Sarga 75

Verse 1

राम दाशरथे राम वीर्यं ते श्रूयतेऽद्भुतम् ।धनुषो भेदनं चैव निखिलेन मया श्रुतम् ॥१॥

ダシャラタの御子ラーマよ、ラーマよ！あなたの驚くべき武勇は遍く語り継がれ、弓を折り砕いたその御業も、私は余すところなく聞き及んでおります。

Verse 2

तदद्भुतमचिन्त्यं च भेदनं धनुषस्त्वया ।तच्छ्रुत्वाऽहमनुप्राप्तो धनुर्गृह्यापरं शुभम् ॥२॥

あなたが弓を折ったことは驚異であり、思いも及ばぬことです。それを聞いて私はここへ来て、さらに吉祥なる別の弓を携えて参りました。

Verse 3

तदिदं घोरसङ्काशं जामदग्न्यं महद्धनुः ।पूरयस्व शरेणैव स्वबलं दर्शयस्व च ॥३॥

これぞジャーマダグニの系の大弓、見るだに恐ろしきもの。矢をつがえ、汝の力を示せ。

Verse 4

तदहं ते बलं दृष्ट्वा धनुषोऽस्य प्रपूरणे ।द्वन्द्वयुद्धं प्रदास्यामि वीर्यश्लाघ्यस्य राघव ॥४॥

ラाघヴァよ、この弓を完全に張り備える汝の力を我が見届けたなら、汝に一騎討ちを許そう。汝は武勇を讃えらるべき者ゆえ。

Verse 5

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा दशरथस्तदा ।विषण्णवदनो दीनः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥५॥

その言葉を聞くや、ダシャラタ王は顔を曇らせ憂いに沈み、合掌して言葉を述べた。

Verse 6

क्षत्ररोषात्प्रशान्तस्त्वं ब्राह्मणश्च महायशाः ।बालानां मम पुत्राणामभयं दातुमर्हसि ॥६॥

汝は名高きブラーフマナにして、クシャトリヤへの怒りも鎮まった。ゆえに我が幼き子らに無畏—安全の保証—を与え給え。

Verse 7

भार्गवाणां कुले जातः स्वाध्यायव्रतशालिनाम् ।सहास्राक्षे प्रतिज्ञाय शस्त्रं निक्षिप्तवानसि ॥७॥

バーグァヴァの家系に生まれ、ヴェーダの学習と清浄なる誓戒に堅く立ち、サハスラークシャ（インドラ）の御前で誓いを立てて武器を捨てられた。

Verse 8

स त्वं धर्मपरो भूत्वा काश्यपाय वसुन्धराम् ।दत्त्वा वनमुपागम्य महेन्द्रकृतकेतनः ॥८॥

かくしてダルマに帰依し、大地をカ―シャヤパに施し、のち森へ退いてマヘーンドラ山に住まいを定められた。

Verse 9

मम सर्वविनाशाय सम्प्राप्तस्त्वं महामुने ।न चैकस्मिन् हते रामे सर्वे जीवामहे वयम् ॥९॥

大いなる聖仙よ、あなたはまるで我が家をことごとく滅ぼすために来られたかのようだ。ラーマ一人が討たれれば、我らは誰一人生き残れぬ。

Verse 10

ब्रुवत्येवं दशरथे जामदग्न्यः प्रतापवान् ।अनादृत्यैव तद्वाक्यं राममेवाभ्यभाषत ॥१०॥

ダシャラタがそのように語っている間、威光あるジャーマダグニャはその言葉を顧みず、ただラーマにのみ語りかけた。

Verse 11

इमे द्वे धनुषी श्रेष्ठे दिव्ये लोकाभिविश्रुते ।दृढे बलवती मुख्ये सुकृते विश्वकर्मणा ॥११॥

この二張の弓は最上のもの――天上の弓にして諸世界に名高く、堅牢で力強く、同類の中で第一、ヴィシュヴァカルマンが妙技をもって作り上げた。

Verse 12

अतिसृष्टं सुरैरेकं त्र्यम्बकाय युयुत्सवे ।त्रिपुरघ्नं नरश्रेष्ठ भग्नं काकुत्स्थ यत्त्वया ॥१२॥

人の中の最勝者よ、カークッツタよ！この二張のうち一つ――トリプラを滅した弓――は、戦いを求めた三つ目のシヴァに諸神が授けたもの。あなたが折り砕いたのは、その弓である。

Verse 13

इदं द्वितीयं दुर्धर्षं विष्णोर्दत्तं सुरोत्तमैः ।तदिदं वैष्णवं राम धनुः परमभास्वरम् ।समानसारं काकुत्स्थ रौद्रेण धनुषा त्विदम् ॥१३॥

この第二の弓は抗し難く、諸神の最勝者たちがヴィシュヌに授けたもの。ラーマよ！この燦然たるヴァイシュナヴァの弓は、ルドラの弓と力を同じくする、カークッツタよ。

Verse 14

तदा तु देवतास्सर्वाः पृच्छन्ति स्म पितामहम् ।शितिकण्ठस्य विष्णोश्च बलाबलनिरीक्षया ॥१४॥

そのとき諸天は祖父神ブラフマーに問い、青頸のシティカンタ（シヴァ）とヴィシュヌの力の優劣を見定めようとした。

Verse 15

अभिप्रायं तु विज्ञाय देवतानां पितामहः ।विरोधं जनयामास तयो स्सत्यवतां वरः ॥१५॥

諸天の意図を悟った祖父神ブラフマーは、真実を守る者の中でも最勝として、二神の間に対立を生じさせた。

Verse 16

विरोधे च महद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।शितिकण्ठस्य विष्णोश्च परस्परजिगीषुणोः ॥१६॥

その対立から、身の毛もよだつ大いなる戦いが起こった。青頸のシティカンタ（シヴァ）とヴィシュヌが、互いに勝利を求めて争ったのである。

Verse 17

तदा तु जृम्भितं शैवं धनुर्भीमपराक्रमम् ।हुङ्कारेण महादेव स्तम्भितोऽथ त्रिलोचनः ॥१७॥

そのとき、凄まじき威力をもつシヴァの弓は大きくしなり張りつめた。だがヴィシュヌの轟く「フーン（huṃ）」の一声により、三つ目のマハーデーヴァは制せられ、静止させられた。

Verse 18

देवैस्तदा समागम्य सर्षिसघै स्सचारणैः ।याचितौ प्रशमं तत्र जग्मतुस्तौ सुरोत्तमौ ॥१८॥

その後、諸天はリシたちの群れとチャーラナを伴ってそこに集い、二柱の最勝の神に鎮静と和合を願い出た。二神はそれを受け入れ、和睦した。

Verse 19

जृम्भितं तद्धनुर्द्रृष्ट्वा शैवं विष्णुपराक्रमैः ।अधिकं मेनिरे विष्णुं देवा स्सर्षिगणास्तदा ॥१९॥

ヴィシュヌの武威によってシヴァの弓が強くしなり張りつめたのを見て、神々とリシたちの群れは、そのときヴィシュヌこそより偉大であるとみなした。

Verse 20

धनू रुद्रस्तु सङ्कृद्धो विदेहेषु महायशाः ।देवरातस्य राजर्षेर्ददौ हस्ते ससायकम् ॥२०॥

しかし名高く怒りに燃えるルドラは、その弓を矢とともに、ヴィデーハの地における王仙デーヴァラータの手に授けた。

Verse 21

इदं च वैष्णवं राम धनुः परपुरञ्जयम् ।ऋचीके भार्गवे प्रादाद्विष्णुः स न्यासमुत्तमम् ॥२१॥

そしてこのヴァイシュナヴァの弓よ、ラーマよ、敵の城塞をも征するものを、ヴィシュヌは至上の託宣として、ブリグ族のリーチーカに預けられた。

Verse 22

ऋचीकस्तु महातेजाः पुत्रस्याप्रतिकर्मणः ।पितुर्मम ददौ दिव्यं जमदग्नेर्महात्मनः ॥२२॥

その大いなる威光を放つリーチーカは、神なる弓を、わが父ジャマダグニという比類なき武勇の大いなる魂をもつ子に授けた。

Verse 23

न्यस्तशस्त्रे पितरि मे तपोबलसमन्विते ।अर्जुनो विदधे मृत्युं प्राकृतां बुद्धिमास्थितः ॥२३॥

苦行の力を備えた我が父が武器を置いたとき、アルジュナは卑しき心により、父に凡俗の死をもたらした。

Verses 24-25

वधमप्रतिरूपं तु पितु श्शृत्वा सुदारुणम् ।क्षत्रमुत्सादयन्रोषाज्जातं जातमनेकशः ॥२४॥पृथिवीं चाखिलां प्राप्य काश्यपाय महात्मने ।यज्ञस्यान्ते तदा राम दक्षिणां पुण्यकर्मणे ।दत्त्वा महेन्द्रनिलयस्तपोबलसमन्वितः ॥२५॥

父の殺害—比類なき残虐—を聞くや、怒りに燃えて私は刹帝利を、世代ごとに起こるたび幾度も滅ぼした。さらに全大地を得て、ラーマよ、ヤジュニャの終わりにそれをダクシナーとして、功徳をなす大魂カश्यパに捧げ、苦行の力を備えてマヘーンドラ山を住処とした。

Verse 26

अद्यतूत्तमवीर्येण त्वया राम महाबल ।श्रुतवान् धनुषो भेदं ततोऽहं द्रुतमागतः ॥२६॥

大いなる力のラーマよ、今日、あなたが無上の武勇によって弓を砕いたと聞き、私はただちにここへ参った。

Verse 27

तदिदं वैष्णवं राम पितृपैतामहं महत् ।क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य गृह्णीष्व धनुरुत्तमम् ॥२७॥

ゆえにラーマよ、刹帝利のダルマを尊び、この父祖伝来の偉大にして優れたヴァイシュナヴァの弓をお取りください。

Verse 28

योजयस्व धनुश्श्रेष्ठे शरं परपुरञ्जयम् ।यदि शक्नोषि काकुत्स्थ द्वन्द्वं दास्यामि ते ततः ॥२८॥

この最上の弓に、敵の城砦をも征する矢をつがえよ。もし成し得るなら、カークッツタよ、そのとき我は汝と一騎討ちに臨もう。