Character · Ramcharitmanas

Dasharatha in the Ramcharitmanas

दशरथNamed in 114 verses

Speaks in 44 verses

In this book

Named as
King Dasharatha, Dasharatha; Tulsidas as narrator, Dasharatha, within Tulsidas's narration, Dasharatha; Tulsidas, Dasharatha; general audience, Dasharatha, Tulsidas as narrator, Kaikeyi
  1. Kanda 146
  2. Kanda 263
  3. Kanda 31
  4. Kanda 41
  5. Kanda 61
  6. Kanda 72

Key chapters

The chapters where Dasharatha matters most.

  1. त्याग-दीक्षा का सोपान: जहाँ ‘राज्य’ (भोग-धर्म) का मोह टूटकर ‘वन’ (वैराग्य-धर्म) का द्वार खुलता है। अयोध्या काण्ड साधक को यह सिखाता है कि धर्म केवल शुभ-घटना नहीं, बल्कि पीड़ा में सत्य-पालन, वचन-रक्षा,

    Ramcharitmanas 2.4 · 12 verses

  2. त्याग-दीक्षा का सोपान: राजधर्म, गृहधर्म और व्यक्तिगत आसक्ति का परित्याग करके ‘वन-मार्ग’ को ‘अंतर-मार्ग’ बनाना। इस काण्ड में राम का निष्कासन केवल कथा-घटना नहीं, साधक-चित्त का संस्कार है, जहाँ विरह, करुण

    Ramcharitmanas 2.11 · 2 verses

  3. यह सोपान ‘विरह-योग’ का द्वार है: गृह-धर्म (राजधर्म/कुलधर्म) और वन-धर्म (त्याग/वैराग्य) के संधि-क्षण पर साधक का चित्त ‘आसक्ति’ से ‘समर्पण’ की सीढ़ी चढ़ता है। अयोध्या काण्ड में राम का वनगमन केवल ऐतिहासि

    Ramcharitmanas 2.16 · 8 verses

  4. यह सोपान ‘धर्म-राज्य’ के द्वार पर ‘मोह-राज्य’ की परीक्षा है: जहाँ रामराज्य का उत्सव (सगुण-लीला) भीतर ही भीतर काम-क्रोध-कपट की आँधी से टकराता है। साधक के लिए यह चरण बताता है कि मुक्ति का मार्ग केवल बाह

    Ramcharitmanas 2.3 · 8 verses

  5. यह सोपान ‘राजधर्म बनाम प्रेमधर्म’ के द्वंद्व को साधना-पथ में रूपान्तरित करता है: बाह्य अभिषेक (सामाजिक-राजकीय प्रतिष्ठा) से भीतर के अभिषेक (त्याग, समत्व, आज्ञापालन) की ओर चढ़ाई। अयोध्या, ‘अयोध्या’ (अ-य

    Ramcharitmanas 2.1 · 7 verses

  6. सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ से ‘भक्ति का समाज’ तक। बालकाण्ड में राम-नाम और राम-रूप का प्रथम स्थापन होता है; यहाँ विवाह-लीला ‘सगुण’ की साकार मधुरता के द्वारा जीव को ‘निरगुण’ सत्य की ओर उन्मुख करती है

    Ramcharitmanas 1.33 · 5 verses

  7. यह सोपान ‘धर्म-संकट में भक्ति की परख’ है: राज-वैभव का द्वार खुलते ही त्याग का द्वार भी खुलता है। अयोध्या काण्ड में राम का ‘मर्यादा-पुरुषोत्तम’ रूप करुणा, धीरज, और पितृ-आज्ञा-पालन के द्वारा साधक को सिख

    Ramcharitmanas 2.5 · 5 verses

  8. सोपान-प्रवेश: ‘मंगल-आरम्भ’ से ‘भक्ति-बीज’ तक। बालकाण्ड में राम-लीला का प्रथम दर्शन जीव के भीतर श्रद्धा (श्रवण-रुचि) जगाता है। यहाँ विवाह-उत्सव, अतिथि-सत्कार, गुरु-कृपा, दान और कुल-रीति, ये सब ‘धर्म-आचर

    Ramcharitmanas 1.34 · 4 verses

  9. सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ और ‘सगुण-साकार के सौंदर्य में चित्त-स्थापन’। बालकाण्ड मन को कथा-श्रवण योग्य बनाता है, नाम, रूप, गुण, लीला के माध्यम से चित्त की मलिनता घटाकर उसे मंगल-लग्न (अनुकूल काल) की

    Ramcharitmanas 1.32 · 3 verses

  10. सोपान-प्रथम: ‘श्रद्धा का जन्म’ और ‘सम्बन्ध-स्थापन’ का द्वार। बालकाण्ड में भक्ति का अंकुर ‘सगुण-लीला’ के माध्यम से हृदय में उतरता है, गुरु, कुल, समाज, और विवाह-समारोह जैसे लोक-आधारों को ‘ईश्वर-सान्निध्य

    Ramcharitmanas 1.35 · 3 verses

Every verse that names Dasharatha

114 verses

  1. 1.2.33

    ខ្ញុំថ្វាយបង្គំទីក្រុងអយុធ្យាដ៏ពិសិដ្ឋខ្លាំង និងទន្លេសរយុ ដែលបំបែកមន្ទិល្យនៃកលិយុគ បន្ទាប់មកខ្ញុំថ្វាយបង្គំបុរសនិងស្ត្រីក្នុងទីក្រុង ដែលព្រះអង្គមានសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះពួកគេមិនតិច អ្នកចោទប្រមាថនាងសីតា ព្រះអង្គបានលើកលែងឱ្យរួចពីកំណប់បាប…

  2. 1.12.239

    ដោយមិនស្គាល់ព្រះអង្គ សូម្បីតែអ្វីដែលមិនពិតក៏ត្រូវបានគេយកមកជាការពិតដែរ ដូចជាក្នុងការមិនស្គាល់ខ្សែពួរ វាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាពស់។ នៅពេលដែលព្រះអង្គត្រូវបានស្គាល់ ការបង្ហាញរបស់លោកីយ៍ត្រូវបានមើលឃើញតាមរយៈ ដូចជានៅពេលភ្ញាក់ឡើង…

  3. 1.12.252

    ព្រះអង្គដែលគម្ពីរទាំងឡាយ និងអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរតាមរបៀបជាច្រើន ហើយដែលអ្នកឃើញទាំងឡាយតែងតែកាន់ក្នុងការធ្វើសមាធិ ព្រះអង្គនោះ ជាអម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នោះហើយ បានបង្ហាញខ្លួនជាបុត្ររបស់ទសរថ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងនៃកោសលៈ…

  4. 1.13.261

    ទោះបីព្រះអង្គបានសម្លាប់ពួកគេក៏ដោយ ក៏មិនបានផ្តល់ការរួចរំដោះទេ ដោយសារពាក្យរបស់ព្រាហ្មណ៍ត្រូវបានធ្វើឲ្យមានអនុភាពតាមរយៈការកើតបីដង។ ម្តងមួយ ដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់ពួកគេ ព្រះអង្គដែលស្រឡាញ់ពួកភក្តីបានយករូបកាយ។…

  5. 1.19.391

    អ្នកប្រព្រឹត្តតបស្ស សិទ្ធ និងអ្នកគ្រប់គ្រងទេវតា កុំភ័យខ្លាច ដោយព្រោះទីប្រយោជន៍របស់អ្នក ខ្ញុំនឹងទទួលរូបជាមនុស្ស ដោយអង្គភាពរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងអវតារជាមនុស្សក្នុងវង្សត្រកាសអាទិត្យ កស្យប និងអទិតិ បានប្រព្រឹត្តតបស្សដ៏អស្ចារ្យ…

  6. 1.19.393

    ព្រះទេវៈទាំងអស់ត្រឡប់ទៅនិវាសដ្ឋានរបស់ព្រះអង្គ ហើយផែនដីក៏ស្ងប់ព្រះទ័យ បញ្ញត្តិណាដែលព្រះព្រហ្មទ្រង់ប្រទាន ព្រះទេវៈទាំងអស់ត្រេកអរប្រតិបត្តិមិនបង្អង់ ទទួលកាយជាសត្វព្រៃលើផែនដី ហើយមានកម្លាំងនិងអានុភាពមិនអាចប្រៀបផ្ទឹម ភ្នំ ដើមឈើ…

  7. 1.20.403

    នៅពេលបានឮសំឡេងយំរបស់កុមារដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងតន្ត្រីទាំងអស់ ព្រះមហេសីទាំងឡាយបានមកដល់ដោយការប្រញាប់ប្រញាល់ដោយគោរព។ ពួកទាសីបានរត់ទៅក្នុងភាពរីករាយ ប្រជាជនទាំងអស់ក្នុងទីក្រុងបានជ្រាបចូលក្នុងសេចក្តីរីករាយ។ នៅពេលដែលព្រះរាជាទសរថបានឮពីកំណើតបុត្រ…

  8. 1.21.423

    ព្រះហរីបានបំពេញកីឡាកុមារភាពដោយវិធីជាច្រើន និងប្រទានសេចក្តីសុខដ៏ខ្លាំងក្លាដល់អ្នកបម្រើព្រះអង្គ។ នៅពេលដែលពេលវេលាកន្លងទៅបន្តិច ពួកអនុជទាំងបួនរីកធំធាត់ឡើង ដើម្បីនាំមកនូវសេចក្តីសុខនិងការសម្រាលដល់គ្រួសារ។ គ្រូបានមកដល់ហើយធ្វើពិធីកាត់សក់លើកដំបូង…

  9. 1.21.438

    ឮពាក្យដែលមិនគួរចំណែកពេក ព្រះរាជាទ្រង់ញាប់ញ័រក្នុងព្រះហឫទ័យ ព្រះភក្ត្រដែលទ្រង់រុងរឿងក៏លោចងងឹត នៅវ័យចាស់ខ្ញុំបានបុត្របួនអង្គ ឱ ព្រាហ្មណ៍ អ្នកបាននិយាយដោយមិនគិតគូរ សូមទ្រង់សុំដី គោ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងភោគសម្បត្តិ…

  10. 1.22.452

    សូមប្រាប់ខ្ញុំផង ព្រះអង្គម្ចាស់ ថាក្មេងប្រុសស្អាតទាំងពីរនេះជានរណា ជាគ្រឿងតុបតែងនៃវង្សតាបស ឬជាអ្នកការពារនៃវង្សក្សត្រ ឬជាព្រហ្មញ្ញដ៏ប្រសើរបំផុត ដែលគម្គាគ្រឹស្តស្តីង្គាយដោយពាក្យថា "មិនមែននេះទេ មិនមែននោះទេ" ដែលបានមកដល់ទីនេះ…

  11. 1.23.462

    ប្រាប់ខ្ញុំមើល មិត្តភក្តិ នរណាដែលមានរូបកាយ នឹងមិនមោហៈចំពោះសោរសម្រស់នេះ ពេលបានឃើញរូបរាងនេះ? ម្នាក់ក្នុងចំណោមនោះបាននិយាយដោយសំឡេងទន់ភ្លន់និងពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ថា សូមស្តាប់មើល មិត្តភក្តិដែលឆ្លាតវាងវៃ អំពីអ្វីដែលខ្ញុំបានឮ…

  12. 1.25.512

    ព្រះរាមនឹងរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយនាងសីតា ដោយបោះបង់ចោលមោទនភាពរបស់ព្រះរាជាទាំងឡាយ។ នរណាអាចឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមនឹងអ្នកដែលមានជំនាញក្នុងការធ្វើសង្គ្រាម យុទ្ធជនរបស់ព្រះបាទទសរថ?

  13. 1.27.560

    ពេលឃើញរូបរាងដ៏គួរឲ្យខ្លាចរបស់បរសុរាម ព្រះមហាក្សត្រទាំងអស់ក៏ក្រោកឡើង ញ័រខ្លាចនិងភ័យតក់ស្លុត និមួយៗបានប្រកានាមខ្លួនឯងព្រមទាំងនាមបិតា ហើយទាំងអស់គ្នាក៏ចាប់ផ្តើមក្រាបថ្វាយបង្គំ អ្នកណាដែលទ្រង់សម្លឹងមើលតាមសភាពធម្មតា ដោយសំគាល់ថាជាមិត្ត…

  14. 1.29.596

    ចូរបញ្ជូនទូតទៅកាន់នគរអយុធ្យា ដើម្បីទៅអញ្ជើញព្រះបាទទសរថ និងនាំព្រះអង្គមក ព្រះរាជាទ្រង់រីករាយហើយទ្រង់ត្រាស់ថា បានហើយ អ្នកអង្គមានព្រះហឫទ័យទូលាយ ហើយទ្រង់បញ្ជូនទូតនៅពេលនោះ បន្ទាប់មកទ្រង់បានអញ្ជើញពួកអ្នកជំនាញទាំងអស់ ពួកគេមកក្រាបបង្គំដោយគោរព…

  15. 1.30.602

    ទូតបានមកដល់នគរពិសិតរបស់ព្រះរាម ហើយរីករាយពេលឃើញភាពស្រស់សោភារបស់ទីក្រុង នៅទ្វារព្រះរាជវាំង ទូតបានជម្រាប់ដំណឹងអំពីការមកដល់ ព្រះបាទទសរថបានទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ហើយទ្រង់បញ្ជាឱ្យហៅចូល ទូតបានថ្វាយបង្គំនិងថ្វាយសំបុត្រ ព្រះរាជាទ្រង់រីករាយ…

  16. 1.30.603

    តើព្រះភាតាទាំងពីរព្រះអង្គដែលជាទីស្រឡាញ់នៃព្រះជន្មាយុគ្រប់គ្នាមានសុខសប្បាយដែរឬទេ? នៅក្នុងប្រទេសណា? សូមទ្រង់មានព្រះបន្ទូលប្រាប់។ ព្រះរាជាទ្រង់ឮព្រះបន្ទូលដែលពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់និងការនិយាយដោយអន់ចិត្ត ទ្រង់អានសំបុត្រម្តងទៀត។

  17. 1.30.604

    បានឮសំបុត្រហើយ បងប្អូនទាំងពីរមានចិត្តរំភើបដោយអារម្មណ៍រីករាយ សេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ក្រៃពូរមិនអាចផ្ទុកនៅក្នុងរាងកាយបានឡើយ បានឃើញសេចក្តីស្រឡាញ់បរិសុទ្ធរបស់ភរត សភាទាំងមូលមានសេចក្តីសុខជាពិសេស ទើបស្តេចឱ្យទូតអង្គុយជិត…

  18. 1.30.605

    នែព្រះរាជា សូមទ្រង់ព្រះសណ្តាប់ ក្នុងចំណោមត្បូងលើមកុដរបស់ព្រះរាជាទាំងឡាយ គ្មាននរណាម្នាក់មានជោគជ័យដូចព្រះអង្គទេ។ ព្រះរាមនិងព្រះលក្ស្មណ៍ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គ ទ្រង់ជាគ្រឿងតុបតែងទាំងពីររបស់លោកីយ៍។

  19. 1.30.606

    បុត្ររបស់ទ្រង់មិនសមគួរឲ្យសួរអ្វីទេ ពួកទ្រង់ជាសិង្ហក្នុងចំណោមមនុស្ស ដែលបំភ្លីបំភ្លតពិភពលោកទាំងបី មុនកិត្តិយសនិងអំណាចរបស់ទ្រង់ទាំងពីរ ព្រះច័ន្ទមើលទៅស្រអាប់ និងព្រះអាទិត្យមានអារម្មណ៍ត្រជាក់ តើនឹងនិយាយបានដូចម្តេចថាទ្រង់ត្រូវបានស្គាល់…

  20. 1.30.607

    នៅទីនោះ ឱមហាស្តេច សូមស្តាប់៖ រាម ត្បូងនៃពង្សរាហូ បានបំបែកធ្នូដោយមិនបាច់ព្យាយាម ដូចដំរីបំបែកដើមឈូក