Rig Veda Sukta 39
Mandala 4Sukta 396 Mantras

Sukta 39

Sukta 4.39

Rishi

Vāmadeva Gautama (traditional for many hymns in Maṇḍala 4; this Dadhikrā praise belongs to the same family collection)

Devata

Dadhikrā with support of Uṣas (Dawns) as awakeners

Chandas

Triṣṭubh

हा सहा ऋचांचा सूक्त दधिक्रावन्—वेगवान, विजयप्रद अश्व-शक्ती—याची स्तुती करतो आणि त्याचा वेग व विजयाचा आवेग गायकाला संकटे व कठीण पारगमन-स्थळे ओलांडून नेवो अशी प्रार्थना करतो. उषा (उषस्) यांना जागविणाऱ्या म्हणून आवाहन केले आहे; त्या उपासकाला योग्य गती/योग्य प्रवृत्तीमध्ये जागृत करतात. पुढे हे स्तोत्र संरक्षण व कल्याण-प्रार्थनेत विस्तारते; ‘स्वस्ति’ (समग्र कुशलता) सुरक्षित व्हावी म्हणून मरुत, मित्र–वरुण, अग्नी, इंद्र अशा सहकारी देवतांचे संक्षिप्त आवाहन केले जाते. शेवटचा सूर रूपांतरकारी आहे: दधिक्रावन् चेतनेच्या ‘अग्र’ भागाला सुगंधित/दीप्त करावा आणि जीवन-शक्तींना मर्यादा घालणाऱ्या ओलांडण्यांच्या पलीकडे पुढे नेावे, अशी विनंती केली आहे.

Sanskrit recitationRig Veda 4.39

Mantras

Mantra 1

आशुं दधिक्रां तमु नु ष्टवाम दिवस्पृथिव्या उत चर्किराम । उच्छन्तीर्मामुषसः सूदयन्त्वति विश्वानि दुरितानि पर्षन् ॥

तो शीघ्र दधिक्रां—त्यालाच आता आम्ही स्तवू; आणि द्यावा-पृथिवीपासून त्याची कीर्ती गाऊ. उगवत्या उषा मला जागृत करो; आणि सर्व दुरिते व कठीण वाटा ओलांडून मला पार नेवो.

Mantra 2

महश्चर्कर्म्यर्वतः क्रतुप्रा दधिक्राव्णः पुरुवारस्य वृष्णः । यं पूरुभ्यो दीदिवांसं नाग्निं ददथुर्मित्रावरुणा ततुरिम् ॥

मी अर्वत् दधिक्रावण—तो क्रतु-प्र, बहुधन वृषभ—याची महिमा गातो; जो संकल्पाला शक्तीने परिपूर्ण करतो. ज्याला—अग्नीप्रमाणे दीप्त—मित्र व वरुण यांनी अनेक जनांसाठी शीघ्र विजेता (ततुरि) म्हणून प्रदान केले आहे.

Mantra 3

यो अश्वस्य दधिक्राव्णो अकारीत्समिद्धे अग्ना उषसो व्युष्टौ । अनागसं तमदितिः कृणोतु स मित्रेण वरुणेना सजोषाः ॥

उषेच्या व्यापक उलगडण्यात अग्नी प्रज्वलित झाल्यावर, दधिक्रावन्—अश्व-शक्ती—यासाठी हवी/कर्म ज्याने घडविले—अदिती त्याला अनागस (अंतर्दोषरहित) करो; तो मित्र-वरुणांसह सजोशा, एकाच समरसतेत, वास करो.

Mantra 4

दधिक्राव्ण इष ऊर्जो महो यदमन्महि मरुतां नाम भद्रम् । स्वस्तये वरुणं मित्रमग्निं हवामह इन्द्रं वज्रबाहुम् ॥

कारण आम्ही दधिक्रावन् याला इषा व ऊर्जस् यांची महान परिपूर्णता म्हणून ग्रहण केले आहे, आणि मरुतांचे भद्र नाम चेतनेत धारण केले आहे—आमच्या स्वस्तीसाठी आम्ही वरुण, मित्र, अग्नी यांना हाक देतो; आणि वज्रबाहु इंद्रालाही.

Mantra 5

इन्द्रमिवेदुभये वि ह्वयन्त उदीराणा यज्ञमुपप्रयन्तः । दधिक्रामु सूदनं मर्त्याय ददथुर्मित्रावरुणा नो अश्वम् ॥

जणू इंद्राला हाक मारत, दोन्ही बाजू आवाहन करतात—उदीर्ण होऊन, यज्ञाकडे पुढे सरकत. मित्र-वरुणांनी आम्हांस मर्त्य-यात्रेसाठी दधिक्रावन्—विजयाकडे ढकलणारा प्रेरक अश्व—प्रदान केला आहे.

Mantra 6

दधिक्राव्णो अकारिषं जिष्णोरश्वस्य वाजिनः । सुरभि नो मुखा करत्प्र ण आयूंषि तारिषत् ॥

विजयी, वाजिन् (वेगवान) अश्व असलेल्या दधिक्रावन् यासाठी मी ही स्तुती/कर्म रचिले आहे. तो आमचा अग्रभाग (मुख) सुरभित करो; तो आमच्या आयूंषी (जीवन-शक्ती) पुढे नेवो आणि मर्यादा घालणाऱ्या पारांपलीकडे आम्हांस तारो.

Frequently Asked Questions

Dadhikrāvan is a divine “steed-power” praised for swift, conquering movement. In this hymn he represents victorious momentum that protects the worshipper and carries them safely beyond obstacles.

Uṣas are asked to “awaken” the singer as they rise. Dawn symbolizes the start of right action and clear perception, helping the worshipper move beyond wrong turns and difficult passages.

The hymn repeatedly seeks safe passage beyond duritāni (hard crossings, errors, dangers) and asks for svasti (well-being). It concludes by praying that the leading edge of life and consciousness be made auspicious and that the life-forces move forward.

Ask anything about Sukta 39 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App