Sukta 31

Mantra 1

शासद्वह्निर्दुहितुर्नप्त्यं गाद्विद्वाँ ऋतस्य दीधितिं सपर्यन् । पिता यत्र दुहितुः सेकमृञ्जन्त्सं शग्म्येन मनसा दधन्वे ॥

Agni aage badha, beti ke rishtedaaron ke paas. Woh jaanta hai sacchai ki chamak aur uski seva karta hai. Jab pita beti ka paani rangta hai, tab sab mil ke ek mann se kaam karte hain.

Mantra 2

न जामये तान्वो रिक्थमारैक्चकार गर्भं सनितुर्निधानम् । यदी मातरो जनयन्त वह्निमन्यः कर्ता सुकृतोरन्य ऋन्धन् ॥

Usne shareer ko rishtedaaron ke liye nahi choda. Usne garbh ko dhan ki khajana bana diya. Jab maa log Agni ko janati hain, ek accha kaam karta hai, doosra use aur badhata hai.

Mantra 3

अग्निर्जज्ञे जुह्वा रेजमानो महस्पुत्राँ अरुषस्य प्रयक्षे । महान्गर्भो मह्या जातमेषां मही प्रवृद्धर्यश्वस्य यज्ञैः ॥

Agni paida hua, juhle par chamak raha hai. Yeh badi yagya ke liye hai, lal wale ke bete. Ek badi garbh hai, unke liye paida hua. Bada growth hota hai unki yagya se, bhure ghode wali shakti ki.

Mantra 4

अभि जैत्रीरसचन्त स्पृधानं महि ज्योतिस्तमसो निरजानन् । तं जानतीः प्रत्युदायन्नुषासः पतिर्गवामभवदेक इन्द्रः ॥

Jeetne wali shakti ne dushman pe dabao dala. Andhere se bada ujala bahar laya. Dawns, use jaan ke, usse milne uthi. Indra akela un sab ka malik ban gaya.

Mantra 5

वीळौ सतीरभि धीरा अतृन्दन्प्राचाहिन्वन्मनसा सप्त विप्राः । विश्वामविन्दन्पथ्यामृतस्य प्रजानन्नित्ता नमसा विवेश ॥

Dridh darwaze pandit ne tod diye. Mann se aage badhte hue, saat rishi chale. Unhone Rta ka poora raasta dhund liya. Jaan ke, woh shradha se andar gaya.

Mantra 6

विदद्यदी सरमा रुग्णमद्रेर्महि पाथः पूर्व्यं सध्र्यक्कः । अग्रं नयत्सुपद्यक्षराणामच्छा रवं प्रथमा जानती गात् ॥

Jab Sarama ne patthar ka toota hua ched dhundha. Woh bada purana raasta, sidha chalta tha. Usne pakke shabdon ko aage laya. Pehle, jaan ke, woh chillahat ki taraf gayi.

Mantra 7

अगच्छदु विप्रतमः सखीयन्नसूदयत्सुकृते गर्भमद्रिः । ससान मर्यो युवभिर्मखस्यन्नथाभवदङ्गिराः सद्यो अर्चन् ॥

Sabse bada pandit aage badha, dosti dhundhta hua. Patthar ne garbh se paida kiya, acche aadmi ke liye. Naya yoddha apni shakti se jeeta, khushi se aage badhta. Tab Angirases ne turant gaana shuru kiya.

Mantra 8

सतःसतः प्रतिमानं पुरोभूर्विश्वा वेद जनिमा हन्ति शुष्णम् । प्र णो दिवः पदवीर्गव्युरर्चन्त्सखा सखीँरमुञ्चन्निरवद्यात् ॥

Woh har haal mein sahi nap-tol karne wala hai. Woh aage chal ke sab janam jaanta hai aur sukhne wali taakat ko maarta hai. Woh hamare liye aasman ke raaste kholta hai, chamakte gaayon ko dhoondhta hai. Yeh mitra apne saathiyon ko buri baat se aazaad karta hai.

Mantra 9

नि गव्यता मनसा सेदुरर्कैः कृण्वानासो अमृतत्वाय गातुम् । इदं चिन्नु सदनं भूर्येषां येन मासाँ असिषासन्नृतेन ॥

Rishiyon ne apna mann chamakte gaayon par lagaya. Woh gaana gaate baithe, aur amar hone ka raasta bana rahe the. Unke liye yeh ek bada ghar ban gaya. Is taakat se unhone mahine apne control mein kar liye.

Mantra 10

सम्पश्यमाना अमदन्नभि स्वं पयः प्रत्नस्य रेतसो दुघानाः । वि रोदसी अतपद्घोष एषां जाते निष्ठामदधुर्गोषु वीरान् ॥

Sab milkar dekh ke khush ho gaye. Woh purane beej se doodh nikaal rahe the. Unki awaaz dono duniya mein phail gayi. Jab yeh paida hua, unhone mazboot neev daal di. Veeron ko roshni ki kiranon mein rakh diya.

Mantra 11

स जातेभिर्वृत्रहा सेदु हव्यैरुदुस्रिया असृजदिन्द्रो अर्कैः । उरूच्यस्मै घृतवद्भरन्ती मधु स्वाद्म दुदुहे जेन्या गौः ॥

Indra, jo Vrtra ko maarta hai, paida hue shaktiyon ke saath baitha. Usne chamakte gaayon ko bahar nikala. Uske liye ek chamakdar gaay aayi jismein ghee jaisa maal tha. Woh gaay ne meetha doodh diya jaise shahad ho.

Mantra 12

पित्रे चिच्चक्रुः सदनं समस्मै महि त्विषीमत्सुकृतो वि हि ख्यन् । विष्कभ्नन्तः स्कम्भनेना जनित्री आसीना ऊर्ध्वं रभसं वि मिन्वन् ॥

Pita ke liye bhi ek jagah banayi. Achha kaam karne walon ne badi chamakdar duniya dikhayi. Sahare se use pakad ke baithe. Janam dene wali shakti mein the aur upar ki taakat ko faila rahe the.

Mantra 13

मही यदि धिषणा शिश्नथे धात्सद्योवृधं विभ्वं रोदस्योः । गिरो यस्मिन्ननवद्याः समीचीर्विश्वा इन्द्राय तविषीरनुत्ताः ॥

Jab badi samajh jagti hai aur kaam shuru karti hai, woh dono duniya mein takat badha deti hai. Usmein koi galat baat nahi, sab sahi shabd hain. Har taakat Indra ko di jaati hai, koi usse bada nahi.

Mantra 14

मह्या ते सख्यं वश्मि शक्तीरा वृत्रघ्ने नियुतो यन्ति पूर्वीः । महि स्तोत्रमव आगन्म सूरेरस्माकं सु मघवन्बोधि गोपाः ॥

Main tumhari dosti chunta hoon bade kaam ke liye. Vritra ko maarne wale, tumhari purani taakatein aati hain. Hum bada gaana lekar aaye hain madad ke liye. Dene wale, hamare liye jaag utho aur raksha karo.

Mantra 15

महि क्षेत्रं पुरु श्चन्द्रं विविद्वानादित्सखिभ्यश्चरथं समैरत् । इन्द्रो नृभिरजनद्दीद्यानः साकं सूर्यमुषसं गातुमग्निम् ॥

Bada kshetra aur kitni chamak dekh ke, usne apne doston ke liye raasta banaya. Indra chamak ke utha aur logon ki taakat se Suraj aur Savera banaya. Raasta aur Agni bhi, jo aage le ke jaata hai.

Mantra 16

अपश्चिदेष विभ्वो दमूनाः प्र सध्रीचीरसृजद्विश्वश्चन्द्राः । मध्वः पुनानाः कविभिः पवित्रैर्द्युभिर्हिन्वन्त्यक्तुभिर्धनुत्रीः ॥

Paani bhi is ghar ke malik ne seedha bheja, sab ek saath bahane ke liye. Woh chamakne lage. Rishi apni channi se meetha paani saaf karte hain. Din aur raat woh dhaara ko aage badhate hain, raksha lekar.

Mantra 17

अनु कृष्णे वसुधिती जिहाते उभे सूर्यस्य मंहना यजत्रे । परि यत्ते महिमानं वृजध्यै सखाय इन्द्र काम्या ऋजिप्याः ॥

Dono andhere sthan peeche chhod ke alag ho jaate hain. Dono puja ke layak hain, Suraj ki taakat se. Indra, tumhari badi badai ke liye jagah banane, tumhare dost aage badhte hain aur raasta saaf karte hain.

Mantra 18

पतिर्भव वृत्रहन्त्सूनृतानां गिरां विश्वायुर्वृषभो वयोधाः । आ नो गहि सख्येभिः शिवेभिर्महान्महीभिरूतिभिः सरण्यन् ॥

Hey Indra, dushmanon ko harane wale, sach bolne wale logon ka tu malik ban ja. Jo baatein zindagi lambi karti hain, unki bhi tu senapati hai. Tu hai wo bail jo humari taakat badhata hai. Humare paas aa, apne acche dost ban ke. Apni badi madad lekar aa, tu jo hai humara saath nibhane wala rasta-dikhane wala.

Mantra 19

तमङ्गिरस्वन्नमसा सपर्यन्नव्यं कृणोमि सन्यसे पुराजाम् । द्रुहो वि याहि बहुला अदेवीः स्वश्च नो मघवन्त्सातये धाः ॥

Main Indra ko jhuk ke pranaam karta hoon, jaise Angiras rishi ne kiya tha. Main ek naya bantara bana raha hoon uske liye jo bahut purana hai. Hey Indra, jo buri taakatein hain, unko door bhej de. Jo bhi shaktiyan bhagwan nahi hain, unko bhi bhaga de. Tu humein aisa sukh de jo chamakta hai, aur jeet bhi de.

Mantra 20

मिहः पावकाः प्रतता अभूवन्त्स्वस्ति नः पिपृहि पारमासाम् । इन्द्र त्वं रथिरः पाहि नो रिषो मक्षूमक्षू कृणुहि गोजितो नः ॥

Jo baarishen saaf karti hain, woh fail gayi hain. Hey Indra, humein is safar se paar le ja, koi taklif na ho. Tu rath mein baith ke taakat rakhta hai, humein buraai se bacha. Jaldi-jaldi humein jeetne wala bana de, jo roshni jeeta hai usmein.

Mantra 21

अदेदिष्ट वृत्रहा गोपतिर्गा अन्तः कृष्णाँ अरुषैर्धामभिर्गात् । प्र सूनृता दिशमान ऋतेन दुरश्च विश्वा अवृणोदप स्वाः ॥

Jo dushmanon ko harata hai, woh roshni ke gaayon ka malik hai. Usne andhere ke andar se gaayon ko bahar nikala, apni laal seaton se. Woh sach bolne wali baatein failata hai, dishaon ko napta hai sach ke hisaab se. Usne apne saare darwaze khol diye jo band the.

Mantra 22

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

Hum apne bhale ke liye Indra ko pukarte hain, jo bahut deta hai. Is ladai mein woh aisa hai jo insaan ke kaam aata hai, jo jeeta hai woh dhan. Woh sunta hai, humare liye tez hai jab takrate hain log. Woh raste ke bandhan todta hai, jo jeeta hai woh dhan ikhattha karta hai.