Rig Veda Sukta 15
Mandala 2Sukta 1510 Mantras

Sukta 15

Sukta 2.15

Rishi

Gṛtsamada (traditionally for RV 2.15)

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh (likely; common in Indra-vṛtra hymns)

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ‘ସତ୍ୟର ସତ୍ୟ କର୍ମ’ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ଘୋଷିତ ହୋଇଛି: ସୋମ ପାନ କରି ସେ ଅବରୋଧକ ସର୍ପ ଅହି/ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଟକାଇ ରଖାଯାଇଥିବା ଜୀବନଶକ୍ତି—ଜଳ, ଆଲୋକ ଓ ବିଜୟୀ ଗତି—କୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହା ସ୍ତୁତି ଓ ଆହ୍ୱାନ ଉଭୟ; ଉପାସକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ଲୋକ-ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପକ କାର୍ଯ୍ୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରେ, ଏବଂ ସଭାରେ ରକ୍ଷା, ଲାଭ/ଲୁଟ ଓ ବୀରଶକ୍ତି ଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

Mantras

Mantra 1

प्र घा न्वस्य महतो महानि सत्या सत्यस्य करणानि वोचम् । त्रिकद्रुकेष्वपिबत्सुतस्यास्य मदे अहिमिन्द्रो जघान ॥

ଏବେ ମୁଁ ମହାନଙ୍କ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ—ସତ୍ୟର ସତ୍ୟ କର୍ମ—ଘୋଷଣା କରୁଛି। ତ୍ରିକଦ୍ରୁକମାନେ ସୁତ ସୋମ ପାନ କରି, ସେଇ ମଦରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅହି—ବାଧାର ସର୍ପ—କୁ ବଧ କଲେ।

Mantra 2

अवंशे द्यामस्तभायद्बृहन्तमा रोदसी अपृणदन्तरिक्षम् । स धारयत्पृथिवीं पप्रथच्च सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

ସେ ବିଶାଳ ଦ୍ୟାଉକୁ ଭରସା ଦେଇ ଦଢ଼ କଲେ; ଦୁଇ ରୋଦସୀ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ପୂରିଦେଲେ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୃଢ଼ ଧରି ତାହାକୁ ପ୍ରସାରିତ କଲେ—ସୋମର ମଦରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସାଧିଲେ।

Mantra 3

सद्मेव प्राचो वि मिमाय मानैर्वज्रेण खान्यतृणन्नदीनाम् । वृथासृजत्पथिभिर्दीर्घयाथैः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

ବାସସ୍ଥାନ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ପରି, ସେ ମାପଦଣ୍ଡଦ୍ୱାରା ଆଗୁଆ ଅବକାଶଗୁଡ଼ିକୁ ମାପି ବିନ୍ୟସ୍ତ କଲେ; ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ନଦୀମାନଙ୍କର ନାଳା/ପଥକୁ ଭେଦି ଖୋଲିଦେଲେ। ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାର ପଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ—ସୋମର ମଦରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସାଧିଲେ।

Mantra 4

स प्रवोळ्हॄन्परिगत्या दभीतेर्विश्वमधागायुधमिद्धे अग्नौ । सं गोभिरश्वैरसृजद्रथेभिः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

ଭୟାକୁଳ ‘ବହନକାରୀ’ମାନଙ୍କୁ (ହବିର୍ବାହକମାନଙ୍କୁ) ଚାରିପାଖରେ ଘେରି, ସେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ଆୟୁଧକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ପରେ ଗୋ, ଅଶ୍ୱ ଓ ରଥ ସହିତ ତେଜ ଓ ବେଗର ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କଲେ—ସୋମର ମଦରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସାଧିଲେ।

Mantra 5

स ईं महीं धुनिमेतोररम्णात्सो अस्नातॄनपारयत्स्वस्ति । त उत्स्नाय रयिमभि प्र तस्थुः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

ସେ ଶତ୍ରୁର ମହା ଧାଉଥିବା ପ୍ରବାହକୁ ରୋକିଦେଲେ; ଏବଂ ସ୍ନାତାରମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱସ୍ତି—କଲ୍ୟାଣ—ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପାର କରାଇଦେଲେ। ପରେ ସ୍ନାନ କରି ସେମାନେ ଧନ-ନିଧି ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ—ସୋମମଦରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସାଧନ କଲେ।

Mantra 6

सोदञ्चं सिन्धुमरिणान्महित्वा वज्रेणान उषसः सं पिपेष । अजवसो जविनीभिर्विवृश्चन्त्सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

ସେ ନିଜ ମହିମାରେ ସିନ୍ଧୁକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖ କରିଦେଲେ; ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ଉଷସର ରଥମାନଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଅଜବସ (ଅତୁର ନୁହେଁ ଯେମାନେ)ଙ୍କୁ ଜବିନୀଭିଃ (ବେଗବତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା) କାଟି ଚିରି—ସୋମମଦରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସାଧନ କଲେ।

Mantra 7

स विद्वाँ अपगोहं कनीनामाविर्भवन्नुदतिष्ठत्परावृक् । प्रति श्रोणः स्थाद्व्यनगचष्ट सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

ଯୁବ ଆଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠି ଗୁପ୍ତ ରହିଛନ୍ତି, ସେଇ ଅପଗୋହ (ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ)କୁ ଜାଣି ସେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ ପରାବୃକ୍ (ଦୂର ମୋଡ଼)ରୁ ଉଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ପ୍ରତିମୁଖେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚାରିଦିଗକୁ ଦେଖି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅବଲୋକନ କଲେ—ସୋମମଦରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସାଧନ କଲେ।

Mantra 8

भिनद्वलमङ्गिरोभिर्गृणानो वि पर्वतस्य दृंहितान्यैरत् । रिणग्रोधांसि कृत्रिमाण्येषां सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ସେ ବଳାକୁ ଭେଦି ଖୋଲିଦେଲା; ପର୍ବତର ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଗଠିତ ଦୁର୍ଗ-ବନ୍ଧନଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ଛିଟାଇଦେଲା। ସେମାନଙ୍କ କୃତ୍ରିମ ଅଟକାଣି ଓ ବାଧାକୁ ସେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା—ସୋମମଦରେ ଏହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଇନ୍ଦ୍ର କଲେ।

Mantra 9

स्वप्नेनाभ्युप्या चुमुरिं धुनिं च जघन्थ दस्युं प्र दभीतिमावः । रम्भी चिदत्र विविदे हिरण्यं सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

ସ୍ୱପ୍ନ-ଦର୍ଶନର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ତୁମେ ଚୁମୁରି ଓ ଧୁନିକୁ ବଧ କଲ; ଦସ୍ୟୁଠାରୁ ଦଭୀତିକୁ ତୁମେ ଉଦ୍ଧାର କଲ। ଏଠାରେ ରମ୍ଭୀ ମଧ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ସୁନାକୁ ଖୋଜି ପାଇଲା—ସୋମମଦରେ ଏହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଇନ୍ଦ୍ର କଲେ।

Mantra 10

नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

ଏବେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେ ଉଦାର ଦକ୍ଷିଣା ଗାୟକ ଜରିତ୍ର ପାଇଁ ତୁମକୁ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ପୁନଃ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଅ; ଆମର ଭାଗ କମିନଯାଉ—ବୀରଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ଆମେ ବିଦଥରେ ବୃହତ୍ ବାଣୀ କହିବା।

Frequently Asked Questions

It celebrates Indra’s greatest victory: after drinking Soma he smashes the serpent of obstruction (Vṛtra/Ahi) and restores the free flow of life—waters, light, and strength—then is asked to grant the same help to the singers.

Soma is the ritual drink that empowers Indra’s heroic action, and “trikadruka” points to the structured Soma-setting/pressing stations where Indra is invited to drink and become active for the sacrifice.

It asks that generosity (dakṣiṇā) be abundant for the singer and patron, that the community’s rightful share not be reduced, and that the worshippers speak inspired, ‘vast’ words in the ritual assembly with heroic prosperity.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App