
Sukta 4.39
Vāmadeva Gautama (traditional for many hymns in Maṇḍala 4; this Dadhikrā praise belongs to the same family collection)
Dadhikrā with support of Uṣas (Dawns) as awakeners
Triṣṭubh
এই ছয়-মন্ত্ৰীয়া সূক্তত দধিক্ৰাৱন—দ্ৰুত, বিজয়ী অশ্ব-শক্তি—ক প্ৰশংসা কৰা হৈছে; তেওঁৰ বেগ আৰু বিজয়ী গতি গায়কক বিপদ আৰু কঠিন পাৰাপাৰ/দুৰ্গম পথৰ পৰা পাৰ কৰাই নিয়ক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। উষাস (প্ৰভাতসমূহ) ক জাগৰণকাৰী হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে, যিয়ে উপাসকক সঠিক গতি-দিশত জাগ্ৰত কৰি তোলে। তাৰ পিছত সূক্তখন ৰক্ষা আৰু মঙ্গলৰ প্ৰাৰ্থনালৈ বিস্তাৰিত হয় আৰু স্বস্তি (সমগ্ৰ কল্যাণ) নিশ্চিত কৰিবলৈ মৰুৎ, মিত্ৰ–বৰুণ, অগ্নি, ইন্দ্ৰ আদি সহায়ক দেৱতাসকলক সংক্ষিপ্তভাৱে স্মৰণ কৰে। শেষ ভাবটো ৰূপান্তৰকাৰী: দধিক্ৰাৱনক চেতনাৰ “অগ্ৰভাগ” সুগন্ধি/উজ্জ্বল কৰি তুলিবলৈ আৰু জীৱন-শক্তিসমূহক সীমাবদ্ধ পাৰাপাৰসমূহ অতিক্ৰম কৰাই আগলৈ লৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছে।
Mantra 1
आशुं दधिक्रां तमु नु ष्टवाम दिवस्पृथिव्या उत चर्किराम । उच्छन्तीर्मामुषसः सूदयन्त्वति विश्वानि दुरितानि पर्षन् ॥
দ্ৰুতগামী দধিক্ৰা—তাকেই এতিয়া আমি স্তৱ কৰোঁ; দ্যৌ আৰু পৃথিৱীৰ পৰা তাক ঘোষণা কৰোঁ। উদীয়মান উষাসসমূহে মোক জাগ্ৰত কৰক, আৰু সকলো দুঃপথ, সকলো দুঃগতি অতিক্ৰম কৰাই মোক পাৰ কৰাওক।
Mantra 2
महश्चर्कर्म्यर्वतः क्रतुप्रा दधिक्राव्णः पुरुवारस्य वृष्णः । यं पूरुभ्यो दीदिवांसं नाग्निं ददथुर्मित्रावरुणा ततुरिम् ॥
অশ্বৰূপ দধিক্ৰাৱণৰ মহিমা মই ঘোষণা কৰোঁ—বহুধনসম্পন্ন সেই বৃষ, যি সংকল্পক শক্তিৰে পূৰ্ণ কৰে। যাক বহু জনসমূহলৈ দীপ্ত অগ্নিৰ দৰে উজ্জ্বল, দ্ৰুত বিজয়ী ৰূপে, হে মিত্র-বৰুণ, তোমালোক দান কৰিলা।
Mantra 3
यो अश्वस्य दधिक्राव्णो अकारीत्समिद्धे अग्ना उषसो व्युष्टौ । अनागसं तमदितिः कृणोतु स मित्रेण वरुणेना सजोषाः ॥
যিজনে দধিক্ৰাৱণ—অশ্বশক্তিৰ—নিমিত্তে হোম-কৰ্ম সম্পাদন কৰিলে, অগ্নি প্ৰজ্বলিত হ’লে উষাৰ বিস্তৃত উদ্ঘাটনত; অদিতিয়ে তাক অন্তৰ্দোষ-ৰহিত কৰক; সি মিত্ৰ আৰু বৰুণৰ সৈতে একসুৰে, একমনে সহবাস কৰক।
Mantra 4
दधिक्राव्ण इष ऊर्जो महो यदमन्महि मरुतां नाम भद्रम् । स्वस्तये वरुणं मित्रमग्निं हवामह इन्द्रं वज्रबाहुम् ॥
যিহেতু আমি দধিক্ৰাৱণক পোষণ আৰু বলৰ মহা-সমৃদ্ধি ৰূপে গ্ৰহণ কৰিলোঁ, আৰু মৰুতসকলৰ শুভ নাম মনত স্থাপন কৰিলোঁ; আমাৰ স্বস্তিৰ বাবে আমি বৰুণ, মিত্ৰ, অগ্নি, আৰু বজ্ৰবাহু ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 5
इन्द्रमिवेदुभये वि ह्वयन्त उदीराणा यज्ञमुपप्रयन्तः । दधिक्रामु सूदनं मर्त्याय ददथुर्मित्रावरुणा नो अश्वम् ॥
ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰা যেন, দুয়োফালে লোকসকলে আহ্বান কৰে—উঠি, যজ্ঞৰ দিশে আগবাঢ়ি যায়। হে মিত্ৰ-বৰুণ, আপোনালোকে মৰ্ত্যৰ যাত্ৰাৰ বাবে আমাক দধিক্ৰাম—বিজয়লৈ ঠেলি নিয়া প্ৰেৰক অশ্ব—দান কৰিলে।
Mantra 6
दधिक्राव्णो अकारिषं जिष्णोरश्वस्य वाजिनः । सुरभि नो मुखा करत्प्र ण आयूंषि तारिषत् ॥
দধিক্ৰাৱণৰ বাবে মই এই স্তোত্ৰ ৰচনা কৰিলোঁ—জয়ী, বাজিক অশ্বৰ বাবে, যি ঐশ্বৰ্য-বল আনে। সি আমাৰ অগ্ৰভাগ/মুখ সুগন্ধিময় কৰি তুলক; আমাৰ আয়ুষ্য-শক্তিসমূহ সীমা-পাৰ কৰা পাৰাপাৰলৈ আগবঢ়াই নিয়ক।
Dadhikrāvan is a divine “steed-power” praised for swift, conquering movement. In this hymn he represents victorious momentum that protects the worshipper and carries them safely beyond obstacles.
Uṣas are asked to “awaken” the singer as they rise. Dawn symbolizes the start of right action and clear perception, helping the worshipper move beyond wrong turns and difficult passages.
The hymn repeatedly seeks safe passage beyond duritāni (hard crossings, errors, dangers) and asks for svasti (well-being). It concludes by praying that the leading edge of life and consciousness be made auspicious and that the life-forces move forward.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.