Adhyaya 55

Verse 1

सूत उवाच । इति बाभ्रव्यवचनमाकर्ण्य कुरुनन्दनः । प्राणमन्नारदं भक्त्या विस्मितः पुलकान्वितः

スータは語った。バーブラヴィヤの言葉を聞くや、クル族の誉れは信敬をもってナーラダに礼拝した――驚嘆し、法悦により身の毛もよだつほどであった。

Verse 2

प्रशस्य च चिरं कालं पुनर्नारदमब्रवीत्

そして久しく讃嘆したのち、彼は再びナーラダに語りかけた。

Verse 3

गुप्तक्षेत्रस्य माहात्म्यं शृण्वानस्त्वन्मुखान्मुने । तृप्तिं नैवाधिगच्छामि भूयस्तद्वक्तुमर्हसि

おお牟尼よ、あなたの御口からグプタクシェートラの偉大さを聞いても、なお我が心は満たされません。ゆえに、さらに詳しくもう一度お語りください。

Verse 4

नारद उवाच । महालिंगस्य वक्ष्यामि महिमानं कुरूद्वह । गौतमेश्वर लिंगस्य सावधानः शृणुष्व तत्

ナーラダは言った。「おおクル族の最勝者よ、私は大リンガ、すなわちガウタメーシュヴァラ・リンガの威徳を説こう。心を澄ませて聴きなさい。」

Verse 5

अक्षपादो महायोगी गौतमाख्योऽभवन्मुनिः । गोदावरीसमानेता अहल्यायाः पतिः प्रभुः

アクシャパーダと名づけられた大ヨーギーがいた。人々は彼を聖仙ガウタマとも呼んだ。彼は高貴なる主、アハリヤーの夫であり、ゴーダーヴァリー河を顕現させた者である。

Verse 6

गुप्त क्षेत्रस्य माहात्म्यं स च ज्ञात्वा महोत्तमम् । योगसंसाधनं कुर्वन्नत्र तेपे तपो महत्

グプタクシェートラのこの上なく優れた偉大さを知るや、彼はヨーガの修行に励み、この地で大いなる苦行（タパス）を行った。

Verse 7

योगसिद्धिं ततः प्राप्य गौतमेन महात्मना । अत्र संस्थापितं लिंगं गौतमेश्वरसंज्ञया

そして大いなる魂をもつガウタマはヨーガの成就を得て、この地にリンガを स्थापितし、「ガウタメーシュヴァラ」と名づけた。

Verse 8

संस्नाप्यैतन्महालिंगं चन्दनेन विलिप्य च । संपूज्य पुष्पैर्विविधैर्गुग्गुलं दाहयेत्पुरः । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोके महीयते

この大いなるリンガを沐浴して清め、白檀の香膏を塗り、さまざまな花で供養し、その前でグッグルの薫香を焚くべし。かくして一切の罪より解き放たれた信者は、ルドラの世界において尊ばれる。

Verse 9

अर्जुन उवाच । योगस्वरूपमिच्छामि श्रोतुं नारद तत्त्वतः । योगं सर्वे प्रशंसंति यतः सर्वोत्तमोत्तमम्

アルジュナは言った。「ナーラダよ、私はヨーガの真実の本性をありのままに聞きたい。人々は皆、ヨーガを“最高の中の最高”として讃えるからである。」

Verse 10

नारद उवाच । समासात्तव वक्ष्यामि योगतत्त्वं कुरूद्वह । श्रवणादपि नैर्मल्यं यस्य स्यात्सेवनात्किमु

ナーラダは言った。「クル族の中の最勝者よ、私はヨーガの真理を要約して語ろう。聞くだけでも清浄が得られるのなら、実践すればなおさらである。」

Verse 11

चित्तवृत्तिनिरोधाख्यं योगतत्त्वं प्रकीर्त्यते । तदष्टांगप्रकारेण साधयंतीह योगिनः

ヨーガの真理は「心のはたらき（変転）を止滅すること」と説き明かされる。ヨーギーたちはこの世において、八支の法によってそれを成就する。

Verse 12

यमश्च नियमश्चैव प्राणायामस्तृतीयकः । प्रत्याहारो धारणा च ध्येयं ध्यानं च सप्तमम्

ヤマとニヤマがまずあり、第三はプラーナーヤーマである。次いでプラティヤーハーラとダーラナーがあり、さらにディヤーヤ（選ばれた観想の対象）とディヤーナが第七である。

Verse 13

समाधिरिति चाष्टांगो योगः संपरिकीर्तितः । प्रत्येकं लक्षणं तेषामष्टानां शृणु पांडव

サマーディはヨーガの第八支であると宣言される。おおパーンダヴァよ、この八支それぞれの相（しるし）を聞け。

Verse 14

अनुक्रमान्नरो येषां साधनाद्योगमश्नुते । अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ

これらを順次に修習するなら、人はヨーガを成就する。すなわち、アヒンサー（不殺生・不害）、サティヤ（真実）、アステーヤ（不盗）、ブラフマチャリヤ（梵行）、アパリグラハ（不取）である。

Verse 15

एते पंच यमाः प्रोक्ताः शृण्वेषामपि लक्षणम् । आत्मवत्सर्वभूतेषु यो हिताय प्रवर्तते

この五つはヤマ（禁戒）と説かれる。今また、その相を聞け。万有の生きものを自分自身のごとく見て、すべての利益のために行ずる者—

Verse 16

अहिंसैषा समाख्याता वेदसंविहिता च या । दृष्टं श्रुतं चानुमितं स्वानुभूतं यथार्थतः

これがアヒンサーと名づけられ、またヴェーダにより定められる——見たこと、聞いたこと、推知したこと、そして自ら体験したことを、真実に即して語ることである。

Verse 17

कथनं सत्यमित्युक्तं परपीडाविवर्जितम् । अनादानं परस्वानामापद्यपि कथंचन

サティヤ（真実）とは、真でありながら他者を害さぬ言葉であると説かれる。アステーヤ（不盗）とは、災厄の時であっても、いかなる場合にも他人のものを取らぬことである。

Verse 18

मनसा कर्मणा वाचा तदस्तेयं प्रकीर्तितम् । अमैथुनं यतीनां च मनोवाक्कायकर्मभिः

不盗（アステーヤ）は、心・行い・言葉における制御としてこのように説かれる。さらに出家の修行者（ヤティ）には、不淫・梵行（アマイツナ／ブラフマチャリヤ）もまた、意・語・身の三業によって守持すべきである。

Verse 19

ऋतौ स्वदारगमनं गेहिनां ब्रह्मचर्यता । यतीनां सर्वसंन्यासो मनोवाक्कायकर्मणा

在家者にとっては、正しい時節に自らの正妻に赴くことが節制（梵行）と見なされる。だが出家の修行者（ヤティ）には、意・語・身の三業によって、いっさいを捨てる全的放棄を堅持すべきである。

Verse 20

गृहस्थानां च मनसा स्मृत एषोऽपरिग्रहः । एते यमास्तव प्रोक्ताः पंचैव नियमाञ्छृणु

また在家者においては、アパリグラハ（不執着・不所有）は心の離欲として理解される。これらのヤマは汝に説き示した。今、五つのニヤマを聴け。

Verse 21

शौचं तुष्टिस्तपश्चैव जपो भक्तिर्गुरोस्तथा । एतेषामपि पंचानां पृथक्संशृणु लक्षणम्

清浄（シャウチャ）、知足（トゥシュティ）、苦行（タパス）、ジャパ（聖なる反復誦）、そして師（グル）への帰依（バクティ）—これらが五つのニヤマである。それぞれの相を、別々に一つずつ聴け。

Verse 22

बाह्यमाभ्यतरं चैव द्विविधं शौचमुच्यते । बाह्यं तु मृज्जलैः प्रोक्तमांतरं शुद्धमानसम्

清浄（シャウチャ）は二種あると説かれる。外なる清浄と内なる清浄である。外なる清浄は土と水による洗い清めと説かれ、内なる清浄は心が浄められた状態である。

Verse 23

न्यायेनागतया वृत्त्या भिक्षया वार्तयापि च । संतोषो यस्य सततं सा तुष्टिरिति चोच्यते

満足（サントーシャ）とはこう説かれる。法（ダルマ）にかなって得た生活の糧を、托鉢によってであれ正しい生業によってであれ、常に喜び足る者—それを「満ち足り（トゥシュティ）」という。

Verse 24

चांद्रायणादीनि पुनस्तपांसि विहितानि च । आहारलाघवपरः कुर्यात्तत्तप उच्यते

チャンドラーヤナ（Cāndrāyaṇa）などの諸々の苦行は、まことに定められている。食を軽くし、摂取を慎み減らすことを旨として行ずる修行—それをタパス（苦行）という。

Verse 25

स्वाध्यायस्तु जपः प्रोक्तः प्रणवाभ्यसनादिकः । शिवे ज्ञाने गुरौ भक्तिर्गुरुभक्तिरिति स्मृता

スヴァーディヤーヤ（svādhyāya）とはジャパであると説かれる。すなわちプラナヴァ（Praṇava）「オーム」などを繰り返し修習すること。シヴァへの、聖なる智への、そしてグル（師）への帰依は、「グル・バクティ（師への信愛）」として記憶される。

Verse 26

एवं संसाध्य नियमान्संयमांश्च विचक्षणः । प्राणायामाय संदध्यान्नान्यथा योगसाधकः

このように、ニヤマと諸々の制御を正しく成就したなら、識別ある求道者はプラーナーヤーマ（調息）に専心すべきである。ヨーガを成就せんとする者に、他の道はない。

Verse 27

यतोऽशुचिशरीरस्य वायुकोपो महान्भवेत् । वायुकोपात्कुष्ठता च जडत्वादीनुपाश्नुते

身が不浄である者には、ヴァーユ（風のドーシャ）の大いなる乱れが生じる。ヴァーユの攪乱より、クシュタ（癩・皮膚病）やジャーディヤ（鈍麻・無気力）などの苦患を被るのである。

Verse 28

तस्माद्विचक्षणः शुद्धं कृत्वा देहं यतेत्परम् । प्राणायामस्य वक्ष्यामि लक्षणं शृणु पांडव

ゆえに、識見ある者は身を清めてのち、至上を目ざしてひたすら励むべきである。これよりプラーナーヤーマの相（しるし）を説く—聞け、パーンダヴァよ。

Verse 29

प्राणापाननिरोधश्च प्राणायामः प्रकीर्तितः । लघुमध्योत्तरीयाख्यः स च धीरैस्त्रिधोदितः

プラーナとアパーナを制御することがプラーナーヤーマであると宣言される。心堅き賢者はこれを三種—軽・中・上—と説く。

Verse 30

लघुर्द्वादशमात्रस्तु मात्रा निमिष उन्मिषः । द्विगुणो मध्यमश्चोक्तस्त्रिगुणश्चोत्तमः स्मृतः

「軽」は十二マートラーであり、マートラーとは瞬きして再び開くほどの時である。「中」はその二倍、「上」は三倍と記憶される。

Verse 31

प्रथमेन जयेत्स्वेदं मध्यमेन तु वेपथुम् । विषादं च तृतीयेन जयेद्दोषाननुक्रमात्

第一の段で発汗を制し、中の段で震えを制し、第三の段で沈鬱を制する—かくして順次に過失を克服する。

Verse 32

पद्माख्यमासनं कृत्वा रेचकं पूरकं तथा । कुंभकं च सुखासीनः प्राणायामं त्रिधाऽभ्यसेत्

蓮華座（パドマ・アーサナ）を結び、安楽に坐して、プラーナーヤーマを三様に修すべし。すなわちレーチャカ（呼気）、プーラカ（吸気）、クンバカ（止息）である。

Verse 33

प्राणानामुपसंरोधात्प्राणायाम इति स्मृतः । यथा पर्वतधातूनां ध्मातानां दह्यते मलः

生命の息（プラーナ）を堅く制御することゆえ、これをプラーナーヤーマと伝える。山の鉱石も、炉で溶かし風を送って精錬すれば、不純物が焼き尽くされるように。

Verse 34

तथेंद्रियवृतो दोषः प्राणायामेन दह्यते । गोशतं कापिलं दत्त्वा यत्फलं तत्फलं भवेत्

同じく、諸感官にまとわりつく過失はプラーナーヤーマによって焼き尽くされる。黄褐色の牝牛を百頭施す功徳の果と、まさに同じ果報がこれより得られる。

Verse 35

प्राणायामेन योगज्ञस्तस्मात्प्राणं सदा यमेत् । प्राणायामेन सिद्ध्यन्ति दिव्याः शान्त्यादयः क्रमात्

プラーナーヤーマによってヨーガを知る者は、ゆえに常に生命の息を制御すべきである。プラーナーヤーマにより、安らぎをはじめとする神聖な成就が順次に完成する。

Verse 36

शांतिः प्रशान्तिर्दीप्तिश्च प्रसादश्च यथाक्रमम् स । हजागंतुकामानां पापानां च प्रवर्तताम्

安らぎ、深い静謐、輝き、そして恩寵の澄明が順に生じる。かくして、すでにある罪も新たに起こる罪も抑え止められる。

Verse 37

वासनाशांतिरित्याख्यः प्रथमो जायते गुणः । लोभमोहात्मकान्दोषान्निराकृत्यैव कृत्स्नशः

貪りと迷いという形の過失がことごとく退けられるとき、第一の徳が生じる。これはヴァーサナー（潜在印象）の鎮静と名づけられる。

Verse 38

तपसां च यदा प्राप्तिः सा शांतिरिति चोच्यते । सर्वेन्द्रियप्रसादश्च बुद्धेर्वै मरुतामपि

苦行（タパス）より生じた成就が得られるとき、それもまた「寂静（平安）」と呼ばれる。諸感官は清らかな光と恩寵を得、知性も静まり澄む――まことに、生命の風（ヴァーユ）を制することによっても。

Verse 39

प्रसाद इति स प्रोक्तः प्राप्यमेवं चतुष्टयम् । एवंफलं सदा योगी प्राणायामं समभ्यसेत्

これが「プラサーダ」（prasāda）、すなわち澄みわたる恩寵であると宣言される。かくして四種の成就が得られる。ゆえにその果を知るヨーギーは、常にプラーナーヤーマを修すべきである。

Verse 40

मृदुत्वं सेव्यमानास्तु सिंहशार्दूलकुंजराः । यथा यान्ति तथा प्राणो वश्यो भवति साधितः

獅子・虎・象も、調教し養えば柔和となるように、プラーナ（prāṇa）もまた、正しく鍛錬されれば自在に制し得るものとなる。

Verse 41

प्राणायामस्त्वयं प्रोक्तः प्रत्याहारं ततः शृणु । विषयेषु प्रवृत्तस्य चेतसो विनिवर्तनम्

かくしてプラーナーヤーマは説き明かされた。次にプラティヤーハーラ（pratyāhāra）を聴け。それは、感官の対象へと外に走った心を引き戻すことである。

Verse 42

प्रत्याहारं विनिर्दिष्टतस्य संयमनं हि यत् । प्रत्याहारस्त्वयं प्रोक्तो धारणालक्षणं शृणु

そして、示されたその制御（サンヤマ）こそがプラティヤーハーラである。かくしてプラティヤーハーラは説かれた。今、ダーラナー（dhāraṇā）—集中の相（しるし）を聴け。

Verse 43

यथा तोयार्थिनस्तोयं पत्रनालादिभिः शनैः । आपिबेयुस्तथा वायुं योगी नयति साधितम्

水を求める者が葉の管などを通して少しずつゆっくりと水を啜るように、法を成就したヨーギーもまた、生命の風（プラーナ／ヴァーユ）をやさしく導き、内に取り入れる。

Verse 44

प्राग्नाभ्यां हृदये वायुरथ तालौ भ्रुवोंऽतरे । चतुर्दले षड्दशे च द्वादशे षोडशद्विके

まずヨーギーは、臍の領域から生命の気を心臓へと納め、次に（それを）上顎へ、さらに眉間へと導く――四弁、十六弁、十二弁、そして三十二弁の蓮華の中心へ。

Verse 45

आकुंचनेनैव मूर्द्धमुन्नीय पवनं शनैः । मूर्धनि ब्रह्मरंध्रे तं प्राणं संधारयेत्कृती

ただ収縮（アークンチャナ）によって息をゆるやかに頭頂へと引き上げ、達人はそのプラーナを頭頂、ブラフマンの孔（ブラフマランドラ）に保つべきである。

Verse 46

प्राणायामा दश द्वौ च धारणैषा प्रकीर्त्यते । दशैता धारणाः स्थाप्य प्राप्नोत्यक्षरसाम्यताम्

このダーラナーは十二のプラーナーヤーマから成ると説かれる。これら十のダーラナーを確立すれば、人は不滅なるアクシャラ（Akṣara）と等しき境地に至る。

Verse 47

धारणास्थस्य यद्ध्येयं तस्य त्वं शृणु लक्षणम् । ध्येयं बहुविधं पार्थ यस्यांतो नोपलभ्यते

ダーラナーに安住する者が観ずべき対象のしるしを、わたしから聞け。観想すべきものは多種多様である、パールタよ、その究竟の限りは完全には捉えがたい。

Verse 48

केचिच्छिवं हरिं केचित्केचित्सूर्यं विधिं परे । केचिद्देवीं महद्भूतामुत ध्यायन्ति केचन

ある者はシヴァを観想し、ある者はハリを観想し、またある者は太陽を、ある者は創造主ブラフマーを観想する。さらにある者は女神を、偉大なる原初の力として観じる—かくして人々の観想はさまざまである。

Verse 49

तत्र यो यच्च ध्यायेत स च तत्र प्रलीयते । तस्मात्सदा शिवं देवं पंचवक्त्रं हरं स्मरेत्

人は何を観想するにせよ、その現実のうちに溶け入る。ゆえに常に、五つの御面をもつ神なるハラ、シヴァを憶念すべきである。

Verse 50

पद्मासनस्थं तं गौरं बीजपूरकरं स्थितम् । दशहस्तं सुप्रसन्नवदनं ध्यानमास्थितम्

蓮華座（パドマーサナ）に坐し、清らかに白く輝き、御手にビージャプーラ（香橼）を執る御姿として観想せよ。十の御手を備え、至上の安らぎに満ちた御顔で、深き禅定に安住しておられる。

Verse 51

ध्येयमेतत्तव प्रोक्तं तस्माद्ध्यानं समाचरेत् । ध्यानस्य लक्षणं चैतन्निमेषार्धमपि स्फुटम्

この観想すべき対象は汝に説き示された。ゆえにディヤーナを修しなさい。これこそが禅定の明らかな相であり、たとえ瞬きの半ばの間であっても確然としている。

Verse 52

न पृथग्जायते ध्येयाद्धारणां यः समास्थितः । एवमेतां दुरारोहां भूमिमास्थाय योगवित्

ダーラナー（dhāraṇā）に堅く安住する者には、観想の対象からの隔たりは生じない。かくして、この到り難き境地に登り立ったヨーガの達人は……

Verse 53

न किंचिच्चिंतयेत्पश्चात्समाधिरिति कीर्त्यते । समाधेर्लक्षणं सम्यग्ब्रुवतो मे निशामय

そののち、まったく何ものも思わぬとき、それを「サマーディ（samādhi）」と称する。わたしが正しく語るサマーディの真の相を、よく聞け。

Verse 54

शब्दस्पर्शरसैर्हीनं गंधरूपविवर्जितम् । परं पुरुषं संप्राप्तः समाधिस्थः प्रकीर्तितः

音・触・味を離れ、香と形をも超えて、至上のプルシャに到達した者は、サマーディに安住する者と称えられる。

Verse 55

तां तु प्राप्य नरो विघ्नैर्नाभिभूयेत कर्हिचित् । समाधिस्थश्च दुःखेन गुरुणापि न चाल्यते

その境地を得たなら、人は決して障碍に屈しない。サマーディに住する者は、重い苦しみによってさえ揺らがない。

Verse 56

शंखाद्याः शतशस्तस्य वाद्यन्ते यदि कर्णयोः । भेर्यश्च यदि हन्यंते शब्दं बाह्यं न विंदति

たとえ耳元で法螺貝や諸々の楽器が幾百も鳴り響き、太鼓が打ち鳴らされても、彼は外の音を知覚しない。

Verse 57

कशाप्रहाराभिहतो वह्निदग्धतनुस्तथा । शीताढ्येव स्थितो घोरे स्पर्शं बाह्यं न विन्दति

たとえ鞭で打たれ、身が火に焼かれ、あるいは恐ろしい寒冷の中に立っていても、彼は外の触れを感じない――内なる静寂に深く没入しているがゆえに。

Verse 58

रूपे गंधे रसे बाह्ये तादृशस्य तु का कथा । दृष्ट्वा य आत्मनात्मानं समाधिं लभते पुनः

もし外の触れ合いにさえこのように動じないなら、外の形・香り・味については言うまでもない。自己によって自己（アートマン）を観じたのち、彼は再びサマーディに到る。

Verse 59

तृष्णा वाथ बुभुक्षा वा बाधेते तं न कर्हिचित्

渇きも飢えも、彼を決して悩ませない。

Verse 60

न स्वर्गे न च पाताले मानुष्ये क्व च तत्सुखम् । समाधिं निश्चलं प्राप्य यत्सुखं विंदते नरः

その安楽は天にもパーターラ（地下界）にも、また人間界のいかなる所にもない。揺るがぬサマーディを得たのち、人が見いだす歓喜はそれほどのものだからである。

Verse 61

एवमारूढयोगस्य तस्यापि कुरुनदन । पंचोपसर्गाः कटुकाः प्रवर्तंते यथा शृणु

おおクル族の子よ、このようにヨーガの道に登った者でさえ、五つの苦き障碍が起こる。いかにそれらが現れるか、聞け。

Verse 62

प्रातिभः श्रावणो दैवो भ्रमावर्तोऽथ भीषणः । प्रतिभा सर्वशास्त्राणां प्रातिभोऽयं च सात्त्विकः

五つの障碍とは、プラーティバ（Prātibha）、シュラーヴァナ（Śrāvaṇa）、ダイヴァ（Daiva）、迷妄の渦（Bhramāvarta）、そして恐るべきもの（Bhīṣaṇa）である。『プラーティバ』とは、サットヴァ的（sāttvic）な微妙力—あらゆるシャーストラ（śāstra）に関する直観である。

Verse 63

तेन यो मदमादद्याद्योगी शीघ्रं च चेतसः । योजनानां सहस्रेभ्यः श्रवणं श्रावणस्तु सः

そのプラーティバ（Prātibha）によって、ヨーギーがたちまち慢心に酔えば、心は乱れる。幾千の由旬の彼方から聞こえること—これを「シュラーヴァナ（Śrāvaṇa）」という障碍と呼ぶ。

Verse 64

द्वितीयः सात्विकश्चायमस्मान्मत्तो विनश्यति । अष्टौ पश्यति योनीश्च देवानां दैव इत्यसौ

この第二のものもまたサットヴァ的であるが、慢心の酔いとなれば滅びる。神々の八つの神聖なるヨーニ（根源）を観る者—これを「ダイヴァ（Daiva）」という障碍と呼ぶ。

Verse 65

अयं च सात्त्विको दोषो मदादस्माद्विनश्यति । आवर्त इव तोयस्य जनावर्ते यदाकुलः

これもまたサットヴァ的な過失であり、そこから生じる慢心によって滅びる—水の渦が、流れの渦中で騒ぎ乱れるがごとく。

Verse 66

आवर्ताख्यस्त्वयं दोषो राजसः स महाभयः । भ्राम्यते यन्निरालम्बं मनो दोषैश्च योगिनः

「アーヴァルタ（Āvarta）」と名づけられるこの過失はラジャス的で、大いなる恐怖である。これらの दोषにより、支えなきヨーギーの心は渦巻き、さまよい始める。

Verse 67

समस्ताधारविभ्रंशाद्भ्रमाख्यस्तामसो गुणः । एतैर्नाशितयोगाश्च सकला देवयोनयः

あらゆる支えの基盤が崩れ乱れるとき、「ブラマ（bhrama）」と呼ばれるタマスの性、すなわち迷妄が起こる。これらの攪乱によってヨーガは滅び、神々の類に生まれた者でさえも例外ではない。

Verse 68

उपसर्गैर्महाघोरैरावर्त्यंते पुनः पुनः । प्रावृत्य कंबलं शुक्लं योगी तस्मान्मनोमयम्

幾度となく、きわめて恐るべき障碍によって心は再び再び渦巻かされる。ゆえに瑜伽行者は白き毛布に身を包み、心より成る修行、すなわち内なる観想に帰依すべし。

Verse 69

चिंतयेत्परमं ब्रह्म कृत्वा तत्प्रवणं मनः । आहाराः सात्त्विकाश्चैव संसेव्याः सिद्धिमिच्छता

至上のブラフマンを観想し、心をことごとくそれへと傾けよ。成就を願う者はまた、サットヴァ（清浄）なる食のみを摂るべし。

Verse 70

राजसैस्तामसैश्चैव योगी सिद्धयेन्न कर्हिचित् । श्रद्दधानेषु दांतेषु श्रोत्रियेषु महात्मसु

ラジャスとタマスの道によっては、瑜伽行者は決して成就に至らない。信を具え、自己を調御し、ヴェーダに通じた大いなる魂の人々に依り、交わるべし。

Verse 71

स्वधर्मादनपेतेषु भिक्षा याच्या च योगिना । भैक्षं यवान्नं तक्रं वा पयो यावकमेव वा

瑜伽行者は、自らのダルマを離れぬ人々からのみ托鉢すべし。施しは大麦の食（ヤヴァ）、あるいは酪乳（タクラ）、あるいは乳、あるいはヤーヴァカの粥のみでもよい。

Verse 72

फलमूलं विपक्वं वा कणपिण्याकसक्तवः । श्रुता इत्येत आहारा योगिनां सिद्धिकारकाः

熟した果実と根、あるいは穀粒と糠・糠粉の調製食—これらは伝承に聞くところ、瑜伽行者の成就をもたらす食である。

Verse 73

मृत्युकालं विदित्वा च निमित्तैर्योगसाधकः । योगं युञ्जीत कालस्य वंचनार्थं समाहितः

兆しによって死の時を知ったなら、心を統一したヨーガの修行者は、時（死）を欺くためにヨーガに励むべきである。

Verse 74

निमित्तानि च वक्ष्यामि मृत्युं यो वेत्ति योगवित् । रक्तकृष्णांबरधरा गायंतीह सती च यम्

ヨーガに通じた者が死を知るための兆しを説こう。たとえば、赤と黒の衣をまとった貞淑な女が、ここで歌っているのを（幻視に）見ること。

Verse 75

दक्षिणाशां नयेन्नारी स्वप्ने सोऽपि न जीवति । नग्नं क्षपणकं स्वप्ने हसमानं प्रदृश्य च

夢の中で女が南の方角へ導くなら、その者も生き長らえない。また夢に、裸の修行者（クシャパナカ）が笑っているのを見れば、それもまた兆しである。

Verse 76

एनं च वीक्ष्य वल्गन्तं तं विद्यान्मृत्युमागतम् । ऋक्षवानरयुग्यस्थो गायन्यो दक्षिणां दिशम्

それが跳ね回るのを見たなら、死が到来したと知るべきである。また、熊と猿の組に乗り、歌いながら南へ向かう者を見るのも凶兆である。

Verse 77

याति मज्जेदधौ पंके गोमये वा न जीवति । केशांगारैस्तथा भस्मभुजंगैर्निजलां नदीम्

夢の中で、凝乳の中や泥の中、あるいは牛糞の中へ行って沈むなら、その者は生き延びない。また、水が真の水ではなく、髪や熾火や灰でできた蛇で満ちた川を見るのも、死のしるしである。

Verse 78

एषामन्यतमैः पूर्णां दृष्ट्वा स्वप्ने न जीवति । करालैर्विकटै रूक्षैः पुरुषैरुद्यतायुधैः

もし夢の中で、前方の虚空がこれらのいずれかで満ちているのを見たなら――恐るべき、怪異で、荒々しく、武器を振り上げた男たち――その者は生き延びない。

Verse 79

पाषाणैस्ताडितः स्वप्ने सद्यो मृत्युं भजेन्नरः । सूर्योदये यस्य शिवा क्रोशंती याति सम्मुखम्

夢の中で人が石に打たれるなら、ただちに死に至る。また日の出の時、山犬（シヴァー）が鳴き叫びつつ真正面から来るなら、それもまた死の前兆である。

Verse 80

विपरीतं परीतं वा स सद्यो मृत्युमृच्छति । दीपाधिगंधं नो वेत्ति वमत्यग्निं तथा निशि

物事が逆さまに、あるいは凶相として歪んで見えるなら、その者はたちまち死に至る。灯火の香りを感じられず、また夜に火を吐くなら、これも死の兆しである。

Verse 81

नात्मानं परनेत्रस्थं वीक्षते न स जीवति । शक्रायुधं चार्धरात्रे दिवा वा ग्रहणं तथा

他人の眼の中に自らの影が映るのを見られぬ者は、生き長らえない。また、真夜中にインドラの武器（金剛杵・ヴァジュラ）を見ること、あるいは昼に食が現れることも、死の前兆である。

Verse 82

दृष्ट्वा मन्येत स क्षीणमात्मजीवितमाप्तवान् । नासिका वक्रतामेति कर्णयोर्न्नमनोन्नती

これらの徴を見たなら、自らの命がすでに衰えたと悟るべきである。鼻が曲がり、両耳が不規則に垂れたり上がったりするのは、生命の減退のしるしである。

Verse 83

नेत्रं च वामं स्रवति यस्य तस्यायुरुद्गतम् । आरक्ततामेति मुखं जिह्वा चाप्यसिता यदा

人の左目が涙を流すなら、その者の寿命はすでに去りゆく。顔が赤くなり、舌までも黒ずむとき、それは死が近い徴である。

Verse 84

तदा प्राज्ञो विजानीयादासन्नं मृत्युमात्मनः । उष्ट्ररासभयानेन स्वप्ने यो याति दक्षिणाम्

そのとき賢者は、自らの死が近いと悟るべきである。夢の中で駱駝や驢馬に乗り、南へ向かって旅するなら、それもまた同じ兆しである。

Verse 85

दिशं कर्णौ पिधायापि निर्घोषं शृणुयान्न च । न स जीवेत्तथा स्वप्ने पति तस्य पिधीयते

耳をふさいでもなお音を聞けぬなら、その者は生き長らえない。同様に、夢の中でその主君／夫が閉ざされ隔てられるなら、それもまた死の前兆である。

Verse 86

द्वारं न चोत्तिष्ठति च शुभ्रा दृष्टिश्च लोहिता । स्वप्नेऽग्निं प्रविशेद्यश्च न च निष्क्रमते पुनः

戸が立たず、正しく開いて現れず、視界が白くかすみ、やがて赤く染まるなら不吉である。また夢の中で火に入り、二度と出て来ぬ者は生き残れない。

Verse 87

जलप्रवेशादपि वा तदंतं तस्य जीवितम् । यश्चाभिहन्यते दुष्टैर्भूतै रात्रावथो दिवा

水に入ることによってであれ、他の手段によってであれ、その命はついに尽きる。また夜であれ昼であれ、邪なる霊に打たれる者も、定められた終末に至る。

Verse 88

प्रकृतैर्विकृतैर्वापि तस्यासन्नौ यमांतकौ । देवतानां गुरूणां च पित्रोर्ज्ञानविदां तथा

自然の徴であれ、異様に歪んだ徴であれ、その者には死をもたらす二者—ヤマとアンタカ—が近づく。さらに、神々、師、父母、そして聖なる智慧を知る者たちに関しても、不吉な兆しが現れる。

Verse 89

निन्दामवज्ञां कुरुते भक्तो भूत्वा न जीवति । एवं दृष्ट्वा निमित्तानि विपरीतानि योगवित्

信愛の人となった後に、誹りと侮りをなすなら、その命は長くは保たれない。かかる逆なる兆しを見て、ヨーガを知る者は慎重に振る舞う。

Verse 90

धारणां सम्यगास्थाय समाधावचलो भवेत् । यदि नेच्छति ते मृत्युं ततो नासौ प्रपद्यते

ダーラナーを正しく確立し、サマーディにおいて揺るがぬ者となれ。その時、死が汝を「望まぬ」なら、死は汝に及ばない。

Verse 91

विमुक्तिमथवा वांछेद्विसृजेद्ब्रह्ममूर्धनि । संति देहे विमुक्ते च उपसर्गाश्च ये पुनः

解脱を願う者は、頭頂の梵門（ブラフマの孔）よりプラーナ／意識を放ち出すべきである。されど障碍はなお起こる—身を帯びている間にも、解放の刹那にさえも。

Verse 92

योगिनं समुपायांति शृणु तानपि पांडव । ऐशान्ये राक्षसपुरे यक्षो गन्धर्व एव च

それらはヨーギーに近づいて来る—それについても聞け、パーンダヴァよ。北東の方角、羅刹の都には、ヤクシャやガンダルヴァもまたおり、かかる遭遇／障碍の一部となる。

Verse 93

ऐन्द्रे सौम्ये प्रजापत्ये ब्राह्मे चाष्टसु सिद्धयः । भवंति चाष्टौ शृणु ताः पार्थिवी या च तैजसी

アインドラ（Aindra）、サウムヤ（Saumya）、プラージャーパティヤ（Prājāpatya）、ブラーフマ（Brāhma）の境域において、シッディ（siddhi）は八つ一組として現れる。八種となる—聞け：『地の性』と『火の性』の類もまた含まれる。

Verse 94

वायवी व्योमात्मिका चैव मानसाहम्भवा मतिः । प्रत्येकमष्टधा भिन्ना द्विगुणा द्विगुणा क्रमात

また、風の類のシッディ、虚空（エーテル）の類のシッディ、そして心とアハンカーラ（我執）より生ずるシッディもある。各々は八つに分かれ、順次に倍し、さらに倍して増してゆく。

Verse 95

पूर्वे चाष्टौ चतुःषष्टिरन्ते शृणुष्व तद्यथा । स्थूलता ह्रस्वता बाल्यं वार्धक्यं योवनं तथा

初めは八つ、終わりには六十四となる—そのありさまを聞け。たとえば、巨大さ、微小さ、幼年、老年、そしてまた青年期。

Verse 96

नानाजाति स्वरूपं च चतुर्भिर्देहधारणम् । पार्थिवांशं विना नित्यमष्टौ पार्थिवसिद्धयः

さまざまな生類の姿を取り、四大によって身を保つとしても—『地の分』を離れては、常に地性に属する八つのシッディがある。

Verse 97

विजिते पृथिवीतत्त्वे यदैशान्ये भवन्ति च । भूमाविव जले वासो नातुरोऽर्णवमापिबेत्

地のタットヴァを克服し、イーシャーナ（Īśāna）のごとき自在の境地に至るとき、水中に住むことは陸に住むのと同じく自然となる。大海でさえ、その者を呑み込み害することはできない。

Verse 98

सर्वत्र जलप्राप्तिश्च अपि शुष्कं द्रवं फलम् । त्रिभिर्देहस्य धरणं नदीर्वा स्थापयेत्करे

水はあらゆる所で得られ、乾いた果実さえも液を湧き出させる。かかる三つの力により身は保たれ、手をもって河川を押しとどめ、あるいはその場に据えることさえできる。

Verse 99

अव्रणत्वं शरीरस्य कांतिश्चाथाष्टकं स्मृतम् । अष्टौ पूर्वा इमाश्चाष्टौ राक्षसानां पुरे स्मृताः

身に傷を受けぬことと、輝く光彩——これが八つの一組として伝えられる。先の八つとこの八つとは、羅刹の都における公認の成就であると説かれる。

Verse 100

देहादग्निविनिर्माणं तत्तापभयवर्जनम् । शक्तिदत्वं च लोकानां जलमध्येग्निज्वालनम्

己が身より火を生じさせ、その熱は恐れも苦痛ももたらさない。衆生に力を授け、さらに水のただ中に火を燃え立たせることもできる。

Verse 101

अग्निग्रहश्च हस्तेन स्मृतिमात्रेण पावनम् । भस्मीभूतस्य निर्माणं द्वाभ्यां देहस्य धारणम्

火を手でつかむことができ、ただ想起するだけで清浄となる。灰と化したものを再び成し、また二つの力によって身を保つことができる。

Verse 102

पूर्वाः षोडश चाप्यष्टौ तेजसो यक्षसद्मनि । मनोगतित्वं भूतानामन्तर्निवेशनं तथा

先の十六と、さらにこの八つもまた、夜叉の住処におけるテージャス（光威）の界に属すると説かれる。そこにはまた、衆生が思念の速さで移動すること、そして他者の内へ入り込むこともある。

Verse 103

पर्वतादिमहाभारवहनं लीलयैव च । लघुत्वं गौरवत्वं च पाणिभ्यां वायुवारणम्

山などの巨大な重荷を担うことさえ戯れとなる。意のままに身を軽くも重くもでき、両手で風すら抑えとどめる。

Verse 104

अंगुल्यग्रनिपातेन भूमेः सर्वत्र कम्पनम् । एकेन देहनिष्पत्तिर्गांधर्वे वांति सिद्धयः

指先をわずかに落とすだけで、大地をあまねく震わせることができる。ひとつの力により、望むままに身を現す—かかる悉地は乾闥婆の世界に満ちると説かれる。

Verse 105

चतुर्विंशतिः पूर्वाश्चाप्यष्टावेताश्च सिद्धयः । गन्धर्वलोके द्वात्रिंशदत ऊर्ध्वं निशामय

先に説いた二十四に、この八つの悉地を加えれば、乾闥婆界には三十二がある。いま、それを超えるものをさらに聴け。

Verse 106

छायाविहीननिष्पत्तिरिंद्रियाणामदर्शनम् । आकाशगमनं नित्यमिंद्रियादिशमः स्वयम्

影を落とさずに存在し、諸根は見えぬもの（感知されぬもの）となる。常に虚空を行き、みずから諸根などを鎮め制する境地に至る。

Verse 107

दूरे च शब्दग्रहणं सर्वशब्दावगाहनम् । तन्मात्रलिंगग्रहणं सर्वप्राणिनिदर्शनम्

遠くの音をも聞き取り、あらゆる音声を悉く会得する。タンマートラの微細な徴を捉え、すべての生きとし生けるものを観ずる—これらは説かれる卓絶のヨーガ成就である。

Verse 108

अष्टौ वातात्मिकाश्चैन्द्रे द्वात्रिंशदपि पूर्वकाः । यथाकामोपलब्धिश्च यथाकामविनिर्गमः

インドラの世界には、風の性質をもつ八つの力と、先の三十二の力があると説かれる。そこにはまた、意のままに得ること、意のままに去り、あるいは身を投射することがある。

Verse 109

सर्वत्राभिभवश्चैव सर्वगुह्यनिदर्शनम् । संसारदर्शनं चापि मानस्योऽष्टौ च सिद्धयः

あらゆる所での制圧、すべての秘事の顕現、さらに輪廻（サンサーラ）の推移を直観すること——これらもまた八つの「心の」シッディである。

Verse 110

चत्वारिंशच्च पूर्वाश्च सोमलोके स्मृतास्त्विमाः । छेदनं तापनं बन्धः संसारपरिवर्तनम्

月の世界（ソーマローカ）では、先のものと合わせて四十の力として記憶される。すなわち、障碍を断つこと、焼き苦しめること、縛すること、そして他者の世俗の境遇の流れを転じること。

Verse 111

सर्वभूत प्रसादत्वं मृत्युकालजयस्तथा । अहंकारोद्भवश्चाष्टौ प्राजापत्ये च पूर्विकाः

一切の生きものの歓喜を得ること、また定められた死の時をも克服すること。さらに我慢（アハンカーラ）より生ずる八つ——これらは先のものとともに、プラジャーパティの世界に説かれる。

Verse 112

आकारेण जगत्सष्टिस्तथानुग्रह एव च । प्रलयस्याधिकारं च लोकचित्रप्रवर्तनम्

ただ形相、あるいは意志のみで宇宙を創り、また恩寵を授けること。さらにプララヤ（大滅）にさえ権能を持ち、諸世界における妙なる顕現を動かし起こすこと——これらが数え上げられる力である。

Verse 113

असादृश्यमिदं व्यक्तं निर्वाणं च पृथक्पृथक् । शुभेतरस्य कर्तृत्वमष्टौ बुद्धिभवास्त्वमी

比類なき独自性が明らかに現れ、涅槃もまたそれぞれの様態として別々に体得される。さらに吉と不吉の双方に対する作為の力—これらはブッディ（知性）より生ずる八つの成就であると説かれる。

Verse 114

षट्पंचाशत्तथा पूर्वाश्चतुःषष्टिरिमे गुणाः । ब्राह्मये पदे प्रवर्तंते गुह्यमेतत्तवेरितम्

五十六、そして先に述べられたものも合わせて—これら六十四の徳性はブラフマーの位（Brahmā-pada）において働く。これは汝が宣した秘教である。

Verse 115

जीवतो देहभेदे वा सिद्ध्यश्चैतास्तु योगिनाम् । संगो नैव विधातव्यो भयात्पतनसंभवात्

これらのシッディはヨーギーのもの—生きている間であれ、身を離れる時であれ。されど決して執着してはならない。執着は堕落を招きうるからである。

Verse 116

एतान्गुणान्निराकृत्य युञ्जतो योगिनस्तदा । सिद्धयोऽष्टौ प्रवर्तंते योगसंसिद्धिकारकाः

これらの（下位の）性質を退けて修行する時、ヨーギーには八つのシッディが現れる—それはヨーガを完全成就へと導くものである。

Verse 117

अणिमा लघिमा चैव महिमा प्राप्तिरेव च । प्राकाम्यं च तथेशित्वं वशित्वं च तथापरे

アニマー（微細）、ラギマー（軽妙）、マヒマー（偉大）、プラープティ（到達）が説かれる。さらにプラーカーミャ（無碍の願成就）、イーシトヴァ（主宰）、ヴァシトヴァ（自在の制御）—そして他のシッディもまたある。

Verse 118

यत्र कामावसायित्वं माहेश्वरपदस्थिताः । सूक्ष्मात्सूक्ष्मत्वमणिमा शीघ्रत्वाल्लघिमा स्मृता

マーヘーシュヴァラの境地（シヴァの位）に安住する者には、kāmāvasāyitva――意志の完全成就がある。最も微細なるものよりさらに微細となることを aṇimā といい、迅速さによって laghimā と知られる。

Verse 119

महिमा शेषपूज्यत्वात्प्राप्तिर्नाप्राप्यमस्य यत् । प्राकाम्यमस्य व्यापित्वादीशित्वं चेश्वरो यतः

Mahimā とは、あらゆる者に礼拝されるにふさわしいゆえにそう呼ばれる。prāpti とは、もはや得られぬものが何一つ残らぬ境地である。prākāmya は一切に遍満する者の徳であり、īśitva は彼のもの――彼こそ真実の主（イーシュヴァラ）だからである。

Verse 120

वशित्वाद्वशिता नाम सप्तमी सिद्धिरुत्तमा । यत्रेच्छा तत्र च स्थानं तत्र कामावसायिता

vaśitva より、Vaśitā と名づけられる悉地が生ずる。これは第七の、最もすぐれた力である。意志のあるところ、そこがそのまま住処となり、そこで願いは完全に成就する。

Verse 121

ऐश्वरं पदमाप्तस्य भवंत्येताश्च सिद्धयः । ततो न जायते नैव वर्धते न विनश्यति

自在の位（aiśvara-pada）を得た者には、これらの悉地がまことに現れる。その後、彼は再び生まれず、増すこともなく、滅することもない。

Verse 122

एष मुक्त इति प्रोक्तो य एवं मुक्तिमाप्नुयात् । यथा जलं जलेनैक्यं निक्षिप्तमुपगच्छति

このようにして解脱を得る者は「解脱者」と宣言される。たとえば水が水の中に注がれると、その水と一つになるように、

Verse 123

तथैवं सात्म्यमभ्येति योगिनामात्मा परात्मना । एवं ज्ञात्वा फलं योगी सदा योगं समभ्यसेत्

かくして、ヨーギーの自己は至上の自己（パラマートマン）と完全に調和し、一体となる。この果を知るゆえに、ヨーギーは常にヨーガを修すべし。

Verse 124

अत्रोपमां व्याहरंति योगार्थं योगिनोऽ मलाः । शशांकरश्मिसंयोगादर्ककांतो हुताशनम्

ここに、ヨーガを説き明かすため、垢なきヨーギーたちは譬えを語る。月光の光線が合するとき、アルカ・カーンタの宝珠は火を起こす。

Verse 125

समुत्सृजति नैकः सन्नुपमा सास्ति योगिनः । कपिंजलाखुनकुला वसंति स्वामिव द्गृहे

ただ一つの譬えが挙げられるのではない—ヨーギーには多くの譬えがある。たとえば、フランコリンの鳥や鼠やマングースが、一つの家に、まるで主人の家であるかのように住みつくように、

Verse 126

ध्वस्ते यांत्यन्यतो दुःखं न तेषां सोपमा यतेः । मृद्देहकल्पदेहोऽपि मुखाग्रेण कनीयसा

それが壊されれば、彼らは苦しみつつ他所へ去る—これはヤティ（ヨーギー）の譬えではない。たとえ身体が土の器のようであれ、あるいは「願いを成就する」身体のようであれ、最も第一なるもの（より高き覚証）に比べればなお劣る。

Verse 127

करोति मृद्भागचयमुपदेशः स योगिनः । पशुपक्षिमनुष्याद्यैः पत्रपुष्पफलान्वितम्

ヨーギーの教えにより、土の部分が積み重ねられて一つの塊となり、葉と花と実を具え、獣・鳥・人などの衆生のための供物となる。

Verse 128

वृक्षं विलुप्यमानं च लब्ध्वा सिध्यंति योगिनः । रुरुगात्रविषाणाग्रमालक्ष्य तिलकाकृतिम्

剥ぎ取られつつある樹を得れば、ヨーギーは成就（シッディ）に至る。さらに鹿の角の先端を観ずると、ティラカの形の印を見いだす。

Verse 129

सह तेन विवर्धेत योगी सिद्धिमुपाश्नुते । द्रव्यं पूर्णमुपादाय पात्रमारोहते भुवः

その徴（しるし）／修行とともに増長すれば、ヨーギーは成就を得る。物で満たされた器を取り上げると、地より立ち昇り、常の限界を超えるかのようである。

Verse 130

तुंगमार्गं विलोक्यैवं विज्ञातं कि न योगिनाम् । तद्गेहं यत्र वसति तद्भोज्यं येन जीवति

かくして高き道を見たなら、ヨーギーに知られぬものがあろうか。人の住まう家を知り、その命を支える食までも知る。

Verse 131

येन निष्पाद्यते चार्थः स्वयं स्याद्योगसिद्धये । तथा ज्ञानमुपासीत योगी यत्कार्यसाधकम्

目的が真に成就し、ヨーガのシッディが自ずから現れるもの——そのような智をヨーギーは修めるべきである。まことに事を成し遂げる智を。

Verse 132

ज्ञानानां बहुता येयं योगविघ्नकरी हि सा । इदं ज्ञेयमिदं ज्ञेयमिति यस्तृषितश्चरेत्

「知」を求めるあまりに多岐にわたることは、まことにヨーガの障りとなる。「これを知るべし、これを知るべし」と渇して彷徨う者は、それによって妨げられる。

Verse 133

अपि कल्पसहस्रायुर्नैव ज्ञेयमवाप्नुयात् । त्यक्तसंगो जितक्रोधो लब्धाहारो जितेंद्रियः

たとえ千カルパの寿命を得ても、ただ蓄えるだけでは「知り得べきもの」に到れない。執着を捨て、怒りを制し、得られた食のみを受け、諸根を調御すべし。

Verse 134

पिधाय बुद्ध्या द्वाराणि मनो ध्याने निवेशयेत् । आहारं सात्त्विकं सेवेन्न तं येन विचेतनः

分別の智慧によって（諸根の）「門」を閉じ、心を禅定に安住させよ。サットヴァ的な食を受け、昏沈して無覚となるものは決して口にしてはならない。

Verse 135

स्यादयं तं च भुंजानो रौरवस्य प्रियातिथिः । वाग्दण्डः कर्मदण्डश्च मनोदंडश्च ते त्रयः

それ（不浄の食）を食する者は、ラウラヴァ（地獄）の喜ぶ客となる。戒めの「三つの杖」とは、言の制御、行いの制御、そして心の制御である。

Verse 136

यस्यैते नियता दंडाः स त्रिदंडी यतिः स्मृतः । अनुरागं जनो याति परोक्षे गुणकीर्तनम्

これらの杖が堅く調えられている者は、三杖を持つ遊行者（トリダンディー・ヤティ）と記憶される。人々はその者に帰依を寄せ、たとえ不在でも徳を讃える。

Verse 137

न बिभ्यति च सत्त्वानि सिद्धेर्लक्षणमुच्यते

生きとし生けるものがもはや彼を恐れないこと—これがシッディ（成就）の徴であると説かれる。

Verse 138

अलौल्यमारोग्यमनिष्ठुरत्वं गंधः शुभो मूत्रपुरीषयोश्च । कांतिः प्रसादः स्वरसौम्यता च योगप्रवृत्तेः प्रथमं हि चिह्नम्

落ち着きが得られ、健やかで、柔和となり、尿や便にさえ清らかな芳香があり、光輝が現れ、言葉は明晰となり、声は甘美に和らぐ——これらこそ、ヨーガ修習が目覚める最初の徴である。

Verse 139

समाहितो ब्रह्मपरोऽप्रमादी शुचिस्तथैकांतरतिर्जितेन्द्रियः । समाप्नुयाद्योगमिमं महामना विमुक्तिमाप्नोति ततश्च योगतः

心を統一し、ブラフマン（Brahman）に帰依して怠らず、清浄で、独居を喜び、諸根を制する大いなる魂は、このヨーガを成就する。さらにそのヨーガによって解脱（モークシャ）に至る。

Verse 140

कुलं पवित्रं जननी कृतार्था वसुन्धरा भाग्यवती च तेन । अवाह्यमार्गे सुखसिन्धुमग्नं लग्नं परे ब्रह्मणि यस्य चेतः

その者によって家系は清められ、母の生は成就し、さらには大地さえも幸いとなる——世のあらゆる道を超えた至上のブラフマンに、至福の大海へと沈みつつ心を堅く結び留める者ゆえに。

Verse 141

विशुद्धबुद्धिः समलोष्टकांचनः समस्तभूतेषु वसन्समो हि यः । स्थानं परं शाश्वतमव्ययं च यतिर्हि गत्वा न पुनः प्रजायते

智慧が清らかで、土塊と黄金とを等しく見、あらゆる存在の中にあって平等心に住する者——そのような行者（ヤティ）は、至上にして常住、不壊の境地に至れば、もはや再び生まれない。

Verse 142

इदं मया योगरहस्यमुक्तमेवंविधं गौतमः प्राप योगम् । तेनैतच्च स्थापितं पार्थ लिंगं संदर्शनादर्चनात्कल्मषघ्नम्

かくして我はヨーガの秘奥を説き明かした。このまさに同じ道により、ガウタマ（Gautama）はヨーガを成就した。ゆえに、パールタ（Pārtha）よ、彼はこのリンガ（Liṅga）を स्थापितした——ただ拝見するだけでも、また供養し礼拝することによっても、罪垢を滅するのである。

Verse 143

यश्चाश्विने कृष्णचतुर्दशीदिने रात्रौ समभ्यर्चति लिंगमेतन् । स्नात्वा अहल्यासरसि प्रधाने श्रद्धाय सर्वं प्रविधाय भक्तितः

アーシュヴィナ月の闇半月の第十四日（チャトゥルダシー）の夜、このリンガを礼拝する者は誰であれ——最勝のアハリヤー湖に沐浴し、信とバクティをもって一切を作法どおりに行うなら——

Verse 144

महोपकारेण विमुक्तपापः स याति यत्रास्ति स गौतमो मुनिः

この大いなる恩恵によって罪より解き放たれた者は、聖仙ガウタマ牟尼の在すところへ赴く。

Verse 145

इदं मया पार्थ तव प्रणीतं गुप्तस्य क्षेत्रस्य समासयोगात् । माहात्म्यमेतत्सकलं शृणोति यः स स्याद्विशुद्धः किमु वच्मि भूयः

おおパールタよ、秘された聖地（クシェートラ）の要約を、わたしは汝に説き示した。このマーハートミヤを全て聴く者は清浄となる——これ以上何を語ろうか。

Verse 146

य इदं शृणुयाद्भक्त्या गौतमाख्यानमुत्तमम् । पुत्रपौत्रप्रियं प्राप्य स याति पदमव्ययम्

バクティをもってこの最上のガウタマ物語を聴く者は——子や孫における愛しき果報を得て——不滅の境地へ至る。