Sarga 20

Verse 1

तच्छ्रुत्वा राजशार्दूलो विश्वामित्रस्य भाषितम्।मुहूर्तमिव निस्संज्ञस्संज्ञावानिदमब्रवीत्।।।।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನು—ರಾಜರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯಂತೆ—ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಅಚೇತನನಾದನು; ಬಳಿಕ ಚೇತನಗೊಂಡು ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 2

ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचन:।न युद्धयोग्यतामस्य पश्यामि सह राक्षसै:।।।।

ನನ್ನ ಕಮಲನಯನ ರಾಮನು ಇನ್ನೂ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷವೂ ತುಂಬಿಲ್ಲ; ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಅವನು ಯೋಗ್ಯನೆಂದು ನನಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 3

इयमक्षौहिणी पूर्णा यस्याहं पतिरीश्वर:।अनया संवृतो गत्वा योद्धाऽहं तैर्निशाचरै:।।।।

ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ ಸೇನೆ ನನ್ನದೇ; ನಾನು ಇದರ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಅಧಿಪತಿ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಆವರಿತನಾಗಿ ಹೊರಟು, ನಾನು ಸ್ವತಃ ಆ ನಿಶಾಚರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 4

इमे शूराश्च विक्रान्ता भृत्या मेऽस्त्रविशारदा:।योग्या रक्षोगणैर्योद्धुं न रामं नेतुमर्हसि।।।।

ನನ್ನ ಈ ಭಟರು ಶೂರರೂ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳೂ, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು; ರಾಕ್ಷಸಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯರು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ನಿಮಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.

Verse 5

अहमेव धनुष्पाणिर्गोप्ता समरमूर्धनि।यावत्प्राणान्धरिष्यामि तावद्योत्स्ये निशाचरै:।।।।

ನಾನೇ ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದು ಸಮರಭೂಮಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕನಾಗಿರುವೆನು; ಪ್ರಾಣ ಇರುವವರೆಗೂ ನಿಶಾಚರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವೆನು.

Verse 6

निर्विघ्ना व्रतचर्या सा भविष्यति सुरक्षिता।अहं तत्रागमिष्यामि न रामं नेतुमर्हसि।।।।

ಆ ವ್ರತಾಚರಣೆ ಸುಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು; ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಬರುವೆನು—ಆದುದರಿಂದ ನೀನು ರಾಮನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಾರದು.

Verse 7

बालो ह्यकृतविद्यश्च न च वेत्ति बलाबलम्।न चास्त्रबलसंयुक्तो न च युद्धविशारद:।।।।न चासौ रक्षसां योग्य: कूटयुद्धा हि ते ध्रुवम् ।

ಅವನು ಇನ್ನೂ ಬಾಲಕನು, ಯುದ್ಧವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಶಿಕ್ಷಿತನು; ಬಲಾಬಲವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಸ್ತ್ರಬಲದಿಂದ ಸಜ್ಜನಲ್ಲ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಲ್ಲ; ರಾಕ್ಷಸರ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಲು ಯೋಗ್ಯನೂ ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಪಟಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರು.

Verse 8

विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे।।।।जीवितुं मुनिशार्दूल न रामं नेतुमर्हसि।

ರಾಮನಿಂದ ವಿಯೋಗವಾದರೆ ನಾನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಬದುಕಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ. ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ನೀನು ರಾಮನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಾರದು.

Verse 9

यदि वा राघवं ब्रह्मन्नेतुमिच्छसि सुव्रत।।।।चतुरङ्गसमायुक्तं मया च सहितं नय।

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಸುವ್ರತ ಮುನಿವರ್ಯನೇ! ನೀನು ರಾಘವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು.

Verse 10

षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम कौशिक।।।।दु:खेनोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि।

ಹೇ ಕೌಶಿಕ! ನನ್ನ ಜನ್ಮದಿಂದ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿವೆ; ಮತ್ತು ಈ ರಾಮನು ನನಗೆ ದುಃಖ ಸಹಿಸಿ ಮಾತ್ರ ದೊರೆತವನು—ಆದುದರಿಂದ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.

Verse 11

चतुर्णामात्मजानां हि प्रीति:परमिका मम।।।।ज्येष्ठं धर्मप्रधानं च न रामं नेतुमर्हसि।

ನನ್ನ ನಾಲ್ವರು ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ನನಗೆ ಪರಮವಾಗಿದೆ; ಅವನು ಜ್ಯೇಷ್ಠನೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನೂ ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಮನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ನಿಮಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.

Verse 12

किंवीर्या राक्षसास्ते च कस्य पुत्राश्च ते च के।।।।कथं प्रमाणा: के चैतान्रक्षन्ति मुनिपुङ्गव।

ಮುನಿಪುಂಗವನೇ, ಆ ರಾಕ್ಷಸರ ವೀರ್ಯ ಎಷ್ಟಿದೆ? ಅವರು ಯಾರ ಪುತ್ರರು, ಅವರು ಯಾರು? ಅವರ ದೇಹಪ್ರಮಾಣ ಹೇಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಯಾರು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ?

Verse 13

कथं च प्रतिकर्तव्यं तेषां रामेण रक्षसाम्।।।।मामकैर्वा बलैर्ब्रह्मन्मया वा कूटयोधिनाम्।3

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಆ ಕಪಟಯೋಧಿಗಳಾದ ರಾಕ್ಷಸರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು—ರಾಮನಿಂದಲೋ, ನನ್ನ ಸೇನಾಬಲದಿಂದಲೋ, ಅಥವಾ ನಾನೇ ಸ್ವತಃ ಮಾಡಬೇಕೋ?

Verse 14

सर्वं मे शंस भगवन्कथं तेषां मया रणे।।।।स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसा:।4तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत।।।।

ಹೇ ಭಗವನ್, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವರ ಎದುರು ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು? ಏಕೆಂದರೆ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ದುಷ್ಟಸ್ವಭಾವದವರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತರು. ದಶರಥನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 15

सर्वं मे शंस भगवन्कथं तेषां मया रणे।।1.20.14।।स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसा:।4तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत।।1.20.15।।

ಹೇ ಭಗವನ್, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವರ ಎದುರು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕು? ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ದುಷ್ಟಸ್ವಭಾವದವರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ್ದಾರೆ. ದಶರಥನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

Verse 16

पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षस:।स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्।।1.20.16।।महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृत:।

ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ‘ರಾವಣ’ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಇದ್ದಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ದೊರೆತ ವರದಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿ ಅವನು ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಪೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತ, ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 17

श्रूयते हि महावीर्यो रावणो राक्षसाधिप:।।।।साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुने:।

ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನಾದ ರಾವಣನು ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಅವನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ)ನ ಸಹೋದರನೂ, ಮುನಿ ವಿಶ್ರವಸನ ಪುತ್ರನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 18

यदा स्वयं न यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबल:।।।।तेन सञ्चोदितौ द्वौ तु राक्षसौ वै महाबलौ।मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यत:।।।।

ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಸ್ವತಃ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನಕಾರನಾಗದಾಗ, ಅವನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಎರಡು ಮಹಾಬಲ ರಾಕ್ಷಸರಾದ ಮಾರೀಚ ಮತ್ತು ಸುಬಾಹುಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞವಿಘ್ನ ಮಾಡಲು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

यदा स्वयं न यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबल:।।1.20.18।।तेन सञ्चोदितौ द्वौ तु राक्षसौ वै महाबलौ।मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यत:।।1.20.19।।

ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಸ್ವತಃ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದಾಗ, ಅವನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಮಹಾಬಲ ರಾಕ್ಷಸರಾದ ಮಾರೀಚ ಮತ್ತು ಸುಬಾಹುಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುವಂತೆ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

इत्युक्तो मुनिना तेन राजोवाच मुनिं तदा।न हि शक्तोऽस्मि सङ्ग्रामे स्थातुं तस्य दुरात्मन:।।।।

ಆ ಮುನಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಜನು ಮುನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯವನ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಲು ನಾನು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ.”

Verse 21

स त्वं प्रसादं धर्मज्ञ कुरुष्व मम पुत्रके।मम चैवाल्पभाग्यस्य दैवतं हि भवान्गुरु:।।।।

ಆದುದರಿಂದ, ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು; ಅಲ್ಪಭಾಗ್ಯನಾದ ನನ್ನ ಮೇಲೂ. ನೀನೇ ನನ್ನ ಗುರು—ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನ ದೈವವೂ ಆಶ್ರಯವೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.

Verse 22

देवदानवगन्धर्वा यक्षा:पतगपन्नगा:।न शक्ता रावणं सोढुं किं पुनर्मानवा युधि।।।।

ದೇವರು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರರು—ಇನ್ನೂ ಮಾನವರು ಹೇಗೆ ತಾನೆ?

Verse 23

स हि वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि राक्षस:।तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलै:।।।।सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजै:।

ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೀರರ ವೀರ್ಯವನ್ನೇ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನೊಡನೆ ಅಥವಾ ಅವನ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ನಾನು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ—ನಾನು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದರೂ, ಅಥವಾ ನನ್ನ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರೂ.

Verse 24

कथमप्यमरप्रख्यं सङ्ग्रामाणामकोविदम्।बालं मे तनयं ब्रह्मन् नैव दास्यामि पुत्रकम्।।।।

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನನ್ನ ಮಗನು ದೇವಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಕುಶಲನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಇನ್ನೂ ಬಾಲಕನೇ. ಯಾವ ಕಾರಣವಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 25

अथ कालोपमौ युध्दे सुतौ सुन्दोपसुन्दयो:।।।।यज्ञविघ्नकरौ तौ ते नैव दास्यामि पुत्रकम्।

ಮತ್ತೂ ಸುಂದ-ಉಪಸುಂದರ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾಲನಂತೆ ಭಯಂಕರರು; ನಿಮ್ಮ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುವವರೇ ಅವರು. ಆದಕಾರಣ ನಾನು ನನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕೊಡಲಾರೆ.

Verse 26

मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ।तयोरन्यतरेणाहं योध्दा स्यां ससुहृद्गण:।।।।

ಮಾರೀಚ ಮತ್ತು ಸುಬಾಹು ಬಲಶಾಲಿಗಳೂ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ; ನನ್ನ ವಿಶ್ವಾಸಪಾತ್ರ ಸುಹೃದ್ಗಣರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಅವರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ.

Verse 27

इति नरपतिजल्पनाद्द्विजेन्द्रंकुशिकसुतं सुमहान्विवेश मन्यु:।सुहुत इव मखेऽग्निराज्यसिक्तस्समभवदुज्ज्वलितो महर्षिवह्नि:।।।।

ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದಾಗ, ದ್ವಿಜೇಂದ್ರನಾದ ಕುಶಿಕಪುತ್ರನಲ್ಲಿ ಮಹಾಕ್ರೋಧ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಅಗ್ನಿ ಕೋಪದಿಂದ ಉಜ್ಜ್ವಲವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿತು.

Verse 28

ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ ಸೇನೆ ನನ್ನದೇ; ನಾನು ಇದರ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಅಧಿಪತಿ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಆವರಿತನಾಗಿ ಹೊರಟು, ನಾನು ಸ್ವತಃ ಆ ನಿಶಾಚರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.