Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

द्रोणकर्णयोः निशि संप्रहारः — Night Engagement with Droṇa and Karṇa

भुजान्‌ परिघसंकाशान्‌ हस्तिहस्तोपमान्‌ रणे । उन्होंने तीखे बाणोंसे रणभूमिमें कभी पीठ न दिखानेवाले शूरवीरोंकी परिघके समान सुदृढ़ तथा हाथीकी सूँड़के समान मोटी भुजाओंको काट डाला ।। शिरांसि च महाबाह॒श्चिच्छेद निशितै: शरैः

sañjaya uvāca | bhujān parigha-saṅkāśān hastihastopamān raṇe | (pṛṣṭhaṃ na darśayituṃ śīlān śūrānāṃ) parigha-samān sudaḍhān tathā hastī-sūṇḍā-samān motān bhujān ciccheda niśitaiḥ śaraiḥ | śirāṃsi ca mahābāhūn ciccheda niśitaiḥ śaraiḥ ||

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಣದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಬೆನ್ನು ತೋರದ ವೀರರ ಪರಿಘದಂತೆ ದೃಢವಾದ, ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನಂತೆ ಭಾರವಾದ ಭುಜಗಳನ್ನು ಅವನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಮಹಾಬಾಹು ಯೋಧರ ತಲೆಗಳನ್ನೂ ಕೂರಾದ ಶರಗಳಿಂದ ಛೇದಿಸಿದನು। ಇದು ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದ ಭೀಕರ ಮುಖ—ಅಚಲ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕರ್ತವ್ಯದ ಬೆಲೆ ದೇಹವಿಧ್ವಂಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ।

भुजान्arms
भुजान्:
Karma
TypeNoun
Rootभुज् (प्रातिपदिक: भुजा)
FormFeminine, Accusative, Plural
परिघ-संकाशान्resembling iron clubs/bars
परिघ-संकाशान्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरिघ + संकाश (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
हस्ति-हस्तो-पमान्comparable to an elephant’s trunk
हस्ति-हस्तो-पमान्:
Karma
TypeAdjective
Rootहस्तिन् + हस्त + उपमान (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
शिरांसिheads
शिरांसि:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
महाबाहुःthe mighty-armed (hero)
महाबाहुः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा + बाहु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
चिच्छेदcut off / severed
चिच्छेद:
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
निशितैःwith sharp
निशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिशित (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरैःarrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
battlefield (raṇa)
A
arrows (śara)
A
arms (bhuja)
H
heads (śiras)
I
iron club (parigha)
E
elephant trunk/forelimb (hastihasta)

Educational Q&A

The verse highlights the warrior ideal of not retreating (steadfastness in kṣatriya-dharma) while simultaneously revealing the harsh moral reality of war: even celebrated courage culminates in severe, irreversible suffering.

Sañjaya reports a fierce combat episode in which a powerful fighter (unnamed in this verse) uses sharp arrows to cut down opponents—severing their strong arms and then their heads—depicting overwhelming martial dominance on the battlefield.