Sukta 49
Sukta 7.49
Vasiṣṭha
Āpaḥ (Waters)
Triṣṭubh
বসিষ্ঠৰ এই সংক্ষিপ্ত ত্ৰিষ্টুভ্ সূক্তত দিৱ্য আপঃ (জল)ক প্ৰাচীন, স্বয়ং-শোধনশীল শক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যি সমগ্ৰ জগতত প্ৰবাহিত। সিহঁতৰ পৰা তৎক্ষণাৎ ৰক্ষা আৰু মঙ্গল-কল্যাণ বিচৰা হৈছে। ইয়াত জলক ইন্দ্ৰৰ উদ্দীপক বলৰ সৈতে আৰু বৰুণৰ সত্য-অসত্যৰ ওপৰত নৈতিক তত্ত্বাৱধানৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে; জলক একে সময়তে শাৰীৰিক শোধক আৰু ঋতৰ ৰক্ষক হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। সূক্তৰ অন্তত জলৰ ভিতৰত বৰুণ, সোম, সকলো দেৱতা আৰু বৈশ্বানৰ অগ্নি অৱস্থিত বুলি ক’ই, জলক বিশ্ব আৰু যজ্ঞজীৱনৰ ধাৰক-আধাৰ (পোষক মাতৃকা) ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।
Mantras
Mantra 1
समुद्रज्येष्ठाः सलिलस्य मध्यात्पुनाना यन्त्यनिविशमानाः । इन्द्रो या वज्री वृषभो रराद ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥
সমুদ্ৰত জ্যেষ্ঠা, জলৰ মাজৰ পৰা—পবিত্ৰ হৈ—কোনো স্থিৰ বাসস্থানত নথকাকৈ আগবাঢ়ে। যি আপঃক ইন্দ্ৰ, বজ্ৰধাৰী বৃষভ, গুঞ্জৰিত/প্ৰতিধ্বনিত কৰিছে—সেই দেৱী আপঃ ইয়াত মোক ৰক্ষা কৰক।
Mantra 2
या आपो दिव्या उत वा स्रवन्ति खनित्रिमा उत वा याः स्वयंजाः । समुद्रार्था याः शुचयः पावकास्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥
যি আপঃ দিৱ্যৰ পৰা বৈ আহে, অথবা কূপ/খনিৰ পৰা স্ৰৱন্তি, অথবা স্বয়ংজা; আৰু যি সমুদ্ৰৰ দিশে গমন কৰে—সেই শুচি, পাৱক, দীপ্তিমান জলদেৱীসকল, ইহাতে মোক ৰক্ষা কৰক।
Mantra 3
यासां राजा वरुणो याति मध्ये सत्यानृते अवपश्यञ्जनानाम् । मधुश्चुतः शुचयो याः पावकास्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥
যিসকল আপঃৰ মাজে ৰাজা বৰুণ গমন কৰে, মানুহৰ মাজত সত্য আৰু অনৃত লক্ষ্য কৰি—মধু-স্ৰাৱী, শুচি, পাৱক, দীপ্তিমান সেই জলদেৱীসকল, ইহাতে মোক ৰক্ষা কৰক।
Mantra 4
यासु राजा वरुणो यासु सोमो विश्वे देवा यासूर्जं मदन्ति । वैश्वानरो यास्वग्निः प्रविष्टस्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥
যিসকল আপঃত ৰাজা বৰুণ অধিপতি, যিসকল আপঃত সোম প্রবাহিত, যিসকল আপঃত বিশ্বে দেৱাসকল ঊৰ্জৰ বৃদ্ধিত আনন্দ কৰে; আৰু যিসকল আপঃত বৈশ্বানৰ অগ্নি প্ৰৱিষ্ট—সেই জলদেৱীসকল, ইহাতে মোক ৰক্ষা কৰক।
Frequently Asked Questions
It is a short hymn to the divine Waters (Āpaḥ), praising their power to purify and asking them to protect the worshipper. It also links the waters with Varuṇa’s moral order and with Soma and Agni.
Because Varuṇa is the guardian of ṛta (right order). The hymn says he moves within the waters, watching truth and falsehood, so water becomes a symbol of both physical cleansing and ethical clarity.
It is commonly suited to simple purification acts like sipping or sprinkling water before prayer or ritual. Reciting the hymn with clean water and the refrain asking protection is the basic, traditional application.
Ask anything about Sukta 49 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.