
Sukta 3.8
Viśvāmitra Gāthina (RV 3.8 attribution)
Vanaspati (sacrificial tree/post as divine support)
Triṣṭubh
अयं सूक्तो यज्ञाय सिद्धं वनस्पतिं—देवेषु हविर्वाहकं यज्ञस्याधारं जीवदिव्यं स्तम्भं—वन्दते। अस्य दारुस्तम्भस्य मधुना दिव्येनाभ्यञ्जनं, उत्थापनं, रूपणं च आशीर्भिः समन्वेति; यजमानानां समृद्धिः, प्रजाः, शुभवृद्धिश्च प्रादुर्भवतु इति प्रार्थयते।
Mantra 1
अञ्जन्ति त्वामध्वरे देवयन्तो वनस्पते मधुना दैव्येन । यदूर्ध्वस्तिष्ठा द्रविणेह धत्ताद्यद्वा क्षयो मातुरस्या उपस्थे ॥
अञ्जन्ति त्वामध्वरे देवयन्तो वनस्पते मधुना दैव्येन। यदूर्ध्वस्तिष्ठा द्रविणेह धत्ताद्यद्वा क्षयो मातुरस्या उपस्थे॥
Mantra 2
समिद्धस्य श्रयमाणः पुरस्ताद्ब्रह्म वन्वानो अजरं सुवीरम् । आरे अस्मदमतिं बाधमान उच्छ्रयस्व महते सौभगाय ॥
समिद्धस्याग्नेः पुरस्तात् श्रयमाणो ब्रह्मणा वन्वानोऽजरं सुवीरम् । आरेऽस्मदमतिं बाधमान उच्छ्रयस्व महते सौभगाय ॥
Mantra 3
उच्छ्रयस्व वनस्पते वर्ष्मन्पृथिव्या अधि । सुमिती मीयमानो वर्चो धा यज्ञवाहसे ॥
उच्छ्रयस्व वनस्पते वर्ष्मन् पृथिव्या अधि । सुमिती मीयमानो वर्चो धा यज्ञवाहसे ॥
Mantra 4
युवा सुवासाः परिवीत आगात्स उ श्रेयान्भवति जायमानः । तं धीरासः कवय उन्नयन्ति स्वाध्यो मनसा देवयन्तः ॥
युवा सुवासाः परिवीत आगात् स उ श्रेयान् भवति जायमानः । तं धीरासः कवय उन्नयन्ति स्वाध्यो मनसा देवयन्तः ॥
Mantra 5
जातो जायते सुदिनत्वे अह्नां समर्य आ विदथे वर्धमानः । पुनन्ति धीरा अपसो मनीषा देवया विप्र उदियर्ति वाचम् ॥
जातः स जायते पुनरह्नां सुदिनत्वे समर्य आ विदथे वर्धमानः । पुनन्ति धीराः अपसो मनीषया देवया विप्र उदियर्ति वाचम् ॥
Mantra 6
यान्वो नरो देवयन्तो निमिम्युर्वनस्पते स्वधितिर्वा ततक्ष । ते देवासः स्वरवस्तस्थिवांसः प्रजावदस्मे दिधिषन्तु रत्नम् ॥
यान्वो नरो देवयन्तो निमिम्युर् वनस्पते स्वधितिर्वा ततक्ष । ते देवासः स्वरवस्तस्थिवांसः प्रजावदस्मे दिधिषन्तु रत्नम् ॥
Mantra 7
ये वृक्णासो अधि क्षमि निमितासो यतस्रुचः । ते नो व्यन्तु वार्यं देवत्रा क्षेत्रसाधसः ॥
ये वृक्णासो अधि क्षमि निमितासो यतस्रुचः । ते नो व्यन्तु वार्यं देवत्रा क्षेत्रसाधसः ॥
Mantra 8
आदित्या रुद्रा वसवः सुनीथा द्यावाक्षामा पृथिवी अन्तरिक्षम् । सजोषसो यज्ञमवन्तु देवा ऊर्ध्वं कृण्वन्त्वध्वरस्य केतुम् ॥
आदित्या रुद्रा वसवः सुनीथाः द्यावाक्षामा पृथिव्यन्तरिक्षं च सजोṣसः यज्ञमवन्तु देवाः; ऊर्ध्वं कृण्वन्त्वध्वरस्य केतुम्।
Mantra 9
हंसा इव श्रेणिशो यतानाः शुक्रा वसानाः स्वरवो न आगुः । उन्नीयमानाः कविभिः पुरस्ताद्देवा देवानामपि यन्ति पाथः ॥
हंसा इव श्रेणिशो यतानाः शुक्रा वसानाः स्वरवो न आगुः; उन्नीयमानाः कविभिः पुरस्ताद् देवाः देवानामपि यन्ति पाथः।
Mantra 10
शृङ्गाणीवेच्छृङ्गिणां सं ददृश्रे चषालवन्तः स्वरवः पृथिव्याम् । वाघद्भिर्वा विहवे श्रोषमाणा अस्माँ अवन्तु पृतनाज्येषु ॥
शृङ्गाणीव शृङ्गिणां सं ददृश्रे चषालवन्तः स्वरवः पृथिव्याम्; वाघद्भिर्वा विहवे श्रोषमाणा अस्मानवन्तु पृतनाज्येषु।
Mantra 11
वनस्पते शतवल्शो वि रोह सहस्रवल्शा वि वयं रुहेम । यं त्वामयं स्वधितिस्तेजमानः प्रणिनाय महते सौभगाय ॥
हे वनस्पते, शतवल्शो वि रोह; सहस्रवल्शा वयं वि रुहेम। यं त्वामयं स्वधितिस्तेजमानः प्रणिनाय महते सौभाग्याय—(तद्वत् अस्मानपि) महते सौभाग्याय नय, सिद्धसत्ताविस्ताराय च।
Vanaspati is the consecrated sacred wood—often the sacrificial post/tree element—honored as a divine support that upholds the yajña and helps bring blessings back to the worshippers.
The anointing marks consecration: sweetness and purity are symbolically placed into the ritual support so it becomes fit to carry offerings and to attract prosperity and well-being.
It repeatedly asks for draviṇa (wealth), ratna (treasure), prajā (progeny), and expansive growth—pictured as the tree sprouting with hundreds and thousands of shoots.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.