
Sukta 2.15
Gṛtsamada (traditionally for RV 2.15)
Indra
Triṣṭubh (likely; common in Indra-vṛtra hymns)
এই সূক্তত ‘সত্যৰ সত্য কৰ্ম’ ৰূপে ইন্দ্ৰৰ মহাকীৰ্তি ঘোষণা কৰা হৈছে: সোম পান কৰি তেওঁ বাধাদানকাৰী সৰ্প অহি/বৃত্ৰক বধ কৰে আৰু ৰুদ্ধ হৈ থকা জীৱনশক্তি—জল, পোহৰ আৰু বিজয়ী গতি—মুক্ত কৰে। ই একে সময়তে স্তৱ আৰু আহ্বান; উপাসকসকলৰ বাবে ইন্দ্ৰক এই বিশ্ব-ব্যৱস্থা স্থাপনকাৰী কৰ্ম পুনৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে, আৰু সভাত ৰক্ষা, লভ্য/লুট আৰু বীৰবল প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Mantra 1
प्र घा न्वस्य महतो महानि सत्या सत्यस्य करणानि वोचम् । त्रिकद्रुकेष्वपिबत्सुतस्यास्य मदे अहिमिन्द्रो जघान ॥
এতিয়া মই মহাত্মাৰ মহৎ কৰ্মসমূহ ঘোষণা কৰোঁ—সত্যৰ সত্য কৰ্ম। ত্ৰিকদ্ৰুকত চেপা সোম পান কৰি, সেই মদ-উল্লাসত ইন্দ্ৰই বাধাৰ সৰ্প—অহি—ক বধ কৰিলে।
Mantra 2
अवंशे द्यामस्तभायद्बृहन्तमा रोदसी अपृणदन्तरिक्षम् । स धारयत्पृथिवीं पप्रथच्च सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
সোমৰ মদত ইন্দ্ৰই এই কৰিলেঃ তেওঁ বিশাল দ্যৌক স্তম্ভিত কৰি তুলিলে; ৰোদসী—দুই লোক—আৰু অন্তৰিক্ষ পূৰ্ণ কৰিলে। তেওঁ পৃথিৱীক দৃঢ়ভাৱে ধৰি ৰাখি বিস্তাৰ কৰিলে।
Mantra 3
सद्मेव प्राचो वि मिमाय मानैर्वज्रेण खान्यतृणन्नदीनाम् । वृथासृजत्पथिभिर्दीर्घयाथैः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
সোমৰ মদত ইন্দ্ৰই এই কৰিলেঃ সদ্মা সাজি থোৱা যেন, তেওঁ মানে-মানেই আগলৈ থকা বিস্তাৰ মাপিলে। বজ্ৰেৰে নদীবোৰৰ খনি/নালী ফালি মুকলি কৰিলে। দীঘল যাত্ৰাৰ পথেদি সিহঁতক মুক্ত কৰি পঠালে।
Mantra 4
स प्रवोळ्हॄन्परिगत्या दभीतेर्विश्वमधागायुधमिद्धे अग्नौ । सं गोभिरश्वैरसृजद्रथेभिः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
সোমৰ মদত ইন্দ্ৰই এই কৰিলেঃ ভীত শত্রুৰ পৰা বচাবলৈ তেওঁ যজ্ঞবাহক ‘প্ৰৱোঢ়ৃ’সকলক ঘূৰি ৰক্ষা কৰিলে, আৰু জ্বলি উঠা অগ্নিত সকলো অস্ত্ৰ দগ্ধ কৰিলে। তাৰ পাছত গাভী, অশ্ব আৰু ৰথেৰে—আলোক আৰু বেগৰ শক্তিসমূহ—একত্ৰ কৰি স্থাপন কৰিলে।
Mantra 5
स ईं महीं धुनिमेतोररम्णात्सो अस्नातॄनपारयत्स्वस्ति । त उत्स्नाय रयिमभि प्र तस्थुः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
সেই ইন্দ্ৰে শত্রুৰ মহা-ধাৱমান ধাৰা ৰোধ কৰিলে; সাঁতুৰা সকলক তেওঁ স্বস্তিলৈ নিৰাপদে পাৰ কৰালে। তাৰ পাছত স্নান কৰি তেওঁলোকে ধনৰ দিশে আগবাঢ়ি থিয় হ’ল—সোমৰ মদত এই কাৰ্য ইন্দ্ৰে সম্পন্ন কৰিলে।
Mantra 6
सोदञ्चं सिन्धुमरिणान्महित्वा वज्रेणान उषसः सं पिपेष । अजवसो जविनीभिर्विवृश्चन्त्सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
নিজ মহিমাৰে তেওঁ সিন্ধুক ওপৰলৈ উলটাই দিলে; বজ্ৰেৰে উষাৰ ৰথসমূহ চূৰ্ণ কৰিলে। ধীৰ-অজৱসক তীব্ৰ-জৱিনীসকলৰে কাটি ভেদি—সোমৰ মদত এই কাৰ্য ইন্দ্ৰে সম্পন্ন কৰিলে।
Mantra 7
स विद्वाँ अपगोहं कनीनामाविर्भवन्नुदतिष्ठत्परावृक् । प्रति श्रोणः स्थाद्व्यनगचष्ट सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
কণীন—যুৱ দীপ্তিসকল লুকাই থকা গোপন স্থান জানি, তেওঁ প্ৰকাশমান হৈ দূৰ-ঘূৰণিৰ পৰা উঠি আহিল। সন্মুখত থিয় হৈ শক্তিমানজনে স্পষ্টকৈ চালে আৰু দেখিলে—সোমৰ মদত এই কাৰ্য ইন্দ্ৰে সম্পন্ন কৰিলে।
Mantra 8
भिनद्वलमङ्गिरोभिर्गृणानो वि पर्वतस्य दृंहितान्यैरत् । रिणग्रोधांसि कृत्रिमाण्येषां सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
অঙ্গিৰস-শক্তিসমূহেৰে স্তৱন কৰি তেওঁ বালক ভাঙি মেলিলে; পৰ্বতৰ দৃঢ়ভাৱে গাঁথি থকা দুৰ্গসমূহ বিচ্ছিন্ন কৰি দিলে। তেওঁলোকৰ কৃত্ৰিম বাধা-অৱৰোধসমূহ চূৰ্ণ কৰিলে; সোমৰ মদত এই কৰ্মসমূহ ইন্দ্ৰে সম্পন্ন কৰিলে।
Mantra 9
स्वप्नेनाभ्युप्या चुमुरिं धुनिं च जघन्थ दस्युं प्र दभीतिमावः । रम्भी चिदत्र विविदे हिरण्यं सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
স্বপ্ন-দৰ্শনৰ শক্তিৰে, ওচৰ চাপি আহি, তুমি চুমুৰি আৰু ধুনিক বধ কৰিলা; দস্যুৰ পৰা দভীতিক উদ্ধাৰ কৰিলা। ইয়াত ৰম্ভীয়েও লুকাই থকা সোণ বিচাৰি পালে; সোমৰ মদত এই কৰ্মসমূহ ইন্দ্ৰে সম্পন্ন কৰিলে।
Mantra 10
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
এতিয়া, হে ইন্দ্ৰ, গায়কৰ বাবে সেই দানশীলা দক্ষিণাই তোমালৈ সৰ্বোত্তম বৰ পুনৰ উজাৰি দিয়ক। আমাক শিক্ষা দিয়া; আমাৰ ভাগ যেন ক্ষীণ নহয়—সভাত আমি বৃহৎ বাণী উচ্চাৰণ কৰোঁ, বীৰ-শক্তিত সমৃদ্ধ হওঁ।
It celebrates Indra’s greatest victory: after drinking Soma he smashes the serpent of obstruction (Vṛtra/Ahi) and restores the free flow of life—waters, light, and strength—then is asked to grant the same help to the singers.
Soma is the ritual drink that empowers Indra’s heroic action, and “trikadruka” points to the structured Soma-setting/pressing stations where Indra is invited to drink and become active for the sacrifice.
It asks that generosity (dakṣiṇā) be abundant for the singer and patron, that the community’s rightful share not be reduced, and that the worshippers speak inspired, ‘vast’ words in the ritual assembly with heroic prosperity.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.