Adhyaya 147

Verse 1

धृतराष्ट्रने पूछा--संजय! उस अवस्थामें कुरुवंशी भूरिश्रवाके मारे जानेपर पुनः: जिस प्रकार युद्ध हुआ, वह मुझे बताओ

ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಕೇಳಿದನು—ಸಂಜಯ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕುರುವಂಶೀಯ ಭೂರಿಶ್ರವನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ ಯುದ್ಧವು ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು? ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ನಡೆಯಿತು? ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 2

संजय उवाच भूरिश्रवसि संक्रान्ते परलोकाय भारत । वासुदेवं महाबाहुरर्जुन: समचूचुदत्‌,संजयने कहा--भारत! भूरिश्रवाके परलोकगामी हो जानेपर महाबाहु अर्जुनने भगवान्‌ श्रीकृष्णको प्रेरित करते हुए कहा--

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭಾರತ, ಭೂರಿಶ್ರವನು ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ಮಹಾಬಾಹು ಅರ್ಜುನನು ವಾಸುದೇವನನ್ನು (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು) ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು—

Verse 3

चोदयाश्वान्‌ भृशं कृष्ण यतो राजा जयद्रथ: । श्रूयते पुण्डरीकाक्ष त्रिषु धर्मेषु वर्तते

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಕೃಷ್ಣಾ! ರಾಜ ಜಯದ್ರಥನು ನಿಂತಿರುವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿಸು. ಓ ಪದ್ಮನೇತ್ರನೇ! ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ತ್ರಿಧರ್ಮದ ಮಿತಿಗಳೊಳಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

Verse 4

प्रतिज्ञां सफलां चापि कर्तुमहसि मेडनघ । अस्तमेति महाबाहो त्वरमाणो दिवाकर:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ನಿರಪರಾಧನೇ! ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಫಲಗೊಳಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತ. ಓ ಮಹಾಬಾಹು! ಸೂರ್ಯನು ವೇಗವಾಗಿ ಅಸ್ತದ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 5

एतद्धि पुरुषव्यात्र महदशभ्युद्यंतं मया । कार्य संरक्ष्यते चैष कुरुसेनामहारथै:,'पुरुषसिंह! मैंने यह बहुत बड़े कार्यके लिये उद्योग आरम्भ किया है। कौरव-सेनाके महारथी इस जयद्रथकी रक्षा कर रहे हैं

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನೇ! ನಾನು ಮಹತ್ತಾದ ಹಾಗೂ ದುಸ್ತರವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ; ಮತ್ತು ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೇ ಕುರುಸೇನೆಯ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

Verse 6

तथा नाभ्येति सूर्योडस्तं यथा सत्यं भवेद्‌ वच: । चोदयाश्वांस्तथा कृष्ण यथा हन्यां जयद्रथम्‌

ಓ ಕೃಷ್ಣಾ! ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸುವ ಮುನ್ನ ನನ್ನ ವಚನ ಸತ್ಯವಾಗುವಂತೆ, ನಾನು ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬಲ್ಲಂತೆ—ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಓಡಿಸು.

Verse 7

ततः कृष्णो महाबाहू रजतप्रतिमान्‌ हयान्‌ । हयज्ञश्नोदयामास जयद्रथवध्ध॑ प्रति,तब अभश्वविद्याके ज्ञाता महाबाहु श्रीकृष्णने जयद्रथको मारनेके उद्देश्स्से उसकी ओर चाँदीके समान श्वेत घोड़ोंको हाँका

ಆಮೇಲೆ ಮಹಾಬಾಹುವೂ ಅಶ್ವವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಜಯದ್ರಥವಧದ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಬಿಳಿಯಾದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಓಡಿಸಿದನು.

Verse 8

त॑ प्रयान्‍्तममोधघेषुमुत्पतद्धिरिवाशुगै: । त्वरमाणा महाराज सेनामुख्या: समाद्रवन्‌

ಮಹಾರಾಜ! ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅರ್ಜುನನು, ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಬಾಣಗಳಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರುವ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಜಯದ್ರಥನ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಕೌರವಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಮುಖ ವೀರರು ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿದರು.

Verse 9

दुर्योधनश्व कर्णश्र वृषसेनो5थ मद्रराट्‌ । अश्वत्थामा कृपश्चैव स्वयमेव च सैन्धव:,दुर्योधन, कर्ण, वृषसेन, मद्रराज शल्य, अअश्वत्थामा, कृपाचार्य और स्वयं सिंधुराज जयद्रथ--ये सभी युद्धके लिये डट गये

ದುರ್ಯೋಧನ, ಕರ್ಣ, ವೃಷಸೇನ, ಮದ್ರರಾಜ ಶಲ್ಯ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ಕೃಪಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಸೈಂಧವ ಜಯದ್ರಥ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ನಿಂತರು.

Verse 10

समासाद्य च बीभत्सु: सैन्धवं समुपस्थितम्‌ । नेत्राभ्यां क्रोधदीप्ताभ्यां सम्प्रैक्षन्निर्दहज्िव

ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಸೈಂಧವ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಕಂಡ ಅರ್ಜುನ (ಬೀಭತ್ಸು) ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ನೋಡಿದನು—ನೋಟದಿಂದಲೇ ಸುಟ್ಟು ಭಸ್ಮಮಾಡುವನೋ ಎಂಬಂತೆ.

Verse 11

ततो दुर्योधनो राजा राधेयं त्वरितो<ब्रवीत्‌ । अर्जुन प्रेक्ष्य संयातं जयद्रथवर्ध॑ प्रति,तब राजा दुर्योधनने अर्जुनको जयद्रथको मारनेके लिये उसकी ओर जाते देख तुरंत ही राधापुत्र कर्णसे कहा--

ಆಮೇಲೆ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು, ಅರ್ಜುನನು ಜಯದ್ರಥವಧಕ್ಕಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ರಾಧೇಯ ಕರ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 12

अयं स वैकर्तन युद्धकालो विदर्शयस्वात्मबलं महात्मन्‌ | यथा न वध्येत रणे<र्जुनेन जयद्रथ: कर्ण तथा कुरुष्व

ಹೇ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ! ಇದೇ ಆ ಯುದ್ಧಕಾಲ ಬಂದಿದೆ. ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಈಗ ನಿನ್ನ ಸ್ವಬಲವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸು. ಕರ್ಣನೇ! ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಜಯದ್ರಥನ ವಧವಾಗದಂತೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಾದರೂ ಮಾಡು.

Verse 13

अल्पावशेषो दिवसो नृवीर विघातयस्वाद्य रिपुं शरौचै: । दिनक्षयं प्राप्य नरप्रवीर ध्रुवो हि न: कर्ण जयो भविष्यति

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ನರವೀರ, ದಿನದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ. ಇಂದು ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶತ್ರುವನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ ಅವನ ಮುಂದಾಟವನ್ನು ತಡೆ. ಓ ಯೋಧಶ್ರೇಷ್ಠ ಕರ್ಣ, ದಿನಾಂತಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಜಯ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 14

सैन्धवे रक्ष्यमाणे तु सूर्यस्यास्तमन प्रति । मिथ्याप्रतिज्ञ: कौन्तेयः प्रवेक्ष्यति हुताशनम्‌,'सूर्यास्त होनेतक यदि सिंधुराज सुरक्षित रहे तो प्रतिज्ञा झूठी होनेके कारण अर्जुन अग्निमें प्रवेश कर जायँगे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನದವರೆಗೆ ಸಿಂಧುರಾಜನು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಸುಳ್ಳಾದ ಕಾರಣ ಕೌಂತೇಯ ಅರ್ಜುನನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವನು.

Verse 15

अनर्जुनायां च भुवि मुहूर्तमपि मानद । जीवितुं नोत्सहेरन्‌ वै भ्रातरो5स्य सहानुगा:,“मानद! फिर अर्जुनरहित भूतलपर उनके भाई और अनुगामी सेवक दो घड़ी भी जीवित नहीं रह सकते

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮಾನದ, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಲ್ಲದೆ ಅವನ ಸಹೋದರರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತವೂ ಬದುಕಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 16

विनष्टै: पाण्डवेयैश्न सशैलवनकाननाम्‌ | वसुंधरामिमां कर्ण भोक्ष्यामो हतकण्टकाम्‌,“कर्ण! पाण्डवोंके नष्ट हो जानेपर हमलोग पर्वत, वन और काननोंसहित इस निष्कण्टक वसुधाका राज्य भोगेंगे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಕರ್ಣ, ಪಾಂಡವರು ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ ಪರ್ವತಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು, ಕಾನನಗಳೊಡನೆ ಈ ನಿರ್ಬಾಧ (ಕಂಟಕರಹಿತ) ಭೂಮಿಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಅನುಭವಿಸುವೆವು.

Verse 17

दैवेनोपहत: पार्थो विपरीतश्च मानद । कार्याकार्यमजानान: प्रतिज्ञां कृतवान्‌ रणे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮಾನದ, ದೈವಾಘಾತದಿಂದ ಪಾರ್ಥನ ಬುದ್ಧಿ ವಿಪರೀತವಾಯಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಯ-ಅಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜಯದ್ರಥವಧದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಯುಗಾಂತದ ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ನಾದಿಸುವ, ಮಹೇಂದ್ರನ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹಾ ಗಾಂಡೀವವನ್ನು ತನ್ನ ಭುಜಬಲದಿಂದ ಎಳೆದು ಹಿಡಿದು, ಭಾರಿಯಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದನು—ನಿನ್ನ ಯೋಧರನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಾ, ಯಮನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾ.

Verse 18

नूनमात्मविनाशाय पाण्डवेन किरीटिना । प्रतिज्ञेयं कृता कर्ण जयद्रथवर्ध॑ प्रति,“कर्ण! निश्चय ही किरीटधारी पाण्डव अर्जुनने अपने ही विनाशके लिये जयद्रथ-वधकी यह प्रतिज्ञा कर डाली है

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಕರ್ಣಾ! ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನದೇ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ಜಯದ್ರಥವಧದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

Verse 19

कथं जीवति दुर्धर्षे त्वयि राधेय फाल्गुन: । अनस्तंगत आदित्ये हन्यात्‌ सैन्धवककं नृपम्‌,'राधानन्दन! तुम-जैसे दुर्धर्ष वीरके जीते-जी अर्जुन सिंधुराजको सूर्यास्त होनेसे पहले ही कैसे मार सकेंगे?

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ರಾಧೇಯಾ! ನಿನ್ನಂತಹ ದುರ್ಧರ್ಷ ವೀರನು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗ ಫಾಲ್ಗುನ ಅರ್ಜುನನು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸೈಂಧವ ರಾಜ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸಬಲ್ಲನು?

Verse 20

रक्षितं मद्रराजेन कृपेण च महात्मना । जयद्रथं रणमुखे कथं हन्याद्‌ धनंजय:,“मद्रराज शल्य और महामना कृपाचार्यसे सुरक्षित हुए जयद्रथको अर्जुन युद्धके मुहानेपर कैसे मार सकेंगे?

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮದ್ರರಾಜ ಶಲ್ಯನೂ ಮಹಾತ್ಮ ಕೃಪನೂ ಯುದ್ಧಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನು ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸಬಲ್ಲನು?

Verse 21

द्रौणिना रक्ष्यमाणं च मया दुःशासनेन च । कथं प्राप्स्यति बीभत्सु: सैन्धवं कालचोदितः

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದ್ರೌಣಿ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ನಾನೂ ದುಃಶಾಸನವೂ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿರುವ ಸೈಂಧವ ಜಯದ್ರಥನ ಬಳಿಗೆ ಕಾಲಪ್ರೇರಿತನಾದ ಭೀಭತ್ಸು ಅರ್ಜುನನು ಹೇಗೆ ತಲುಪುವನು?

Verse 22

“मैं, दःशासन तथा अभश्वत्थामा जिनकी रक्षा कर रहे हैं, उन सिंधुराज जयद्रथको अर्जुन कैसे प्राप्त कर सकेंगे? जान पड़ता है कि वे कालसे प्रेरित हो रहे हैं ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನೂ ದುಃಶಾಸನವೂ ದ್ರೌಣಿ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನೂ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿರುವ ಸೈಂಧವ ಜಯದ್ರಥನ ಬಳಿಗೆ ಕಾಲಪ್ರೇರಿತನಾದ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನು ಹೇಗೆ ತಲುಪುವನು? ಹೇ ಮಾನದಾ! ಅನೇಕ ಶೂರರು ಇನ್ನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ, ಸೂರ್ಯನೂ ಅಸ್ತಮಾನದತ್ತ ಜಾರುತ್ತಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾರ್ಥನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ತಲುಪಲಾರನೆಂದು ನನಗೆ ಸಂಶಯ.

Verse 23

स त्वं कर्ण मया सार्थ शूरैश्नान्यैर्महारथै: । द्रौणिना त्वं हि सहितो मद्रेशेन कृपेण च

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಕರ್ಣಾ! ನೀನು ನನ್ನೊಡನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಶೂರ ಮಹಾರಥಿಗಳೊಡನೆ ಇದ್ದೆ; ದ್ರೌಣಿ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ), ಮದ್ರರಾಜ ಮತ್ತು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಇದ್ದರು.

Verse 24

एवमुक्तस्तु राधेयस्तव पुत्रेण मारिष

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಪೂಜ್ಯನೇ! ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಧೇಯ (ಕರ್ಣ)ನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

Verse 25

दुर्योधनमिदं वाक्य प्रत्युवाच कुरूत्तमम्‌ । आर्य! आपके पुत्रके ऐसा कहनेपर राधानन्दन कर्णने कुरुश्रेष्ठ दुर्योधनसे इस प्रकार कहा-- || २४ $ || दृढलक्ष्येण वीरेण भीमसेनेन धन्विना

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಧಾನಂದನ ಕರ್ಣನು ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ ದುರ್ಯೋಧನನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು—“ಓ ಮಾನದಾ! ದೃಢಲಕ್ಷ್ಯವಿರುವ ವೀರ ಧನುರ್ಧರ ಭೀಮಸೇನನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ‘ನಾನು ನಿಲ್ಲಲೇಬೇಕು, ಓಡಿಹೋಗಬಾರದು’ ಎಂಬ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದಲೇ ನಾನು ಈಗಲೂ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 26

भृशं भिन्नतनु: संख्ये शरजालैरनेकश: । स्थातव्यमिति तिष्ठामि रणे सम्प्रति मानद

“ಓ ಮಾನದಾ! ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣಜಾಲಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನನ್ನ ದೇಹವು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಛಿದ್ರಗೊಂಡಿದೆ; ಆದರೂ ‘ನಾನು ನಿಲ್ಲಲೇಬೇಕು’ ಎಂದುಕೊಂಡು ನಾನು ಈಗ ರಣದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 27

नाड़मिड्गति किंचिन्मे संतप्तस्य महेषुभि: । योत्स्यामि तु यथाशक्‍त्या त्वदर्थ जीवितं मम

“ಈ ಕ್ಷಣ ಮಹಾಬಾಣಗಳ ತಾಪದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ನನ್ನ ದೇಹದ ಯಾವ ಅಂಗವೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಮಹಾಬಾಣಗಳ ದಾಹದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೂ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಜೀವವು ನಿನ್ನಿಗಾಗಿಯೇ.”

Verse 28

यथा पाण्डवमुख्योडसौ न हनिष्यति सैन्धवम्‌ । न हि मे युध्यमानस्य सायकानस्यत: शितान्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ (ಅರ್ಜುನ) ಸೈಂಧವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲಾರನು. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಾ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನಿರುವಾಗ ಅದು ನಡೆಯಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 29

यत्तु भक्तिमता कार्य सततं हितकाड्क्षिणा

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಆದರೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸದಾ ನಿಜವಾದ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಏನಿದೆಯೋ…”

Verse 30

सैन्धवार्थ परं यत्नं करिष्याम्यद्य संयुगे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಸೈಂಧವ (ಜಯದ್ರಥ)ನಿಗಾಗಿ ಇಂದು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಪರಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 31

अद्य योत्स्येडर्जुनमहं पौरुष॑ स्वं व्यपाश्रित:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಇಂದು ನಾನು ನನ್ನದೇ ಪೌರುಷಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 32

अद्य युद्ध कुरुश्रेष्ठ मम पार्थस्य चोभयो:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಇಂದು, ಓ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯಬೇಕು—ನನ್ನ ಪಕ್ಕದಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥನ ಪಕ್ಕದಿಂದಲೂ, ಎರಡೂ ಕಡೆ.”

Verse 33

कर्णकौरवयोरेवं रणे सम्भाषमाणयो:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನೂ ಕೌರವನೂ ಹೀಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಯುದ್ಧದ ಧರ್ಮಸಂಕಟಭರಿತ ಪ್ರವಾಹ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು; ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೂ ಉಪದೇಶ, ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆ।

Verse 34

चिच्छेद निशितैर्बाणै: शूराणामनिवर्तिनाम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗದ ವೀರರನ್ನು ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದನು; ಯುದ್ಧಧರ್ಮದ ಕಠೋರತೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಅವರ ಉಗ್ರ ಮುನ್ನಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆದನು।

Verse 35

भुजान्‌ परिघसंकाशान्‌ हस्तिहस्तोपमान्‌ रणे । उन्होंने तीखे बाणोंसे रणभूमिमें कभी पीठ न दिखानेवाले शूरवीरोंकी परिघके समान सुदृढ़ तथा हाथीकी सूँड़के समान मोटी भुजाओंको काट डाला ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಣದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಬೆನ್ನು ತೋರದ ವೀರರ ಪರಿಘದಂತೆ ದೃಢವಾದ, ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನಂತೆ ಭಾರವಾದ ಭುಜಗಳನ್ನು ಅವನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಮಹಾಬಾಹು ಯೋಧರ ತಲೆಗಳನ್ನೂ ಕೂರಾದ ಶರಗಳಿಂದ ಛೇದಿಸಿದನು। ಇದು ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದ ಭೀಕರ ಮುಖ—ಅಚಲ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕರ್ತವ್ಯದ ಬೆಲೆ ದೇಹವಿಧ್ವಂಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 36

शोणिताक्तान्‌ हयारोहान्‌ गृहीतप्रासतोमरान्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾದ ಕುದುರೆಸವಾರರನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು; ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಗಳು ಮತ್ತು ತೋಮರಗಳು ಇದ್ದವು. ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅವರು ಅಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ ದೃಢಚಿತ್ತರಾಗಿದ್ದರು—ಇದು ಯುದ್ಧದ ತಕ್ಷಣದ ಭೀಕರತೆಯನ್ನೂ ಹಿಂಸೆಯ ಧರ್ಮಭಾರವನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 37

हया वारणमुख्याश्च प्रापतन्त समन्तत:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳೂ ಪ್ರಮುಖ ಆನೆಗಳೂ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು. ಸಮರದ ವೇಗ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾದಂತೆ, ಯೋಧರ ಸಂಕಲ್ಪ ಕಠಿಣವಾಗಿ ನಿರಂತರ ದಾಳಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಯಿತು।

Verse 38

कक्षमग्निरिवोद्धूत: प्रदहंस्तव वाहिनीम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅರಣ್ಯಾಗ್ನಿ ಅಚಾನಕ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉದ್ದೀಪ್ತವಾಗಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದಂತೆ, ಅವನು ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ದಹಿಸುತ್ತಾ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 39

हतभूयिष्ठयोधं तत्‌ कृत्वा तव बल॑ बली

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಬಲಿಷ್ಠನು ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಯೋಧರು ಹತರಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇಳಿಸಿ, ಯುದ್ಧವಿಧ್ವಂಸದ ಭಾರವಾದ ಫಲದೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ದಳವನ್ನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟನು।

Verse 40

बीभत्सुर्भीमसेनेन सात्वतेन च रक्षित:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಬೀಭತ್ಸು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಭೀಮಸೇನನೂ ಸಾತ್ವತನೂ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೂ) ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಭೀಕರ ಸಮರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಅವರ ಕಾವಲಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 41

त॑ तथावस्थितं दृष्टवा त्वदीया वीर्यसम्पदा

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಿನ್ನ ಯೋಧರು ತಮ್ಮ ವೀರ್ಯಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳಂತೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು।

Verse 42

दुर्योधनश्व कर्णश्र वृषसेनो5थ मद्रराट्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ಕರ್ಣ, ವೃಷಸೇನ ಹಾಗೂ ಮದ್ರರಾಜ ಶಲ್ಯ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವತಃ ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥ—ಇವರೆಲ್ಲ ಜಯದ್ರಥನ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜರಾಗಿ, ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದರು।

Verse 43

अश्वत्थामा कृपश्चैव स्वयमेव च सैन्धव: । संनद्धा: सैन्धवस्यार्थे समावृण्वन्‌ किरीटिनम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ಕೃಪಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಸೈಂಧವ (ಜಯದ್ರಥ) ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿ, ಸೈಂಧವನ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ, ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರಿದರು।

Verse 44

नृत्यन्तं रथमार्गेषु धनुज्यातलनिःस्वनै: । संग्रामकोविदं पार्थ सर्वे युद्धविशारदा:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಧನುರ್ಜ್ಯೆಯ ಟಂಕರಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ರಥಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದನು। ಯುದ್ಧವಿಶಾರದರಾದ ಎಲ್ಲರೂ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಸಮರಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮ ನಿಪುಣನೆಂದು ಕಂಡರು।

Verse 45

सैन्धवं पृष्ठतः कृत्वा जिघांसन्तो<च्युतार्जुनौ

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸೈಂಧವನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅಚ್ಯುತ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದರು।

Verse 46

ते भुजैभोगिभोगाभेर्थनूंष्यानम्य सायकान्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾಸರ್ಪಗಳ ಕುಂಡಲಗಳಂತೆ ಕಂಡ ಭುಜಗಳಿಂದ ಅವರು ಧನುಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು।

Verse 47

मुमुचु: सूर्यरश्म्याभान्‌ शतश: फाल्गुनं प्रति । उन कौरव-सैनिकोंने सर्पके शरीरके समान प्रतीत होनेवाली अपनी भुजाओंद्वारा धनुषोंको नवाकर अर्जुनपर सूर्यकी किरणोंके समान चमकीले सैकड़ों बाण छोड़े ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಫಾಲ್ಗುನ (ಅರ್ಜುನ)ನ ಕಡೆಗೆ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಅವರು ಬಿಡಿದರು। ಆಗ ಯುದ್ಧಮದದಿಂದ ದುರ್ದಮನಾದ ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಅವನತ್ತ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 48

द्विधा त्रिधाष्टथैकैकं छित्त्वा विव्याध तान्‌ रथान्‌ । तदनन्तर रणदुर्मद किरीटधारी अर्जुनने उन छोड़े गये बाणोंमेंसे प्रत्येकके दो-दो, तीन- तीन और आठ-आठ टुकड़े करके उन रथियोंको भी घायल कर दिया ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಣದ ಉಗ್ರ ವೇಗದ ಮದದಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನು ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಎರಡು, ಮೂರು, ಎಂಟು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಚಿದ್ರಿಸಿ, ನಂತರ ಆ ರಥಸ್ಥ ಯೋಧರನ್ನೂ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧಿಸಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಇತ್ತ ಸಿಂಹಲಾಂಗೂಲಕೇತು ತನ್ನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಯುದ್ಧಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.

Verse 49

स विद्ध्वा दशभि: पार्थ वासुदेव॑ च सप्तभि:

ಅವನು ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ, ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ ವಿದ್ಧಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಗ್ರವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 50

अथैनं कौरवश्रेष्ठा: सर्व एव महारथा:

ಆಮೇಲೆ ಕೌರವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಆ ಎಲ್ಲ ಮಹಾರಥರು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು.

Verse 51

महता रथवंशेन सर्वतः प्रत्यवारयन्‌ । तत्पश्चात्‌ कौरव-सेनाके सभी श्रेष्ठ महारथियोंने विशाल रथसमूहके द्वारा कृपाचार्यको सब ओरसे घेर लिया ।। ५० ई || विस्फारयन्तश्नापानि विसृजन्तश्न सायकान्‌

ಅವರು ಮಹತ್ತರ ರಥಸಮೂಹದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ತಡೆದರು. ನಂತರ ಕೌರವಸೇನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾರಥರು ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಝಂಕರಿಸುತ್ತಾ, ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾ, ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ರಥಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದರು.

Verse 52

सैन्धवं पर्यरक्षन्त शासनात्‌ तनयस्य ते | वे आपके पुत्रकी आज्ञासे धनुष खींचते और बाण छोड़ते हुए वहाँ जयद्रथकी सब ओरसे रक्षा करने लगे ।। ततः पार्थस्य शूरस्य बाह्दोर्बलमदृश्यत

ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರು ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ ಸೈಂಧವ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆಗ ಶೂರ ಪಾರ್ಥನ ಭುಜಬಲವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 53

अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य द्रौणे: शारद्वतस्य च

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಅಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮಾಡಿ, ದ್ರೋಣಪುತ್ರನ ಹಾಗೂ ಶಾರದ್ವತನ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನೂ ಅವರು ತಡೆದರು—ಯುದ್ಧದ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಬಲದಿಂದ ಬಲವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾ.

Verse 54

तं॑ द्रौणि: पञचविंशत्या वृषसेनश्न सप्तभि:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಅವನನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ವೃಷಸೇನನು ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಭೇದಿಸಿದನು—ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶರವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

Verse 55

त एनमभिगर्जन्तो विध्यन्तश्न पुनः पुन:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಉಗ್ರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಮರುಮರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋದರು—ಯುದ್ಧದ ನಿರ್ದಯತೆಯ ಚಿತ್ರ; ಯೋಧೋತ್ಸಾಹ ಪುನಃಪುನಃ ಅಮಾನುಷ ಆಕ್ರಮಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವಂತೆ.

Verse 56

श्लिष्ट च सर्वतश्नक्रू रथमण्डलमाशु ते

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ನಂತರ ಅವರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಹತ್ತಿರ ಸೇರಿ ಬಿಗಿಯಾದ ರಥಮಂಡಲವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು—ತಮ್ಮವರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಶತ್ರುವನ್ನು ಒತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಮಾಡಿದ ವಲಯವ್ಯೂಹ.

Verse 57

त एनमभिनर्दन्तो विधुन्वाना धनूंषि च

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಅವನ ಮೇಲೆ ಜೋರಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಧನುಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಕದಲಿಸಿ, ಎತ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು—ಶತ್ರುವನ್ನು ಬೆದರಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮನೋಬಲವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಉಗ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಯುದ್ಧದ ನೈತಿಕ ಒತ್ತಡದ ಮಧ್ಯೆಯೂ.

Verse 58

ते महास्त्राणि दिव्यानि तत्र राजन्‌ व्यदर्शयन्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

Verse 59

हतभूयिष्ठयोधं तत्‌ कृत्वा तव बल॑ बली

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಬಲಿಷ್ಠನು ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು, ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಯೋಧರು ಹತರಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದು, ಹೀಗೆ ನಾಶಮಾಡಿದನು.

Verse 60

तं कर्ण: संयुगे राजन्‌ प्रत्यवारयदाशुगै:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನು ವೇಗವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಡೆದು ತಕ್ಷಣ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದನು.

Verse 61

त॑ पार्थों दशभिर्बाणै: प्रत्यविध्यद्‌ रणाजिरे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 62

सात्वतश्ष त्रिभिर्बाणै: कर्ण विव्याध मारिष

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಸಾತ್ವತ ವೀರನು, ಓ ಮಾರಿಷ, ಕರ್ಣನನ್ನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 63

भीमसेनस्टत्रिभिश्वैव पुनः पार्थश्च॒ सप्तभि: । माननीय नरेश! तदनन्तर सात्यकिने तीन बाणोंसे कर्णको वेध दिया, फिर भीमसेनने भी उसे तीन बाण मारे और अर्जुनने पुनः सात बाणोंसे कर्णको घायल कर दिया ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಾನ್ಯ ರಾಜನೇ! ಅನಂತರ ಸಾತ್ಯಕಿಯು ಕರ್ಣನನ್ನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು; ಭೀಮಸೇನನೂ ಅವನಿಗೆ ಮೂರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಪಾರ್ಥನು (ಅರ್ಜುನನು) ಮತ್ತೆ ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕರ್ಣನನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಆಗ ಮಹಾರಥಿ ಕರ್ಣನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲರನ್ನೂ ತಲಾ ಅರವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 64

तद्‌ युद्धमभवद्‌ राजन्‌ कर्णस्य बहुभि: सह । तब महारथी कर्णने उन तीनोंको साठ-साठ बाण मारकर बदला चुकाया। राजन! कर्णका वह युद्ध अनेक वीरोंके साथ हो रहा था ।। ६३ $ ।। तत्राद्भुतमपश्याम सूतपुत्रस्य मारिष

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಕರ್ಣನ ಯುದ್ಧವು ಅನೇಕ ವೀರರೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಮಾನ್ಯನೇ! ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಸೂತಪುತ್ರನ ಅದ್ಭುತ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡೆವು.

Verse 65

यदेक: समरे क्रुद्धस्त्रीन्‌ रथान्‌ पर्यवारयत्‌ । आर्य! वहाँ हमने सूतपुत्रका अद्भुत पराक्रम देखा कि समरभूमिमें कुपित होकर उसने अकेले ही तीन-तीन महारथियोंको रोक दिया था ।।

ಆರ್ಯನೇ! ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಸೂತಪುತ್ರನ ಅದ್ಭುತ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡೆವು—ಸಮರದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡು ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಮೂರು ರಥಗಳನ್ನು ತಡೆದನು.

Verse 66

रुधिरोक्षितसर्वाड्ि: सूतपुत्र: प्रतापवान्‌

ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಸೂತಪುತ್ರ ಕರ್ಣನ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದಿತ್ತು; ಆದರೂ ಆ ವೀರನು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಚುರುಕನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಐವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 67

शरै: पञ्चाशता वीर: फाल्गुनं प्रत्यविध्यत । तस्य तल्लाघवं दृष्टवा नामृष्यत रणेडर्जुन:

ಆ ವೀರನು ಐವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಫಾಲ್ಗುನನನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ಭೇದಿಸಿದನು. ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಆ ಚುರುಕನ್ನು ಕಂಡು ಅರ್ಜುನನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 68

ततः पार्थो धनुश्कछित्त्वा विव्याधैनं स्तनान्तरे । सायकैर्नवभिरर्वीरस्त्वरमाणो धनंजय:,तदनन्तर कुन्तीकुमार वीर धनंजयने कर्णका धनुष काटकर बड़ी उतावलीके साथ उसकी छातीमें नौ बाणोंका प्रहार किया

ಆಗ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ವೀರ ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ)ನು ಕರ್ಣನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ತ್ವರೆಯಿಂದ ಅವನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದನು।

Verse 69

अथान्यद्‌ धनुरादाय सूतपुत्र: प्रतापवान्‌ | सायकैरष्टसाहस्नैश्छादयामास पाण्डवम्‌,तब प्रतापी सूतपुत्रने दूसरा धनुष हाथमें लेकर आठ हजार बाणोंसे पाण्डुपुत्र अर्जुनको ढक दिया

ನಂತರ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಸೂತಪುತ್ರ ಕರ್ಣನು ಮತ್ತೊಂದು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದನು।

Verse 70

तां बाणवृष्टिमतुलां कर्णचापसमुत्थिताम्‌ | व्यधमत्‌ सायकै: पार्थ: शलभानिव मारुत:

ಕರ್ಣನ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಆ ಅತುಲ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಾರ್ಥ (ಅರ್ಜುನ)ನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಚೂರಾಗಿ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟನು; ಗಾಳಿ ಮಿಡತೆಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಚದುರಿಸುವಂತೆ।

Verse 71

छादयामास च तदा सायकैरर्जुनो रणे । पश्यतां सर्वयोधानां दर्शयन्‌ पाणिलाघवम्‌

ನಂತರ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಯೋಧರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ತನ್ನ ಕೈಗಳ ಚುರುಕನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತ ಅರ್ಜುನನು ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕರ್ಣನನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು।

Verse 72

वधार्थ चास्य समरे सायकं सूर्यवर्चसम्‌ । चिक्षेप त्वरया युक्तस्त्वराकाले धनंजय:

ನಂತರ ತ್ವರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ)ನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಸೂತಪುತ್ರ ಕರ್ಣನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಸೂರ್ಯವರ್ಣದ ತೇಜಸ್ವಿ ಬಾಣವನ್ನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು।

Verse 73

तमापततन्तं वेगेन द्रौणिश्चविच्छेद सायकम्‌ । अर्धचन्द्रेण तीक्ष्णेन स च्छिन्न: प्रापतद्‌ भुवि,उस बाणको वेगपूर्वक आते देख अभश्वत्थामाने तीखे अर्धचन्द्रसे बीचमें ही काट दिया। कटकर वह पृथ्वीपर गिर पड़ा

ಆ ಬಾಣವು ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಶರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು.

Verse 74

कर्णो5पि द्विषतां हन्ता छादयामास फाल्गुनम्‌ | सायकैर्बहुसाहस्रै: कृतप्रतिकृतेप्सया

ಶತ್ರುಹಂತನಾದ ಕರ್ಣನೂ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕಾರ ತೀರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಸಹಸ್ರ ಶರಗಳಿಂದ ಫಾಲ್ಗುಣನನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ಮತ್ತೆ ಆವರಿಸಿದನು.

Verse 75

तौ वृषाविव नर्दन्तौ नरसिंहौ महारथौ । सायकैस्तु प्रतिच्छन्न॑ चक्रतु: खमजिद्दागै:ः,वे दोनों पुरुषसिंह महारथी दो साँड़ोंके समान हँकड़ते हुए अपने सीधे जानेवाले बाणोंद्वारा आकाशको आच्छादित करने लगे

ಆ ಇಬ್ಬರು ನರಸಿಂಹಸಮಾನ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಎರಡು ಎತ್ತುಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ವಕ್ರತೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಾರುವ ಶರಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಮುಚ್ಚಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 76

अदृश्यौ च शरौघैस्तौ निघ्नन्तावितरेतरम्‌ | कर्ण पार्थोडस्मि तिष्ठ त्वं कर्णो5हं तिष्ठ फाल्गुन

ಶರಸಮೂಹಗಳಿಂದ ತಾವೇ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೀಳದವರಾದರು. ಬಳಿಕ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೂಗಿ—“ಕರ್ಣಾ! ನಿಲ್ಲು, ನಾನು ಪಾರ್ಥನು.” “ಫಾಲ್ಗುಣಾ! ನಿಲ್ಲು, ನಾನು ಕರ್ಣನು.”—ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 77

इत्येवं तर्जयन्तौ तौ वाक्‍शल्यैस्तुदतां तदा । युध्येतां समरे वीरौ चित्र लघु च सुष्ठुच

ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ತರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ವಾಕ್ಯರೂಪದ ಶಲ್ಯಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಚುಚ್ಚುತ್ತಾ, ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ಸಮರದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ, ಸುಂದರವಾಗಿ, ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು.

Verse 78

प्रेक्षणीयां चाभवतां सर्वयोधसमागमे । प्रशस्यमानौ समरे सिद्धचारणपन्नगै:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಎಲ್ಲ ಯೋಧರ ಮಹಾಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ನೋಡುವುದಕ್ಕರ್ಹರಾದರು. ಘೋರ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು ಮತ್ತು ಪನ್ನಗರು ಅವರ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು.

Verse 79

ततो दुर्योधनो राजंस्तावकानभ्यभाषत

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ವೀರರೇ! ರಾಧಾಪುತ್ರ ಕರ್ಣನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯತ್ನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿರಿ. ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಸಂಹರಿಸದೆ ಅವನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನನಗೆ ಇದೇ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 80

यत्नाद्‌ रक्षत राधेयं नाहत्वा समरेअ<र्जुनम्‌ । निवर्तिष्यति राधेय इति मामुक्तवान्‌ वृष:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ರಾಜನೇ! ‘ರಾಧೇಯನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯತ್ನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿರಿ. ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಸಂಹರಿಸದೆ ರಾಧೇಯನು ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ವೃಷ (ಕರ್ಣ) ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನು.”

Verse 81

एतस्मिन्नन्तरे राजन्‌ दृष्टवा कर्णस्य विक्रमम्‌ | आकर्णममुक्तैरिषुभि: कर्णस्य चतुरो हयान्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ! ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಶ್ವೇತವಾಹನ ಅರ್ಜುನನು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕಿವಿವರೆಗೆ ಎಳೆದು ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕರ್ಣನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು.

Verse 82

अनयत्‌ प्रेतलोकाय चतुर्भि: श्वेतवाहन: । सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಶ್ವೇತವಾಹನ ಅರ್ಜುನನು ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕರ್ಣನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇತಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಒಂದು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಭಲ್ಲದಿಂದ ಅವನ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ರಥಾಸನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು, ಓ ರಾಜನೇ.

Verse 83

छादयामास स शरैस्तव पुत्रस्य पश्यत: । संछाद्यमान: समरे हताश्चो हतसारथि:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು: ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ನೋಡುತ್ತಿರಲಾಗಿ ಅವನು ಆ ವೀರನನ್ನು ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು. ಸಮರದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಂಡನು; ಅವನ ಸಾರಥಿ ಹತನಾಗಿದ್ದ, ಅವನ ಯುದ್ಧಬಲವೂ ಭಂಗವಾಗಿತ್ತು.

Verse 84

"५५४ 407-#495 #॥ त॑ तथा विरथं दृष्टवा रथमारोप्य तं॑ तदा

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು: ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ರಥವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಕಂಡು ಅವರು ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧದ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಧರ್ಮ—ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಿತ್ರನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದೆ, ಯೋಧನ ಯುದ್ಧಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು.

Verse 85

मद्रराजश्न॒ कौन्तेयमविध्यत्‌ त्रिंशता शरै:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು: ಮದ್ರರಾಜ ಶಲ್ಯನು ಕೌಂತೇಯ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಮೂವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 86

शारद्वतस्तु विंशत्या वासुदेवं समार्पयत्‌ । धनंजयं द्वादशशभिराजघान शिलीमुखै:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು: ಶಾರದ್ವತ (ಕೃಪ)ನು ವಾಸುದೇವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು; ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಿಲೀಮುಖಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.

Verse 87

मद्रराज शल्यने कुन्तीकुमार अर्जुनको तीस बाणोंसे घायल कर दिया। कृपाचार्यने भगवान्‌ श्रीकृष्णको बीस बाण मारे और अर्जुनपर बारह बाणोंका प्रहार किया ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು: ಮದ್ರರಾಜ ಶಲ್ಯನು ಕುಂತೀಕುಮಾರ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಮೂವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನು ವಾಸುದೇವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿ, ಅರ್ಜುನನ ಮೇಲೂ ಹನ್ನೆರಡು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಹರಿಸಿದನು. ನಂತರ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಿಂಧುರಾಜನು ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ವೃಷಸೇನನು ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನೂ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 88

तथैव तानू प्रत्यविध्यत्‌ कुन्तीपुत्रो धनंजय: । द्रोणपुत्रं चतुःषष्ट्या मद्रराजं शतेन च

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನು ಕೂಡ ಅವರನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನೀಡಿದನು. ಅವನು ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ, ಮದ್ರರಾಜ ಶಲ್ಯನನ್ನು ನೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 89

सैन्धवं दशभिर्बाणैर्वुषसेन त्रिभि: शरै: । शारद्वतं च विंशत्या विद्ध्वा पार्थो ननाद ह

ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನು ಸೈಂಧವ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ವೃಷಸೇನನನ್ನು ಮೂರು ಶರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಶಾರದ್ವತ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ಅವನು ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದನು.

Verse 90

ते प्रतिज्ञाप्रतीघातमिच्छन्त: सव्यसाचिन: । सहितास्तावकास्तूर्णमभिपेतुर्धन॑ंजयम्‌,यह देख सव्यसाची अर्जुनकी प्रतिज्ञाको भंग करनेकी अभिलाषासे आपके वे सभी सैनिक एक साथ संगठित हो तुरंत उनपर टूट पड़े

ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಯಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಯೋಧರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಧನಂಜಯನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಧಾವಿಸಿದರು.

Verse 91

अथार्जुन: सर्वतो वारुणास्त्रं प्रादुश्षक्रे त्रासयन्‌ धार्तराष्ट्रान्‌ | त॑ प्रत्युदीयु: कुरव: पाण्डुपुत्रं रथैर्महाहैं: शरवर्षाण्यवर्षन्‌

ನಂತರ ಅರ್ಜುನನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರರನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುತ್ತಾ ವಾರುಣಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕುರುಗಳು ಮಹಾ ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡುಪುತ್ರನ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸಿದರು.

Verse 92

ततस्तु तस्मिंस्तुमुले समुत्थिते सुदारुणे भारत मोहनीये । नोमुहात प्राप्य स राजपुत्र: किरीटमाली व्यसृजच्छरौघान्‌

ಓ ಭಾರತ! ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದ ತುಮುಲ ಯುದ್ಧ ಎದ್ದರೂ, ಕಿರೀಟಧಾರಿ ರಾಜಕುಮಾರ ಅರ್ಜುನನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಮರುಳಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಾಣಗಳ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.

Verse 93

राज्यप्रेप्सु: सव्यसाची कुरूणां स्मरन्‌ क्लेशान्‌ द्वादशवर्षवृत्तान्‌ । गाण्डीवमुक्तैरिषुभिमहात्मा सर्वा दिशो व्यावृणोदप्रमेय:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ತನ್ನ ನ್ಯಾಯವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಅರ್ಜುನನು ಕೌರವರು ನೀಡಿದ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನೂ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ವನವಾಸದ ದುಃಖಗಳನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿದನು. ಆ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡ ಮಹಾತ್ಮ, ಅಪ್ರಮೇಯ ವೀರನು ಗಾಂಡೀವದಿಂದ ಹೊರಟ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಆವರಿಸಿದನು।

Verse 94

प्रदीप्तोल्कमभवच्चान्तरिक्ष॑ मृतेषु देहेष्वपपतन्‌ वयांसि । यत्‌ पिड्जनलज्येन किरीटमाली क्रुद्धो रिपूनाजगवेन हन्ति

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಲ್ಕೆಗಳು ಜ್ವಲಿಸಿದವು; ಹತರ ದೇಹಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಧಾವಿಸಿದವು. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದ ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನು ಹಳದಿ ಪ್ರತ್ಯಾಂಚೆಯುಳ್ಳ ಗಾಂಡೀವದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 95

ततः किरीटी महता महायशा: शरासनेनास्थ शराननीकजित्‌ । हयप्रवेकोत्तमनागधूर्गतान्‌ कुरुप्रवीरानिषुभिव्यपातयत्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನು, ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವಿಜೇತನು, ತನ್ನ ಮಹಾಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿದವರನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಕೌರವ ವೀರರನ್ನೂ ಕೆಡವಿದನು।

Verse 96

गदाश्न गुर्वी: परिघानयस्मया- नसींक्ष॒ शक्ती क्ष रणे नराधिपा: । महान्ति शस्त्राणि च भीमदर्शना: प्रगृह् पार्थ सहसाभिदुद्रुवु:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ रणಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ದರ್ಶನದ ಅನೇಕ ರಾಜರು ಭಾರೀ ಗದೆಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಪರಿಘಗಳು, ಕತ್ತಿಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನ ಮೇಲೆ ಏಕಾಏಕಿ ಧಾವಿಸಿದರು।

Verse 98

तब यमराजके राज्यकी वृद्धि करनेवाले अर्जुनने प्रलयकालके मेघोंके समान गम्भीर ध्वनि करनेवाले तथा इन्द्रधनुषके समान प्रतीत होनेवाले विशाल गाण्डीव धनुषको हँसते हुए दोनों हाथोंसे खींचा और आपके सैनिकोंको दग्ध करते हुए वे बड़े वेगसे आगे बढ़े ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಯಮರಾಜ್ಯದ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಆ ವೀರ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಅರ್ಜುನನು ನಗುತ್ತಾ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ವಿಶಾಲ ಗಾಂಡೀವವನ್ನು ಎಳೆದನು; ಅದರ ನಾದ ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತು, ಅದರ ವಕ್ರತೆ ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿ, ರಥಸ್ಥರು, ಗಜಾರೂಢರು ಮತ್ತು ಪದಾತಿಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಯುಧಗಳೂ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಮರಣರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದನು।

Verse 145

महाधनुर्धर वीर अर्जुनने रथ, हाथी और पैदल-समूहोंसहित उन कौरव-सैनिकोंको प्रचण्ड गतिसे आगे बढ़ते देख उनके सम्पूर्ण आयुधों और जीवनको भी नष्ट करके उन्हें यमराजके राज्यकी वृद्धि करनेवाला बना दिया ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ವೀರ ಅರ್ಜುನನು ರಥಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಾತಿ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಗ್ರವೇಗದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೌರವ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಅವರ ಸಮಸ್ತ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಂಡನು—ಹೀಗೆ ಯಮರಾಜ್ಯದ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ದ್ರೋಣಪರ್ವದೊಳಗಿನ ಜಯದ್ರಥವಧಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಕೂಲಯುದ್ಧವಿಷಯಕ ನೂರ ನಲವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 236

युध्यस्व यत्नमास्थाय पर पार्थेन संयुगे | “कर्ण! तुम मेरे, अश्वत्थामाके, मद्रराज शल्यके, कृपाचार्यके तथा अन्य शूरवीर महारथियोंके साथ पूरा प्रयत्न करके रणक्षेत्रमें अर्जुनके साथ युद्ध करो”

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— “ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನ (ಅರ್ಜುನನ) ವಿರುದ್ಧ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯತ್ನ ಮತ್ತು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಯುದ್ಧಮಾಡು. ಕರ್ಣಾ! ನೀನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನೊಂದಿಗೆ, ಮದ್ರರಾಜ ಶಲ್ಯನೊಂದಿಗೆ, ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಶೂರ ಮಹಾರಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಯುದ್ಧಮಾಡು.”

Verse 283

सैन्धवं प्राप्स्ते वीर: सव्यसाची धनंजय: । 'पाण्डवोंके प्रधान वीर अर्जुन जैसे भी किसी तरह सिंधुराजको नहीं मार सकेंगे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— “ವೀರ ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನು ಸಿಂಧುರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪುವನು. ಆದರೆ ಪಾಂಡವರ ಪ್ರಧಾನ ವೀರ ಅರ್ಜುನನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಿಂಧುರಾಜನನ್ನು ಸಂಹರಿಸದಂತೆ ನಾನು ಯತ್ನಿಸುವೆ. ನಾನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿರುವ ತನಕ, ವೀರ ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಧನಂಜಯನು ಸಿಂಧುರಾಜನನ್ನು ತಲುಪಲಾರನು.”

Verse 296

तत्‌ करिष्यामि कौरव्य जयो दैवे प्रतिष्ठित: । “कुरुनन्दन! सदा मित्रका हित चाहनेवाले भक्तिमान्‌ पुरुषको जो कार्य करना चाहिये, वह मैं करूँगा। विजयकी प्राप्ति तो दैवके अधीन है

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— “ಕೌರವ್ಯನೇ! ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ಜಯವು ದೈವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಮಿತ್ರಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಭಕ್ತಿಮಾನ ಪುರುಷನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವೆ; ಆದರೂ ವಿಜಯವು ದೈವಾಧೀನ.”

Verse 306

त्वत्प्रियार्थ महाराज जयो दैवे प्रतिष्ठित: । “महाराज! आज युद्धस्थलमें आपका प्रिय करनेके लिये मैं सिंधुराजकी रक्षाके निमित्त पूरा प्रयत्न करूँगा। विजय तो दैवके अधीन है

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— “ಮಹಾರಾಜನೇ! ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದು ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುರಾಜನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವೆ; ಆದರೆ ಜಯವು ದೈವಾಧೀನ.”

Verse 316

त्वदर्थे पुरुषव्याप्र जयो दैवे प्रतिष्ठित: । 'पुरुषसिंह! आज मैं अपने पुरुषार्थका भरोसा करके तुम्हारे हितके लिये अर्जुनके साथ युद्ध करूँगा। विजयकी प्राप्ति तो दैवके अधीन है

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಪುರುಷಸಿಂಹ! ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಪುರುಷಾರ್ಥವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡುವೆನು; ಆದರೆ ವಿಜಯಸಿದ್ಧಿ ದೈವಾಧೀನವೇ.

Verse 326

पश्यन्तु सर्वसैन्यानि दारुणं लोमहर्षणम्‌ | “कुरुश्रेष्ठ आज सारी सेनाएँ मेरे और अर्जुन दोनोंके भयंकर एवं रोमांचकारी युद्धको देखें!

ಓ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ! ಇಂದು ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳು ನನ್ನ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ—ಇಬ್ಬರ ಭಯಾನಕ, ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಲಿ.

Verse 336

अर्जुनो निशितैर्बाणैर्जघान तव वाहिनीम्‌ । जब रफक्षेत्रमें कर्ण और दुर्योधन इस तरह वार्तालाप कर रहे थे, उस समय अर्जुनने अपने पैने बाणोंद्वारा आपकी सेनाका संहार आरम्भ किया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ದುರ್ಯೋಧನ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 353

हस्तिहस्तान्‌ हयग्रीवान्‌ रथाक्षांश्ष समन्ततः । महाबाहु अर्जुने सब ओर अपने तीखे बाणोंसे शत्रुओंके मस्तक, हाथियोंके शुण्डदण्डों, घोड़ोंकी गर्दनों तथा रथके धुरोंको भी खण्डित कर दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಮಹಾಬಾಹು ಅರ್ಜುನನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತನ್ನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಶತ್ರುಗಳ ತಲೆಗಳು, ಆನೆಗಳ ಸೊಂಡಿಲುಗಳು, ಕುದುರೆಗಳ ಕತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ರಥಗಳ ನುಗು-ಅಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ಚೂರಾಗಿ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟನು.

Verse 363

क्षुरैश्रविच्छेद बीभत्सुर्द्धिधैकैकं त्रिधेव च अर्जुनने हाथोंमें प्रास और तोमर लिये खूनसे रँँगे हुए घुड़सवारोंमेंसे प्रत्येकके अपने छुरोंद्वारा दो-दो और तीन-तीन टुकड़े कर डाले

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಭೀಭತ್ಸು ಅರ್ಜುನನು ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ತೋಮರ ಹಿಡಿದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ತನ್ನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕ್ಷುರಗಳಿಂದ ಎರಡು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ, ಕೆಲವರನ್ನು ಮೂರು ತುಂಡುಗಳಾಗಿಯೂ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 383

अचिरेण महीं पार्थश्च॒कार रुधिरोत्तराम्‌ । जैसे प्रचण्ड अग्नि घास-फ़ूसके जंगलको जला डालती है, उसी प्रकार अर्जुनने आपकी सेनाको दग्ध करते हुए थोड़ी ही देरमें वहाँकी भूमिको रक्तसे आप्लावित कर दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಪಾರ್ಥನು (ಅರ್ಜುನನು) ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ತದಿಂದ ತುಂಬಿಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಹೇಗೆ ಪ್ರಚಂಡ ಅಗ್ನಿ ಒಣ ಹುಲ್ಲು-ಪೊದೆಗಳ ಕಾಡನ್ನು ದಹಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಶೋಣಿತದಿಂದ ಮುಳುಗಿಸಿದನು.

Verse 393

आससाद दुराधर्ष: सैन्धवं सत्यविक्रम: । सत्यपराक्रमी, बलवान एवं दुर्धर्ष वीर अर्जुनने आपकी सेनाके अधिकांश योद्धाओंको मारकर सिंधुराजपर आक्रमण किया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮಿಯಾದ, ಬಲಿಷ್ಠನಾದ, ದುರಾಧರ್ಷ ಅರ್ಜುನನು ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಯೋಧರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಸೈಂಧವ ರಾಜನ (ಜಯದ್ರಥನ) ಬಳಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 403

प्रबभौ भरतश्रेष्ठ ज्वलन्निव हुताशन: । भरतश्रेष्ठ] भीमसेन और सात्यकिसे सुरक्षित अर्जुन उस समय प्रज्वलित अग्निके समान प्रकाशित हो रहे थे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಸಾತ್ಯಕಿ ಇವರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಅರ್ಜುನನು ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 416

नामृष्यन्त महेष्वासा: पाण्डवं पुरुषर्षभा: । अर्जुनको इस प्रकार बल-पराक्रमकी सम्पत्तिसे युक्त होकर युद्धके लिये डटा हुआ देख आपकी सेनाके श्रेष्ठ पुरुष एवं महाधनुर्धर वीर सहन न कर सके

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅರ್ಜುನನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರೂ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ವೀರರೂ ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಹೋದರು.

Verse 446

अभीताः: पर्यवर्तन्त व्यादितास्यमिवान्तकम्‌ । उस समय युद्धकुशल कुन्तीकुमार धनुषकी टंकार करते हुए रथके मार्गोपर नाच रहे थे और मुँह बाये हुए यमराजके समान भयंकर जान पढ़ते थे। उन्हें युद्धविशारद समस्त कौरव-महारथियोंने निर्भय हो चारों ओरसे घेर लिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಮರುಮರು ತಿರುಗಿ ಬಂದು ಚಕ್ರವ್ಯೂಹದಂತೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟ ಅಂತಕನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ವೇಳೆ ಯುದ್ಧನಿಪುಣರಾದ ಕುಂತೀಪುತ್ರರು ಧನುಸ್ಸಿನ ಟಂಕಾರವನ್ನು ಮೊಳಗಿಸುತ್ತಾ ರಥಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಿಸುವವರಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ಯಮನಂತೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಹಾಗೆ ಕಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಕೌರವ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು.

Verse 456

सूर्यास्तमनमिच्छन्तो लोहितायति भास्करे । वे श्रीकृष्ण और अर्जुनको मार डालनेकी इच्छासे सिंधुराज जयद्रथको पीछे करके सूर्यास्त होनेकी इच्छा और प्रतीक्षा करने लगे। उस समय सूर्य लाल-से हो चले

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಭಾಸ್ಕರನು ಕೆಂಪಾಗತೊಡಗಿದಾಗ, ಅವರು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಅದರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತರು. ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕವಚವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸಂಧ್ಯಾವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನೂ ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸುವ ಕ್ರೂರ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ಕಟ್ಟಿದರು.

Verse 486

शारद्वतीसुतो राजन्नर्जुनं प्रत्यवारयत्‌ । राजन! जिनकी ध्वजामें सिंहकी पूँछका चिह्न था, उन शारद्वतीपुत्र कृपाचार्यने अपना बल-पराक्रम दिखाते हुए अर्जुनको रोका

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ರಾಜನೇ! ಶಾರದ್ವತೀಸುತ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ತಡೆದನು. ಸಿಂಹಪೂಚ್ಛಚಿಹ್ನೆಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತನ್ನ ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಪಾರ್ಥನ ಮುಂದಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.

Verse 493

अतिष्ठद्‌ रथमार्गेषु सैन्धवं प्रतिपालयन्‌ । वे दस बाणोंसे अर्जुनको और सातसे श्रीकृष्णको घायल करके रथके मार्गोपर जयद्रथकी रक्षा करते हुए खड़े थे

ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ ಅವನು ರಥಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ, ರಥಪಥಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಜಯದ್ರಥರಕ್ಷಣೆಗೆ ತೊಡಗಿದನು.

Verse 526

इषूणामक्षयत्वं च धनुषो गाण्डिवस्य च । तत्पश्चात्‌ वहाँ शूरवीर कुन्तीकुमारकी भुजाओंका बल देखा गया। उनके गाण्डीव धनुष तथा बाणोंकी अक्षयताका परिचय मिला

ಅಲ್ಲಿ ಶೂರವೀರ ಕುಂತೀಕುಮಾರನ ಭುಜಬಲವು ಕಾಣಿಸಿತು; ಅವನ ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸಿನೂ ಬಾಣಗಳೂ ಅಕ್ಷಯವೆಂಬುದು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಬಾಣಗಳಿಗೂ ಗಾಂಡೀವಕ್ಕೂ ಅಕ್ಷಯತ್ವವಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು.

Verse 536

एकैकं दशभिर्बाणै: सवनिव समार्पयत्‌ । उन्होंने अश्वत्थामा तथा कृपाचार्यके अस्त्रोंका अपने अस्त्रोंद्वारा निवारण करके बारी- बारीसे उन सबको दस-दस बाण मारे

ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ತಡೆದು, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಹತ್ತು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದನು.

Verse 543

दुर्योधनस्तु विंशत्या कर्णशल्यौ त्रिभिस्त्रिभि: | अश्वत्थामाने पचीस, वृषसेनने सात, दुर्योधनने बीस तथा कर्ण और शल्यने तीन-तीन बाणोंसे अर्जुनको घायल कर दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದುರ್ಯೋಧನನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ವಿದ್ಧಿಸಿದನು; ವೃಷಸೇನನು ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ; ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಬಾಣಗಳಿಂದ; ಮತ್ತು ಕರ್ಣ ಹಾಗೂ ಶಲ್ಯರು ತಲಾ ಮೂರು-ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ. ಹೀಗೆ ಸಮರದ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಕೌರವ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಬ್ಬನೇ ಧನಂಜಯನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 556

विधुन्वतश्न चापानि सर्वतः प्रत्यवारयन्‌ | वे अर्जुनको लक्ष्य करके बार-बार गरजते, उन्हें बारंबार बाणोंसे बींधते और धनुषको हिलाते हुए सब ओरसे उन्हें आगे बढ़नेसे रोकने लगे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನಡುಗಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಅವನ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ತಡೆದರು. ಅರ್ಜುನನನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ಮರುಮರು ಗರ್ಜಿಸಿ, ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ವಿದ್ಧಿಸಿ, ಸುತ್ತುವರಿದು ಅವನು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.

Verse 563

सूर्यास्तमनमिच्छन्तस्त्वरमाणा महारथा: । उन महारथियोंने सूर्यास्तकी इच्छा रखते हुए बड़ी उतावलीके साथ अपने रथसमूहको परस्पर सटाकर सब ओरसे खड़ा कर दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ ತ್ವರಿತಗೊಂಡ ಆ ಮಹಾರಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಥಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿರ ಹಚ್ಚಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತರು.

Verse 576

सिषिचुर्मार्गणैस्ती&णैर्गिरिं मेघा इवाम्बुभि: । जैसे बादल पर्वतशिखरपर अपने जलकी बूँदोंसे आघात करते हैं

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮೋಡಗಳು ಪರ್ವತಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿ ಹೊಡೆಯುವಂತೆ, ಕೌರವ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನಡುಗಿಸುತ್ತಾ, ಅರ್ಜುನನ ಎದುರು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಅವನ ಮೇಲೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದರು.

Verse 583

धनंजयस्य गात्रे तु शूरा: परिघबाहव: । राजन! परिघके समान सुदृढ़ भुजाओंवाले उन शूरवीरोंने अर्जुनके शरीरपर वहाँ बड़े- बड़े दिव्यास्त्रोंका प्रदर्शन किया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಪರಿಘದಂತೆ ದೃಢವಾದ ಭುಜಗಳಿರುವ ಆ ಶೂರರು ಅಲ್ಲಿ ಧನಂಜಯನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತಾದ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

Verse 593

आससाद दुराधर्ष: सैन्धवं सत्यविक्रम: । तथापि सत्यपराक्रमी बलवान एवं दुर्धर्ष वीर अर्जुनने आपकी सेनाके अधिकांश योद्धाओंका संहार करके सिन्धुराजपर आक्रमण किया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದುರಾದರ್ಷನೂ ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ಅರ್ಜುನನು ಸೈಂಧವ ರಾಜ ಜಯದ್ರಥನ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧಸಂಕುಲದಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯ ಅನೇಕ ಯೋಧರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಬಲವಂತನೂ ದುರ್ಧರ್ಷನೂ ಆದ ವೀರನಾಗಿ, ತನ್ನ ವ್ರತ ಮತ್ತು ರಣಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಸೈಂಧವನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದನು.

Verse 606

मिषतो भीमसेनस्य सात्वतस्य च भारत | राजन! भरतनन्दन! उस युद्धस्थलमें कर्णने भीमसेन और सात्यकिके देखते-देखते अपने शीघ्रगामी बाणोंद्वारा अर्जुनको आगे बढ़नेसे रोक दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ, ಓ ರಾಜನ್, ಭರತನಂದನ! ಆ रणಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನೂ ಸಾತ್ಯಕಿಯೂ ನೋಡುತ್ತಿರಲಾಗಿ, ಕರ್ಣನು ತನ್ನ ಶೀಘ್ರಗಾಮಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಮುಂದಿನ ಸಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆದನು.

Verse 616

सूतपुत्र॑ महाबाहुः सर्वसैन्यस्य पश्यत: । तब महाबाहु अर्जुनने समरांगणमें सारी सेनाके देखते-देखते सूतपुत्र कर्णको दस बाणोंसे घायल कर दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸಮರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆ ನೋಡುತ್ತಿರಲಾಗಿ ಮಹಾಬಾಹು ಅರ್ಜುನನು ಸೂತಪುತ್ರ ಕರ್ಣನನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 656

सायकानां शतेनैव सर्वमर्मस्वताडयत्‌ । उस समय महाबाहु अर्जुनने रणभूमिमें सौ बाणोंद्वारा, सूर्यपुत्र कर्णको उसके सम्पूर्ण मर्मस्थानोंमें चोट पहुँचायी

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಾಹು ಅರ್ಜುನನು रणಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ ಕರ್ಣನ ಎಲ್ಲಾ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದನು.

Verse 783

अयुध्येतां महाराज परस्परवधैषिणौ । सम्पूर्ण योद्धाओंके उस सम्मेलनमें वे दोनों दर्शनीय हो रहे थे। महाराज! समरभूमिमें सिद्ध

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ! ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ವಧವನ್ನು ಬಯಸಿ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಮಸ್ತ ಯೋಧರ ಆ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ನೋಡಲು ಮನೋಹರರಾಗಿದ್ದರು. ಮಹಾರಾಜ! ಸಮರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು ಮತ್ತು ನಾಗರು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿರಲು, ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಹಾರಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರು.

Verse 836

मोहित: शरजालेन कर्तव्यं नाभ्यपद्यत | इतना ही नहीं

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ಅವನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು. ನಿನ್ನ ಮಗನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಅವರು ಕರ್ಣನನ್ನು ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದರು; ಅವನ ಕುದುರೆಗಳೂ ಸಾರಥಿಯೂ ಹತರಾದ ಮೇಲೆ, ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ಕರ್ಣನು ಆ ಶರಜಾಲಮೋಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಇನ್ನು ಧರ್ಮೋಚಿತವಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಚಿಂತಿಸಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು.

Verse 846

अश्वत्थामा महाराज भूयो<र्जुनमयोधयत्‌ । महाराज! कर्णको इस प्रकार रथहीन हुआ देख अश्व॒त्थामाने उस समय उसे रथपर बैठा लिया और वह पुन: अर्जुनके साथ युद्ध करने लगा

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಮತ್ತೆ ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು. ಕರ್ಣನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಥವಿಹೀನನಾದುದನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಿಕೊಂಡನು; ಕರ್ಣನೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪುನಃ ಅರ್ಜುನನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಮಾಡತೊಡಗಿದನು.

Verse 3736

ध्वजाश्छत्राणि चापानि चामराणि शिरांसि च | बड़े-बड़े हाथी और घोड़े सब ओर धराशायी होने लगे। ध्वज, छत्र, धनुष, चँवर तथा योद्धाओंके मस्तक कट-कटकर गिरने लगे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಧ್ವಜಗಳು, ಛತ್ರಗಳು, ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ಚಾಮರಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಧರ ತಲೆಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳತೊಡಗಿದವು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಹಾಕಾಯ ಆನೆಗಳೂ ಕುದುರೆಗಳೂ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದವು.