ದಶರಥ in the Ramayana

ಈ ರೀತಿ ಗುಣಸಂಪನ್ನನಾದ, ಸತ್ಯಾಧಾರಿತ ಪರಾಕ್ರಮವಿರುವ, ಜ್ಯೇಷ್ಠನಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ದಶರಥನ ಪ್ರಿಯಪುತ್ರ ರಾಮನನ್ನು—ಪ್ರಜಾಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಪ್ರಜೆಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಬಯಸುವವನಾಗಿ—ಭೂಪತಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಯುವರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು.

ಸತ್ಯವಚನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗಿ ಧರ್ಮಪಾಶದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತನಾದ ರಾಜ ದಶರಥನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರ ರಾಮನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

ಪಿತೃವಚನದ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದಲೂ ಕೈಕೇಯಿಯ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥವಾಗಿಯೂ, ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತ ಆ ವೀರ ರಾಮನು ವನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

ರಾಮನ ದಯಿತ ಭಾರ್ಯೆ ಸೀತೆಯು ಸದಾ ಪ್ರಾಣಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಿಯಳೂ ಹಿತಚಿಂತಕಳೂ ಆಗಿ, ಜನಕನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು—ದೇವಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತಳಾದಂತೆಯೇ. ಸರ್ವ ಶುಭಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನಳಾಗಿ, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳೂ ದಶರಥಕುಲದ ವಧುವೂ ಆಗಿ, ರೋಹಿಣಿಯು ಶಶಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಳು.

ಪೌರಜನರಿಂದ ದೂರದವರೆಗೆ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತಂದೆ ದಶರಥರಿಂದಲೂ ಸಹ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಶ್ರೀರಾಮರು ಗಂಗಾ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಶೃಂಗಿಬೇರಪುರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ವಾಪಸು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ನಿಷಾದರ ಪ್ರಿಯ ರಾಜ ಗುಹನನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ, ಗುಹನೊಂದಿಗೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯರೊಂದಿಗೆ…

ರಾಮನು ಚಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ರಾಜ ದಶರಥನು ಮಗನನ್ನು ಅಳಲುತ್ತಾ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

ಅವನು (ದಶರಥನು) ಮೃತನಾದ ಬಳಿಕ, ವಶಿಷ್ಠಾದಿ ದ್ವಿಜರು ರಾಜ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೂ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಭರತನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.

ನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಶತ್ರುಸೂದನ ದಶರಥಾತ್ಮಜ ರಾಮನು ಶಬರಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು; ಶಬರಿಯು ಅವನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದಳು.

ಧರ್ಮತಪೋಬಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಯು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆದಂತೆಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡನು—ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸೀತೆಯನ್ನೂ; ರಾಜ ದಶರಥನು ತನ್ನ ರಾಣಿಯರೊಡನೆ ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಡನೆ ಇದ್ದುದನ್ನೂ; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ—ಅವರ ಗತಿ, ಪ್ರಯತ್ನ, ಹಾಸ್ಯ ಹಾಗೂ ವಾಣಿ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನೂ.

ಅವನು ರಾಮ–ಪರಶುರಾಮರ ವಿವಾದವನ್ನೂ, ದಶರಥನಂದನ ರಾಮನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳನ್ನೂ, ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕದ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನೂ, ಕೈಕೇಯಿಯ ದುಷ್ಟ ಮನೋಭಾವವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದನು.

ಅವನು ರಾಘವನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ವಿಘ್ನವನ್ನೂ, ರಾಘವನ ವನವಾಸವನ್ನೂ, ರಾಜನ ಶೋಕವಿಲಾಪವನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನ ಪರಲೋಕಗಮನವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.

ಅವನು ವನದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ಮಾಣ-ನಿವೇಶವನ್ನೂ, ಭರತನ ಆಗಮನವನ್ನೂ, ರಾಮನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಮರಳಿ ಕರೆತರುವ ಭರತನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ, ಮತ್ತು ರಾಮನು ತಂದೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಲಿಲಕ್ರಿಯೆ (ಜಲವಿಧಿ)ಯನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದನು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ರಾಜ ದಶರಥನು ಆ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಪತಿಯು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಂತೆ ವಾಸಿಸಿದನು.

ಆ ನಗರವು ಸಾವಿರಾರು ಮಹಾರಥರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು—ಚುರುಕು ಕೈಗಳೂ ನಿಪುಣರೂ ಆದವರು; ಏಕಾಂಗಿ ಹಾಗೂ ನಿರಾಯುಧನನ್ನು ಬಾಣದಿಂದ ವಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಓಡಿಹೋಗುವ ಶತ್ರುವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಾಗ ಶಬ್ದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೂಡ ಗುರಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲವರು. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವ, ಮದೋನ್ಮತ್ತ…

ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರಿಯಲ್ಲಿ ದಶರಥನೆಂಬ ರಾಜನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು—ವೇದವಿದ್ವಾಂಸ, ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧ, ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಪೌರಜನಪದರಿಗೆ ಪ್ರಿಯ. ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಅತಿರಥ, ಯಜ್ಞಕರ್ತ, ಧರ್ಮಪರಾಯಣ ಹಾಗೂ ವಶೀಭೂತ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿರುವ ಶಾಸಕ; ಮಹರ್ಷಿಸಮಾನ ರಾಜರ್ಷಿ, ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೂ…

ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿ ತ್ರಿವರ್ಗವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುವ ಆ ರಾಜನಿಂದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರಿ ಇಂದ್ರನು ಅಮರಾವತಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಪಾಲಿತವಾಯಿತು.

ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹೀನನಾದ ಅಥವಾ ರೂಪಹೀನನಾದ ಯಾವುದೇ ಪುರುಷನೂ ಸ್ತ್ರೀಯೂ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನು ಯಾರೂ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಆ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುನಾಥನಿಂದ ಆ ನಗರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಆಡಳಿತಗೊಂಡಿತು; ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಾನವೇಂದ್ರ ಮನು ಹೇಗೆ ಪಾಲಿಸಿದ್ದನೋ ಹಾಗೆಯೇ.

ಆ ನಗರವು ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ತನ್ನ ಸತ್ಯನಾಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ ದಶರಥನು ವಾಸಿಸಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಹಾರಾಜ ದಶರಥನು—ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದವನು—ಚಂದ್ರನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಆಳುವಂತೆ ಆ ಪುರಿಯನ್ನು ಆಳಿದನು.