Adhyaya 63

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भुवनकोशे ध्रुवसंस्थानवर्णनं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् उत्पत्तिं ब्रूहि सूताद्य यथाक्रममनुत्तमम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിലെ ഭുവനകോശത്തിൽ ‘ധ്രുവസംസ്ഥാനവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള അറുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! ഇപ്പോൾ ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, നാഗങ്ങൾ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവരുടെ ഉത്ഭവം ഞങ്ങൾക്ക് ഉത്തമമായി, യഥാക്രമം പറഞ്ഞു തരിക.

Verse 2

सूत उवाच संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात् पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते दक्षात्प्राचेतसादूर्ध्वं सृष्टिर्मैथुनसंभवा

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആദ്യകാല സൃഷ്ടി സങ്കൽപം, ദർശനം, സ്പർശം എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായതെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ പ്രാചേതസപുത്രനായ ദക്ഷനുശേഷം സൃഷ്ടി മൈഥുനസംഭവമായി, അഥവാ സ്ത്രീ-പുരുഷ സംയോഗത്തിലൂടെ നടന്നു.

Verse 3

यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान् न वृद्धिमगमल्लोकस् तदा मैथुनयोगतः

എന്നാൽ അവൻ ദേവന്മാരെയും ദേവർഷികളെയും ഗണങ്ങളെയും പന്നഗങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും ലോകങ്ങൾക്ക് വർദ്ധനവുണ്ടായില്ല; അപ്പോൾ അവൻ മൈഥുനയോഗത്തെ ആശ്രയിച്ചു.

Verse 4

दक्षः पुत्रसहस्राणि पञ्च सूत्यामजीजनत् तांस्तु दृष्ट्वा महाभागान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

ദക്ഷൻ സൂതിയിലൂടെ അഞ്ചായിരം പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു. ആ മഹാഭാഗ്യ പുത്രന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ വിവിധവിധ പ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 5

नारदः प्राह हर्यश्वान् दक्षपुत्रान् समागतान् भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वोर्ध्वमध एव च

സമാഗമിച്ച ദക്ഷപുത്രന്മാരായ ഹര്യശ്വന്മാരോട് നാരദൻ പറഞ്ഞു—“സകല ലോകങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണമായ അളവും ക്രമവും അറിയുക; മേലുള്ളതും കീഴുള്ളതും എന്തെന്നതും സമ്യകമായി ഗ്രഹിക്കുക।”

Verse 6

ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वं मुनिसत्तमाः ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतोदिशम्

അപ്പോൾ (പ്രഭു) അരുളിച്ചെയ്തു—“മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, സൃഷ്ടിയെ പ്രത്യേക പ്രത്യേക രൂപങ്ങളിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കുക।” ആ വചനം കേട്ട് അവർ സർഗ്ഗകാര്യസിദ്ധിക്കായി എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പുറപ്പെട്ടു।

Verse 7

अद्यापि न निवर्तन्ते समुद्रादिव सिन्धवः हर्यश्वेषु च नष्टेषु पुनर्दक्षः प्रजापतिः

ഇന്നും അവർ മടങ്ങിവരുന്നില്ല—സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദികൾ പോലെ. ഹര്യശ്വന്മാർ അപ്രത്യക്ഷരായപ്പോൾ പ്രജാപതി ദക്ഷൻ വീണ്ടും പ്രജാസൃഷ്ടിയുടെ പ്രവർത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടു।

Verse 8

सूत्यामेव च पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः शबला नाम ते विप्राः समेताः सृष्टिहेतवः

അതേ സൂത്യക്രിയയിൽ പ്രഭു ആയിരം പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു. ‘ശബല’ എന്ന നാമധേയമുള്ള ആ വിപ്രഋഷികൾ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് സൃഷ്ടിയുടെ ഉപകരണങ്ങളായി മാറി।

Verse 9

नारदो ऽनुगतान्प्राह पुनस्तान्सूर्यवर्चसः भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा भ्रातॄन् पुनः पुनः

നാരദൻ തന്നെ അനുഗമിച്ച സൂര്യവർച്ചസ്സുള്ളവരോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“സകല ലോകങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണമായ അളവ് അറിഞ്ഞ ശേഷം, നിങ്ങളുടെ സഹോദരന്മാരുടെ അടുക്കൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ചെന്നു ഈ ജ്ഞാനം അവരെ അറിയിക്കൂ।”

Verse 10

आगत्य वाथ सृष्टिं वै करिष्यथ विशेषतः ते ऽपि तेनैव मार्गेण जग्मुर्भ्रातृगतिं तथा

“മടങ്ങിവന്ന്, പിന്നെ സൃഷ്ടികർമ്മം വിശേഷമായി ക്രമബദ്ധമായി നിർവഹിക്കുവിൻ.” ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട അവർയും അതേ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പോയി, സഹോദരന്റെ സമാനമായ ഗതി പ്രാപിച്ചു.

Verse 11

ततस्तेष्वपि नष्टेषु षष्टिकन्याः प्रजापतिः वैरिण्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसस्तदा

അതിനുശേഷം അവർ (കന്ന്യകൾ) നശിച്ചിട്ടും, പ്രാചേതസപുത്രനായ പ്രജാപതി ദക്ഷൻ വൈരിണിയിലൂടെ വീണ്ടും അറുപത് കന്ന്യകളെ ജനിപ്പിച്ചു, സൃഷ്ടിയുടെ പ്രവാഹം തുടരേണ്ടതിന്നായി.

Verse 12

प्रादात्स दशकं धर्मे कश्यपाय त्रयोदश विंशत्सप्त च सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमये

അവൻ ധർമ്മാർത്ഥമായി പത്ത്, കശ്യപനു പതിമൂന്ന്, സോമനു ഇരുപത്തേഴു, അരിഷ്ടനേമിക്കു നാല് നൽകി—ഭക്തിയോടെ ചെയ്ത ഈ ദാനവിഭാഗം പശുവിന്റെ പാശം ശിഥിലമാക്കി മനസ്സിനെ പതി ശിവനിലേക്കു തിരിക്കുന്നു.

Verse 13

द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां नामानि विस्तरात्

ഭൃഗുപുത്രനു രണ്ട്, ധീമാനായ കൃശാശ്വനു രണ്ട്, അതുപോലെ അങ്കിരസിനും രണ്ട് (കന്ന്യകൾ) നൽകി. ഇനി അവരുടെ നാമങ്ങൾ വിശദമായി പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 14

शृणुध्वं देवमातॄणां प्रजाविस्तारमादितः मरुत्वती वसूर् यामिर् लम्बा भानुररुन्धती

“ആദിമുതൽ ദേവമാതാക്കളുടെയ സന്താനവിസ്താരം കേൾക്കുവിൻ—മരുത്വതി, വസു, യാമി, ലംബാ, ഭാനു, അരുന്ധതി.”

Verse 15

संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी धर्मपत्न्यः समाख्यातास् तासां पुत्रान्वदामि वः

സങ്കൽപാ, മുഹൂർത്താ, സാധ്യാ, വിശ്വാ, ഭാമിനീ—ഇവർ ധർമ്മന്റെ ധർമ്മപത്നിമാരെന്നു പ്രസിദ്ധർ. ഇനി ഞാൻ നിങ്ങളോട് അവരുടെ പുത്രന്മാരെ പറയുന്നു.

Verse 16

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत् मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो वसोस्तु वसवस् तथा

വിശ്വയിൽ നിന്ന് വിശ്വദേവന്മാർ, സാധ്യയിൽ നിന്ന് സാധ്യഗണം ജനിച്ചു. മരുത്വതിയിൽ നിന്ന് മരുതന്മാർ, വസുവിൽ നിന്ന് വസുക്കളും ഉദ്ഭവിച്ചു—ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്രമത്തിൽ ദേവസമൂഹങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമായി, പ്രഭു (പതി) നിശ്ചയിച്ച ഋതധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

Verse 17

भानोस्तु भानवः प्रोक्ता मुहूर्ताया मुहूर्तकाः लम्बाया घोषनामानो नागवीथिस्तु यामिजः

ഭാനുവിന്റെ അനുചരർ ‘ഭാനവ’ എന്നു പ്രസിദ്ധർ; മുഹൂർത്തയുടെ ‘മുഹൂർത്തക’കൾ. ലംബയുടെ ‘ഘോഷ’ എന്ന നാമധാരികൾ, നാഗവീഥിയുടെ ‘യാമിജ’കൾ—ഇവർ കാലവിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ച് അവയെ അധിഷ്ഠിക്കുന്ന ദേവഗണങ്ങൾ.

Verse 18

संकल्पायास्तु संकल्पो वसुसर्गं वदामि वः ज्योतिष्मन्तस्तु ये देवा व्यापकाः सर्वतोदिशम्

സങ്കൽപയിൽ നിന്ന് ‘സങ്കൽപ’ം ഉദ്ഭവിച്ചു. ഇനി ഞാൻ വസുക്കളുടെ സൃഷ്ടി പറയുന്നു—അവർ ദീപ്തിമാന ദേവന്മാർ, സർവ്വദിക്കുകളിലും വ്യാപിച്ചു, ശിവാജ്ഞയ്ക്ക് അധീനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ.

Verse 19

वसवस्ते समाख्याताः सर्वभूतहितैषिणः आपो ध्रुवश् च सोमश् च धरश्चैवानिलो ऽनलः

ഇവരാണ് വസുക്കൾ എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടവർ—സകലഭൂതങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ: ആപഃ (ജലം), ധ്രുവൻ, സോമൻ, ധരൻ, അനിലൻ (വായു), അനലൻ (അഗ്നി).

Verse 20

प्रत्यूषश् च प्रभासश् च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षः सभैरवः

പ്രത്യൂഷനും പ്രഭാസനും—അഷ്ടവസുക്കളിൽ പ്രസിദ്ധരായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടവർ. അതുപോലെ അജൈകപാദ്, അഹിർബുധ്ന്യൻ, വിരൂപാക്ഷൻ, ഭൈരവൻ—രുദ്രഗണത്തിൽ എണ്ണപ്പെടുന്ന ദിവ്യശക്തികൾ; പതി ശിവന്റെ നിയമത്തിൽ ലോകക്രമം നടത്തുന്നു.

Verse 21

हरश् च बहुरूपश् च त्र्यंबकश् च सुरेश्वरः सावित्रश् च जयन्तश् च पिनाकी चापराजितः

അവൻ ഹരൻ—ബന്ധനഹരൻ; ബഹുരൂപൻ—അനേകരൂപധാരി; ത്ര്യംബകൻ—ത്രിനേത്രപ്രഭു; സുരേശ്വരൻ—ദേവാധിപതി. അവൻ സാവിത്രൻ—ഗായത്രീതത്ത്വത്തിലെ അന്തര്യാമിശക്തി; ജയന്തൻ—നിത്യവിജയി; പിനാകി—പിനാകധനുസ്സുദാരകൻ; അപരാജിതൻ—ഏതു പാശവും ജയിക്കാനാകാത്ത അജേയ പതി ശിവൻ.

Verse 22

एते रुद्राः समाख्याता एकादश गणेश्वराः कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्रपौत्रकम्

ഇങ്ങനെ രുദ്രർ—ഗണങ്ങളുടെ ഏകാദശ ഗണേശ്വരന്മാർ—എന്ന് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു. ഇനി ഞാൻ കശ്യപന്റെ വംശപരമ്പര, അവന്റെ ഭാര്യമാരിലൂടെ ജനിച്ച പുത്രന്മാരുടെയും പൗത്രന്മാരുടെയും വിവരണം പറയും.

Verse 23

अदितिश् च दितिश्चैव अरिष्टा सुरसा मुनिः सुरभिर् विनता ताम्रा तद्वत् क्रोधवशा इला

അദിതി, ദിതി; അതുപോലെ അരിഷ്ടാ, സുരസാ, മുനി, സുരഭി, വിനതാ, താമ്രാ; അതേവിധം ക്രോധവശാ, ഇളാ—ഇവർ സൃഷ്ടിവികാസത്തിലെ പ്രജാമാതാക്കളായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 24

कद्रूस्त्विषा दनुस्तद्वत् तासां पुत्रान्वदामि वः तुषिता नाम ये देवाश् चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

കദ്രൂ, ത്വിഷാ, അതുപോലെ ദനു—ഇപ്പോൾ അവരുടെ സന്തതിയെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയും. ‘തുഷിത’ എന്ന പേരിലുള്ള ദേവന്മാർ ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 25

वैवस्वतान्तरे ते वै आदित्या द्वादश स्मृताः इन्द्रो धाता भगस्त्वष्ट मित्रो ऽथ वरुणो ऽर्यमा

വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ ഇവർ ദ്വാദശ ആദിത്യരെന്നു സ്മൃതർ—ഇന്ദ്രൻ, ധാതാ, ഭഗൻ, ത്വഷ്ടാ, മിത്രൻ, വരുണൻ, അര്യമാ।

Verse 26

विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान् विष्णुरेव च एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः

വിവസ്വാൻ, സവിതൃ, പൂഷൻ, അംശുമാൻ, വിഷ്ണുവും—ഇവർ സഹസ്രകിരണരായ ദ്വാദശ ആദിത്യരെന്നു സ്മൃതർ. ശൈവദർശനത്തിൽ അവരുടെ തേജസ് പ്രഭു ശിവൻ (പതി) നിശ്ചയിച്ച കോസ്മികക്രമത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ബന്ധിത ജീവൻ (പശു) പാശബന്ധത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ആ പ്രകാശം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 27

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपादिति नः श्रुतम् हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च

ഞങ്ങൾ ശ്രവിച്ചതുപോലെ, ദിതി കശ്യപനാൽ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു—ഹിരണ്യകശിപുവും അതുപോലെ ഹിരണ്യാക്ഷനും।

Verse 28

दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद् बलदर्पितम् विप्रचित्तिः प्रधानो ऽभूत् तेषां मध्ये द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ദനു കശ്യപനാൽ ബലഗർവത്തിൽ മദിച്ച നൂറു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; അവരിൽ വിപ്രചിത്തി പ്രധാനനായി।

Verse 29

ताम्रा च जनयामास षट् कन्या द्विजपुङ्गवाः शुकीं श्येनीं च भासीं च सुग्रीवीं गृध्रिकां शुचिम्

ഹേ ദ്വിജപുംഗവാ, താമ്രാ ആറു പുത്രിമാരെ പ്രസവിച്ചു—ശുകീ, ശ്യേനീ, ഭാസീ, സുഗ്രീവീ, ഗൃധ്രികാ, ശുചി।

Verse 30

शुकी शुकानुलूकांश् च जनयामास धर्मतः श्येनी श्येनांस् तथा भासी कुरङ्गांश् च व्यजीजनत्

ധർമ്മനിയമപ്രകാരം ശുകീ തത്തകളും മൂങ്ങകളും പ്രസവിച്ചു; അതുപോലെ ശ്യേനീ പരുന്തുകളെയും, ഭാസീ കുറംഗമൃഗങ്ങളെയും ജനിപ്പിച്ചു।

Verse 31

गृध्री गृध्रान् कपोतांश् च पारावती विहंगमान् हंससारसकारण्डप्लवाञ्छुचिरजीजनत्

ശുദ്ധയായ ഗൃധ്രീ കഴുകന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; പാർാവതീ പ്രാവുകളും മറ്റു പക്ഷികളും—ഹംസങ്ങൾ, സാരസങ്ങൾ, കാരണ്ഡവങ്ങൾ, പ്ലവങ്ങൾ—ജനിപ്പിച്ചു।

Verse 32

अजाश्वमेषोष्ट्रखरान् सुग्रीवी चाप्यजीजनत् विनता जनयामास गरुडं चारुणं शुभा

സുഗ്രീവി ആടുകൾ, കുതിരകൾ, മേടുകൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, കഴുതകൾ എന്നിവയെ ജനിപ്പിച്ചു; ശുഭയായ വിനത ഗരുഡനെയും അരുണനെയും പ്രസവിച്ചു।

Verse 33

सौदामिनीं तथा कन्यां सर्वलोकभयङ्करीम् सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणामभवत्पुरा

കൂടാതെ (അവൾ) സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും ഭയങ്കരിയായ സൗദാമിനി എന്ന കന്യയെ പ്രസവിച്ചു; സുറസയിൽ നിന്ന് പുരാതനകാലത്ത് ആയിരം സർപ്പങ്ങൾ ജനിച്ചു।

Verse 34

कद्रूः सहस्रशिरसां सहस्रं प्राप सुव्रता प्रधानास्तेषु विख्याताः षड्विंशतिरनुत्तमाः

സുവ്രതയായ കദ്രൂ ആയിരം തലകളുള്ള ആയിരം സർപ്പങ്ങളെ പ്രസവിച്ചു; അവരിൽ ഇരുപത്താറ് പേർ പ്രധാനരും പ്രസിദ്ധരും അനുത്തമരുമായിരുന്നു।

Verse 35

शेषवासुकिकर्कोटशङ्खैरावतकम्बलाः धनञ्जयमहानीलपद्माश्वतरतक्षकाः

ഇവർ നാഗാധിപന്മാർ—ശേഷൻ, വാസുകി, കർക്കോടകൻ, ശംഖൻ, ഐരാവതൻ, കംബലൻ; കൂടാതെ ധനഞ്ജയൻ, മഹാനീലൻ, പദ്മൻ, അശ്വതരൻ, തക്ഷകൻ।

Verse 36

एलापत्रमहापद्मधृतराष्ट्रबलाहकाः शङ्खपालमहाशङ्खपुष्पदंष्ट्रशुभाननाः

ഏലാപത്രൻ, മഹാപദ്മൻ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, ബലാഹകൻ; ശംഖപാലൻ, മഹാശംഖൻ, പുഷ്പദംഷ്ട്രൻ, ശുഭാനനൻ—ഇവർ പ്രസിദ്ധ നാഗങ്ങൾ; പ്രഭുവിന്റെ നിയമത്തിൽ നിലകൊണ്ട് പതി (ശിവൻ) അധീനമായ ക്രമസൃഷ്ടിയെ സേവിക്കുന്നു।

Verse 37

शङ्खलोमा च नहुषो वामनः फणितस् तथा कपिलो दुर्मुखश्चापि पतञ्जलिरिति स्मृतः

അവൻ ശംഖലോമാ, നഹുഷൻ, വാമനൻ, ഫണിതൻ, കപിലൻ, ദുർമുഖൻ, കൂടാതെ പതഞ്ജലി—എന്ന നാമങ്ങളാലും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 38

रक्षोगणं क्रोधवशा महामायं व्यजीजनत् रुद्राणां च गणं तद्वद् गोमहिष्यौ वराङ्गना

ക്രോധവശയായ വരാംഗന മഹാമായ രാക്ഷസഗണങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അതുപോലെ രുദ്രഗണങ്ങളെയും ജനിപ്പിച്ചു—ആ ശ്രേഷ്ഠദേവി പശുവായും എരുമപ്പെണ്ണായും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 39

सुरभिर् जनयामास कश्यपादिति नः श्रुतम् मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा

ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു—സുരഭി കശ്യപനിൽ നിന്ന് ഒരു മുനിയെയും, മുനികളുടെ ഒരു ഗണത്തെയും, അതുപോലെ അപ്സരസ്സുകളുടെ ഒരു ഗണത്തെയും പ്രസവിച്ചു।

Verse 40

तथा किंनरगन्धर्वान् अरिष्टाजनयद्बहून् तृणवृक्षलतागुल्मम् इला सर्वमजीजनत्

അതുപോലെ അരിഷ്ടാ അനേകം കിന്നരന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും ജനിപ്പിച്ചു; ഇളാ പുല്ല്, വൃക്ഷം, വള്ളി, കുറ്റിച്ചെടി എന്നിവയുള്‍പ്പെടെ സർവ്വ സസ്യലോകവും സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 41

त्विषा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः एते तु काश्यपेयाश् च संक्षेपात्परिकीर्तिताः

ത്വിഷയിൽ നിന്ന് കോടിക്കണക്കിന് യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ജനിച്ചു. ഇവരെ സംക്ഷേപത്തിൽ കശ്യപന്റെ സന്തതിയെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 42

एतेषां पुत्रपौत्रादिवंशाश् च बहवः स्मृताः एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना

ഇവരുടെ പുത്ര-പൗത്രാദി അനേകം വംശപരമ്പരകൾ സ്മൃതികളിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ കശ്യപൻ പ്രജാസൃഷ്ടി ചെയ്തപ്പോൾ സൃഷ്ടിയുടെ പ്രവാഹം ക്രമമായി തുടർന്നു।

Verse 43

प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः

ചലിക്കുന്നവയും അചലങ്ങളുമായ എല്ലാ ജീവികളും തത്തത്ത സ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ, പ്രജാപതി അവരിൽ പ്രധാനന്മാരെ അഭിഷേകം ചെയ്ത് അധിപത്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിയോഗിച്ചു।

Verse 44

ततो मनुष्याधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम् स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः

അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ് വൈവസ്വത മനുവിനെ മനുഷ്യരുടെ അധിപതിയായി നിയമിച്ചു; മുൻപ് സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് അഭിഷേകം ചെയ്തതുപോലെ ഈ ക്രമം തുടരുന്നു।

Verse 45

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता यथोपदेशमद्यापि धर्मेण प्रतिपाल्यते

അവരാൽ ഈ സമസ്ത ഭൂമി—സപ്തദ്വീപങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും സഹിതം—ഇന്നും ഉപദേശപ്രകാരം ധർമ്മത്താൽ തന്നെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ഭരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു; ഇങ്ങനെ പതി-പരമേശ്വരനു സമ്മതമായ ശാസ്ത്രമാർഗ്ഗപ്രകാരം ലോകക്രമം നിലനിൽക്കുന്നു।

Verse 46

स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वे ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः ते ह्येते चाभिषिच्यन्ते मनवश् च भवन्ति ते

മുൻ സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് അഭിഷേകം ചെയ്തവരേ ഇവിടെയും വീണ്ടും അഭിഷിക്തരാക്കപ്പെടുന്നു; ആ അഭിഷേകത്താൽ അവർ മനുക്കൾ (മന്വന്തരാധിപതികൾ) ആകുന്നു।

Verse 47

मन्वन्तरेष्वतीतेषु गता ह्येतेषु पार्थिवाः एवमन्ये ऽभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे ततः

മന്വന്തരങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ ഈ ഭൂമിപതികളും വിടപറയും; അതുപോലെ പുതിയ മന്വന്തരമെത്തുമ്പോൾ അവരുടെ സ്ഥാനത്ത് മറ്റു രാജാക്കന്മാർ അഭിഷിക്തരാകുന്നു।

Verse 48

अतीतानागताः सर्वे नृपा मन्वन्तरे स्मृताः एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासंतानकारणात्

ഭൂതകാലത്തെയും ഭാവികാലത്തെയും എല്ലാ രാജാക്കളും മന്വന്തരത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച് അവർ പ്രജാസന്തതിയുടെ തുടർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു।

Verse 49

कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार स पुनस्तपः पुत्रो गोत्रकरो मह्यं भवताद् इति चिन्तयन्

ഗോത്രം സ്ഥാപിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ കശ്യപൻ വീണ്ടും തപസ്സു ചെയ്തു; “എനിക്ക് ഗോത്രം സ്ഥാപിച്ച് നിലനിർത്തുന്ന ഒരു പുത്രൻ ഉണ്ടാകട്ടെ” എന്നു ധ്യാനിച്ചു।

Verse 50

तस्यैवं ध्यायमानस्य कश्यपस्य महात्मनः ब्रह्मयोगात्सुतौ पश्चात् प्रादुर्भूतौ महौजसौ

ഇങ്ങനെ ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായ മഹാത്മാവ് കശ്യപനു ബ്രഹ്മയോഗശക്തിയാൽ പിന്നീട് രണ്ടു പുത്രന്മാർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവർ മഹത്തായ തേജസ്സും ആത്മീയ ഓജസ്സുംകൊണ്ട് ദീപ്തരായിരുന്നു।

Verse 51

वत्सरश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्मवादिनौ वत्सरान्नैध्रुवो जज्ञे रैभ्यश् च सुमहायशाः

വത്സരനും അസിതനും—ഇരുവരും ബ്രഹ്മവാദികളായിരുന്നു. വത്സരനിൽ നിന്ന് നൈധ്രുവൻ ജനിച്ചു; മഹായശസ്സുള്ള റൈഭ്യനും ജനിച്ചു।

Verse 52

रैभ्यस्य रैभ्या विज्ञेया नैध्रुवस्य वदामि वः च्यवनस्य तु कन्यायां सुमेधाः समपद्यत

റൈഭ്യന്റെ പുത്രി റൈഭ്യാ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നൈധ്രുവനെക്കുറിച്ചും ഞാൻ പറയുന്നു—ച്യവനന്റെ പുത്രിയുടെ ഗർഭത്തിൽ സുമേധാ ഋഷി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 53

नैध्रुवस्य तु सा पत्नी माता वै कुण्डपायिनाम् असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत

അവൾ നൈധ്രുവന്റെ ഭാര്യയും കുണ്ഡപായിന്മാരുടെ മാതാവും ആയി. അസിതന്റെ (ഭാര്യ) ഏകപർണയിൽ ബ്രഹ്മിഷ്ഠൻ ജനിച്ചു—ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനായവൻ।

Verse 54

शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान् देवलः सुमहातपाः शाण्डिल्या नैध्रुवा रैभ्यास् त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः

ശാണ്ഡില്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ശ്രീമാനും മഹാതപസ്വിയുമായ ദേവലനായിരുന്നു. ശാണ്ഡില്യ, നൈധ്രുവ, റൈഭ്യ—ഇവ കാശ്യപവംശത്തിലെ മൂന്ന് ശാഖകൾ (പക്ഷങ്ങൾ) എന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 55

नव प्रकृतयो देवाः पुलस्त्यस्य वदामि वः चतुर्युगे ह्यतिक्रान्ते मनोरेकादशे प्रभोः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞ ദേവന്മാരുടെ ഒൻപത് ആദ്യ വർഗങ്ങളെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു. നാലു യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രഭു മനുവിന്റെ പതിനൊന്നാം മന്വന്തരത്തിൽ ഈ വൃത്താന്തം ഗ്രഹിക്കണം।

Verse 56

अर्धावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे सम्प्रवर्तिते मानवस्य नरिष्यन्तः पुत्र आसीद् दमः किल

ദ്വാപരയുഗം ആരംഭിച്ച് ഇനിയും പകുതി മാത്രമേ കഴിഞ്ഞിരുന്നുള്ളൂ; അപ്പോൾ മനുവിന്റെ പുത്രൻ നരിഷ്യന്തന് ‘ദമ’ എന്ന പുത്രൻ ഉണ്ടായതായി പറയുന്നു—ഇങ്ങനെ ധർമ്മാനുസൃതമായി രാജവംശം തുടർന്നു; കാലചക്രത്തെ ക്രമപ്പെടുത്തുന്ന പതി (ശിവൻ) അദൃശ്യമായി അതിനെ നയിക്കുന്നു।

Verse 57

दमस्य तस्य दायादस् तृणबिन्दुरिति स्मृतः त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह

ദമയുടെ അവകാശി ‘തൃണബിന്ദു’ എന്ന പേരിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ത്രേതായുഗത്തിന്റെ പ്രഭാതത്തിൽ അവൻ രാജാവായി—ആ രാജപരമ്പരയിൽ അവൻ മൂന്നാമൻ.

Verse 58

तस्य कन्या त्विलविला रूपेणाप्रतिमाभवत् पुलस्त्याय स राजर्षिस् तां कन्यां प्रत्यपादयत्

അവന്റെ ‘ഇലവിലാ’ എന്ന പുത്രി രൂപത്തിൽ അതുല്യയായിരുന്നു. ആ രാജർഷി വിധിപൂർവ്വം ആ കന്യയെ പുലസ്ത്യനു സമർപ്പിച്ചു।

Verse 59

ऋषिर् ऐरविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत तस्य पत्न्यश्चतस्रस्तु पौलस्त्यकुलवर्धनाः

ഐരവിലാ (ഇലവിലാ)യിൽ നിന്ന് ‘വിശ്രവാ’ എന്ന ഋഷി ജനിച്ചു. അവനു നാല് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—അവർ പുലസ്ത്യകുലത്തെ വർദ്ധിപ്പിച്ചവർ.

Verse 60

बृहस्पतेः शुभा कन्या नाम्ना वै देववर्णिनी पुष्पोत्कटा बलाका च सुते माल्यवतः स्मृतेः

ബൃഹസ്പതിക്ക് ദേവവർണിനീ എന്ന പേരുള്ള ഒരു മംഗളകുമാരി ഉണ്ടായിരുന്നു. മാല്യവതനും സ്മൃതിയും ചേർന്ന് പുഷ്പോത്കടാ, ബലാകാ എന്നീ രണ്ടു പുത്രിമാർ ജനിച്ചു.

Verse 61

कैकसी मालिनः कन्या तासां वै शृणुत प्रजाः ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्मात् सुषुवे देववर्णिनी

കൈകസീ മാലിനിന്റെ പുത്രിയായിരുന്നു; ഹേ പ്രജകളേ, അവളുടെ വൃത്താന്തം കേൾക്കുവിൻ. ആ ദേവവർണിനീ അവനിൽ നിന്ന് ആദ്യം ജ്യേഷ്ഠനായ വൈശ്രവണൻ (കുബേരൻ)നെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 62

कैकसी चाप्यजनयद् रावणं राक्षसाधिपम् कुम्भकर्णं शूर्पणखां धीमन्तं च विभीषणम्

കൈകസീ രാക്ഷസാധിപനായ രാവണനെയും, കുംഭകർണനെയും, ശൂർപ്പണഖയെയും, ധീമാനായ വിഭീഷണനെയും പ്രസവിച്ചു.

Verse 63

पुष्पोत्कटा ह्यजनयत् पुत्रांस्तस्माद्द्विजोत्तमाः महोदरं प्रहस्तं च महापार्श्वं खरं तथा

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, പുഷ്പോത്കടാ അവനിൽ നിന്ന് പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു—മഹോദരൻ, പ്രഹസ്തൻ, മഹാപാർശ്വൻ, ഖരൻ.

Verse 64

कुम्भीनसीं तथा कन्यां बलायाः शृणुत प्रजाः त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश् च राक्षसः

ഹേ പ്രജകളേ, ബലായയുടെ പുത്രിയായ കുംഭീനസിയെക്കുറിച്ചും കേൾക്കുവിൻ; കൂടാതെ ത്രിശിരസ്, ദൂഷണൻ, വിദ്യുജ്ജിഹ്വൻ എന്നീ രാക്ഷസന്മാരെയും.

Verse 65

कन्या वै मालिका चापि बलायाः प्रसवः स्मृतः इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा नव

കന്യയും മാലികയും ബലയുടെ സന്തതിയെന്നായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ക്രൂരകർമ്മികളായ ഈ ഒമ്പത് പൗലസ്ത്യ രാക്ഷസർ പ്രസിദ്ധരാകുന്നു.

Verse 66

विभीषणो ऽतिशुद्धात्मा धर्मज्ञः परिकीर्तितः पुलस्त्यस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्याघ्राश् च दंष्ट्रिणः

വിഭീഷണൻ അതിശുദ്ധാത്മാവും ധർമ്മജ്ഞനുമെന്നായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു. പുലസ്ത്യന്റെ പുത്രന്മാർ വന്യമൃഗങ്ങളെപ്പോലെ ഉഗ്രർ—എല്ലാവരും വ്യാഘ്രസമരും ദംഷ്ട്രധാരികളും എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 67

भूताः पिशाचाः सर्पाश् च सूकरा हस्तिनस् तथा वानराः किंनराश्चैव ये च किंपुरुषास् तथा

ഭൂതങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, സർപ്പങ്ങൾ, സൂകരങ്ങൾ, ഹസ്തികൾ; വാനരങ്ങൾ, കിന്നരങ്ങൾ, കിംപുരുഷന്മാരും—ഇങ്ങനെ വിവിധ സത്ത്വവർഗങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 68

अनपत्यः क्रतुस्तस्मिन् स्मृतो वैवस्वते ऽन्तरे अत्रेः पत्न्यो दशैवासन् सुंदर्यश् च पतिव्रताः

ആ വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ ക്രതു ഋഷി സന്താനരഹിതനെന്നായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അത്രി ഋഷിക്ക് പത്ത് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ എല്ലാവരും സുന്ദരികളും പതിവ്രതാധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരരുമായിരുന്നു.

Verse 69

भद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशाप्सरसि सूनवः भद्राभद्रा च जलदा मन्दा नन्दा तथैव च

ഭദ്രാശ്വനിൽ നിന്നും അപ്സരസിയായ ഘൃതാചിയിൽ നിന്നും പത്ത് സന്താനങ്ങൾ ജനിച്ചു—ഭദ്രാഭദ്രാ, ജലദാ, മന്ദാ, നന്ദാ മുതലായവർ.

Verse 70

बलाबला च विप्रेन्द्रा या च गोपाबला स्मृता तथा तामरसा चैव वरक्रीडा च वै दश

(ഇവർ) ബലാബലാ, വിപ്രേന്ദ്രാ, ഗോപാബലാ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നവൾ; അതുപോലെ താമരസാ, വരക്രീഡാ—ഇങ്ങനെ നിശ്ചയമായി (ഈ കൂട്ടത്തിൽ) പത്ത് നാമങ്ങൾ.

Verse 71

आत्रेयवंशप्रभवास् तासां भर्ता प्रभाकरः स्वर्भानुपिहिते सूर्ये पतिते ऽस्मिन्दिवो महीम्

ആത്രേയ വംശത്തിൽ ജനിച്ച ആ (സ്ത്രീകളുടെ) ഭർത്താവ് പ്രഭാകരൻ ആയിരുന്നു. സ്വർഭാനു സൂര്യനെ മറച്ചപ്പോൾ, ഈ ലോകത്തിലെ ഭൂമി സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണതുപോലെ ആയി—പതി (ശിവൻ) അധീന സൃഷ്ടിക്രമത്തിലെ അശുഭ സൂചന.

Verse 72

तमो ऽभिभूते लोके ऽस्मिन् प्रभा येन प्रवर्तिता स्वस्त्यस्तु हि तवेत्युक्ते पतन्निह दिवाकरः

ഈ ലോകം തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവനാൽ തന്നെയാണ് പ്രഭ പ്രവർത്തിതമായത്. “നിനക്കു മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവാകരൻ ഇവിടെ ഇറങ്ങി വന്നു—ആ പരമ തമോനാശകനെ വണങ്ങുന്നതുപോലെ.

Verse 73

ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य पपात न विभुर्दिवः ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरत्रिर्महर्षिभिः

ആ ബ്രഹ്മർഷിയുടെ വചനത്താൽ ആ വിഭു സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണില്ല. അതുകൊണ്ട് മഹർഷിമാർ പിന്നീട് പ്രഭു അത്രിയെ “പ്രഭാകര” എന്നു വിളിച്ചു—പതി (ശിവൻ) ധരിക്കുന്ന ലോകക്രമത്തെ അവന്റെ തപസ് കാക്കുന്നു.

Verse 74

भद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् स तासु जनयामास पुनः पुत्रांस्तपोधनः

ഭദ്രയിൽ അവൻ യശസ്വിയായ പുത്രൻ സോമനെ ജനിപ്പിച്ചു. പിന്നെ ആ തപോധനൻ ആ (ഭാര്യകളിൽ) വീണ്ടും പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു, സൃഷ്ടിവംശത്തെ വിപുലമാക്കി.

Verse 75

स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः तेषां द्वौ ख्यातयशसौ ब्रह्मिष्ठौ च महौजसौ

അവർ ‘സ്വസ്ത്യാത്രേയ’ എന്നു പ്രസിദ്ധരായ ഋഷിമാർ, വേദപാരംഗതന്മാർ ആയിരുന്നു. അവരിൽ രണ്ടുപേർ പ്രത്യേകമായി ഖ്യാതർ—യശസ്സുള്ളവർ, ബ്രഹ്മനിഷ്ഠർ, മഹാതേജസ്സോടെ സമ്പന്നർ.

Verse 76

दत्तो ह्यत्रिवरो ज्येष्ठो दुर्वासास्तस्य चानुजः यवीयसी स्वसा तेषाम् अमला ब्रह्मवादिनी

അത്രിയുടെ ഉത്തമ സന്തതികളിൽ ദത്താത്രേയൻ ജ്യേഷ്ഠൻ; ദുർവാസൻ അവന്റെ അനുജൻ. അവരുടെ ഇളയ സഹോദരി അമലാ—നിർമല, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ നിരത, ബ്രഹ്മതത്ത്വത്തിന്റെ സത്യവചനം ഉച്ചരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മവാദിനി.

Verse 77

तस्य गोत्रद्वये जाताश् चत्वारः प्रथिता भुवि श्यावश् च प्रत्वसश्चैव ववल्गुश्चाथ गह्वरः

അവന്റെ രണ്ടു ഗോത്രങ്ങളിൽ നിന്നു നാലു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവർ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധരായി—ശ്യാവ, പ്രത്വസ, വവൽഗു, ഗഹ്വര.

Verse 78

आत्रेयाणां च चत्वारः स्मृताः पक्षा महात्मनाम् काश्यपो नारदश्चैव पर्वतानुद्धतस् तथा

ആത്രേയ വംശത്തിലെ മഹാത്മാക്കളുടെ നാലു ശാഖകൾ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു—കാശ്യപൻ, നാരദൻ, പർവതൻ, കൂടാതെ അനുദ്ധതൻ.

Verse 79

जज्ञिरे मानसा ह्येते अरुन्धत्या निबोधत नारदस्तु वसिष्ठाया-रुन्धतीं प्रत्यपादयत्

അരുന്ധതിയിൽ നിന്നു ഇത് അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക—ഇവർ എല്ലാവരും മാനസസന്താനമായി ജനിച്ചു. നാരദൻ വസിഷ്ഠനു അരുന്ധതിയെ സമർപ്പിച്ചു; അതുവഴി സൃഷ്ടിയിൽ ധർമ്മാധിഷ്ഠിതമായ പവിത്ര ദാമ്പത്യം സ്ഥാപിതമായി.

Verse 80

ऊर्ध्वरेता महातेजा दक्षशापात्तु नारदः पुरा देवासुरे युद्धे घोरे वै तारकामये

ഊർധ്വരേതസ്സും മഹാതേജസ്സും ഉള്ള നാരദൻ പൂർവം ദക്ഷശാപത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അങ്ങനെ ആയിരുന്നു; ഭയങ്കരമായ താരകാമയ ദേവാസുരയുദ്ധസമയത്ത് അവൻ അപ്രകാരം തന്നെ പ്രകാശിച്ചു।

Verse 81

अनावृष्ट्या हते लोके ह्य् उग्रे लोकेश्वरैः सह वसिष्ठस्तपसा धीमान् धारयामास वै प्रजाः

ഭയങ്കരമായ അനാവൃഷ്ടിയാൽ ലോകം പീഡിതമായപ്പോൾ, ലോകപാലകരോടൊപ്പം ധീമാൻ വസിഷ്ഠൻ തന്റെ തപോബലത്തോടെ പ്രജകളെ ധരിച്ചു പോഷിച്ചു; പതിസ്വരൂപ പ്രഭുവിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ധർമ്മം സംരക്ഷിച്ചു।

Verse 82

अन्नोदकं मूलफलम् ओषधीश् च प्रवर्तयन् तानेताञ्जीवयामास कारुण्यादौषधेन च

അന്നവും ജലവും, മൂല-ഫലങ്ങളും, ഔഷധികളും ലഭ്യമാക്കി, കരുണയാൽ ഔഷധചികിത്സയിലൂടെ അവരെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു।

Verse 83

अरुन्धत्यां वसिष्ठस्तु सुतान् उत्पादयच्छतम् ज्यायसो ऽजनयच्छक्तेर् अदृश्यन्ती पराशरम्

അരുന്ധതിയിൽ വസിഷ്ഠൻ നൂറു പുത്രന്മാരെ ഉല്പാദിപ്പിച്ചു. ജ്യേഷ്ഠനിൽ നിന്ന് ശക്തി ജനിച്ചു; ശക്തിയിൽ നിന്ന് അദൃശ്യന്തി പരാശരനെ പ്രസവിച്ചു—പതിസ്വരൂപ പ്രഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഈ ഋഷിവംശം ധർമ്മവും സമ്യക് ജ്ഞാനവും കൊണ്ട് ബന്ധിതജീവികളുടെ (പശു) ഹിതത്തിനായി തുടരുന്നു।

Verse 84

रक्षसा भक्षिते शक्तौ रुधिरेण तु वै तदा काली पराशराज्जज्ञे कृष्णद्वैपायनं प्रभुम्

ശക്തിയെ ഒരു രാക്ഷസൻ ഭക്ഷിച്ചപ്പോൾ, അവളുടെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് കാളി ജനിച്ചു; ആ കാളി പരാശരനിൽ നിന്ന് പ്രഭുതുല്യനായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ)നെ പ്രസവിച്ചു।

Verse 85

द्वैपायनो ह्यरण्यां वै शुकम् उत्पादयत्सुतम् उपमन्युं च पीवर्यां विद्धीमे शुकसूनवः

ദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) വനത്തിൽ ശുകൻ എന്ന പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു; പീവരിയിൽ ഉപമന്യുവിനെയും ജനിപ്പിച്ചു. ഇവരെ ശുക-പരമ്പരയിൽ ജനിച്ച പുത്രന്മാരെന്നു അറിയുക—ശൈവജ്ഞാനം പവിത്രമായി പകരുന്ന വംശധാരയിതു।

Verse 86

भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरस्तु पञ्चमः कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता

അവൻ ഭൂരിശ്രവാ, പ്രഭു, ശംഭു എന്നിങ്ങനെ പ്രസിദ്ധൻ; കൃഷ്ണനെന്നും, അഞ്ചാമത്തെ നാമമായി ഗൗരനെന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. കന്യാ, കീർത്തിമതി, യോഗമാതാ, ധൃതവ്രതാ—വ്രതത്തിൽ അചഞ്ചലൻ—എന്നും സ്തുത്യൻ।

Verse 87

जननी ब्रह्मदत्तस्य पत्नी सा त्वनुहस्य च श्वेतः कृष्णश् च गौरश् च श्यामो धूम्रस्तथारुणः

അവൾ ബ്രഹ്മദത്തന്റെ ജനനിയായി, അനുഹന്റെ ഭാര്യയുമായി. ആ വംശത്തിൽ വർണ്ണഭേദംകൊണ്ട് സന്തതികൾ പറയപ്പെടുന്നു—ശ്വേത, കൃഷ്ണ, ഗൗര, ശ്യാമ, ധൂമ്ര, അരുൺ।

Verse 88

नीलो बादरिकश्चैव सर्वे चैते पराशराः पराशराणामष्टौ ते पक्षाः प्रोक्ता महात्मनाम्

നീലനും ബാദരികനും ഉൾപ്പെടെ ഇവർ എല്ലാവരും ‘പരാശരർ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ മഹാത്മ പരാശരരുടെ എട്ട് ശാഖകൾ (പക്ഷങ്ങൾ) പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 89

अत ऊर्ध्वं निबोधध्वम् इन्द्रप्रमितिसंभवम् वसिष्ठस्य कपिञ्जल्यो घृताच्यामुदपद्यत

ഇനി കൂടി കേൾക്കുക: ഇന്ദ്രപ്രമിതിയുടെ വംശധാരയിൽ, വസിഷ്ഠന്റെ പവിത്ര പരമ്പരയിൽ, കപിഞ്ചലിയുടെ വഴിയായി ഘൃതാചിയിൽ നിന്ന് ആ ജനനം ഉദിച്ചു।

Verse 90

त्रिमूर्तिर्यः समाख्यात इन्द्रप्रमितिरुच्यते पृथोः सुतायां सम्भूतो भद्रस्तस्या भवद्वसुः

‘ത്രിമൂർത്തി’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായവൻ തന്നെയാണ് ‘ഇന്ദ്രപ്രമിതി’ എന്നും പറയപ്പെടുന്നത്. പൃഥുവിന്റെ പുത്രിയിൽ നിന്ന് ഭദ്രൻ ജനിച്ചു; അവളിൽ നിന്ന് ഭവദ്വസു ജനിച്ചു।

Verse 91

उपमन्युः सुतस्तस्य बहवो ह्यौपमन्यवः मित्रावरुणयोश्चैव कौण्डिन्या ये परिश्रुताः

അവന്റെ പുത്രൻ ഉപമന്യു; ഉപമന്യുവിൽ നിന്ന് ‘ഔപമന്യവ’ എന്ന പേരിൽ അനേകം സന്തതികൾ വളർന്നു. അതുപോലെ മിത്ര-വരുണ വംശപരമ്പരയെന്നു പ്രസിദ്ധമായ കൗണ്ഡിന്യരും ഇവിടെ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 92

एकार्षेयास् तथा चान्ये वासिष्ठा नाम विश्रुताः एते पक्षा वसिष्ठानां स्मृता दश महात्मनाम्

അതുപോലെ ‘ഏകാർഷേയ’രായ മറ്റുള്ളവരും ഉണ്ട്; അവർ ‘വാസിഷ്ഠർ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധരാണ്. ഇവരാണ് മഹാത്മാക്കളായ വസിഷ്ഠരുടെ പത്ത് ശാഖകളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്।

Verse 93

इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा विश्रुता भुवि भर्तारश् च महाभागा एषां वंशाः प्रकीर्तिताः

ഇങ്ങനെ ഇവർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രന്മാർ; ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധർ—മഹാഭാഗ്യർ, ലോകങ്ങളെ ധരിക്കുന്നവർ; അവരുടെ വംശങ്ങൾ ഇവിടെ പ്രഖ്യപിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 94

त्रिलोकधारणे शक्ता देवर्षिकुलसंभवाः तेषां पुत्राश् च पौत्राश् च शतशो ऽथ सहस्रशः

ദേവർഷികുലങ്ങളിൽ ജനിച്ച അവർ ത്രിലോകങ്ങളെ ധരിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവരായിരുന്നു. അവരുടെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും നൂറുകളായി, പിന്നെ ആയിരങ്ങളായി വർദ്ധിച്ചു।

Verse 95

यैस्तु व्याप्तास्त्रयो लोकाः सूर्यस्येव गभस्तिभिः

ആരാൽ ത്രിലോകങ്ങളും സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളുപോലെ സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചു നിറഞ്ഞുവോ.