ದಶರಥ in the Ramcharitmanas

ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರಕ್ಕೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕಲಿಯುಗದ ಕಲ್ಮಶಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಸರಯೂ ನದಿಗೂ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಗರದ ಪುರುಷರಿಗೂ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೂ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಪ್ರೀತಿ ಇತ್ತು. ಸೀತೆಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದವರ ಪಾಪದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅವನು…

ಯಾರನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಸುಳ್ಳು ಸತ್ಯವೆಂದು ಕಾಣುವುದೋ, ಅವನನ್ನು, ಹಗ್ಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸದೆ ಹಾವೆಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ. ಯಾರನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಈ ಜಗತ್ತು ಮಾಯವಾಗುವುದೋ, ಅವನನ್ನು, ಎಚ್ಚರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕನಸಿನ ಮೋಹ ಕಳೆಯುವಂತೆ. ಆ ರಾಮನನ್ನು ಬಾಲರೂಪದಲ್ಲಿ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ, ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಜಪಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ…

ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೀಗೆ ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ, ಮುನಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಭಗವಂತನೇ ಭಕ್ತರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ದಶರಥನ ಪುತ್ರನಾಗಿಯೂ ಕೋಸಲ ದೇಶದ ಅರಸನಾಗಿಯೂ ಬಂದನು.

ಭಗವಂತನು ಅವರನ್ನು ಕೊಂದನು, ಆದರೆ ಅವರು ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವರು ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಾತು ನೆರವೇರಬೇಕಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ, ಅವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಅನುರಾಗ ಹೊಂದಿದ ಭಗವಂತನು ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಅದಿತಿ ಅವನ ತಂದೆ…

ಮುನಿಗಳೇ, ಸಿದ್ಧರೇ, ದೇವರುಗಳ ಒಡೆಯರೇ, ನೀವು ಭಯಪಡಬೇಡಿ; ನಿಮ್ಮ ಪಾಲಿಗಾಗಿ ನಾನು ಮನುಷ್ಯನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೂರ್ಯ ವಂಶದ ಉದಾತ್ತ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅವತಾರವನ್ನು ತಾಳುತ್ತೇನೆ. ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಅದಿತಿ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು, ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಹಿಂದೆ ವರವನ್ನು…

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋದರು; ಭೂಮಿಯೂ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಬ್ರಹ್ಮ ಯಾವ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನೋ, ದೇವತೆಗಳು ಅದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪಾಲಿಸಿ ಯಾವ ತಡವೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವನವಾಸಿಗಳ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದರು, ಅವರಿಗೆ ಅತುಲವಾದ ಬಲ ಮತ್ತು…

ಶಿಶುವಿನ ಅಳುವನ್ನು, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಣಿಯರು ಗೊಂದಲದಿಂದ ಧಾವಿಸಿ ಬಂದರು. ದಾಸಿಯರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿದರು, ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು. ದಶರಥನು ತನ್ನ ಕಿವಿಗಳಿಂದ ಪುತ್ರನ ಜನನವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದದಲ್ಲಿ…

ಹರಿ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು, ದಾಸರಿಗೆ ಮಹತ್ತಾದ ಆನಂದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಕಳೆಯಿತು, ಸಹೋದರರೆಲ್ಲರೂ ದೊಡ್ಡವರಾದರು, ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡುವವರಾಗಿ. ಗುರು ಬಂದು ಚೂಡಾಕರಣ ಮಾಡಿದನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪುನಃ ಅನೇಕ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಾಲ್ಕು ಮೃದುವಾದ…

ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜನ ಹೃದಯ ನಡುಗಿತು, ಅವನ ಮುಖದ ತೇಜಸ್ಸು ಮಾಸಿಹೋಯಿತು. "ನನ್ನ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನೀನು ಯೋಚಿಸದೆ ಮಾತನಾಡಿದೆ." "ಭೂಮಿ, ಹಸುಗಳು, ಸಂಪತ್ತು, ನಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳು. ಇಂದೇ ಸಂತೋಷದಿಂದ…

ಹೇಳಿ ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ, ಈ ಎರಡು ಸುಂದರ ಬಾಲಕರು ಯಾರು? ಮುನಿ ಕುಲದ ತಿಲಕರೋ, ಅಥವಾ ರಾಜ ಕುಲದ ಪಾಲಕರೋ? ವೇದಗಳು ಇದಲ್ಲ, ಇದಲ್ಲ ಎಂದು ಹಾಡುವ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವು, ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದೆಯೋ? ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ವೈರಾಗ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ, ಆದರೂ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡುವ ಚಕೋರ…

ಹೇಳು, ಸ್ನೇಹಿತಿ, ಈ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಮೋಹಿಸದ ದೇಹಧಾರಿ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ? ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮೃದುವಾದ ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು: "ಕೇಳು, ಚತುರ ಸ್ನೇಹಿತಿ, ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು." "ಇವರಿಬ್ಬರೂ ದಶರಥನ ಪುತ್ರರು, ಸಣ್ಣ ಹಂಸಗಳಂತಿರುವ ಸುಂದರ ಜೋಡಿ." "ಅವರು ಕೌಶಿಕ ಮುನಿಯ ಯಜ್ಞದ…

ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾಮನು ಮದುವೆಯಾಗುವನು, ರಾಜರ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದ ನಂತರ. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ವೀರರಾದ ದಶರಥನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯ?

ಪರಶುರಾಮನ ಭಯಂಕರ ವೇಷವನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲ ರಾಜರು ಭಯದಿಂದ ಕಲಕಿ ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತರಾಗಿ ಎದ್ದರು. ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲರೂ ದಂಡ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ನೋಡಿದನೋ, ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಮಿತ್ರನೆಂದು ತಿಳಿದರೂ, ಅವನು…

ದೂತರನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ; ಅವರು ಹೋಗಿ ದಶರಥ ರಾಜನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ತರಲಿ. ರಾಜ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು, "ಸರೆ, ಕೃಪಾಳುವಾದ ಅಯ್ಯ" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ಕ್ಷಣವೇ ದೂತರನ್ನು ಕರೆದು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖರನ್ನು ಕರೆದನು; ಅವರು ಬಂದು ಗೌರವದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿದರು. "ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು…

ದೂತರು ರಾಮನ ಪವಿತ್ರ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು, ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಆನಂದಿಸಿದರು. ರಾಜನ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು, ದಶರಥ ರಾಜ ಕೇಳಿ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡನು. ಅವರು ನಮಿಸಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು, ರಾಜ ಆನಂದದಿಂದ ಎದ್ದು ಅದನ್ನು ತಾನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.…

ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದಾರಾ? ಅವರು ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಎಂದು ಭರತನು ಕೇಳಿದನು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಓದಿದನು.

ಪತ್ರವನ್ನು ಕೇಳಿ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಆನಂದದಿಂದ ಪುಳಕಿತರಾದರು; ಅವರ ಅಧಿಕ ಪ್ರೀತಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಡಗಲಿಲ್ಲ. ಭರತನ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಭಾಜನರೆಲ್ಲರೂ ವಿಶೇಷ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆಗ ರಾಜ ದೂತರನ್ನು ತನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ, ಮಧುರ ಮನೋಹರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದನು. "ಸಹೋದರರೇ…

ಕೇಳು, ರಾಜರ ಕಿರೀಟ ಮಣಿಯೇ, ನಿನ್ನಂತೆ ಧನ್ಯನಾದವನು ಬೇರ್ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು, ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ.

ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ; ಅವರು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ಪುರುಷ ಸಿಂಹಗಳು. ಅವರ ಕೀರ್ತಿ ಪ್ರತಾಪಗಳ ಮುಂದೆ, ಚಂದ್ರನು ಮಸುಕಾಗಿಯೂ ಸೂರ್ಯನು ತಂಪಾಗಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಬಗ್ಗೆ, ಸ್ವಾಮಿ, ಗುರುತಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಲು ಯಾರಾದರೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ…

ಅಲ್ಲಿ, ಮಹಾ ರಾಜನೇ, ಕೇಳು: ರಘು ವಂಶದ ಮಣಿಯಾದ ರಾಮ, ಆನೆ ಕಮಲದ ತೊಟ್ಟನ್ನು ಮುರಿಯುವಂತೆ, ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಮುರಿದನು.