Rig Veda Sukta 49
Mandala 7Sukta 494 Mantras

Sukta 49

Sukta 7.49

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Āpaḥ (Waters)

Chandas

Triṣṭubh

വസിഷ്ഠന്റെ ഈ സംക്ഷിപ്ത ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രം ദിവ്യമായ ആപഃ (ജലങ്ങൾ)യെ പ്രാചീനവും സ്വയം-ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമായ ശക്തികളായി ലോകമാകെ സഞ്ചരിക്കുന്നവയായി സ്തുതിക്കുന്നു; ഉടൻ സംരക്ഷണവും ക്ഷേമവും അവരിൽ നിന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ജലങ്ങളെ ഇന്ദ്രന്റെ ഉത്സാഹദായക ശക്തിയോടും സത്യം–അസത്യം സംബന്ധിച്ച നൈതിക മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന വരുണനോടും ബന്ധപ്പെടുത്തി, ജലങ്ങളെ ഭൗതിക ശുദ്ധീകരകരായും ഋതത്തിന്റെ കാവൽക്കാരായും അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം വരുണൻ, സോമൻ, എല്ലാ ദേവന്മാരും വൈശ്വാനര അഗ്നിയും ജലങ്ങളിലാണെന്ന് സ്ഥാപിച്ച്, ജലങ്ങളെയാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡവും യാഗജീവിതവും നിലനിർത്തുന്ന അധിഷ്ഠാനമാട്രികയായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

समुद्रज्येष्ठाः सलिलस्य मध्यात्पुनाना यन्त्यनिविशमानाः । इन्द्रो या वज्री वृषभो रराद ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥

സമുദ്രത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠയായവ, ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന്—പുനാനാ (ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ട്)—സ്ഥിരവാസമില്ലാതെ മുന്നേറുന്നു. വജ്രധാരിയും വൃഷഭനുമായ ഇന്ദ്രൻ മുഴക്കമുണ്ടാക്കിയ ആ ജലങ്ങൾ—ആ ദേവിയായ ആപഃ—ഇവിടെ എന്നെ കാത്തരുളട്ടെ.

Mantra 2

या आपो दिव्या उत वा स्रवन्ति खनित्रिमा उत वा याः स्वयंजाः । समुद्रार्था याः शुचयः पावकास्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥

ദിവ്യമായതോ, ഒഴുകുന്നതോ ആയ ആപഃ (ജലങ്ങൾ), കിണറ്റിൽ നിന്ന് ഖനിച്ചെടുത്തതോ, സ്വയംജന്യമായതോ; സമുദ്രത്തേക്കു നീങ്ങുന്നവ—ആ പ്രകാശമുള്ള, പാവകമായ, ശുചിയായ ജലദേവിമാർ ഇവിടെ എന്നെ കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ.

Mantra 3

यासां राजा वरुणो याति मध्ये सत्यानृते अवपश्यञ्जनानाम् । मधुश्चुतः शुचयो याः पावकास्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥

യാസാം മദ്ധ്യേ രാജാ വരുണൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു, മനുഷ്യരിൽ സത്യവും അസത്യവും നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്—മധു തുളുമ്പുന്ന, ശുചിയായ, പാവകമായ, പ്രകാശമുള്ള ആ ജലദേവിമാർ ഇവിടെ എന്നെ കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ.

Mantra 4

यासु राजा वरुणो यासु सोमो विश्वे देवा यासूर्जं मदन्ति । वैश्वानरो यास्वग्निः प्रविष्टस्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥

യാസു രാജാ വരുണൻ അധിപതിയാകുന്നു, യാസു സോമൻ ഒഴുകുന്നു, യാസു സർവ്വദേവന്മാർ ഊർജ്ജത്തിന്റെ വർദ്ധനയിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു; യാസിൽ വൈശ്വാനര അഗ്നി പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു—ആ ജലദേവിമാർ ഇവിടെ എന്നെ കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ.

Frequently Asked Questions

It is a short hymn to the divine Waters (Āpaḥ), praising their power to purify and asking them to protect the worshipper. It also links the waters with Varuṇa’s moral order and with Soma and Agni.

Because Varuṇa is the guardian of ṛta (right order). The hymn says he moves within the waters, watching truth and falsehood, so water becomes a symbol of both physical cleansing and ethical clarity.

It is commonly suited to simple purification acts like sipping or sprinkling water before prayer or ritual. Reciting the hymn with clean water and the refrain asking protection is the basic, traditional application.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App