത്രം ‘ഗുണ-ലക്ഷ’ എണ്ണം ജപിച്ച്, അതിന്റെ ദശാംശം ഹോമം ചെയ്യണം—അമൃതാശക കഷണങ്ങളെ ശുദ്ധ പാൽയും നെയ്യും കൊണ്ട് നന്നായി നനച്ചുകൊണ്ട്.

Verse 114

शैवे संपूजयेत्पीठे मूर्तिं संकल्पमूलतः । अंगावरणमाराध्यपश्चाल्लोकेश्वरान्यजेत् ॥ ११४ ॥

ശൈവ പീഠത്തിൽ സംकल्पത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി മൂർത്തിയെ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് അങ്ങ്-ആവരണം ആരാധിച്ച്, പിന്നെ ലോകേശ്വരന്മാരെ പൂജിക്കണം.

Verse 115

तदस्त्राणि ततो बाह्ये पूजयेत्साधकोत्तमः । जपपूजादिभिः सिद्धे मंत्रेऽस्मिन्मुनिसत्तम ॥ ११५ ॥

അതിനുശേഷം സാധകരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ साधകൻ മുഖ്യപൂജാസ്ഥലത്തിന് പുറത്തായി ആ അസ്ത്രദേവതകളെ പൂജിക്കണം. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ജപം, പൂജ മുതലായവകൊണ്ട് ഈ മന്ത്രം സിദ്ധമായാൽ കര്‍മ്മം ഫലപ്രദമാകും.

Verse 116

कुर्यात्प्रयोगान्कल्योक्तानभीष्टफलसिद्धये । दुग्धसिक्तैः सुधाखंडैर्हुत्वा प्रत्यहमादरात् ॥ ११६ ॥

ഇഷ്ടഫലസിദ്ധിക്കായി ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞ മംഗളപ്രയോഗങ്ങൾ നടത്തണം. പാലിൽ നനച്ച പഞ്ചസാരക്കല്ല് കഷണങ്ങൾ പ്രതിദിനം ആദരത്തോടെ ഹോമത്തിൽ ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കണം.

Verse 117

सहस्रमासपर्यंतं लभेदायुर्धनं सुतान् । सुधावटतितान्पूर्वा पयः सर्पिः पयो हविः ॥ ११७ ॥

ആയിരം മാസങ്ങളോളം ആയുസ്സും ധനവും പുത്രലാഭവും ലഭിക്കും. മുൻവിധിയിൽ പാൽ, നെയ്യ്, വീണ്ടും പാൽ, ഹവിസ് ആഹുതികൾ; കൂടാതെ അമൃതസമമായ വടസുധ/വടരസവും പരാമർശിക്കുന്നു.

Verse 118

सप्त द्रव्याणि वारेषु क्रमाद्दशशतं हुनेत् । सप्ताधिकान् द्विजान्नित्यं भोजयेन्मधुरान्वितम् ॥ ११८ ॥

വാരങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ ഏഴ് ദ്രവ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നിയമപ്രകാരം ആയിരം പ്രാവശ്യം ഹോമാഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. കൂടാതെ പ്രതിദിനം ഏഴോ അതിലധികമോ ബ്രാഹ്മണരെ മധുരപദാർത്ഥങ്ങളോടുകൂടി ഭോജനിപ്പിക്കണം.

Verse 119

ऋत्विग्भ्यो दक्षिणां दद्यादरुणां गां पयस्विनीम् । गुरुं संप्रीणयेत्पश्चाद्धनाद्यैर्देवताधिया ॥ ११९ ॥

ഋത്വിക്കുകൾക്ക് ദക്ഷിണയായി ചുവപ്പുനിറം കലർന്ന, പാലിൽ സമൃദ്ധമായ പശുവിനെ നൽകണം. തുടർന്ന് ദേവതാഭാവത്തോടെ ഗുരുവിനെ ധനാദികളാൽ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.

Verse 120

अनेन विधिना साध्यः कृत्याद्रोहज्वंरादिभिः । विमुक्तः सुचिरं जीवेच्छरदां शतमञ्जसा ॥ १२० ॥

ഈ വിധിപ്രകാരം കൃത്യാ, ശത്രു-പ്രയോഗം, ജ്വരം മുതലായവ കൊണ്ട് പീഡിതനായ സാധകൻ അവയിൽ നിന്നെല്ലാം വിമുക്തനായി ദീർഘകാലം ജീവിച്ച് എളുപ്പത്തിൽ നൂറു ശരദുകൾ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 121

अभिचारे ज्वरे स्तंभघोरोन्मादे शिरोगदे । असाध्यरोगे क्ष्वेडार्तौ मोहे दाहे महाभये ॥ १२१ ॥

അഭിചാരം, ജ്വരം, സ്തംഭം, ഭീകര ഉന്മാദം, ശിരോരോഗം, അസാധ്യരോഗം, വിഷദംശം/വിഷപീഡ, മോഹം, ദാഹം, മഹാഭയം—ഇവയിലൊക്കെയും (ഈ പ്രയോഗം) ചെയ്യേണ്ടതാണ്।

Verse 122

होमोऽयं शांतिदः प्रोक्तः सर्वाभयप्रदायकः । द्रव्यैरेतैः प्रजुहुयात्त्रिजन्मसु यथाविधि ॥ १२२ ॥

ഈ ഹോമം ശാന്തി നൽകുന്നതും സർവ്വഭയങ്ങളിൽ നിന്നു അഭയം നൽകുന്നതുമെന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു। ഇതേ ദ്രവ്യങ്ങളാൽ വിധിപ്രകാരം മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലേക്കും ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം।

Verse 123

भोजयेन्मधुरैर्भोज्यैर्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । दीर्घमायुरवाप्नोति वांछितां विंदति श्रियम् ॥ १२३ ॥

മധുരവും പ്രീതികരവുമായ ഭോജ്യങ്ങളാൽ വേദപാരംഗത ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിച്ചാൽ ദീർഘായുസ്സ് ലഭിക്കും; ആഗ്രഹിച്ച ശ്രീ-സമൃദ്ധിയും ലഭിക്കും।

Verse 124

एकादशाहुतीर्नित्यं दूर्वाभिर्जुहुयाद् बुधः । अपमृत्युजिदेव स्यादायुरारोग्यवर्द्धनम् ॥ १२४ ॥

ബുദ്ധിമാൻ നിത്യവും ദൂർവാ പുല്ലുകൊണ്ട് പതിനൊന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം। അതുവഴി അകാലമൃത്യുവിനെ ജയിക്കുകയും ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും വർധിക്കുകയും ചെയ്യും।

Verse 125

त्रिजन्मसु सुधावल्लीकाश्मीरीबकुलोद्भवैः । समिद्वरैः कृतो होमः सर्वमृत्युगदापहः ॥ १२५ ॥

മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലുടനീളം തുടർച്ചയായി സുദ്ഹാവല്ലി, കാശ്മീരി, ബകുലവൃക്ഷജന്യമായ ഉത്തമ സമിദ്ധുകളാൽ ചെയ്ത ഹോമം സർവ്വ മൃത്യുഭയവും രോഗവും അകറ്റുന്നു।

Verse 126

सिद्धार्थैर्विहितो होमो महाज्वरविनाशनः । अपामार्गसमिद्धोमः सर्वामयनिषूदनः ॥ १२६ ॥

സിദ്ധാർത്ഥം (വെളുത്ത കടുക്) കൊണ്ടുള്ള ഹോമം മഹാജ്വരം നശിപ്പിക്കുന്നു; അപാമാർഗ സമിദ്ധുകളാൽ ജ്വലിപ്പിച്ച ഹോമം സർവ്വ രോഗങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു।

Verse 127

दक्षिणामूर्तये पूर्वं तुभ्यं पदमनंतरम् । वटमूलपदस्यांते प्रवदेच्च निवासिने ॥ १२७ ॥

ആദ്യം ‘ദക്ഷിണാമൂർത്തയേ’ എന്ന പദം ഉച്ചരിക്കണം; ഉടനെ ‘തുഭ്യം’ എന്നും പറയണം. പിന്നെ ‘വടമൂലം’ എന്ന പദത്തിന്റെ അവസാനം ‘നിവാസിനേ’ എന്നു ചേർത്ത് അവിടെ വസിക്കുന്ന അന്തർവാസി ദേവനോട് സമർപ്പിക്കണം।

Verse 128

ध्यानैकनिरतांगाय पश्चाद् ब्रूयान्नमः पदम् । रुद्राय शंभवे तारशक्तिरुद्धोऽयमीरितः ॥ १२८ ॥

ധ്യാനത്തിൽ ഏകാഗ്രമായി ലീനമായ അവയവങ്ങളുള്ളവനോട് പിന്നെ ‘നമഃ’ എന്ന പദം ഉച്ചരിക്കണം. ‘രുദ്രായ, ശംഭവേ’—ഇത് താരാ-ശക്തി (ഓം-ശക്തി) കൊണ്ട് ബന്ധിതമായ ‘ഉദ്ധ’ മന്ത്രമെന്നു പ്രസിദ്ധം।

Verse 129

षट्त्रिंशदक्षरो मंत्रः सर्वकामफलप्रदः । मुनिः शुकः समुद्दिष्टश्छंदोऽनुष्टुप्प्रकीर्तितम् ॥ १२९ ॥

ഇത് മുപ്പത്താറക്ഷരമുള്ള മന്ത്രമാണ്; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഫലം നൽകുന്നു. ഇതിന്റെ ഋഷി ശുകമുനിയെന്നും, ഛന്ദസ് അനുഷ്ടുപെന്നും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 130

देवता दक्षिणामूर्तिर्नाम्ना शंभुरुदीरितः । तारशक्तियुक्तैः पूर्वं ह्रीमाद्यंतैश्च मंत्रजैः ॥ १३० ॥

അധിദേവത ദക്ഷിണാമൂർത്തിയാണ്; അവനെ ‘ശംഭു’ എന്ന നാമത്താലും പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ആദ്യം താരാശക്തിയുക്തമായ മന്ത്രങ്ങളും, ‘ഹ്രീം’ കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് ‘ഹ്രീം’ കൊണ്ടുതന്നെ അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രസൂത്രങ്ങളും വിധിപൂർവ്വം പ്രയോഗിക്കണം।

Verse 131

षट्षष्ठाष्टेषु वह्न्यर्णैर्हृदयाद्यंगकल्पनम् । मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गंडयुग्मे सनासिके ॥ १३१ ॥

ആറ്-ആറ്-എട്ട് എന്ന ക്രമത്തിലുള്ള വഹ്ന്യർണങ്ങൾ (അഗ്നിവർണങ്ങൾ) കൊണ്ട് ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് അംഗന്യാസം ചെയ്യണം—ശിരസ്, ലലാടം, രണ്ട് കണ്ണുകൾ, രണ്ട് ചെവികൾ, രണ്ട് കവിളുകൾ, നാസികയോടുകൂടി അവിടെയെല്ലാം സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 132

आस्यदोःसंधिषु गले स्तनहृन्नाभिमंडले । कट्यां गुह्ये पुनः पादसंधिष्वर्णान्न्यसेन्मनोः ॥ १३२ ॥

വായുടെയും ഭുജസന്ധികളുടെയും ഇടങ്ങളിൽ, കണ്ഠത്തിൽ, സ്തനപ്രദേശത്ത്, ഹൃദയ-നാഭിമണ്ഡലത്തിൽ മന്ത്രവർണങ്ങൾ ന്യാസിക്കണം. തുടർന്ന് കട്ടിയിൽ, ഗുഹ്യസ്ഥാനത്ത്, പിന്നെയും പാദസന്ധികളിലും മന്ത്രാക്ഷരങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 133

व्यापकं तारशक्तिभ्यां कुर्याद्देहे ततः परम् । हिमाचलतटे रम्ये सिद्धिकिन्नरसेविते ॥ १३३ ॥

അതിനു ശേഷം താരയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രണ്ടു ശക്തികളാൽ ആ ശക്തിയെ ദേഹമൊട്ടാകെ വ്യാപിപ്പിക്കണം. പിന്നെ സിദ്ധരും കിന്നരരും സേവിക്കുന്ന ഹിമാലയത്തിന്റെ മനോഹര തീരഭാഗങ്ങളിൽ (സാധന തുടരുക)।

Verse 134

विविधद्रुमशाखाभिः सर्वतो वारितातपे । सुपुष्पितैर्लताजालैराश्लिष्टकुसुमद्रुमे ॥ १३४ ॥

അവിടെ പലവിധ വൃക്ഷശാഖകൾ എല്ലാടവും സൂര്യതാപം തടഞ്ഞുനിന്നു. അത്യന്തം പുഷ്പിതമായ ലതാജാലങ്ങൾ ആലിംഗനം ചെയ്ത പുഷ്പവൃക്ഷങ്ങൾ മനോഹരമായി ശോഭിച്ചു।

Verse 135

शिलाविवरनिर्गच्छन्निर्झरानिलशीतले । गायद्देवांगनासंघे नृत्यद्बर्हि कदम्बके ॥ १३५ ॥

പാറകളിലെ വിള്ളലുകളിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളുടെ ശീതള കാറ്റാൽ തണുത്ത ആ സ്ഥലത്ത് ദേവാംഗനാസമൂഹം ഗാനം ചെയ്യുന്നു; കടമ്പവനത്തിൽ മയിലുകൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു।

Verse 136

कूजत्कोकिलसंघेन मुखरीकृतदिङ्मुखे । परस्परविनिर्मुक्तमात्सर्यमृगसेविते ॥ १३६ ॥

കൂകുന്ന കുയിൽക്കൂട്ടങ്ങൾ ദിക്കുകളെ മുഴങ്ങിക്കുന്നിടത്ത്, മൃഗങ്ങൾ പരസ്പര അസൂയ വിട്ട് നിർഭയമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു।

Verse 137

जलजैः स्थलजैः पुष्पैरामोदिभिरलंकृते । आद्यैः शुकाद्यैर्मुनिभिरजस्रसुखसेविते ॥ १३७ ॥

ജലജവും സ്ഥലജവും ആയ സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളാൽ അത് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ആദിമുനികൾ—ശുകാദികൾ—അവിച്ഛിന്നാനന്ദത്തോടെ അവിടെ നിരന്തരം സഞ്ചരിച്ചു।

Verse 138

पुरंदरमुखैर्देवैः सांगनाद्यैर्विलोकिते । वटवृक्षं महोच्छ्रायं पद्मरागफलोज्ज्लम् ॥ १३८ ॥

അവിടെ അത്യുച്ചമായ ഒരു വടവൃക്ഷം നിലകൊണ്ടിരുന്നു; പദ്മരാഗംപോലെ ദീപ്തമായ ഫലങ്ങളാൽ പ്രകാശിച്ചു. പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാർ സഹചാരികളും അനുചരരുമൊത്ത് അതിനെ ദർശിച്ചു।

Verse 139

गारुत्मतमयैः पत्रैर्निबिडैरुपशोभितम् । नवरत्नमयाकल्पैर्लंबमानैरलंकृतम् ॥ १३९ ॥

ആ വൃക്ഷം ഗാരുത്മതം (പച്ചമണി) പോലെയുള്ള കട്ടിയുള്ള ഇലകളാൽ ശോഭിച്ചു; നവരത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച തൂങ്ങുന്ന ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 140

संसारतापविच्छेदकुशलच्छायमद्भुतम् । तस्य मूले सुसंक्लृप्तरत्नसिंहासने शुभे ॥ १४० ॥

ആ ദിവ്യവൃക്ഷം അത്ഭുതമായിരുന്നു; അതിന്റെ ഉത്തമ നിഴൽ സംസാരതാപം മുറിച്ചുകളയുന്നതിൽ നിപുണമായിരുന്നു. അതിന്റെ മൂലത്തിൽ സുസംവിധിതമായ രത്നസിംഹാസനം ശുഭമായി വിരാജിച്ചു॥

Verse 141

आसीनमसिताकल्पं शरच्चंद्रनिभाननम् । कैलासाद्रिनिभं त्र्यक्षं चंद्रांकितकपर्दकम् ॥ १४१ ॥

അവൻ അവനെ ആസീനനായി കണ്ടു—ശ്യാമവർണ്ണൻ, ശരത്‌ചന്ദ്രസമ മുഖം; കൈലാസഗിരിസമ ദീപ്തൻ, ത്രിനേത്രൻ, ജടയിൽ ചന്ദ്രചിഹ്നം ധരിച്ചവൻ॥

Verse 142

नासाग्रालोकनपरं वीरासनसमास्थितम् । भद्राटके कुरंगाढ्यजानुस्थकरपल्लवम् ॥ १४२ ॥

അവൻ വീരാസനത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഇരുന്നു, നാസാഗ്രദർശനത്തിൽ ഏകാഗ്രൻ; ഭദ്രാസനത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി, മൃദുപല്ലവംപോലെ കൈകൾ മുട്ടുകളിൽ വെച്ച് ധ്യാനസ്ഥനായിരുന്നു॥

Verse 143

कक्षाबद्धभुजंगं च सुप्रसन्नं हरं स्मरेत् । अयुतद्वयसंयुक्तगुणलक्षं जपेन्मनुम् ॥ १४३ ॥

ഭുജത്തിൽ ബന്ധിച്ച സർപ്പത്തോടുകൂടി പരമ പ്രസന്നനായ ഹരൻ (ശിവൻ)നെ സ്മരിക്കണം. പിന്നെ ശുഭഗുണലക്ഷണങ്ങളാൽ യുക്തമായ ആ മന്ത്രം ഇരുപതിനായിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം॥

Verse 144

तद्दशांशं तिलैः शुद्धैर्जुहुयात्क्षीरसंयुतैः । पंचाक्षरोदिते पीठे तद्विधानेन पूजयेत् ॥ १४४ ॥

അതിന്റെ പത്തിലൊന്ന് ശുദ്ധ എള്ള് പാലോടുകൂടി അഗ്നിയിൽ ഹോമമായി അർപ്പിക്കണം. പിന്നെ പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രം നിർദ്ദേശിക്കുന്ന പീഠത്തിൽ അതേവിധിപ്രകാരം പൂജ നടത്തണം॥

Verse 145

भिक्षाहारो जपेन्मासं मनुमेनं जितेंद्रियः । नित्यं सहस्रमष्टार्द्धं परां विंदति वाक्छ्रियम् ॥ १४५ ॥

ഭിക്ഷാഹാരത്തിൽ ജീവിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച്, ഒരു മാസം ഈ മന്ത്രം ജപിക്കണം. നിത്യവും ആയിരത്തി എട്ട് പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ പരമ വാക്‌ശ്രീ ലഭിക്കും.

Verse 146

त्रिवारं जप्तमेतेन पयस्तु मनुना पिबेत् । दक्षिणामूर्तिंसंध्यानाच्छास्त्रव्याख्यानकृद्भवेत् ॥ १४६ ॥

ഈ മന്ത്രം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിച്ച്, മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട് പാൽ കുടിക്കണം. സന്ധ്യോപാസനയിൽ ദക്ഷിണാമൂർത്തിയെ ധ്യാനിച്ചാൽ ശാസ്ത്രവ്യാഖ്യാനം ചെയ്യാനുള്ള യോഗ്യത ലഭിക്കും.

Verse 147

प्रणवो हृदयं पश्चाद्वदेद्भगवतेपदम् । ङेयुतं दक्षिणामूर्तिं मह्यंमेधामुदीरयेत् ॥ १४७ ॥

ആദ്യം ഹൃദയബീജമായി പ്രണവം ‘ഓം’ ഉച്ചരിച്ച്, പിന്നെ ‘ഭഗവതേ’ എന്ന പദം പറയണം. തുടർന്ന് ങകാരസഹിതം ദക്ഷിണാമൂർത്തിയെ ആഹ്വാനിച്ച് ‘എനിക്ക് മേധ നൽകേണമേ’ എന്നു ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 148

प्रयच्छ ठद्वयांतोऽयं द्वाविंशत्यक्षरो मनुः । मुनिश्चतुर्मुखश्छंदो गायत्री देवतोदिता ॥ १४८ ॥

ഈ മന്ത്രം ‘പ്രയച്ഛ’ എന്നു പറഞ്ഞു ‘ഠ’ ദ്വയത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നു; ഇത് ഇരുപത്തിരണ്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള മനുവാണ്. ഇതിന്റെ ഋഷി ചതുര്മുഖൻ (ബ്രഹ്മാ), ഛന്ദസ് ഗായത്രി, ദേവതയും പ്രഖ്യാപിതം.

Verse 149

ताररुद्धैः स्वरैर्दीर्घैः षड्भिरंगानि कल्पयेत् । पदैर्मंत्रभवैर्वापिध्यानाद्यं पूर्ववन्मतम् ॥ १४९ ॥

താരസ്വരത്തിൽ നിയന്ത്രിതമായ ആറു ദീർഘസ്വരങ്ങളാൽ സാധനയുടെ ആറു അങ്കങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ മന്ത്രജന്യ പദങ്ങളാൽ ധ്യാനാദി ക്രമം മുൻപുപോലെ തന്നെയെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നു.

Verse 150

लोहितोग्र्यासनः सद्यो बिंदुमान्प्रथमं ततः । द्वितीयं वह्निबीजस्था दीर्घा शांतीन्दुभूषिता ॥ १५० ॥

ലോഹിതവും ഉഗ്രവുമായ ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന് ഉടൻ ബിന്ദുയുക്തമായ ആദ്യരൂപം ഉച്ചരിക്കണം. തുടർന്ന് അഗ്നിബീജത്തിൽ സ്ഥിതമായ രണ്ടാംതിനെ ജപിക്കണം—അത് ദീർഘവും ശാന്തിചിഹ്നാങ്കിതവും ചന്ദ്രചിഹ്നഭൂഷിതവും ആകുന്നു.

Verse 151

तृतीया लांगलीशार्णमंत्रो बीजत्रयान्वितः । नीलकंठात्मकः प्रोक्तो विषद्वयहरः परः ॥ १५१ ॥

മൂന്നാമത് ‘ലാങ്ഗലീശാരണ-മന്ത്രം’; ഇത് ത്രിബീജയുക്തം. ഇത് നീലകണ്ഠസ്വരൂപമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; ദ്വിവിധ വിഷം പരമമായി ഹരിക്കുന്നു.

Verse 152

हरद्वयं वह्निजाया हृदयं परिकीर्तितम् । कपर्द्दिने पदयुगं शिरोमंत्र उदाहृतः ॥ १५२ ॥

‘ഹരദ്വയം’ അഗ്നിജായയുടെ ഹൃദയമെന്ന് പരികീർത്തിതമാണ്. ‘കപർദിൻ’ എന്നത് യുഗ്മപാദം, ‘ശിരോമന്ത്രം’ എന്നത് ശിരസ്സിന്റെ മന്ത്രം എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 153

नीलकंठाय ठद्वंद्वं शिखामंत्रोऽयमीरितः । कालकूटपदस्यांते विषभक्षणङेयुतम् ॥ १५३ ॥

നീലകണ്ഠനുവേണ്ടി ‘ഠ-ദ്വന്ദ്വം’ വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ഇതാണ് ശിഖാമന്ത്രമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ‘കാലകൂട’ പദത്തിന്റെ അവസാനം, ‘വിഷഭക്ഷണം’ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പദത്തോടൊപ്പം ഇതിനെ ഗ്രഹിക്കണം.

Verse 154

हुं फट् कवचमुद्दिष्टं नीलकंठिन इत्यतः । स्वाहांतमस्त्रमेतानि पंचागानि मनोर्विदुः ॥ १५४ ॥

‘ഹും ഫട്’ കവചമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ‘നീലകണ്ഠിനീ’ മുതൽ ‘സ്വാഹാ’ അന്ത്യമുള്ളത് അസ്ത്രമെന്നു ഗ്രഹിക്കണം. പണ്ഡിതർ ഇവയെ മന്ത്രത്തിന്റെ പഞ്ചാംഗങ്ങളായി അറിയുന്നു.

Verse 155

मूर्ध्नि कंठे हृदंभोजे क्रमाद्वीजत्रयं न्यसेत् । बालार्कायुतवर्चस्कं जटाजूटेंदुशोभितम् ॥ १५५ ॥

ശിരസ്സിലും കണ്ഠത്തിലും ഹൃദയപദ്മത്തിലും ക്രമമായി ആ ദ്വിജത്രയം ന്യാസം ചെയ്യണം. അനേകം ഉദയസൂര്യങ്ങളുടെ തേജസ്സോടെ ദീപ്തവും ജടാജൂട്ടത്തിൽ ചന്ദ്രശോഭയാൽ അലങ്കൃതവും ആയി ധ്യാനിക്കണം॥

Verse 156

नागाभूषं जपवटीं शूलं ब्रह्यकपालकम् । खट्वांगं दधतं दोर्भिस्त्रिनेत्रं चिंतयेद्धरम् ॥ १५६ ॥

നാഗാഭൂഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനും ജപമാല ധരിച്ചവനും, ത്രിശൂലം, ബ്രഹ്മകപാലം, ഖട്വാംഗം എന്നിവ ഭുജങ്ങളിൽ വഹിക്കുന്ന ത്രിനേത്രനായ ഭയങ്കരപ്രതാപി ഹരനെ ധ്യാനിക്കണം॥

Verse 157

लक्षत्रयं जपेन्मंत्रं तद्दशांशं ससर्पिषा । हविषा जुहुयात्सम्यक्संस्कृते हव्यवाहने ॥ १५७ ॥

മന്ത്രം മൂന്നു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം; തുടർന്ന് അതിന്റെ ദശാംശം അളവിൽ നെയ്യോടുകൂടിയ ഹവിസ്സാൽ, നന്നായി സംസ്കൃതമായ ഹവ്യവാഹന അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കണം॥

Verse 158

शैवं पीठे यजेद्देवं नीलकंठं समाहितः । मृत्युं जयविधानेन विषद्वयविनाशनम् ॥ १५८ ॥

ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ശൈവ പീഠത്തിൽ നീലകണ്ഠ ദേവനെ പൂജിക്കണം. മൃത്യുഞ്ജയവിധാനത്തിലൂടെ ഇത് ദ്വിവിധ വിഷത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു॥

Verse 159

अग्निः संवर्तकादित्यरानिलौ षष्टिबिंदुमान् । चिंतामणिरिति ख्यातं बीजं सर्वसमृद्धिदम् ॥ १५९ ॥

അഗ്നി, സംവർതക, ആദിത്യ, രാ, അനില—അറുപത് ബിന്ദുക്കളോടുകൂടിയ ഈ ബീജം ‘ചിന്താമണി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം; ഇത് സർവ്വസമൃദ്ധിയും സിദ്ധിയും നൽകുന്നു॥

Verse 160

कश्यपो मुनिराख्यातश्छंदोऽनुष्टुबुदाहृतम् । अर्द्धनारीश्वरः प्रोक्तो देवता जगतां पतिः ॥ १६० ॥

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി മുനി കശ്യപനെന്നും, ഛന്ദസ് അനുഷ്ടുപ് എന്നും പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ദേവതയായി ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ അർദ്ധനാരീശ്വരൻ പ്രോക്തൻ॥१६०॥

Verse 161

रेफादिव्यंजनैः षड्भिः कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । त्रिनेत्रं नीलमणिभं शूलपाशं कपालकम् ॥ १६१ ॥

‘ര’ മുതലായ ആറു വ്യഞ്ജനങ്ങളാൽ ക്രമമായി ഷഡംഗ-ന്യാസം ചെയ്യണം. ത്രിനേത്രൻ, നീലമണിപോലെ ദീപ്തൻ, ശൂലം-പാശം-കപാലം ധരിച്ച ദേവനെ ധ്യാനിക്കണം॥१६१॥

Verse 162

रक्तोत्पलं च हस्ताब्जैर्दधतं चारुभूषणम् । बालेंदुबद्धमुकुटमर्द्धनारीश्वरं स्मरेत् ॥ १६२ ॥

പദ്മസദൃശമായ കൈകളിൽ രക്തോത്പലം ധരിച്ച്, മനോഹരാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായി, ബാലചന്ദ്രം ബന്ധിച്ച മകുടം ധരിച്ച അർദ്ധനാരീശ്വരനെ സ്മരിക്കണം॥१६२॥

Verse 163

एकलक्षं जपेन्मंत्रं त्रिशतं मधुराप्लुतैः । तिलैर्हुनेद्यजेत्पीठे शैवेंगावरणैः सह ॥ १६३ ॥

മന്ത്രം ഒരു ലക്ഷം ജപിക്കണം; തുടർന്ന് തേൻ നനച്ച ഹവ്യദ്രവ്യങ്ങളാൽ മൂന്നു നൂറ് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. എള്ളുകൊണ്ട് ഹോമം ചെയ്ത്, ശൈവ അങ്ങ-ആവരണങ്ങളോടുകൂടെ പീഠത്തിൽ പൂജിക്കണം॥१६३॥

Verse 164

वृषाद्यैर्मातृभिः पश्चाल्लोकपालैस्तदायुधैः । प्रासादाद्यं जपेन्मंत्रमयुतं रोगशांतये ॥ १६४ ॥

വൃഷാ മുതലായ മാതൃദേവിമാരെ പിന്നിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ലോകപാലന്മാരെ അവരുടെ ആയുധങ്ങളോടുകൂടെ നിർത്തി, ‘പ്രാസാദ’ത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രം പത്തായിരം ജപിക്കണം—രോഗശാന്തിക്കായി॥१६४॥

Verse 165

स्वाहावृत्तमिदं बीजं विगलत्परमामृतम् । चन्द्रबिंबस्थितं मूर्ध्नि ध्यातं क्ष्वेडगदापहम् ॥ १६५ ॥

“സ്വാഹാ”യാൽ പരിവൃതമായ ഈ ബീജാക്ഷരം പരമ അമൃതം തുളുമ്പിക്കുന്നു. ശിരസ്സിന്റെ ശിഖരത്തിലെ ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിൽ സ്ഥിതമെന്നു ധ്യാനിച്ചാൽ ക്ഷ്വേഡ (വിഷദോഷ) വ്യാധി അകറ്റുന്നു.

Verse 166

प्रतिलोमस्वराढ्या च बीजं वह्निगृहे स्थितम् । रेफादिव्यंजनोल्लासिषट्कोणाभिवृतं बहिः ॥ १६६ ॥

പ്രതിലോമക്രമത്തിൽ വിന്യസിച്ച സ്വരങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ ആ ബീജത്തെ വഹ്നിഗൃഹത്തിൽ (അഗ്നിസ്ഥാനം) സ്ഥാപിക്കണം. പുറത്തായി ‘ര’ (രേഫ) മുതലായ വ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ ദീപ്തിയാൽ തിളങ്ങുന്ന ഷട്കോണംകൊണ്ട് അതിനെ ചുറ്റണം.

Verse 167

भूतार्तस्य स्मृतं मूर्ध्नि भूतमाशु विनाशयेत् । पीडितांगे स्मृतं तत्तत्पीडां शमयति ध्रुवम् ॥ १६७ ॥

ഭൂതപീഡിതന്റെ ശിരസ്സിൽ ഇത് സ്മരിച്ചു ജപിച്ചാൽ ആ ഭൂതം വേഗത്തിൽ നശിക്കും. പീഡിതമായ അവയവത്തിൽ സ്മരിച്ചാൽ ആ പ്രത്യേക വേദന ഉറപ്പായി ശമിക്കും.

Verse 168

प्रणवो हृदयं पश्चान् ङेंतः पशुपतिः पुनः । तारो नमो भूतपदं ततोऽधिपतये ध्रुवम् ॥ १६८ ॥

ആദ്യം ഹൃദയത്തിൽ പ്രണവം ‘ഓം’ ന്യാസം ചെയ്യുക; പിന്നെ ‘ങേം’ അന്തമുള്ള പദം ചേർക്കുക. വീണ്ടും ‘പശുപതി’ എന്നു ഉച്ചരിക്കുക. തുടർന്ന് താരക ‘ഓം’, പിന്നെ ‘നമോ’, പിന്നെ ‘ഭൂത’ പദം; അവസാനം ദൃഢമായി ‘അധിപതയേ’ എന്നു പറയുക.

Verse 169

नमोरुद्राय युगलं खङ्गरावण शब्दतः । विहरद्वितयं पश्चान्नरीनृत्ययुगं पृथक् ॥ १६९ ॥

‘നമോ രുദ്രായ’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന യുഗ്മം വാളുകളുടെ ഘോഷംപോലെ ശബ്ദത്തോടെ ഉച്ചരിക്കണം. തുടർന്ന് ‘വിഹരദ്’ എന്ന രണ്ട് ഘടകങ്ങൾ; പിന്നെ വേർതിരിച്ച് ‘നാരീ-നൃത്യ’ബന്ധമുള്ള യുഗ്മം ജപിക്കണം.

Verse 170

श्मशानभस्माचितांते शरण्याय ततः परम् । घंटाकपालमालादिधरायेति पदं पुनः ॥ १७० ॥

അടുത്തതായി ‘ശ്മശാനഭസ്മം പുരണ്ട ദേഹമുള്ള ശരണ്യപ്രഭു’ എന്ന മന്ത്രപദം ജപിക്കണം; തുടർന്ന് വീണ്ടും ‘ഘണ്ട, കപാലം, മാല മുതലായവ ധരിക്കുന്നവൻ’ എന്ന മന്ത്രപദം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 171

व्याघ्रचर्मपदस्यांते परिधानाय तत्परम् । शशांककृतशब्दांते शेखराय ततः परम् ॥ १७१ ॥

‘വ്യാഘ്രചർമ്മ’ എന്ന പദത്തിന് ശേഷം ‘പരിധാനായ’ (ധരിക്കപ്പെടുന്ന വസ്ത്രം) എന്ന പദം ഗ്രഹിക്കണം; അതുപോലെ ‘ശശാങ്കകൃത’ എന്നതിന് ശേഷം ‘ശേഖരായ’ (ശിരോഭൂഷണം) എന്ന പദം ഗ്രഹിക്കണം।

Verse 172

कृष्णसर्पपदात्पश्चाद्वदेद्यज्ञोपवीतिने । बलयुग्मं चलायुग्ममनिवर्तकपालिने ॥ १७२ ॥

‘കൃഷ്ണസർപ്പ’ പദത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, യജ്ഞോപവീതധാരി പിന്നെ—‘ബലയുഗ്മം, ചലയുഗ്മം—ഹേ അനിവർത്തകപാലിനേ!’ എന്നു പറയണം।

Verse 173

हनुयुग्मं ततो भूतांस्त्रासयद्वितयं पुनः । भूयो मंडलमध्ये स्यात्कटयुग्मं ततः परम् ॥ १७३ ॥

അതിനുശേഷം താടികളുടെ യുഗ്മം രൂപപ്പെടുത്തണം; പിന്നെ വീണ്ടും ഭയം വിതയ്ക്കുന്ന രണ്ട് ഭൂതങ്ങളുടെ വിന്യാസം ചെയ്യണം। തുടർന്ന് മണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ കടി (നിതംബ) യുഗ്മം ഉണ്ടായിരിക്കണം।

Verse 174

रुद्रांकुशेन शमय प्रवेशययुगं ततः । आवेशययुगं पश्चाञ्चंडासिपदमीरयेत् ॥ १७४ ॥

പിന്നീട് രുദ്രാങ്കുശം ഉപയോഗിച്ച് ‘ശമയ’യും ‘പ്രവേശയ’യും എന്ന യുഗ്മ മന്ത്രപദങ്ങൾ ജപിക്കണം; തുടർന്ന് ‘ആവേശയ’ യുഗ്മം ജപിച്ച് അവസാനം ‘ചണ്ഡാസി’ എന്ന മന്ത്രപദം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 175

धाराधिपतिरुद्रोऽयं ज्ञापयत्यग्निसुंदरी । खड्गरावणमंत्रोऽयं सप्तत्यूर्द्धशताक्षरः ॥ १७५ ॥

ഈ മന്ത്രം ‘ധാരകളുടെ അധിപതി രുദ്രൻ’ എന്നായി പ്രസിദ്ധം; അഗ്നിസുന്ദരി ഇതിനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത് ഖഡ്ഗ-രാവണ മന്ത്രം, നൂറ്റി എഴുപത് അക്ഷരങ്ങളുള്ളത്॥

Verse 176

भूताधिपतये स्वाहा पूजामन्त्रोऽयमीरितः । सिद्धमंत्रोऽयमुदितो जपादेव प्रसिद्ध्यति ॥ १७६ ॥

‘ഭൂതാധിപതയേ സ്വാഹാ’—ഇത് പൂജാമന്ത്രമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഈ സിദ്ധമന്ത്രം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ജപം മാത്രത്താൽ തന്നെ സിദ്ധിയും പ്രസിദ്ധിയും ലഭിക്കുന്നു॥

Verse 177

अयुतद्वितयात्पश्चाद्भूतादिग्रहणे क्षमः । माया स्फुरद्वयं भूयः प्रस्फुरद्वितयं पुनः ॥ १७७ ॥

രണ്ട് ‘അയുത’ (ഇരുപതിനായിരം) കഴിഞ്ഞാൽ ഭൂതാദികളെ ഗ്രഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള തത്ത്വം വരുന്നു. തുടർന്ന് മായ ഇരട്ട സ്ഫുരണമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; പിന്നെയും അത് മറ്റൊരു ഇരട്ട സ്ഫുരണമായി വ്യാപിക്കുന്നു॥

Verse 178

घातयद्वितयं वर्मफडंतः समुदीरितः । एकपंचाशदर्णोऽयमघोरास्त्रं महामनुः ॥ १७८ ॥

‘ഘാതയ’ എന്നു രണ്ടുതവണ ഉച്ചരിച്ച് അവസാനം ‘വർമ-ഫട്’ ചേർത്ത് ചൊല്ലുമ്പോൾ, അമ്പത്തൊന്ന് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ഈ മഹാമന്ത്രം ‘അഘോരാസ്ത്രം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു॥

Verse 179

अघोरोऽस्य नुनिः प्रोक्तस्त्रिवृच्छंदं उदाहृतम् । अघोररुद्रः संदिष्टो देवता मन्त्रनायकः ॥ १७९ ॥

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി ‘അഘോര’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ഛന്ദസ് ‘ത്രിവൃക്’ എന്നു പറയുന്നു; ദേവതയായി, മന്ത്രനാഥനായി ‘അഘോരരുദ്രൻ’ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു॥

Verse 180

हृदयं पंचभिः प्रोक्तं शिरः षड्भिरुदाहृतम् । शिखा दशभिराख्याता नवभिः कवचं मतम् ॥ १८० ॥

ഹൃദയമന്ത്രം അഞ്ചക്ഷരമാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ശിരോമന്ത്രം ആറക്ഷരമാണെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. ശിഖാമന്ത്രം പത്തക്ഷരമാണെന്നും കവചമന്ത്രം ഒമ്പതക്ഷരമാണെന്നും കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 181

वसुवर्णैः स्मृतं नेत्रं दशार्णैरस्त्रमीरितम् । मूर्ध्नि नेत्रास्यकंठेषु हृन्नाभ्यामूरुषु क्रमात् ॥ १८१ ॥

നേത്രമന്ത്രം എട്ടക്ഷരമാണെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അസ്ത്രമന്ത്രം പത്തക്ഷരമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഇവയെ ക്രമമായി ശിരസ്സിൽ; കണ്ണ്, വായ്, കണ്ഠം; ഹൃദയം, നാഭി; പിന്നെ ഊരുകളിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 182

जानुजंघापदद्वंद्वे रुद्रभिन्नाक्षरैर्न्यसेत् । पञ्चषट्काष्टवेदांगद्विव्द्यब्धिरसलोचनैः ॥ १८२ ॥

മുട്ടുകൾ, ജംഘകൾ, പാദദ്വയം എന്നിവയിൽ രുദ്രഭിന്ന അക്ഷരങ്ങളാൽ ന്യാസം ചെയ്യണം—അഞ്ച്, ആറു, എട്ട്, വേദാംഗങ്ങൾ, രണ്ട്, സമുദ്രം, രസം, കണ്ണുകൾ—ഇവ സൂചിപ്പിക്കുന്ന സംഖ്യാക്രമപ്രകാരം.

Verse 183

श्यामं त्रिनेत्रं सपार्ढ्यं रक्तवस्त्रांगरांगकम् । नानाशस्त्रधरं ध्यायेनदघोराख्यं सदाशिवम् ॥ १८३ ॥

ശ്യാമവർണ്ണൻ, ത്രിനേത്രൻ, ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതൻ, അങ്കരാഗം ലേപിച്ച് രക്തവസ്ത്രം ധരിച്ചവൻ, നാനാവിധ ശസ്ത്രധാരിയായ ‘അഘോര’ എന്ന സദാശിവനെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 184

भूतवेतालकादीनां क्षयोऽयं निग्रहे मनुः । तारो वांतो धरासंस्थो वामनेत्रेंदुभूषितः ॥ १८४ ॥

ഭൂത, വേതാള മുതലായവയെ നിഗ്രഹിക്കാൻ ഈ മന്ത്രം അവയുടെ ക്ഷയം വരുത്തുന്നതാണ്. ഇതിന്റെ ഋഷി മനു, ദേവത/സ്വരൂപം ‘താര’, വിനിയോഗം ‘ധരാസംസ്ഥ’ (ഭൂമിയിൽ നിലകൊള്ളൽ), ലക്ഷണം ഇടത് കണ്ണിൽ ചന്ദ്രഭൂഷണം.

Verse 185

पाशी बकः कर्णनेत्रवर्मास्त्रांतः षडक्षरः । मनुः पाशुपतास्त्राख्यो ग्रहक्षुद्रनिवारणः ॥ १८५ ॥

ഇവയാണ് മന്ത്രങ്ങൾ—‘പാശീ’, ‘ബക’, ‘കർണ-നേത്ര-വർമ്മാസ്ത്രാന്ത’; കൂടാതെ ഷഡക്ഷരമന്ത്രം; ‘പാശുപതാസ്ത്ര’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ മന്ത്രം—ഇവയെല്ലാം ഗ്രഹജന്യ പീഡകളും ചെറുദുഷ്ടബാധകളും അകറ്റുന്നതിനായി।

Verse 186

षड्भिर्वर्णैः षडंगानि हुंफडंतैः सजातिभिः । मध्याह्नार्कप्रभं भीमं त्र्यक्षं पन्नगभूषणम् ॥ १८६ ॥

ഷഡക്ഷരമന്ത്രംകൊണ്ട് ഷഡംഗ-ന്യാസം ചെയ്യണം; ‘ഹും’ ‘ഫട്’ മുതലായ ബീജാക്ഷരങ്ങളും അവയുടെ സഹചാര വർണങ്ങളും ചേർത്ത്; തുടർന്ന് മധ്യാഹ്നസൂര്യപ്രഭപോലെ ദീപ്തനായ, ഭീകരനായ, ത്രിനേത്രനും സർപ്പാഭരണധാരിയും ആയ ദേവനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 187

नानाशस्त्रं चतुर्वक्त्रं स्मरेत्पशुपतिं हरम् । वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं जुहुयात्तद्दशांशतः ॥ १८७ ॥

നാനാശസ്ത്രധാരിയായ, ചതുര്മുഖനായ പശുപതി-ഹരനെ സ്മരിക്കണം. മന്ത്രം ലക്ഷവർണ്ണപരിമാണം ജപിച്ച്, അതിന്റെ ദശാംശം അളവിൽ ഹോമത്തിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കണം।

Verse 188

गव्येन सर्पिषा मन्त्रो संस्कृते हव्यवाहने । शैवे पीठे यजेदंगमातृलोकेश्वरायुधैः ॥ १८८ ॥

പശുജന്യ നെയ്യാൽ, സംസ്കൃതമായ ഹവ്യവാഹന അഗ്നിയിൽ മന്ത്രം ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കണം. ശൈവ പീഠത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം അംഗദേവതകൾ, മാതൃഗണങ്ങൾ, ലോകേശ്വരന്മാർ, അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ എന്നിവയെ പ്രതീകങ്ങളാക്കി യജന/പൂജ നടത്തണം।

Verse 189

अनेन मन्त्रितं तोयं भूतग्रस्तमुखे क्षिपेत् । सद्यः स मुंचति क्रंदान्महामंत्रप्रभावतः ॥ १८९ ॥

ഈ മന്ത്രം ജപിച്ച് സംസ്കരിച്ച ജലം ഭൂതഗ്രസ്തന്റെ വായിൽ തളിക്കണം. ഈ മഹാമന്ത്രത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അവൻ ഉടൻ തന്നെ തന്റെ ആർത്തകരച്ചിൽ വിട്ടൊഴിയുന്നു।

Verse 190

अनेन मन्त्रितान्बाणान्विसृजेद्युधि यो नरः । जयेत्क्षणेन निखिलाञ्छत्रून्पार्थ इवापरः ॥ १९० ॥

ഈ മന്ത്രംകൊണ്ട് അഭിമന്ത്രിതമായ ബാണങ്ങളെ യുദ്ധത്തിൽ പ്രയോഗിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കും—മറ്റൊരു പാർത്ഥൻ (അർജുനൻ) പോലെ।

Verse 191

वर्णान्तिमो बिन्दुयुतः क्षेत्रपालाय हृन्मनुः ॥ १९१ ॥

വർണമാലയിലെ അവസാന അക്ഷരത്തിൽ ബിന്ദു ചേർത്ത് രൂപപ്പെടുന്ന ഹൃദയമന്ത്രം ക്ഷേത്രപാലനുവേണ്ടി നിർദ്ദേശിച്ചതാണ്।

Verse 192

ताराद्यो वसुवर्णोऽयं क्षेत्रपालस्य कीर्तितः । षड्दीर्घयुक्तबीजेन षडंगं न्यस्य चिन्तयेत् ॥ १९२ ॥

‘താരാ’യോടെ ആരംഭിച്ച് സ്വർണ്ണവർണ്ണപ്രഭയോടെ ദീപ്തമായ ഈ മന്ത്രം ക്ഷേത്രപാലനുടേതെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു। ആറു ദീർഘസ്വരങ്ങളോടുകൂടിയ ബീജംകൊണ്ട് ഷഡംഗ-ന്യാസം ചെയ്ത് പിന്നെ ദേവനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 193

नीलाचलाभं दिग्वस्त्रं सर्पभूषं त्रिलोचनम् । पिंगोर्ध्वकेशान्दधतं कपालं च गदां स्मरेत् ॥ १९३ ॥

നീലാചലത്തെപ്പോലെ നീലകാന്തിയുള്ള, ദിഗ്വസ്ത്രൻ (ആകാശവസ്ത്രധാരി), സർപ്പാഭൂഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതൻ, ത്രിനേത്രൻ, പിംഗളമായി മേലോട്ടുയർന്ന കേശധാരി, കപാലവും ഗദയും ധരിച്ച ശംഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 194

लक्षमेकं जपेन्मन्त्रं जुहुयात्तद्दशांशतः । चरुणा घृतसिक्तेन ततः क्षेत्रे समर्चयेत् ॥ १९४ ॥

മന്ത്രം ഒരു ലക്ഷം ജപിക്കണം; തുടർന്ന് അതിന്റെ പത്തിലൊന്ന് എണ്ണത്തിന് തുല്യമായി നെയ്യിൽ നനച്ച ചരുവുകൊണ്ട് ഹോമം നടത്തണം; പിന്നെ ക്ഷേത്രം/പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം സമർചനം ചെയ്യണം।

Verse 195

धर्मादिकल्पिते पीठे सांगावरणमादरात् । तस्मै सपरिवाराय बलिमेतेन निर्हरेत् ॥ १९५ ॥

ധർമ്മവിധിപ്രകാരം ഒരുക്കിയ പീഠത്തിൽ, സാംഗ-ആവരണസഹിതം ബലി ഭക്ത്യാദരത്തോടെ അർപ്പിക്കണം. ഈവിധം സപരിവാര ദേവതയ്ക്ക് ബലി സമർപ്പിക്കണം.

Verse 196

पूर्वमेहिद्वयं पश्चाद्विद्विषं पुरुषं द्वयम् । भञ्जयद्वितयं भूयो नर्तयद्वितयं पुनः ॥ १९६ ॥

ആദ്യം ആ ദ്വയം മുന്നോട്ട് വരുത്തുക; പിന്നെ വൈരമുള്ള പുരുഷന്മാരുടെ ദ്വയം വരുത്തുക. തുടർന്ന് വീണ്ടും ആ ദ്വയം ഭഞ്ജിച്ച്, പിന്നെയും ആ ദ്വയം നൃത്തിപ്പിക്കുക.

Verse 197

ततो विघ्नपदद्वन्द्वं महाभैरव तत्परम् । क्षेत्रपालबलिं गृह्णद्वयं पावकसुन्दरी ॥ १९७ ॥

അതിനുശേഷം, വിഘ്നനാശത്തിൽ തത്പരനായ മഹാഭൈരവാ! പാവകസുന്ദരീ! ക്ഷേത്രപാലനായി നിശ്ചയിച്ച ബലി-ദ്വയം സ്വീകരിക്കണമേ.

Verse 198

बलिमन्त्रोऽयमाख्यातः सर्वकामफलप्रदः । सोपदेशं बृहत्पिण्डे कृत्वा रात्रिषु साधकः ॥ १९८ ॥

ഈ ബലി-മന്ത്രം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഇത് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഫലം നൽകുന്നു. ഗുരു-ഉപദേശസഹിതം വലിയ പിണ്ഡത്തിൽ ഇത് ചെയ്ത് സാധകൻ രാത്രികളിൽ സാധന നടത്തണം.

Verse 199

स्मृत्वा यथोक्तं क्षेत्रेशँ तस्य हस्ते बलिं हरेत् । बलिनानेन सन्तुष्टः क्षेत्रपालः प्रयच्छति ॥ १९९ ॥

വിധിപ്രകാരം ക്ഷേത്രേശനെ സ്മരിച്ചു, അവന്റെ കൈയിൽ ബലി അർപ്പിക്കണം. ഈ ബലിയാൽ സന്തുഷ്ടനായ ക്ഷേത്രപാലൻ അഭീഷ്ടഫലം നൽകുന്നു.

Verse 200

कांतिं मेधां बलायोग्यं तेजः पुष्टिं यशः श्रियम् । उद्धरेद्बटुकं ङेंतमापदुद्धारणं तथा ॥ २०० ॥

ഇത് കാന്തി, മേധ, ബലയോഗ്യത, തേജസ്, പുഷ്ടി, യശസ്, ശ്രീ എന്നിവ നൽകുന്നു; കൂടാതെ ആപത്തുകാലത്ത് ‘ങേന്തം’ എന്ന ഉച്ചാരണത്താൽ ബടുകൻ (ബ്രഹ്മചാരി) ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് ഉദ್ಧരിക്കപ്പെടുന്നു—ഇത് ആപദുദ്ധാരണ മാർഗമാണ്।