Adhyaya 93
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता (Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality)
Upa-parva: Vratācāra–Tapas–Atithi-dharma (Instruction on vows, austerity, and hospitality)
Yudhiṣṭhira questions Bhīṣma on the dharmic status of eating havis (oblational food) by vow-observing twice-born persons, and on what constitutes genuine tapas when people equate it with upavāsa (fasting). Bhīṣma reframes austerity as disciplined, non-self-harming regulation rather than extreme deprivation over long periods, and enumerates ideals such as continence, continual ritual orientation, purity, truthfulness, restraint, non-meat consumption, generosity, and guest-friendliness. The chapter then provides operational definitions: a ‘sadopavāsī’ is one who does not eat between the morning and evening meals; ‘brahmacarya’ is treated as compatible with household life through regulated sexual conduct; ‘amāṃsāśī’ is defined as avoiding unnecessary meat; purity is linked to giving; and ‘amṛtāśī’ is described as one who eats only after dependents and guests have eaten. ‘Vighasāśī’ is defined as eating what remains after offerings to deities and ancestors and after feeding dependents and guests. The discourse concludes with a merit schema: such disciplined hospitality and residual-eating are associated with superior posthumous destinations and honor in Brahmā’s abode.
Chapter Arc: शरशय्या पर लेटे भीष्म युधिष्ठिर को श्राद्ध-दान के सूक्ष्म नियमों में प्रवेश कराते हैं—दान का फल केवल वस्तु से नहीं, पात्रता, श्रद्धा और विधि से तय होता है। → प्रश्न उठता है: क्या क्षत्रिय दानकर्ता को ब्राह्मणों की परीक्षा करनी चाहिए? भीष्म कहते हैं—सामान्य दान में ब्राह्मणों की ‘परीक्षा’ न करे, पर देवकर्म और पितृकर्म (श्राद्ध) में न्यायपूर्वक परीक्षण आवश्यक है; क्योंकि एक दोषपूर्ण पंक्ति पूरे श्राद्ध को निष्फल कर सकती है। फिर वे अपात्रों की श्रेणियाँ गिनाते हैं—देवलक (सोम-विक्रेता), वाणिज्य-वृत्ति से श्राद्ध-भोज लेने वाले, निन्दक, असूयक, श्रद्धाहीन दाता/ग्राही, तथा मित्र-प्रधान भोज-व्यवस्था—जिनसे पितर तृप्त नहीं होते। → भीष्म का निर्णायक विधान: श्राद्ध में ‘पंक्ति-पावन’ वेदज्ञ, संयमी, व्रतस्थ ब्राह्मणों का चयन ही प्रधान है; जो पतित नहीं और पंक्तिदोषों से रहित है वही पंक्ति को शुद्ध करता है। इसके विपरीत असूया से दिया गया या श्रद्धा-विहीन दान ‘असुरेन्द्र’ के भाग में चला जाता है—यही अध्याय का तीखा नैतिक शिखर है। → भीष्म संतुलन स्थापित करते हैं—देवता अपने दैव तेज से ब्राह्मण-पूजन की प्रेरणा देते हैं, अतः दानकर्ता को आदर-भाव रखना चाहिए; पर श्राद्ध में दूर से ही वेदपारग, आचरण-शुद्ध ब्राह्मणों की पहचान कर, निन्दक/अपात्रों को अलग रखकर, पितरों के लिए फलदायी श्राद्ध करना चाहिए। → श्राद्ध में ‘पंक्ति-दोष’ और ‘पंक्ति-पावन’ की और सूक्ष्म कसौटियाँ आगे के उपदेश में विस्तृत होने का संकेत देती हैं।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वनें श्राद्धकल्पविषयक नवासीवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ८९ ॥। अपना बछ। अकाल नवतितमो< ध्याय: भ्राद्धमें ब्राह्मणोंकी परीक्षा
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວຖາມວ່າ: «ທ່ານປູ່ເຈົ້າ, ຄວນຖວາຍທານສຣາດທະແກ່ພຣາຫມັນປະເພດໃດ? ໂອ ເສືອແຫ່ງວົງກຸຣຸ, ຂໍທ່ານອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າແຈ້ງຊັດ».
Verse 2
भीष्म उवाच ब्राह्मणान् न परीक्षेत क्षत्रियो दानधर्मवित् | दैवे कर्मणि पित्र्ये तु न्यायमाहुः परीक्षणम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ກະສັດຊັ້ນກະສັດຕຣິຍະຜູ້ຮູ້ທຳມະແຫ່ງການໃຫ້ທານ ບໍ່ຄວນທົດສອບຫຼືກວດສອບພຣາຫມະນໃນພິທີກຳທີ່ຖວາຍແດ່ເທວະ (ເຊັ່ນ ຍັດຍະ ແລະ ການບູຊາ). ແຕ່ໃນພິທີກຳສຳລັບບັນພະບຸລຸດ (ສຣາດທະ ແລະ ພັນທະທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ) ການກວດສອບນັ້ນ ຖືກເຫັນວ່າຍຸດຕິທຳ ແລະ ສົມຄວນ»។
Verse 3
देवता: पूजयन्तीह दैवेनैवेह तेजसा । उपेत्य तस्माद् देवेभ्य: सर्वेभ्यो दापयेन्नर:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ເທວະທັງຫຼາຍເອງກໍນັບຖືບູຊາພຣາຫມະນ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງພຣະບັນຊາເທວະ ແລະ ຣັດສະມີອັນສັກສິດຂອງພວກເທວະນັ້ນເອງ. ດັ່ງນັ້ນ ມະນຸດຄວນເຂົ້າໄປຫາພຣາຫມະນທັງປວງ ແລະ ໃຫ້ທານແກ່ພວກເຂົາ ໂດຍອຸທິດການໃຫ້ນັ້ນແດ່ເທວະທັງຫມົດ ເພື່ອໃຫ້ທານກາຍເປັນການນັບຖືທີ່ສອດຄ່ອງກັບທຳມະ»។
Verse 4
श्राद्धे त्वथ महाराज परीक्षेद् ब्राह्मणान् बुध: । कुलशीलवयोरूपैर्विद्ययाभिजनेन च
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ແຕ່ໃນເວລາທຳສຣາດທະ ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ຜູ້ມີປັນຍາຄວນກວດສອບພຣາຫມະນ—ໂດຍພິຈາລະນາຕະກູນ, ຄວາມປະພຶດດີ, ອາຍຸ, ຮູບລັກສະນະ, ຄວາມຮູ້, ແລະ ກຳເນີດອັນສູງສົ່ງ. ເພາະໃນພິທີຖວາຍແດ່ບັນພະບຸລຸດ ການເລືອກຢ່າງຮອບຄອບຈະຮັກສາຄວາມສັກສິດຂອງເຄື່ອງຖວາຍ ແລະ ຄ້ຳຈຸນທຳມະ»។
Verse 5
तेषामन्ये पंक्तिदूषास्तथान्ये पंक्तिपावना: । अपाक्तेयास्तु ये राजन् कीर्तयिष्यामि तान् शृणु
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນພວກພຣາຫມະນນັ້ນ ບາງຄົນເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຖວການນັ່ງຮ່ວມກິນເສື່ອມມົນທິນ ແລະ ບາງຄົນເປັນຜູ້ຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດ. ໂອ ພະຣາຊາ, ຈົ່ງຟັງ: ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນເຂົ້າຮ່ວມໃນແຖວການນັ່ງຮ່ວມ (ໃນການກິນພິທີ)»។
Verse 6
कितवो भ्रूणहा यक्ष्मी पशुपालो निराकृति: । ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको गायन: सर्वविक्रयी
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຄົນພະນັນ, ຜູ້ຂ້າທາຣົກໃນຄັນ, ຜູ້ປ່ວຍໂລກຊອມຊີດ, ຜູ້ລ້ຽງສັດທີ່ມີຄວາມປະພຶດຕ່ຳ, ຜູ້ມີຮູບຮ່າງພິການ/ນ່າຮັງກຽດ, ຄົນຮັບໃຊ້ປະຈຳບ້ານທີ່ຖືກໃຊ້ໄປວິ່ງວຽກ, ຄົນປ່ອຍກູ້ກິນດອກ, ນັກຮ້ອງອາຊີບ, ແລະ ຜູ້ຂາຍທຸກຢ່າງ—ຄົນເຫຼົ່ານີ້ຖືກນັບເປັນປະເພດທີ່ສັງຄົມຕຳນິ ແລະ ນ່າສົງໄສທາງສິນທຳ»។
Verse 7
अगारदाही गरद: कुण्डाशी सोमविक्रयी । सामुद्रिको राजभृत्यस्तैलिक: कूटकारक:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ເຜົາເຮືອນ, ຜູ້ໃຫ້ພິດ, ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການພະນັນຫລອກລວງ, ຜູ້ຂາຍໂຊມະ (soma), ຜູ້ຫາກິນດ້ວຍການຄ້າທາງທະເລ, ຂ້າລາຊການຮັບຈ້າງຂອງກະສັດ, ຄົນທຳນ້ຳມັນ, ແລະຜູ້ປອມແປງເອກະສານ—ເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າເປັນອາຊີບທີ່ນ່າຕຳນິ ແລະເປັນຄົນປະເພດທີ່ກ່ອນໃຫ້ເກີດໂທດ»។
Verse 8
पित्रा विवदमानश्व यस्य चोपपतिर्गृहि । अभिशस्तस्तथा स्तेन: शिल्पं यश्षोपजीवति
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ຂັດແຍ້ງກັບພໍ່ຢູ່ເປັນນິດ, ຜູ້ທີ່ໃນເຮືອນມີຊາຍຊູ້ຜິດທຳນອງ (ອຸປະປະຕິ), ຜູ້ຖືກປະກາດກ່າວໂທດຕໍ່ໜ້າສາທາລະນະ, ທັງຜູ້ລັກຂໂມຍ, ແລະຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຫັດຖະກຳອັນຕ່ຳ—ເຫຼົ່ານີ້ຖືກກ່າວວ່າມີຄວາມປົກປ່ອງທາງຈິດທຳ ແລະຖືກສັງຄົມຕຳນິ; ດັ່ງນັ້ນຄວນຫຼີກເວັ້ນໃນເລື່ອງຄວາມໄວ້ວາງໃຈ ແລະການຄົບຫາຕາມທຳມະ.
Verse 9
पर्वकारश्न सूची च मित्रध्रुक् पारदारिक: । अव्रतानामुपाध्याय: काण्डपृष्ठस्तथैव च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທຳເອກະສານຫຼືບິດເບືອນເອກະສານ, ຜູ້ສອດແນມ/ຜູ້ຟ້ອງບອກ, ຜູ້ຫັກຫຼັງມິດ, ຜູ້ລໍ້ລວງເມຍຂອງຄົນອື່ນ, ອາຈານຜູ້ສອນຄົນທີ່ຢູ່ໂດຍບໍ່ມີວິໄນ/ຄຳປະຕິຍານ (vrata), ແລະຜູ້ຕີຈາກຂ້າງຫຼັງ—ເຫຼົ່ານີ້ຄວນຮູ້ຈັກວ່າເປັນຄວາມປະພຶດຕ່ຳຊ້າ ແລະນ່າຕຳນິ»។
Verse 10
श्वभिश्व यः परिक्रामेद् य: शुना दष्ट एव च । परिवित्तिश्न यश्चव स्याद् दुश्चर्मा गुरुतल्पग:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ເດີນທາງຄົບຄືນກັບຫມາແລະມ້າ, ຜູ້ທີ່ຖືກຫມາກັດແທ້ໆ, ຜູ້ທີ່ດຳລົງຊີວິດເປັນ ‘ປະຣິວິຕຕິ’ (parivitti—ສະຖານະການແຕ່ງງານທີ່ສັງຄົມບໍ່ຍອມຮັບ), ຜູ້ທີ່ປ່ວຍເປັນໂຣກຜິວໜັງເໝັນຊື່ນ, ແລະຜູ້ລ່ວງລະເມີດຕຽງຂອງອາຈານ—ຄົນເຫຼົ່ານີ້ຖືກກ່າວວ່າຕົກຢູ່ໃນຄວາມບໍ່ບໍລິສຸດອັນໜັກ ແລະຄວາມປະພຶດທີ່ນ່າຕຳນິ; ຈຶ່ງຄວນປະຕິບັດດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງຢ່າງເຂັ້ມງວດໃນພິທີກຳ ແລະຄວາມເໝາະສົມທາງສັງຄົມ.
Verse 11
कुशीलवो देवलको नक्षत्रैर्यश्न॒ जीवति । ईदृशैब्राह्मिणैर्भुक्तमपांक्तेयैर्युधिष्ठिर
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ກຸສີລະວະ (kuśīlava—ນັກສະແດງເດີນທາງ), ເທວະລະກະ (devalaka—ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການຮັບຈ້າງບໍລິການວັດ/ເທວະສະຖານ), ແລະຜູ້ຫາກິນດ້ວຍນັກສັດຕະຣະ (nakṣatra—ດາວພະຍາກອນ) — ເມື່ອກິນອາຫານຮ່ວມກັບພຣາຫມັນເຊັ່ນນີ້ ຜູ້ຖືກນັບວ່າບໍ່ຄວນເຂົ້າແຖວກິນອາຫານອັນສັກສິດ, ໂອ ຢຸທິສຖິຣ, ອາຫານນັ້ນກໍກາຍເປັນອັນມີມົນທິນທາງຈິດທຳ»។
Verse 12
रक्षांसि गच्छते हव्यमित्याहुर्ब्रह्मयवादिन: । जुआरी
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ນັກປັນຍາຜູ້ອະທິບາຍພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ກ່າວວ່າ ຮະວິສ (havis) ຈະໄປຮອດພວກຣາກຊະສ (rākṣasa) ເມື່ອຖືກກິນຮ່ວມກັບຜູ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ແຖວການກິນອັນສັກສິດເສື່ອມເສຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຫຼັງຈາກກິນອາຫານ śrāddha ແລ້ວ ຄວນກັບໄປສຶກສາເວດ (Veda) ອີກ; ແຕ່ຜູ້ໃດກິນພ້ອມກັບການຄົບຫາຍິງວັນນະຕ່ຳ (ຫຼືລະເມີດຄວາມສັກສິດຂອງຕຽງ) ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນ—ການເຂົ້າຮ່ວມຂອງເຂົາເຮັດໃຫ້ພິທີເປື້ອນ ແລະຫັນຜົນບຸນອອກຈາກບັນພະບຸລຸດ ແລະເທວະດາທີ່ຄວນໄດ້ຮັບ»។
Verse 13
सोमविक्रयिणे विष्ठा भिषजे पूयशोणितम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ອາຫານທີ່ຖວາຍໃນ śrāddha ເມື່ອໃຫ້ແກ່ຜູ້ຂາຍໂສມະ (soma) ຈະເປັນດັ່ງອຸຈາລະສຳລັບພິຕຣະ (Pitṛs). ເມື່ອໃຫ້ແກ່ແພດ ມັນກາຍເປັນດັ່ງໜອງແລະເລືອດ—ບໍ່ຄວນໃຫ້ບັນພະບຸລຸດຮັບ. ທຳນອງດຽວກັນ ທານ śrāddha ທີ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ຫາຊີວິດດ້ວຍການບູຊາໃນວັດເທວະດາ ຖືກກ່າວວ່າສູນເປົ່າ ບໍ່ໃຫ້ຜົນ. ອາຫານທີ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ປ່ອຍກູ້ດອກເບ້ຍ ບໍ່ໝັ້ນຄົງ. ແລະສິ່ງໃດທີ່ໃຫ້ໃນ śrāddha ແກ່ພໍ່ຄ້າ ບໍ່ເກີດປະໂຫຍດທັງໃນໂລກນີ້ ແລະໂລກໜ້າ»។
Verse 14
नष्ट देवलके दत्तमप्रतिष्ठं च वार्धुषे । यत्तु वाणिजके दत्तं नेह नामुत्र तद् भवेत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ທານ (ໂດຍສະເພາະທານ śrāddha) ທີ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ຫາຊີວິດດ້ວຍການຮັບໃຊ້ໃນວັດເທວະດາ ເປັນທານທີ່ສູນເປົ່າ. ທີ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ປ່ອຍກູ້ດອກເບ້ຍ ບໍ່ໃຫ້ຜົນອັນໝັ້ນຄົງ. ແລະສິ່ງໃດທີ່ໃຫ້ແກ່ພໍ່ຄ້າ ບໍ່ເກີດປະໂຫຍດທັງໃນໂລກນີ້ ແລະໂລກໜ້າ»។
Verse 15
भस्मनीव हुत॑ हव्यं तथा पौनर्भवे द्विजे । ये तु धर्मव्यपेतेषु चारित्रापगतेषु च । हव्यं कव्यं प्रयच्छन्ति तेषां तत् प्रेत्य नश्यति
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ການຫຼັ່ງຮະວິສ (havis) ລົງໃນຂີ້ເຖົ່າ ເປັນການສູນເປົ່າ; ດັ່ງນັ້ນເອງ ການຖວາຍແກ່ພຣາຫມະນ ‘ປອນຣະພະວະ’ (paunarbhava)—ຜູ້ພົວພັນກັບການແຕ່ງງານຊ້ຳ/ສະຖານະສົມຣົດບໍ່ຖືກຕ້ອງ—ກໍເປັນໄຮ້ຜົນ. ຜູ້ໃດໃຫ້ຮະວະຍະ (havya) ແລະ ກະວະຍະ (kavya) ແກ່ດວິຊະ (dvija) ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນຈາກທຳ ແລະຈາກຈັນຍາບັນ ທານນັ້ນເມື່ອຕາຍໄປຈະສູນເສຍ ບໍ່ໃຫ້ປະໂຫຍດໃນໂລກໜ້າ»។
Verse 16
ज्ञानपूर्व तु ये तेभ्य: प्रयच्छन्त्यल्पबुद्धय: । पुरीषं भुज्जते तेषां पितर: प्रेत्य निश्चय:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ ຜູ້ຮູ້ຢູ່ແລ້ວແຕ່ຍັງໃຫ້ອາຫານ śrāddha ແກ່ພຣາຫມະນຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຖວການກິນເສື່ອມເສຍເຊັ່ນນັ້ນ—ບັນພະບຸລຸດຂອງຜູ້ໃຫ້ທານເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ຈະກິນອຸຈາລະແນ່ນອນ»។
Verse 17
एतानिमान् विजानीयादपांक्तेयान् द्विजाधमान् । शूद्राणामुपदेशं च ये कुर्वन्त्यल्पचेतस:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄົນເຫຼົ່ານີ້ພຶງຮູ້ຈັກວ່າ ບໍ່ຄວນນັ່ງໃນແຖວຮັບປະທານອັນສັກສິດ—ເປັນຜູ້ຕໍ່າຊ້າໃນບັນດາຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ. ຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍທີ່ສອນເວດແກ່ຊູດຣະ ກໍຄວນຖືກນັບເປັນ ອະປາງກເຕຍ ຄືຖືກຂັບອອກຈາກພິທີຮ່ວມ»។
Verse 18
षष्टिं काण: शतं षण्ढ: श्रित्री यावत्प्रपश्यति । पंक््त्यां समुपविष्टायां तावद् दूषयते नृप
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອຄົນນັ່ງຮ່ວມກັນໃນແຖວກິນເຂົ້າ, ຄົນຕາບອດຂ້າງໜຶ່ງຖືກກ່າວວ່າທຳໃຫ້ເສື່ອມມົນທິນ 60 ຄົນ; ຄົນເປັນຂັນທີ (ບໍ່ມີພະລັງຊາຍ) 100 ຄົນ; ແລະຜູ້ປ່ວຍໂລກຂີ້ທູດຂາວ ທຳໃຫ້ເສື່ອມມົນທິນເທົ່າຈຳນວນທີ່ລາວເຫັນໄດ້. ຄຳສອນນີ້ເນັ້ນໃຫ້ເຫັນຄວາມຈຳເປັນຂອງການປ້ອງກັນທາງພິທີ ແລະທາງສັງຄົມ ໃນກິດຈະກຳຮ່ວມ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ພິທີອັນບໍລິສຸດຖືກມອງວ່າຖືກທຳລາຍ»។
Verse 19
यद् वेष्टितशिरा भुंक्ते यद् भुंक्ते दक्षिणामुख: । सोपानत्कश्च यद् भुंक्ते सर्व विद्यात् तदासुरम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ວ່າ ອາຫານຈະເປັນລັກສະນະ ‘ອາສຸຣະ’ (ບໍ່ບໍລິສຸດ, ຂາດວິໄນ) ເມື່ອກິນທັງຫໍ່ຫົວ (ເຊັ່ນ ໂພກຜ້າຫົວ ຫຼື ໃສ່ໝວກ), ເມື່ອກິນໂດຍຫັນໜ້າໄປທາງໃຕ້, ຫຼື ເມື່ອກິນທັງໃສ່ເກີບ»។
Verse 20
असूयता च यद् दत्तं यच्च श्रद्धाविवर्जितम् | सर्व तदसुरेन्द्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ທານໃດທີ່ໃຫ້ດ້ວຍໃຈອິດສາຈັບຜິດ ແລະທານໃດທີ່ໃຫ້ໂດຍຂາດສັດທາ—ທານທັງໝົດນັ້ນ ພຣະພຣົມໄດ້ກຳນົດເປັນສ່ວນຂອງຈອມເຈົ້າແຫ່ງອາສຸຣະ»។
Verse 21
ध्वानश्न पंक्तिदूषाश्न नावेक्षेरनू कथंचन । तस्मात् परिसृते दद्यात् तिलांश्वान्ववकीरयेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄວນລະວັງບໍ່ໃຫ້ໝາ ແລະພຣາມທີ່ທຳໃຫ້ແຖວພິທີສຣາດທະເສື່ອມ ໄດ້ເຫັນຫຼືຈ້ອງມອງສຣາດທະແຕ່ຢ່າງໃດ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນຖວາຍທານໃນບ່ອນທີ່ປິດລ້ອມຮອບດີ ແລະຫວ່ານເມັດງາລ້ອມຮອບເພື່ອປ້ອງກັນພິທີຈາກຄວາມມົນທິນ»។
Verse 22
तिलैरविरहितं श्राद्ध कृतं क्रोधवशेन च । यातुधाना: पिशाचाश्न विप्रलुम्पन्ति तद्धवि:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ທີ່ເຮັດໂດຍບໍ່ມີເມັດງາ (tilā) ຫຼືເຮັດພາຍໃຕ້ອຳນາດແຫ່ງຄວາມໂກດ ຍ່ອມບໍ່ບັນລຸເຖິງຈຸດປະສົງອັນສັກສິດ; ເຄື່ອງບູຊາ (havis) ນັ້ນຖືກຢາຕຸທານ (yātudhāna) ແລະປິສາຈະ (piśāca) ຊິງໄປ ແລະເຮັດໃຫ້ເສຍ. ຄຳສອນຄື: ພິທີບູຊາບັນພະບຸລຸດຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມວັດຖຸອຸປະກອນ ແລະເຮັດດ້ວຍໃຈສະຫງົບ ເຄົາລົບ ບໍ່ໃຫ້ຄວາມຂັດແຍ້ງຫຼືຄວາມວຸ້ນວາຍຄອບງຳ.
Verse 23
अपांक्तो यावतः पांक्तान् भुज्जानाननुपश्यति । तावत्फलाद भ्रंशयति दातारं तस्य बालिशम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຕາມທີ່ຄົນບໍ່ສົມຄວນ (apāṅkta) ເບິ່ງເຫັນພຣາຫມະນະຜູ້ສົມຄວນທີ່ນັ່ງກິນໃນແຖວອັນຖືກຕ້ອງ (pāṅkta) ຈຳນວນເທົ່າໃດ, ກໍເຮັດໃຫ້ຜູ້ໃຫ້ທານຜູ້ໂງ່ນັ້ນ ສູນເສຍຜົນບຸນຕາມຈຳນວນນັ້ນ. ຄຳສອນຄື: ຜູ້ໃຫ້ທານຕ້ອງປົກປ້ອງຄວາມສັກສິດຂອງແຖວອາຫານ; ການປ່ອຍໃຫ້ “ຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຖວເສຍ” ເຂົ້າມາລົບກວນ ຫຼືແມ່ນແຕ່ຢືນເບິ່ງຄຸ້ມຄອງພິທີ ກໍບ່ອນທຳລາຍຜົນທາງທຳ ແລະຜົນທາງພິທີຂອງທານ.
Verse 24
इमे तु भरतश्रेष्ठ विज्ञेया: पंक्तिपावना: | ये त्वतस्तान् प्रवक्ष्यामि परीक्षस्वेह तान् द्विजान्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນບະຣະຕະ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ພຶງຮູ້ຈັກວ່າເປັນຜູ້ຊຳລະແຖວອາຫານ (pāṅkti-pāvana) ຜູ້ທີ່ການມາຢູ່ຂອງເຂົາເຮັດໃຫ້ການຮ່ວມອາຫານສັກສິດ. ບັດນີ້ຂ້ອຍຈະກ່າວວ່າເຂົາແມ່ນໃຜ—ຈົ່ງພິຈາລະນາ ແລະຈຳແນກພຣາຫມະນະເຫຼົ່ານັ້ນໃນທີ່ນີ້.”
Verse 25
भरतश्रेष्ठस अब जिनका वर्णन किया जा रहा है, इन सबको पंक्तिपावन जानना चाहिये। इनका वर्णन इसलिये करूँगा कि तुम ब्राह्मणोंकी श्राद्धमें परीक्षा कर सको ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ພຣາຫມະນະທັງປວງຜູ້ສຳເລັດການຮຽນ ແລະວັດຕະປະຕິບັດຕາມວິໄນແຫ່ງເວດະ ແລະມຸ່ງໝັ້ນໃນຄວາມປະພຶດດີ (sadācāra) ພຶງຮູ້ຈັກວ່າເປັນຜູ້ຊຳລະທຸກປະການ. ຂ້ອຍກ່າວພວກເຂົາເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າພິຈາລະນາໄດ້ວ່າ ພຣາຫມະນະໃດຄວນໄດ້ຮັບການນັບຖືໃນພິທີສຣາດທະ.
Verse 26
पाक्तेयांस्तु प्रवक्ष्यामि ज्ञेयास्ते पंक्तिपावना: । त्रिणाचिकेत: पज्चाग्निस्त्रिसुपर्ण: षडंगवित्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ບັດນີ້ຂ້ອຍຈະພັນລະນາພຣາຫມະນະທີ່ເອີ້ນວ່າ pāṅkteya; ພວກເຂົາພຶງຮູ້ຈັກວ່າເປັນຜູ້ຊຳລະແຖວອາຫານ. ຜູ້ໃດສວດສູດ Triṇāciketa, ຮັກສາໄຟສັກສິດຫ້າ (pañcāgni), ສວດບົດ Trisūparṇa, ແລະຮູ້ຊຳນານໃນອົງປະກອບຫົກປະການແຫ່ງການສຶກສາເວດະ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນສົມຄວນທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ການຮ່ວມອາຫານບໍລິສຸດ.”
Verse 27
ब्रह्मदेयानुसंतानश्छन्दोगो ज्येष्ठतामग: । मातापित्रोर्यश्व वश्य: श्रत्रियों दशपूरुष:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດຢູ່ໃນສາຍຕະກູນທີ່ສືບຕໍ່ດ້ວຍທານພຣະພຣົມ (ການອຸທິດທານເພື່ອການຮຽນຮູ້ອັນສັກສິດ), ເປັນນັກຮູ້ໃນປະເພນີຈັນໂດກະ, ຮ້ອງສາມັນ «ເຈດຖະ ສາມັນ», ຢູ່ໃນຄວາມນອບນ້ອມຕໍ່ມານດາບິດາ, ແລະເປັນສໂຣຕຣິຍະ (ຜູ້ຮຽນວິທີວິເທດ) ຕໍ່ເນື່ອງສິບຊົນລຸ້ນ—ຜູ້ນັ້ນກໍເປັນຜູ້ຊໍາລະສາຍການຮັບປະທານ (ເໝາະສົມທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ຄະນະຜູ້ນັ່ງກິນບໍລິສຸດໂດຍການມີເຂົາຮ່ວມ) ເຊັ່ນກັນ.
Verse 28
ऋतुकालाभिगामी च धर्मपत्नीषु यः सदा । वेदविद्याव्रतस्नातो विप्र: पंक्ति पुनात्युत
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ພຣາຫມັນຜູ້ໃດທີ່ເຂົ້າຫາແຕ່ພັນລະຍາອັນຊອບທຳຂອງຕົນເທົ່ານັ້ນ ແລະເຂົ້າຫາແຕ່ໃນລະດູການອັນຄວນ, ພ້ອມທັງໄດ້ສໍາເລັດການຝຶກຝົນອັນມີວິໄນໃນການຮຽນວິເທດແລະວິຊາ—ຜູ້ນັ້ນແທ້ຈິງຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດທັງແຖວພຣາຫມັນທີ່ນັ່ງຮ່ວມກັນ (ໃນການຮັບປະທານຮ່ວມ).
Verse 29
अथर्वशिरसो ध्येता ब्रह्मचारी यतव्रत: । सत्यवादी धर्मशील: स्वकर्मनिरतश्न॒ सः
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດພິຈາລະນາສະມາທິໃນ «ອະຖັຣວະສິຣະ», ດໍາລົງຊີວິດເປັນພຣະຫມະຈາຣີ, ຮັກສາວຣະຕະດ້ວຍວິໄນ; ເວົ້າຄວາມຈິງ, ມີທຳເປັນຫຼັກ, ແລະຂະຫຍັນໃນໜ້າທີ່ຂອງຕົນ—ຜູ້ຮູ້ອະຖັຣວະເວດຜູ້ນັ້ນເປັນຜູ້ຊໍາລະແຖວການຮັບປະທານ.
Verse 30
ये च पुण्येषु तीर्थेषु अभिषेककृतश्रमा: । मखेषु च समन्त्रेषु भवन्त्यवभूथप्लुता:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ແລະຜູ້ທັງຫຼາຍທີ່ເພີ່ມພູນຄວາມພາກພຽນໃນການອາບນ້ໍາພິທີ (ອະພິເສກ) ຢູ່ຕາມຕີຣຖະອັນບໍລິສຸດແລະມີບຸນ; ແລະຜູ້ທີ່ໃນພິທີບູຊາ (ມະຄະ) ອັນປະກອບດ້ວຍມັນຕຣະວິເທດຢ່າງຄົບຖ້ວນ ໄດ້ລົງອາບນ້ໍາພິທີສຸດທ້າຍ (ອະວະພຣຶຖະ) ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດ—ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບຜົນອັນຊໍາລະບາບຈາກກິດອັນສັກສິດເຫຼົ່ານັ້ນ.
Verse 31
अक्रोधना हाचपला: क्षान्ता दान्ता जितेन्द्रिया: । सर्वभूतहिता ये च श्राद्धेष्वेतान् निमन्त्रयेत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ໃນພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ຄວນເຊີນຜູ້ທີ່ບໍ່ໂກດ, ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວງ່າຍ, ອົດທົນ, ຮູ້ຈັກຂົ່ມໃຈ, ຊະນະອິນທຣີຍະຂອງຕົນ, ແລະມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງ.
Verse 32
जिन्होंने पुण्य तीर्थोमें गोता लगानेके लिये श्रम--प्रयत्न किया है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໃນພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ຄວນເຊີນພຣາຫມັນຜູ້ໄດ້ອົດທົນພາກເພັງເພື່ອລົງອາບນ້ຳໃນຕີຣຖະ (tīrtha) ອັນສັກສິດ, ຜູ້ໄດ້ປະກອບຍັດຍະຫຼາຍປະການໂດຍມີການສະດຸດມົນເວດນຳໜ້າ ແລະສຳເລັດດ້ວຍອາບນ້ຳອະວະພຣຶຖະ (avabhṛtha). ຜູ້ເຫຼົ່ານັ້ນປາສະຈາກໂທສະ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ອົດທົນ, ຄວບຄຸມໃຈໄດ້, ຊະນະອິນທຣີຍ, ແລະເປັນຜູ້ປາຖະໜາປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງ. ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ຄົນເຊັ່ນນີ້ຈະບໍ່ສິ້ນສຸດ, ເພາະພວກເຂົາແມ່ນ “ຜູ້ຊຳລະແຖວ” (paṅkti-pāvana) ຜູ້ຊຳລະຜູ້ນັ່ງທັງແຖວ. ນອກຈາກນີ້ຍັງມີພຣາຫມັນຜູ້ມີວາສະນາສູງອື່ນໆ ທີ່ຖືກຮູ້ຈັກວ່າ “ຜູ້ຊຳລະແຖວ” ເຊັ່ນກັນ; ຄວນຮັບຮູ້ວ່າເປັນຜູ້ຄວນຮັບທານດັ່ງນີ້ເຊັ່ນກັນ.
Verse 33
यतयो मोक्षधर्मज्ञा योगा: सुचरितव्रता: । (पाज्चरात्रविदो मुख्यास्तथा भागवता: परे | वैखानसा: कुलश्रेष्ठा वैदिकाचारचारिण: ।।
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ບັນດາຍະຕິ (yatī) ຜູ້ຮູ້ທັນທຳແຫ່ງການຫຼຸດພົ້ນ (mokṣa-dharma), ໂຍຄີຜູ້ຮັກສາວຣະຕະຢ່າງດີ; ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ຮູ້ປາຍຈະຣາຕຣະ (Pāñcarātra) ແລະເປັນພາກະວະຕະ (Bhāgavata) ອັນສູງສຸດ; ຜູ້ປະຕິບັດແນວໄວຄານະສະ (Vaikhānasa) ອັນປະເສີດ, ເປັນຜູ້ດີເລີດໃນຕະກູນ ແລະດຳລົງຕາມຈາຣິຕະແຫ່ງເວດ—ຜູ້ມີວິໄນເຫຼົ່ານີ້ ຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນໃນກິດສັກສິດ ຍ່ອມສະດຸດອິຕິຫາສະ (Itihāsa) ໃຫ້ແກ່ດວິຊະຜູ້ປະເສີດ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຍົກຍ້ອງພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ຫຼາຍ ແລະຄວບຄຸມຕົນ, ຜູ້ທີ່ດ້ວຍວິຊາ ວຣະຕະ ແລະການປະຕິບັດຢ່າງສັດຊື່ ກາຍເປັນແບບຢ່າງແຫ່ງຄວາມບໍລິສຸດໃຫ້ສັງຄົມ ແລະເປັນຜູ້ສົ່ງຕໍ່ປະຫວັດສັກສິດ ແລະທຳມະ.
Verse 34
ये च भाष्यविद: केचिद् ये च व्याकरणे रता: । अधीयते पुराण ये धर्मशास्त्राण्यथापि च
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ບາງຄົນເປັນຜູ້ຮູ້ບາສຍະ (bhāṣya) ອັນເປັນຄຳອະທິບາຍອຳນາດ; ບາງຄົນມຸ່ງໝັ້ນໃນວະຍາກະຣະນະ (vyākaraṇa) ໄວຍາກອນ; ບາງຄົນສຶກສາປຸຣານະ (Purāṇa) ແລະທັມມະສາດຕຣະ (Dharmaśāstra) ດ້ວຍ—ພຣາຫມັນຜູ້ມີວິໄນ ແລະສຳເລັດດີເຫຼົ່ານີ້ ດ້ວຍຄວາມຮູ້ ແລະການປະພຶດຖືກຕ້ອງ ກາຍເປັນແຫຼ່ງແຫ່ງຄວາມບໍລິສຸດໃຫ້ຜູ້ອື່ນ. ການມີຢູ່ຂອງພວກເຂົາ ແລະການຍຶດຖືການສຶກສາອັນສັກສິດ ແລະຈັນຍາບັນ ຖືກພັນລະນາວ່າ ຊຳລະໄດ້ແມ່ນແຕ່ພຣາຫມັນອື່ນໆທີ່ນັ່ງຢູ່ໃນຂອບເຂດທີ່ສາຍຕາພວກເຂົາເຫັນເຖິງ.
Verse 35
अधीत्य च यथान्यायं विधिवत् तस्य कारिण: । उपपन्नो गुरुकुले सत्यवादी सहस्रश:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮຽນຮູ້ຕາມຫຼັກທີ່ຖືກຕ້ອງ (yathā-nyāya) ແລະປະພຶດຕາມຄຳສອນນັ້ນຢ່າງຖືກພິທີ; ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການຝຶກຝົນຢ່າງສົມຄວນໃນຄຸຣຸກຸລະ (gurukula); ແລະຜູ້ທີ່ໄດ້ພິສູດຕົນເປັນຜູ້ເວົ້າສັດ (satyavādī) ນັບບໍ່ຖ້ວນ—ພຣາຫມັນເຊັ່ນນີ້ ຜູ້ມີວິໄນ ແລະວິຊາ ຍ່ອມມີອຳນາດແຫ່ງການຊຳລະ. ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍການມີຢູ່ຂອງພວກເຂົາ ກໍຊຳລະພຣາຫມັນອື່ນໆທີ່ນັ່ງຢູ່ໃນຂອບເຂດທີ່ສາຍຕາພວກເຂົາເຫັນເຖິງ.
Verse 36
अग्रया: सर्वेषु वेदेषु सर्वप्रवचनेषु च । यावदेते प्रपश्यन्ति पंक्त्यास्तावत्पुनन्त्युत
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ຜູ້ທີ່ເປັນເລີດໃນເວດທັງປວງ ແລະໃນການອະທິບາຍຄຳສອນອັນສັກສິດທຸກປະການ—ໃນແຖວຜູ້ນັ່ງຮັບປະທານ (paṅkti) ນັ້ນ, ເທົ່າທີ່ພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນມອງເຫັນ, ເທົ່ານັ້ນພວກເຂົາກໍຊຳລະຜູ້ນັ່ງຢູ່ທັງຫມົດ.”
Verse 37
ततो हि पावनात्पंक्त्या: पंक्तिपावन उच्यते । क्रोशादर्धतृतीयाच्च पावयेदेक एव हि
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ເພາະລາວຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດໄດ້ແມ່ນແຕ່ແຖວຜູ້ນັ່ງຮັບປະທານທັງແຖວ ຈຶ່ງໄດ້ຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ຊໍາລະແຖວ’. ແທ້ຈິງ ຄົນແບບນັ້ນແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວ ກໍຊໍາລະຜູ້ອື່ນໄດ້ແຕ່ໄກເຖິງໜຶ່ງ ກໂຣຊະ (krośa) ແລະຍັງໄດ້ແຕ່ໄກເຖິງກຶ່ງໜຶ່ງຂອງໜຶ່ງສ່ວນສາມຂອງໄລຍະນັ້ນອີກ».
Verse 38
अनृत्विगनुपाध्याय: स चेदग्रासनं व्रजेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າຊາຍຜູ້ໜຶ່ງທີ່ບໍ່ມີທັງພຣະສະຫວັນພິທີ (ṛtvik) ແລະບໍ່ມີອາຈານ (upādhyāya) ແຕ່ກໍຍັງໄປຮັບອາສນະທີ່ສູງສຸດ—ອາສນະເກຍດຕິ—…»
Verse 39
ऋतच्विग्भिर भ्यनुज्ञात: पंक््त्या हरति दुष्कृतम् जो ऋत्विक् या अध्यापक न हो, वह भी यदि ऋत्विजोंकी आज्ञा लेकर श्राद्धमें अग्रासन ग्रहण करता है तो पंक्तिके दोषको हर लेता है अर्थात् दूर कर देता है ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າຊາຍຜູ້ໜຶ່ງບໍ່ແມ່ນພຣະສະຫວັນພິທີ (ṛtvik) ຫຼືອາຈານວິທະ (ຜູ້ສອນເວດ) ແຕ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພຣະສະຫວັນພິທີທັງຫຼາຍ ແລ້ວໄປນັ່ງອາສນະທີ່ສູງສຸດໃນແຖວຂອງພິທີ śrāddha ລາວຈະກໍາຈັດມົນທິນ/ຄວາມຜິດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ແຖວນັ້ນດ່າງພ້ອງ. ແລະຖ້າລາວເປັນຜູ້ຮູ້ເວດຢ່າງຖ້ວນໜ້າ ແລະປາສຈາກຂໍ້ບົກພ່ອງທີ່ເປັນອຸປະສັກ ພິທີກໍຈະຖືກປົກປ້ອງຈາກຄວາມບໍ່ບໍລິສຸດ ແລະບຸນຜົນທີ່ມຸ່ງໝາຍຈະຄົງຢູ່».
Verse 40
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन परीक्ष्यामन्त्रयेद् द्विजान्ू
ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມທຸກປະການ ຄວນທົດສອບ ແລະພິຈາລະນາໃຫ້ແນ່ກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງປຶກສາກັບພວກທະວິຊະ—ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້).
Verse 41
स्वकर्मनिरतानन्यान् कुले जातान् बहुश्रुतान् । इसलिये सब प्रकारकी चेष्टाओंसे ब्राह्मणोंकी परीक्षा करके ही उन्हें श्राद्धमें निमन्त्रित करना चाहिये। वे स्वकर्ममें तत्पर रहनेवाले, कुलीन और बहुश्रुत होने चाहिये || ४० $ ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ຄວນເຊີນພຣາຫມັນເຂົ້າຮ່ວມພິທີ śrāddha ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອໄດ້ກວດສອບພວກເຂົາດ້ວຍການປະພຶດແລະການທົດສອບທຸກປະການແລ້ວ. ພວກເຂົາຄວນເປັນຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນໃນໜ້າທີ່ຂອງຕົນ, ເກີດໃນຕະກູນດີ, ແລະເປັນຜູ້ຮູ້ຫຼາຍໃນຄໍາສອນອັນສັກສິດ».
Verse 42
यश्न श्राद्धे कुरुते संगतानि न देवयानेन पथा स याति | स वै मुक्त: पिप्पलं बन्धनाद् वा स्वर्गाल्लोकाच्च्यवते श्राद्धमित्र:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດນໍາພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ໄປເຮັດເປັນເຄື່ອງມືສ້າງພັນມິດ—ໂດຍໃຫ້ອາຫານແກ່ຜູ້ອື່ນເພື່ອຫາມິດຕະພາບ—ເມື່ອຕາຍແລ້ວຈະບໍ່ໄດ້ໄປຕາມທາງເທວະ (devayāna). “ມິດທີ່ໄດ້ຈາກສຣາດທະ” ນັ້ນຈະຕົກຈາກສະຫວັນ ເຫມືອນຜົນພິບພະລະ (aśvattha) ທີ່ຫຼຸດອອກຈາກກ້ານແລ້ວຕົກລົງ. ຄໍາສອນຄື ພິທີບູຊາບັນພະບຸລຸດຕ້ອງເຮັດດ້ວຍໃຈບໍລິສຸດ ແລະຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ໃຫ້ເປັນການຕໍ່ຮອງທາງສັງຄົມ ຫຼືຫາປະໂຫຍດສ່ວນຕົວ.
Verse 43
तस्माम्समित्रं श्राद्धकृन्नाद्रियेत दद्याम्मित्रेभ्य: संग्रहार्थ धनानि । यन्मन्यते नैव शत्रुं न मित्र त॑ मध्यस्थं भोजयेद्धव्यकव्ये
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ປະກອບພິທີສຣາດທະບໍ່ຄວນໃຫ້ການເຄົາລົບເປັນພິເສດໂດຍເຊີນມິດມາຮ່ວມ. ຖ້າປາດຖະນາໃຫ້ມິດພໍໃຈ ຄວນໃຫ້ຊັບສິນແກ່ພວກເຂົາເພື່ອຮັກສານໍ້າໃຈ. ແຕ່ໃນການຖວາຍ havya ແລະ kavya (ພິທີສໍາລັບເທວະ ແລະບັນພະບຸລຸດ) ຄວນໃຫ້ອາຫານແຕ່ຜູ້ທີ່ເປັນກາງ—ບໍ່ແມ່ນສັດຕູ ແລະບໍ່ແມ່ນມິດ—ຜູ້ທີ່ເຫັນວ່າຍຸດຕິທໍາແລະບໍ່ເຂົ້າຂ້າງ.
Verse 44
यथोषरे बीजमुप्तं न रोहे- न्न चावप्ता प्राप्तुयाद् बीजभागम् | एवं श्राद्ध भुक्तमनर्हमाणै- न चेह नामुत्र फलं ददाति
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເຫມືອນເມັດພືດທີ່ຫວ່ານໃນດິນແຫ້ງເຄັມອັນເປັນດິນຮ້າງ ບໍ່ງອກ ແລະຜູ້ຫວ່ານກໍບໍ່ໄດ້ຜົນຕອບແທນ, ສັນນັ້ນອາຫານໃນພິທີສຣາດທະທີ່ຖືກກິນໂດຍຜູ້ບໍ່ສົມຄວນ ບໍ່ໃຫ້ປະໂຫຍດທັງໃນໂລກນີ້ ແລະບໍ່ໃຫ້ຜົນໃນໂລກໜ້າ. ພິທີຈະອອກຜົນກໍຕໍ່ເມື່ອຖວາຍດ້ວຍປັນຍາເລືອກສັນຜູ້ຄວນຮັບ.
Verse 45
ब्राह्मणो हानधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति । तस्मै श्राद्ध न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ພຣາຫມັນຜູ້ບໍ່ມີສະວາດຫຍາຍ (svādhyāya: ການສຶກສາທ່ອງຈໍາຄໍາພີ) ຈະດັບເຫມືອນໄຟທີ່ໄໝ້ຫຍ້າແລ້ວສົງບຢ່າງໄວ. ດັ່ງນັ້ນ ບໍ່ຄວນໃຫ້ທານສຣາດທະແກ່ລາວ, ເພາະບໍ່ມີໃຜປະກອບຮໍມະ (homa) ໃນຂີ້ເຖົ່າ.
Verse 46
सम्भोजनी नाम पिशाचदक्षिणा सा नैव देवान् न पितृनुपैति । इहैव सा भ्राम्यति हीनपुण्या शालान्तरे गौरिव नष्टवत्सा
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ດັກຊິນາ (dakṣiṇā) ທີ່ເກີດຈາກການກິນລ້ຽງຕອບແທນກັນ—ໄປກິນສຣາດທະຂອງກັນແລະກັນ ແລ້ວໃຫ້ແລະຮັບເງິນຕອບແທນ—ເອີ້ນວ່າ “ປິສາຈະ-ດັກຊິນາ” (piśāca-dakṣiṇā) ເປັນທານອັນອັບປະມົນເຫມືອນຜີ. ມັນບໍ່ໄປຮອດເທວະ ແລະບໍ່ໄປຮອດປິຕຣ (Pitṛs) ຄືບັນພະບຸລຸດ. ຂາດບຸນກຸສົນ ມັນຈຶ່ງພຽງແຕ່ພະເນຈອນຢູ່ໃນໂລກນີ້ ເຫມືອນງົວທີ່ເສຍລູກ ວຽນວົນຢູ່ໃນຄອກງົວດ້ວຍຄວາມທຸກ; ດັ່ງນັ້ນ ດັກຊິນາທີ່ແລກປ່ຽນກັນນັ້ນຈະຄ້າງຢູ່ແຕ່ນີ້ ບໍ່ອາດໄປຮອດປິຕຣໄດ້.
Verse 47
यथाग्नौ शान्ते घृतमाजुहोति तन्नैव देवान् न पितृनुपैति । तथा दत्तं नर्तने गायने च यां चानृते दक्षिणामावृणोति
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເຫມືອນກັບການເທນ້ຳມັນເນີຍ (ghee) ເປັນເຄື່ອງບູຊາລົງໃນໄຟທີ່ດັບແລ້ວ ນັ້ນບໍ່ໄປຮອດທັງເທວະ ແລະບັນພະບຸລຸດ; ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ທານທີ່ໃຫ້ເພື່ອການຟ້ອນລຳແລະຮ້ອງເພງ ແລະຄ່າດັກຊິນາ (dakṣiṇā) ທີ່ຜູ້ໂກຫຼກຮັບໄປ ຍ່ອມກາຍເປັນທານໄຮ້ຜົນ. ການໃຫ້ແບບນັ້ນບໍ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ໃຫ້ອິ່ມໃຈ ແລະບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແທ້ແກ່ຜູ້ຮັບ; ກັບກາຍເປັນໂທດຕໍ່ທັງສອງຝ່າຍ. ແທ້ຈິງ ດັກຊິນາອັນນ່າຕຳນິ ແລະນຳພາຄວາມພິນາດນັ້ນ ຍັງອາດເຮັດໃຫ້ບັນພະບຸລຸດຂອງຜູ້ໃຫ້ຕົກລົງຈາກເສັ້ນທາງເທວະຍານ (devayāna) ອີກດ້ວຍ»។
Verse 48
उभौ हिनस्ति न भुनक्ति चैषा या चानृते दक्षिणा दीयते वै । आधघातिनी गर्लहितैषा पतन्ती तेषां प्रेतान्ू पातयेद् देवयानात्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັກຊິນາ (dakṣiṇā) ທີ່ໃຫ້ດ້ວຍຄຳຫຼອກລວງ ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ໃຜເລີຍ; ມັນບໍ່ຫຼ້ຽງດູຜູ້ໃຫ້ ແລະຜູ້ຮັບກໍບໍ່ໄດ້ຊື່ນຊົມມັນຢ່າງແທ້ຈິງ. ທານອັນຖືກຕຳນິນັ້ນກາຍເປັນຄວາມພິນາດຕໍ່ທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອມັນຕົກລົງໃນບາບ ມັນຍັງອາດເຮັດໃຫ້ວິນຍານບັນພະບຸລຸດຂອງຜູ້ໃຫ້ຕົກຈາກເສັ້ນທາງເທວະຍານ (devayāna)»។
Verse 49
ऋषीणां समये नित्यं ये चरन्ति युधिष्ठिर । निश्चिता: सर्वधर्मज्ञास्तान् देवा ब्राह्मणान् विदु:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ຜູ້ໃດທີ່ດຳເນີນຊີວິດຢູ່ເປັນນິດຕາມຫຼັກທີ່ບັນດາລະສີສອນໄວ້, ຜູ້ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໝັ້ນຄົງ ແລະຮູ້ທົ່ວທັງທາງແຫ່ງທຳມະ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ເທວະທັງຫຼາຍຍອມຮັບວ່າເປັນພຣາຫມະນະ (brāhmaṇa) ທີ່ແທ້»។
Verse 50
स्वाध्यायनिष्ठा ऋषयो ज्ञाननिष्ठास्तथैव च | तपोनिष्छाश्ष बोद्धव्या: कर्मनिष्ठाश्न भारत
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ຈົ່ງເຂົ້າໃຈວ່າໃນບັນດາລະສີ ມີຄວາມໝັ້ນຄົງຕໍ່ເສັ້ນທາງຕ່າງໆ: ບາງພວກໝັ້ນໃນສະວາດະຢາຍ (svādhyāya) ຄືການສຶກສາຄຳພີສັກສິດ, ບາງພວກໝັ້ນໃນຍານ (jñāna) ຄືປັນຍາຮູ້ແທ້, ບາງພວກໝັ້ນໃນຕະປັສ (tapas) ຄືການບຳເນັດພະຕະບະ, ແລະບາງພວກໝັ້ນໃນກັມມະ (karma) ຄືການປະຕິບັດການງານຢ່າງມີວິໄນ»។
Verse 51
कव्यानि ज्ञाननिछेभ्य: प्रतिष्ठाप्पानि भारत । तत्र ये ब्राह्मणान् केचिन्न निन्दन्ति हि ते नरा:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພາຣະຕະ, ເຄື່ອງບູຊາສຳລັບພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ຄວນຈັດວາງຢ່າງຖືກຕ້ອງຕໍ່ໜ້າພຣາຫມະນະຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນຍານ (jñāna) ຄືປັນຍາທາງວິນຍານ. ຜູ້ໃດບໍ່ກ່າວຮ້າຍພຣາຫມະນະ ຜູ້ນັ້ນແຫຼະເປັນຄົນປະເສີດໃນມະນຸດ»។
Verse 52
ये तु निन्दन्ति जल्पेषु न ताउ्छाद्धेषु भोजयेत् । ब्राह्मणा निन्दिता राजन हन्युस्त्रैपुरुषं कुलम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແຕ່ຜູ້ໃດທີ່ໃນຄຳສົນທະນາກ່າວດ່າ ຫຼືຫຍັບຫຍາມພຣາຫມັນ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນບໍ່ຄວນໃຫ້ກິນໃນພິທີ śrāddha. ໂອ ກະສັດ, ໄດ້ຍິນເປັນຄຳຂອງລະສີຜູ້ຢູ່ປ່າວ່າ ເມື່ອພຣາຫມັນຖືກຫຍັບຫຍາມ ພວກເຂົາສາມາດທຳລາຍສາຍຕະກູນຂອງຜູ້ກະທຳນັ້ນໄດ້ຮອດສາມຊົນລຸ້ນ».
Verse 53
वैखानसानां वचनमृषीणां श्रूयते नूप । दूरादेव परीक्षेत ब्राह्मणान् वेदपारगान्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດ, ໄດ້ຍິນຄຳຂອງລະສີໄວຄານະສະ (Vaikhānasa) ວ່າ ຄວນພິຈາລະນາພຣາຫມັນຜູ້ຊຳນານວິເທດ ຈາກໄກແຕ່ເທິງ. ແລະຜູ້ໃດທີ່ໃນການສົນທະນາດູຖູກພຣາຫມັນ ບໍ່ຄວນໃຫ້ກິນໃນພິທີ śrāddha. ໂອ ຈອມມະນຸດ, ນີ້ແມ່ນຄຳປະກາດຂອງຜູ້ເຫັນທຳໄວຄານະສະຜູ້ຢູ່ປ່າ: ເມື່ອພຣາຫມັນຖືກຫຍັບຫຍາມ ພວກເຂົາທຳລາຍໄດ້ຮອດສາມຊົນລຸ້ນຂອງຜູ້ຫຍັບຫຍາມ.»
Verse 54
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यस्तेषां तु श्राद्धमावपेत् । य: सहस्रं सहस्राणां भोजयेदनृतान् नर: । एकस्तान्मन्त्रवित् प्रीत: सर्वानहति भारत
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ວ່າພວກເຂົາຈະເປັນຄົນຮັກ ຫຼືຄົນຊັງ ກໍຄວນຖວາຍ śrāddha ໃຫ້ເຂົາເຈົ້າດັ່ງເດີມ. ແຕ່ຖ້າຊາຍຄົນໜຶ່ງໃຫ້ອາຫານແກ່ຜູ້ບໍ່ຄວນຮັບ ເປັນພັນໆ ເປັນໝື່ນໆ, ນັກຮູ້ມັນຕຣາພຽງຄົນດຽວທີ່ພໍໃຈ ກໍມີຄ່າເຫນືອກວ່າທັງໝົດ, ໂອ ພາຣະຕະ.»
Verse 90
भारत! वेदज्ञ पुरुष अपना प्रिय हो या अप्रिय--इसका विचार न करके उसे श्राद्धमें भोजन कराना चाहिये। जो दस लाख अपात्र ब्राह्मगको भोजन कराता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ເມື່ອຈັດອາຫານໃນພິທີ śrāddha ຄວນໃຫ້ຜູ້ຮູ້ວິເທດກິນ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຊັ່ງວ່າເຂົາເຈົ້າເປັນຄົນຮັກຫຼືຄົນທີ່ບໍ່ຖືກໃຈ. ແມ່ນແຕ່ຜູ້ໃດໃຫ້ອາຫານແກ່ພຣາຫມັນທີ່ບໍ່ຄວນຮັບເຖິງສິບແສນ, ແທນທັງໝົດນັ້ນ ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ວິເທດພຽງຄົນດຽວ—ຜູ້ສະຫງົບພໍໃຈ ແລະສົມຄວນແທ້—ກໍສົມຄວນໄດ້ຮັບອາຫານໃນເຮືອນນັ້ນ. ຄືກັນກັບວ່າ ໃຫ້ອາຫານແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ສົມຄວນຄົນດຽວ ດີກວ່າໃຫ້ແກ່ຄົນບໍ່ຮູ້ ຫຼືບໍ່ສົມຄວນນັບບໍ່ຖ້ວນ.»
Verse 123
पुरीषे तस्य ते मासं पितरस्तस्य शेरते । जो ब्राह्मण श्राद्धका भोजन करके फिर उस दिन वेद पढ़ता है तथा जो वृषली स्त्रीसे समागम करता है, उसके पितर उस दिनसे लेकर एक मासतक उसीकी विष्ठामें शयन करते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າພຣາຫມັນຄົນໜຶ່ງ ກິນອາຫານທີ່ຖວາຍໃນ śrāddha ແລ້ວ ຍັງກັບໄປສະດອງວິເທດໃນມື້ນັ້ນເອງ; ຫຼືຖ້າເຂົາມີເພດສຳພັນກັບຍິງຜູ້ມີສະຖານະ vṛṣalī—ນັບແຕ່ມື້ນັ້ນໄປ ຕະຫຼອດໜຶ່ງເດືອນ ບັນພະບຸລຸດຂອງເຂົາຖືກກ່າວວ່ານອນຢູ່ໃນອຸຈາລະຂອງເຂົາເອງ.»
Verse 376
ब्रह्म॒देयानुसंतान इति ब्रह्मविदो विदु: । पंक्तिको पवित्र करनेके कारण ही उन्हें पंक्ति-पावन कहा जाता है। ब्रह्मवादी पुरुषोंकी यह मान्यता है कि वेदकी शिक्षा देनेवाले एवं ब्रह्मज्ञानी पुरुषोंके वंशमें उत्पन्न हुआ ब्राह्मण अकेला ही साढ़े तीन कोसतकका स्थान पवित्र कर सकता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ຮູ້ພຣະພຣະຫມັນເອີ້ນສາຍຕະກູນແບບນີ້ວ່າ «ການສືບຕໍ່ແຫ່ງທານພຣະພຣະຫມາ»। ເນື່ອງຈາກພວກເຂົາຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດໄດ້ທັງແຖວຜູ້ນັ່ງຮັບປະທານ ຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ «ຜູ້ຊໍາລະແຖວ»। ຕາມປະເພນີທີ່ນັກບຸນຜູ້ເວົ້າພຣະພຣະຫມັນຍຶດຖື: ພຣາຫມັນພຽງຄົນດຽວ ຜູ້ເກີດໃນຕະກູນຂອງຜູ້ສອນເວດ ແລະຜູ້ຮູ້ພຣະພຣະຫມັນ ສາມາດເຮັດໃຫ້ພື້ນທີ່ກວ້າງເຖິງສາມກໂຣສາເຄິ່ງເປັນບໍລິສຸດໄດ້ດ້ວຍການມີຢູ່ຂອງຕົນເທົ່ານັ້ນ। ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນອຸດົມຄະຕິວ່າ ການຮຽນຮູ້, ການສືບທອດຄວາມຮູ້ອັນສັກສິດຢ່າງຖືກຕ້ອງ, ແລະປັນຍາທີ່ຮູ້ແຈ້ງ ມີອິດທິພົນຊໍາລະສັງຄົມໄດ້ໄກກວ້າງ।
Verse 396
न च स्यात् पतितो राजन् पंक्तिपावन एव सः | राजन! यदि कोई वेदज्ञ ब्राह्मण सब प्रकारके पंक्तिदोषोंसे रहित है और पतित नहीं हुआ है तो वह पंक्तिपावन ही है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ບໍ່ຄວນເຫັນວ່າເຂົາເປັນຜູ້ຕົກຕ່ໍາ; ແທ້ຈິງແລ້ວ ເຂົາແມ່ນຜູ້ຊໍາລະແຖວ. ຖ້າພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ເວດ ພົ້ນຈາກຄວາມດ່າງພ້ອງທຸກປະເພດທີ່ເຮັດໃຫ້ການຮັບປະທານຮ່ວມກັນເສຍມົນທິນ ແລະບໍ່ໄດ້ກາຍເປັນ “ປະຕິຕະ” (ຜູ້ຕົກຕ່ໍາທາງສິນທຳ), ເຂົາກໍຄວນຖືກນັບວ່າເປັນຜູ້ທຳໃຫ້ຄະນະນັ້ນບໍລິສຸດ»។
Verse 4163
न प्रीणन्ति पितृन् देवान् स्वर्ग च न स गच्छति । जिसके श्राद्धोंक भोजनमें मित्रोंकी प्रधानता रहती है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຖ້າໃນພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ການຖວາຍອາຫານຖືກຈັດໃຫ້ມິດສະຫາຍຢູ່ຫນ້າສຸດ, ສຣາດທະນັ້ນແລະຮະວິສ (havis) ຈະບໍ່ເຮັດໃຫ້ປິຕຣະ (Pitṛs) ຫຼືເທວະ (Devas) ອິ່ມໃຈແທ້; ແລະຜູ້ປະກອບພິທີນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ໄປສະຫວັນ. ຂໍ້ຄິດທາງຈັນຍາຄື: ພິທີບູຊາບັນພະບຸລຸດຕ້ອງຖືກນໍາພາໂດຍເຈດຕະນາທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະລໍາດັບຕາມບົດບັນຍັດ, ບໍ່ແມ່ນໂດຍການເລືອກຂ້າງທາງສັງຄົມ.
Frequently Asked Questions
Tapas is presented as regulated, non-injurious discipline (niyama) integrated with truthfulness, purity, and generosity, rather than prolonged self-harming fasting treated as an end in itself.
A sadopavāsī does not eat between the morning and evening meals; a vighasāśī eats only what remains after honoring deities and ancestors and after feeding dependents and guests.
Yes; the chapter links hospitality-first consumption and disciplined restraint with superior posthumous attainments, describing expansive realms and honor in Brahmā’s abode accompanied by celestial beings.