Rig Veda Sukta 3
Mandala 5Sukta 312 Mantras

Sukta 3

Sukta 5.3

Rishi

Vasiṣṭha (traditional for RV 5.3)

Devata

Agni (as embodying Varuṇa, Mitra, Indra)

Chandas

Triṣṭubh

এই সূক্তত অগ্নিক বহুমুখী দিৱ্য শক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি প্ৰজ্বলিত হ’লে বৰুণৰ সাৰ্বভৌম ঋত-নিয়ম, মিত্ৰৰ সামঞ্জস্য, আৰু ইন্দ্ৰৰ বিজয়ী পৰাক্ৰমক দেহত ধাৰণ কৰে। উপাসকক দোষ/পাপবোধ, শত্রুতাপূৰ্ণ বাক্য, আৰু গোপন বা প্ৰকাশ্য অনিষ্টৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ অগ্নিক প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে; তেওঁ শাপসমূহ আঁতৰাই দিয়ে আৰু সঠিক গতি (য়াম) পুনঃ স্থাপন কৰি বসু—সদ্‌গুণ আৰু সমৃদ্ধি—দিশে আগবঢ়াই নিয়ে।

Mantras

Mantra 1

त्वमग्ने वरुणो जायसे यत्त्वं मित्रो भवसि यत्समिद्धः । त्वे विश्वे सहसस्पुत्र देवास्त्वमिन्द्रो दाशुषे मर्त्याय ॥

হে অগ্নি, তুমি যেতিয়া জন্ম লওঁ তেতিয়া তুমি বৰুণ; তুমি যেতিয়া সমিদ্ধ (প্ৰজ্বলিত) হওঁ তেতিয়া তুমি মিত্ৰ হওঁ। হে সহস্ৰৰ পুত্ৰ, তোমাতেই সকলো দেৱতা আছে; দানশীল মৰ্ত্যৰ বাবে তুমি ইন্দ্ৰ—উপাসক-আত্মাৰ হৱিষলৈ শক্তি আৰু জয় দিওঁতা।

Mantra 2

त्वमर्यमा भवसि यत्कनीनां नाम स्वधावन्गुह्यं बिभर्षि । अञ्जन्ति मित्रं सुधितं न गोभिर्यद्दम्पती समनसा कृणोषि ॥

হে স্বধাৱান (নিজ-নিয়মধাৰী), তুমি যেতিয়া কনীনা—যুৱ শক্তিসকলৰ গোপন নাম ধাৰণ কৰ, তেতিয়া তুমি অৰ্যমান হওঁ। সুস্থাপিত ৰশ্মিৰে যেন গোৱেৰে অভিষেক কৰে তেনেকৈ তেওঁলোকে মিত্ৰক অভিষিক্ত কৰে; আৰু যেতিয়া তুমি গৃহৰ দুজন অধিপতি (দম্পতি)ক একমন কৰ, তেতিয়া সত্তাত সামঞ্জস্য স্থাপন কৰ।

Mantra 3

तव श्रिये मरुतो मर्जयन्त रुद्र यत्ते जनिम चारु चित्रम् । पदं यद्विष्णोरुपमं निधायि तेन पासि गुह्यं नाम गोनाम् ॥

হে ৰুদ্ৰ! তোমাৰ শ্ৰীৰ বাবে মৰুতসকলে নিজকে দীপ্ত কৰি তোলে, কিয়নো তোমাৰ জন্ম সুশোভন আৰু বিচিত্ৰ। যেতিয়া বিষ্ণুৰ অনুপম পদ স্থাপন কৰা হয়, তেনেই তুমি ৰশ্মিস্বৰূপ গোৱালোকৰ (আলোক-গাভীৰ) গূঢ় নাম ৰক্ষা কৰা।

Mantra 4

तव श्रिया सुदृशो देव देवाः पुरू दधाना अमृतं सपन्त । होतारमग्निं मनुषो नि षेदुर्दशस्यन्त उशिजः शंसमायोः ॥

হে দেৱ! তোমাৰ শ্ৰীৰ দ্বাৰা দেৱসকল দৰ্শনীয় হৈ উঠে, অমৃতত্বৰ বহু ৰূপ ধাৰণ কৰি। মানুহে অন্তৰত হোতা অগ্নিক আসন দিলে; উশিজ্‌—উৎসাহীসকল—যথাযথ স্তোত্ৰ বিচাৰি, পূৰ্ণতাৰ লাভৰ বাবে তেওঁৰ সেৱা কৰে।

Mantra 5

न त्वद्धोता पूर्वो अग्ने यजीयान्न काव्यैः परो अस्ति स्वधावः । विशश्च यस्या अतिथिर्भवासि स यज्ञेन वनवद्देव मर्तान् ॥

হে অগ্নি! তোমাৰ আগতে কোনো হোতা নাই, কোনো অধিক যজ্ঞযোগ্য নাই; হে স্বধাৱান, কাব্যসকলৰ মাজতো তোমাৰ ওপৰত কোনো নাই। যাৰ জনসমূহৰ বাবে তুমি আতিথি—স্বাগত অতিথি—হোৱা, সেই মৰ্ত্যই যজ্ঞৰ দ্বাৰা, হে দেৱশক্তি, মানৱ-শক্তিসমূহক জয় কৰি সুশৃঙ্খল অধিকাৰত আনে।

Mantra 6

वयमग्ने वनुयाम त्वोता वसूयवो हविषा बुध्यमानाः । वयं समर्ये विदथेष्वह्नां वयं राया सहसस्पुत्र मर्तान् ॥

হে অগ্নি, তোমাৰ ৰক্ষাত আমি জয় লাভ কৰোঁ; বসুধন কামনাৰে, হৱিষ্যৰে জাগ্ৰত হৈ। দিনৰ সমাবেশসমূহত, সাধাৰণ সংঘৰ্ষত আমি—হে সহসৰ পুত্ৰ—ৰায়া (rayi)ৰ পূৰ্ণতাৰে মৰ্ত্য শক্তিসমূহক জয় কৰোঁ।

Mantra 7

यो न आगो अभ्येनो भरात्यधीदघमघशंसे दधात । जही चिकित्वो अभिशस्तिमेतामग्ने यो नो मर्चयति द्वयेन ॥

যি জনে আমাৰ ওপৰত পাপ আৰু দোষ আনে, আৰু দুষ্ট-বক্তাৰ ওপৰত অঘ (evil) স্থাপন কৰে—হে বিচক্ষণ অগ্নি, এই বৈৰী অভিশাপক বধ কৰা। যি জনে দু’ধৰণে (প্ৰকাশ্য আৰু গোপনে) আমাক আঘাত কৰে, তাক চেপি পেলোৱা।

Mantra 8

त्वामस्या व्युषि देव पूर्वे दूतं कृण्वाना अयजन्त हव्यैः । संस्थे यदग्न ईयसे रयीणां देवो मर्तैर्वसुभिरिध्यमानः ॥

এই উষাৰ উদয়ত তোমাক—হে দেব—পূৰ্বপুৰুষসকলে দূত কৰি স্থাপন কৰি হৱিষ্যৰে পূজা কৰিছিল। হে অগ্নি, যেতিয়া তুমি ৰয়ীণাম (ধনৰ) স্থিৰ আসনত গমন কৰা, মৰ্ত্যসকলে শুভ বস্তুৰে জ্বলাই তোলাত, তেতিয়া দেবতা মানৱ-পাত্ৰত প্ৰকাশিত হয়।

Mantra 9

अव स्पृधि पितरं योधि विद्वान्पुत्रो यस्ते सहसः सून ऊहे । कदा चिकित्वो अभि चक्षसे नोऽग्ने कदाँ ऋतचिद्यातयासे ॥

হে অগ্নি, সহসৰ সুনু, গুপ্ত কৰ্মত তুমি জ্ঞানী পুত্ৰ—পিতৃৰ বিৰুদ্ধে অৱনম্ৰ হৈ স্পৰ্ধা কৰা, যুদ্ধ কৰা। হে বিচক্ষণ, কেতিয়া তুমি দৃষ্টিৰে আমালৈ চোৱা? কেতিয়া তুমি ঋতৰ দ্বাৰাইয়ো আমাৰ পথ আগবঢ়াই দিবা?

Mantra 10

भूरि नाम वन्दमानो दधाति पिता वसो यदि तज्जोषयासे । कुविद्देवस्य सहसा चकानः सुम्नमग्निर्वनते वावृधानः ॥

যি ভক্তি-নম্ৰ হৈ বন্দনা কৰে, সি নামত বহুত কল্যাণ স্থাপন কৰে—হে বসুৰ পিতা, যদি তুমি তাক অনুগ্ৰহে গ্ৰহণ কৰা। দেৱৰ সহসত আনন্দিত হৈ, বৃদ্ধি পোৱা অগ্নি নিশ্চয় সুম্ন—অন্তৰ-সৌভাগ্য—জয় কৰে।

Mantra 11

त्वमङ्ग जरितारं यविष्ठ विश्वान्यग्ने दुरिताति पर्षि । स्तेना अदृश्रन्रिपवो जनासोऽज्ञातकेता वृजिना अभूवन् ॥

হে যৱিষ্ঠ অগ্নি, তুমি সত্যই জৰিতাক সকলো দুঃগতি-পথৰ পৰা পাৰ কৰাই দিয়া। চোৰবোৰ প্ৰকাশ পালে; শত্রু মানুহবোৰ—অজ্ঞাত সংকেত-ইচ্ছাৰ—কুটিল শক্তি ৰূপে ধৰা পৰিল।

Mantra 12

इमे यामासस्त्वद्रिगभूवन्वसवे वा तदिदागो अवाचि । नाहायमग्निरभिशस्तये नो न रीषते वावृधानः परा दात् ॥

ইমে যামাসঃ তোমাৰ দিশে মুখ কৰিলে—ৱসু (শুভ-সম্পদ)ৰ দিশে; সেয়াই আমাৰ দোষ বুলি কোৱা হ’ল। তথাপি এই অগ্নি আমাৰ অভিশাপৰ বাবে নহয়; বৃদ্ধি পোৱা অৱস্থাত তেওঁ ক্ষতিগ্ৰস্ত নহয়—সেই অনিষ্টক আমাৰ পৰা দূৰলৈ ঠেলি দিয়ে।

Frequently Asked Questions

It teaches that the ritual fire is one divine power showing different functions: Varuṇa as moral order, Mitra as harmony and friendship, and Indra as strength and victory for the worshiper.

It seeks relief from guilt and sin (āgas/enās) and asks Agni to repel curses, slander, and attacks that come both openly and secretly.

It is suited for recitation while kindling and offering into the fire, especially when seeking protection, purification of faults, and a return to right direction and prosperity.

Ask anything about Sukta 3 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App