Opening the text

Sukta 3.8
Viśvāmitra Gāthina (RV 3.8 attribution)
Vanaspati (sacrificial tree/post as divine support)
Triṣṭubh
Is mantra mein Vanaspati ko pukara gaya hai jo yajna ke liye banaya gaya lakdi ka stambh hai. Yeh stambh devtaon tak samarpan le jata hai aur puja ko sthir rakhta hai. Isme lakdi ke stambh ko tel lagane, uthane aur banana shuru karte hain. Use devtaon ke liye meetha ras diya jata hai jise madhu kehte hain. Isse yajna karne wale logon ke liye khushali aur aulad aati hai. Vanaspati se mangi gayi hai ki sab kuch accha badhe.
Mantra 1
अञ्जन्ति त्वामध्वरे देवयन्तो वनस्पते मधुना दैव्येन । यदूर्ध्वस्तिष्ठा द्रविणेह धत्ताद्यद्वा क्षयो मातुरस्या उपस्थे ॥
Yajya ke waqt log tumhe devtaon ka shehad lagaate hain, vanaspati ke swami. Jab tum seedhe khade ho, toh yahan dhan rakhna. Jab tum dharti ki god mein base ho, tab bhi wahi kaam karna, sampatti dena.
Mantra 2
समिद्धस्य श्रयमाणः पुरस्ताद्ब्रह्म वन्वानो अजरं सुवीरम् । आरे अस्मदमतिं बाधमान उच्छ्रयस्व महते सौभगाय ॥
Jab aag jal rahi ho, uske saamne jhuk ke baithna. Shabd ki taakat se jeetna, jo kabhi na ghire, aisi shakti paana. Hamaare dil mein jo buri baat ho, woh door kar do. Upar utho taaki bada bhagya mile.
Mantra 3
उच्छ्रयस्व वनस्पते वर्ष्मन्पृथिव्या अधि । सुमिती मीयमानो वर्चो धा यज्ञवाहसे ॥
Upar aa jao, vanaspati ke swami, dharti ke oopar khade ho jao. Sahi tareeke se taiyaar ho ke chamak rakhna, yajya uthaane wale ke liye.
Mantra 4
युवा सुवासाः परिवीत आगात्स उ श्रेयान्भवति जायमानः । तं धीरासः कवय उन्नयन्ति स्वाध्यो मनसा देवयन्तः ॥
Yeh naujawan hai, ache kapde pehne, apni chamak se dhaka hua. Paidalte hi woh sabse bada ban jata hai. Rishi log use uthaate hain, jo apne mann ko sambhal ke bhagwan ki taraf le jaate hain.
Mantra 5
जातो जायते सुदिनत्वे अह्नां समर्य आ विदथे वर्धमानः । पुनन्ति धीरा अपसो मनीषा देवया विप्र उदियर्ति वाचम् ॥
Yeh agni baar-baar paida hota hai, din chamakne lagte hain. Yeh sabke saath milkar badhta hai, sabki mandali mein. Jo log samajhdar hain woh apne kaam ko saaf karte hain, apni buddhi se. Jo bhagwan ki taraf jaata hai woh sacchi baat bolta hai.
Mantra 6
यान्वो नरो देवयन्तो निमिम्युर्वनस्पते स्वधितिर्वा ततक्ष । ते देवासः स्वरवस्तस्थिवांसः प्रजावदस्मे दिधिषन्तु रत्नम् ॥
Hey pedon ke swami, jo log bhagwan ko dhundhte hain unhone tumhe nap ke kata hai. Ya phir us chamakti kulhadi ne tumhe banaya hai. Woh sab devta apni roshni mein khade hain. Unki dua hai ki tumhe aise dhan mile jisse aage paidal badhe.
Mantra 7
ये वृक्णासो अधि क्षमि निमितासो यतस्रुचः । ते नो व्यन्तु वार्यं देवत्रा क्षेत्रसाधसः ॥
Woh lakdiyan jo zameen par kat ke rakhi hain, aur unke haath mein chamach sahi tarah pakda hai. Unki dua hai ki woh hamare liye accha dhan laayein. Yeh woh hain jo kaam ko sahi karte hain.
Mantra 8
आदित्या रुद्रा वसवः सुनीथा द्यावाक्षामा पृथिवी अन्तरिक्षम् । सजोषसो यज्ञमवन्तु देवा ऊर्ध्वं कृण्वन्त्वध्वरस्य केतुम् ॥
Aditya, Rudra, Vasu sab acche rehnewale hain. Aasman, zameen aur beech wali jagah sab milkar yeh yagya ki raksha karein. Unki dua hai ki yeh yagya ka nishaan upar uth ke chamke.
Mantra 9
हंसा इव श्रेणिशो यतानाः शुक्रा वसानाः स्वरवो न आगुः । उन्नीयमानाः कविभिः पुरस्ताद्देवा देवानामपि यन्ति पाथः ॥
Jaise hans udte hain line mein, waise hi yeh sab chamak ke aate hain. Rishi log aage se unhe raasta dikhate hain. Yeh sab devta us raaste par jaate hain jo bhagwan tak pahunchta hai.
Mantra 10
शृङ्गाणीवेच्छृङ्गिणां सं ददृश्रे चषालवन्तः स्वरवः पृथिव्याम् । वाघद्भिर्वा विहवे श्रोषमाणा अस्माँ अवन्तु पृतनाज्येषु ॥
Jaise seengh wale jaanwaron ke seengh saath mein dikhte hain, waise hi yeh shaktiyaan bhi ek saath hain. Yeh dharti par hain aur awaaz karti hain. Gaane wale logon ke saath ya bulane wale ki awaaz par, yeh sab sunte hain. Jung mein jeetne ke liye yeh humein bachaayein.
Mantra 11
वनस्पते शतवल्शो वि रोह सहस्रवल्शा वि वयं रुहेम । यं त्वामयं स्वधितिस्तेजमानः प्रणिनाय महते सौभगाय ॥
Hey pedon ke swami, sau naliyon ke saath aage badho. Hazaar naliyon ke saath hum bhi aage badhein. Chamakta hua kulhadi tumhe aage le gayi hai. Ab humein bhi bada bhagya mile.
Vanaspati is the consecrated sacred wood—often the sacrificial post/tree element—honored as a divine support that upholds the yajña and helps bring blessings back to the worshippers.
The anointing marks consecration: sweetness and purity are symbolically placed into the ritual support so it becomes fit to carry offerings and to attract prosperity and well-being.
It repeatedly asks for draviṇa (wealth), ratna (treasure), prajā (progeny), and expansive growth—pictured as the tree sprouting with hundreds and thousands of shoots.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.