
Sukta 5.39
Atri (Ātreya)
Indra
Trishtubh (probable)
ઇન્દ્રને અર્પિત અત્રિનું આ ટૂંકું સ્તોત્ર વિજયશક્તિના દેવને વિનવે છે કે તે પોતાની “પ્રકાશમાન, છલકાતી” સંપત્તિ અને બળ કશી કમી વિના વહાવી દે, અને “બંને હાથોથી” સમૃદ્ધિ આપે. તેમાં ઇન્દ્રની પ્રસિદ્ધ દાન-ઇચ્છા (પ્રરાધ્યમ) પર ભાર છે, જે દૃઢને પણ ઝુકાવી શકે. અંતે, અત્રિઓની સ્વ-જાગૃત અભિષિક્ત સ્તુતિમાં તે પરાકાષ્ઠા પામે છે—બ્રહ્મવાહક શક્તિ રૂપે વાણી તેજસ્વી બને છે.
Mantra 1
यदिन्द्र चित्र मेहनास्ति त्वादातमद्रिवः । राधस्तन्नो विदद्वस उभयाहस्त्या भर ॥
હે ઇન્દ્ર, અદ્રિવઃ (પથ્થર-ધારક), તારી પાસે જો કોઈ ચિત્ર, મેહના (ઉછળતી/વહેતી) દાન-સંપત્તિ હોય, તો તે રાધસ્ અમને આપ; હે વસુવિદ્ (ધન-શોધક), બંને હાથ ભર્યા રાખીને તે ખજાનો અહીં લાવી દે.
Mantra 2
यन्मन्यसे वरेण्यमिन्द्र द्युक्षं तदा भर । विद्याम तस्य ते वयमकूपारस्य दावने ॥
હે ઇન્દ્ર, તું જે કંઈ વરેણ્યમ્ (સર્વોત્તમ, પસંદગીનું) અને દ્યુક્ષં (પ્રકાશમાન) માને છે, તે જ અહીં લાવી દે; અકૂપાર (અપરિમિત) એવા તારા દાવને—અક્ષય દાનમાં—અમે જાણીએ અને તેનો ભાગ પામીએ.
Mantra 3
यत्ते दित्सु प्रराध्यं मनो अस्ति श्रुतं बृहत् । तेन दृळ्हा चिदद्रिव आ वाजं दर्षि सातये ॥
તારા દિત્સુ (આપવા ઇચ્છામાં) જે પ્રરાધ્યં—દાન-શક્તિ—મનામાં છે, તે શ્રુતં, બૃહત્ (વિખ્યાત, મહાન) છે; તે જ બળથી, હે અદ્રિવઃ, તું દૃઢ વસ્તુઓને પણ વશ કરાવે છે અને સાતયે (વિજય માટે) અમને વાજં—બળની પૂર્ણતા—અહીં લાવી આપે છે.
Mantra 4
मंहिष्ठं वो मघोनां राजानं चर्षणीनाम् । इन्द्रमुप प्रशस्तये पूर्वीभिर्जुजुषे गिरः ॥
દાનવીરોમાં સર્વોત્કૃષ્ટ, મનુષ્યજનોના રાજા એવા ઇન્દ્રને અમે સ્તુતિ માટે નજીક જઈએ છીએ; પ્રાચીન ગીરોમાં તે આનંદ લે છે, ઋષિના વચનોને સ્વીકારે છે.
Mantra 5
अस्मा इत्काव्यं वच उक्थमिन्द्राय शंस्यम् । तस्मा उ ब्रह्मवाहसे गिरो वर्धन्त्यत्रयो गिरः शुम्भन्त्यत्रयः ॥
એના માટે જ આ કાવ્યવચન—આ ઉક્ત—ઇન્દ્ર માટે પ્રખર રીતે ગાવા યોગ્ય છે. બ્રહ્મવાહસ એવા તેને અત્રિઓની ગીરો વધે છે અને તેજસ્વી બને છે; અમારી વાણી શક્તિના ઉજ્જ્વળ સાધન બને છે.
It asks Indra to give abundant bounty (rādhas) and effective strength/prize (vāja) for winning (sāti), without holding back—symbolized as giving “with both hands.”
It highlights Indra’s vajra/stone power—the force that breaks obstacles and makes even “firm” things yield, so prosperity and victory can be released.
It says the hymn is not just praise; the properly uttered speech becomes brahman-bearing power that strengthens the ritual and makes the prayer effective.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.